Nowości

• Producent: Grupa Medium
• Autor: Maciej Rokiel
• Rok wydania: 2025. wydanie II uzupełnione
• ISBN: 978-83-64094-89-7
• Liczba stron: 180
• Oprawa: miękka

Współautorstwo rozdziałów: 1, 3.7, 3.8 i 3.9
Cezariusz Magott

Zespół redakcyjny
Monika Mucha
Anna Białorucka

Projekt okładki
Łukasz Gawroński

Publikacja wydana pod patronatem miesięcznika IZOLACJE

Spis treści

O Autorze / 8

Wstęp / 9

1. Diagnostyka w renowacji – zalecenia ogólne / 11
1.1. Najważniejsze parametry oraz definicje określające zachowanie się materiałów pod wpływem wody i wilgoci / 11
1.2. Źródła zawilgocenia obiektów / 16
1.3. Wybrane przyczyny zawilgocenia obiektów i ich objawy wizualne / 18
1.3.1. Ukształtowanie terenu i odprowadzenie wód opadowych / 18
1.3.2. Woda podciągana kapilarnie / 18
1.3.3. Ominięcie izolacji / 19
1.3.4. Bezpośrednie oddziaływanie wód opadowych / 19
1.3.5. Kondensacja pary wodnej / 20
1.3.6. Higroskopijność materiałów budowlanych / 20
1.3.7. Łączne oddziaływanie kilku rodzajów wilgoci / 21
1.4. Ogólne zalecenia diagnostyczne / 23
1.5. Planowanie prac renowacyjnych / 34

2. Przepona pozioma / 39
2.1. Materiały iniekcyjne / 40
2.2. Wymogi ogólne stawiane podłożu / 42
2.3. Zasady ogólne wykonywania prac / 44
2.3.1. Iniekcja ciśnieniowa / 47
2.3.1.1. Przygotowanie podłoża / 47
2.3.1.2. Kontrola stanu podłoża przed rozpoczęciem prac / 47
2.3.1.3. Przygotowanie materiału / 48
2.3.1.4. Wykonywanie iniekcji / 48
2.3.2. Iniekcja grawitacyjna (bezciśnieniowa) / 55
2.3.2.1. Przygotowanie podłoża / 55
2.3.2.2. Kontrola stanu podłoża przed rozpoczęciem prac / 55
2.3.2.3. Przygotowanie materiału / 55
2.3.2.4. Wykonywanie iniekcji / 55
2.3.3. Iniekcja wstępna wypełniająca pustki / 57
2.3.4. Kontrola podczas wykonywania iniekcji / 57
2.3.5. Kontrola po wykonaniu robót / 59

3. Izolacja pionowa oraz izolacja podłogi / 60
3.1. Materiały do wykonywania izolacji powłokowych / 62
3.1.1. Bezspoinowe materiały bitumiczne / 62
3.1.1.1. Masy asfaltowe / 62
3.1.1.2. Polimerowo-bitumiczne, grubowarstwowe masy uszczelniające (masy KMB) / 66
3.1.2. Bezspoinowe materiały cementowe / 68
3.1.2.1. Elastyczne szlamy (mikrozaprawy) uszczelniające / 68
3.1.2.2. Sztywne szlamy (mikrozaprawy) uszczelniające / 70
3.1.2.3 Dodatkowe wymagania stawiane szlamom stosowanym do izolacji typu wannowego / 70
3.1.2.4 Hybrydowe (reaktywne) masy uszczelniające / 70
3.1.3. Rolowe materiały bitumiczne / 71
3.1.4. Rolowe materiały z tworzyw sztucznych / 73
3.1.5. Zasady doboru materiałów do wykonywania powłok wodochronnych / 75
3.1.6. Wymagania ogólne stawiane uszczelnianemu podłożu / 75
3.2. Izolacja z mas asfaltowych i mas KMB / 81
3.2.1. Wymagania stawiane podłożu / 82
3.2.2. Przygotowanie podłoża / 83
3.2.3. Kontrola stanu podłoża przed rozpoczęciem prac / 84
3.2.4. Przygotowanie materiału / 85
3.2.5. Aplikacja materiału / 86
3.2.6. Kontrola podczas wykonywania powłoki wodochronnej / 87
3.2.7. Kontrola po wykonaniu robót / 90
3.2.8. Ułożenie warstw ochronnych / 90
3.3. Izolacja z mikrozapraw (szlamów) uszczelniających / 91
3.3.1. Wymagania stawiane podłożu / 91
3.3.2. Przygotowanie podłoża / 92
3.3.3. Kontrola stanu podłoża przed rozpoczęciem prac / 92
3.3.4. Przygotowanie materiału / 93
3.3.5. Aplikacja materiału / 94
3.3.6. Kontrola podczas wykonywania powłoki wodochronnej / 95
3.3.7. Kontrola po wykonaniu robót / 98
3.3.8. Ułożenie warstw ochronnych / 98
3.4. Izolacja z hybrydowych (reaktywnych) mas uszczelniających / 98
3.4.1. Wymagania stawiane podłożu / 98
3.4.2. Przygotowanie podłoża / 99
3.4.3. Kontrola stanu podłoża przed rozpoczęciem prac / 100
3.4.4. Przygotowanie materiału / 101
3.4.5. Aplikacja materiału / 101
3.4.6. Kontrola podczas wykonywania powłoki wodochronnej / 102
3.4.7. Kontrola po wykonaniu robot / 103
3.4.8. Ułożenie warstw ochronnych / 103
3.5. Izolacja z rolowych materiałów bitumicznych / 103
3.5.1. Wymagania stawiane podłożu / 104
3.5.2. Przygotowanie podłoża / 104
3.5.3. Kontrola stanu podłoża przed rozpoczęciem prac / 105
3.5.4. Przygotowanie materiału / 106
3.5.5. Aplikacja materiału / 106
3.5.5.1. Papy termozgrzewalne / 106
3.5.5.2. Membrany samoprzylepne / 107
3.5.5.3. Papy klejone masą asfaltową / 107
3.5.6. Kontrola podczas wykonywania powłoki wodochronnej / 108
3.5.7. Kontrola po wykonaniu robót / 108
3.5.8. Ułożenie warstw ochronnych / 109
3.6. Izolacja z materiałów rolowych z tworzyw sztucznych / 109
3.6.1. Wymagania stawiane podłożu / 109
3.6.2. Przygotowanie podłoża / 110
3.6.3. Kontrola stanu podłoża przed rozpoczęciem prac / 111
3.6.4. Przygotowanie materiału / 112
3.6.5. Aplikacja materiału / 112
3.6.6. Kontrola podczas wykonywania powłoki wodochronnej / 112
3.6.7. Kontrola po wykonaniu robót / 112
3.6.8. Ułożenie warstw ochronnych / 113
3.7. Warstwy rozdzielające i ochronne / 113
3.8. Materiały do wykonywania iniekcji / 114
3.8.1. Materiały do iniekcji strukturalnych / 114
3.8.2. Materiały do iniekcjI kurtynowych / 114
3.9. Iniekcja strukturalna / 116
3.9.1. Przygotowanie podłoża / 116
3.9.2. Kontrola stanu podłoża przed rozpoczęciem prac / 116
3.9.3. Wykonywanie iniekcji / 117
3.9.4. Kontrola podczas wykonywania iniekcji / 118
3.9.5. Kontrola po wykonaniu robót / 118
3.10. Iniekcja kurtynowa / 119
3.10.1. Przygotowanie podłoża / 119
3.10.2. Kontrola stanu podłoża przed rozpoczęciem prac / 119
3.10.3. Wykonywanie iniekcji / 119
3.10.4. Kontrola podczas wykonywania iniekcji / 121
3.10.5. Kontrola po wykonaniu robót / 121

4. System tynków renowacyjnych / 122
4.1. Składniki systemu tynków renowacyjnych / 123
4.2. Wymagania ogólne stawiane podłożu pod pierwszą warstwę systemu / 129
4.3. Wykonanie systemu tynków dla wysokiego stopnia zasolenia / 129
4.3.1. Wymagania stawiane podłożu / 129
4.3.2. Przygotowanie podłoża / 130
4.3.3. Kontrola stanu podłoża przed rozpoczęciem prac / 132
4.3.4. Przygotowanie materiału / 132
4.3.4.1. Obrzutka / 132
4.3.4.2. Tynk podkładowy i renowacyjny / 133
4.3.4.3. Szpachla wygładzająca / 133
4.3.5. Aplikacja systemu / 134
4.3.5.1. Tynk podkładowy / 134
4.3.5.2. Kontrola podczas nakładania tynku podkładowego / 134
4.3.5.3. Pielęgnacja tynku podkładowego / 135
4.3.5.4. Kontrola przed nakładaniem tynku renowacyjnego / 136
4.3.5.5. Tynk renowacyjny / 136
4.3.5.6. Kontrola podczas nakładania tynku renowacyjnego / 136
4.3.5.7. Pielęgnacja tynku renowacyjnego / 137
4.3.5.8. Kontrola po związaniu tynku renowacyjnego / 137
4.3.5.9. Kontrola przed nakładaniem zaprawy wygładzającej / 137
4.3.5.10. Zaprawa (szpachla) wygładzająca / 137
4.3.5.11. Kontrola podczas nakładania szpachli wygładzającej / 138
4.3.5.12. Pielęgnacja zaprawy wygładzającej / 138
4.3.5.13. Kontrola po związaniu zaprawy wygładzającej / 138
4.4. Wykonanie systemu tynków dla średniego stopnia zasolenia / 138
4.4.1. Wymagania stawiane podłożu / 139
4.4.2. Przygotowanie podłoża / 139
4.4.3. Kontrola stanu podłoża przed rozpoczęciem prac / 139
4.4.4. Przygotowanie materiału / 139
4.4.4.1. Obrzutka / 139
4.4.4.2. Tynk renowacyjny / 139
4.4.4.3. Szpachla wygładzająca / 139
4.4.5. Aplikacja systemu / 139
4.4.5.1. Tynk renowacyjny – pierwsza warstwa / 139
4.4.5.2. Kontrola podczas nakładania pierwszej warstwy tynku renowacyjnego / 140
4.4.5.3. Pielęgnacja pierwszej warstwy tynku renowacyjnego / 140
4.4.5.4. Kontrola przed nakładaniem drugiej warstwy tynku renowacyjnego / 140
4.4.5.5. Tynk renowacyjny – druga warstwa / 140
4.4.5.6. Kontrola podczas nakładania drugiej warstwy tynku renowacyjnego / 140
4.4.5.7. Pielęgnacja drugiej warstwy tynku renowacyjnego / 140
4.4.5.8. Kontrola po związaniu tynku renowacyjnego / 140
4.4.5.9. Kontrola przed nakładaniem zaprawy wygładzającej / 140
4.4.5.10. Zaprawa (szpachla) wygładzająca / 141
4.4.5.11. Kontrola podczas nakładania szpachli wygładzającej / 141
4.4.5.12. Pielęgnacja zaprawy wygładzającej / 141
4.4.5.13. Kontrola po związaniu zaprawy wygładzającej / 141
4.5. Wykonanie systemu tynków dla niskiego stopnia zasolenia / 141
4.5.1. Wymagania stawiane podłożu / 141
4.5.2. Przygotowanie podłoża / 141
4.5.3. Kontrola stanu podłoża przed rozpoczęciem prac / 141
4.5.4. Przygotowanie materiału / 142
4.5.4.1. Obrzutka / 142
4.5.4.2. Tynk renowacyjny / 142
4.5.4.3. Szpachla wygładzająca / 142
4.5.5. Aplikacja systemu / 142
4.5.5.1. Tynk renowacyjny / 142
4.5.5.2. Kontrola podczas nakładania tynku renowacyjnego / 143
4.5.5.3. Pielęgnacja tynku renowacyjnego / 143
4.5.5.4. Kontrola po związaniu tynku renowacyjnego / 143
4.5.5.5. Kontrola przed nakładaniem zaprawy wygładzającej / 143
4.5.5.6. Zaprawa (szpachla) wygładzająca / 143
4.5.5.7. Kontrola podczas nakładania szpachli wygładzającej / 143
4.5.5.8. Pielęgnacja zaprawy wygładzającej / 143
4.5.5.9. Kontrola po związaniu zaprawy wygładzającej / 143
4.6. Badania stwardniałej zaprawy tynkarskiej w obiekcie / 144

5. Wymalowania elewacyjne / 145
5.1. Rodzaje farb elewacyjnych i ich właściwości / 145
5.2. Wymagania stawiane podłożu / 146
5.3. Kontrola przed wykonaniem wymalowań / 150
5.4. Wykonywanie wymalowań ochronnych / 152
5.5. Kontrola podczas wykonywania wymalowań / 152
5.6. Pielęgnacja wymalowań / 153
5.7. Kontrola po wyschnięciu wymalowań / 153

6. Detale i prace uzupełniające / 154
6.1. Detale / 154
6.1.1. Wtórna izolacja zewnętrzna (powłokowa) / 154
6.1.2. Wtórna izolacja pionowa typu wannowego / 157
6.1.3. Iniekcja kurtynowa / 160
6.1.4. Iniekcja strukturalna / 160
6.2. Iniekcje uszczelniające / 161
6.2.1. Dobór iniektu / 161
6.2.2. Iniekcje zamykające oraz uszczelniające rysy i pęknięcia / 162
6.3. Przykłady łączenia ze sobą różnych metod wtórnych izolacji / 166
6.4. Tarasy na gruncie / 167

Literatura / 177

O Autorze
Maciej Rokiel – mgr inż., absolwent Wydziału Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki Łódzkiej. Rzeczoznawca budowlany SITPMB-NOT ze specjalnością ochrona budynków przed wodą i korozją biologiczną, rzeczoznawca mykologiczny PSMB. Od ponad 20 lat jest związany z branżą chemii budowlanej. Autor wielu opracowań, ekspertyz i opinii, referatów naukowych oraz licznych publikacji i artykułów dotyczących poprawnych rozwiązań technologiczno-materiałowych hydroizolacji balkonów, tarasów, pomieszczeń mokrych, basenów oraz
zagadnień związanych z kompleksową renowacją starych, zawilgoconych i zasolonych budynków.

Wstęp

Zagadnienia związane z renowacją należą do trudnych i złożonych. Dotyczy to zwłaszcza prac wykonywanych w obiektach zabytkowych, w których optymalnym rozwiązaniem byłoby powtórzenie oryginalnej technologii, co z różnych względów często okazuje się niemożliwe. W takich sytuacjach należy stosować materiały dobrze współpracujące z materiałem oryginalnym, umożliwiające łatwą naprawę, a niekiedy wielokrotne powtarzanie zabiegów zabezpieczających.

Prace naprawczo-renowacyjne polegają przede wszystkim na odtwarzaniu izolacji poziomej i pionowej, a także rozwiązaniu problemów wynikających z obecności związków soli w zawilgoconym murze. Jeżeli to konieczne, muszą podawać sposoby osuszania obiektu oraz naprawy elewacji. Mogą także obejmować zespół czynności towarzyszących, np. udrożnienie lub zmianę sposobu odprowadzenia wód opadowych, reprofilację terenu czy naprawę lub wykonanie nowych instalacji.

Do renowacji należy podchodzić kompleksowo, na podstawie opracowanego w odniesieniu do danej sytuacji rozwiązania technologiczno-materiałowego, z uwzględnieniem konkretnych produktów. Niezwykle ważne jest, aby podczas wyboru technologii naprawy uwzględnić ograniczenia wynikające z warunków i struktury odnawianego obiektu oraz właściwości zastosowanych materiałów. Nie wolno kierować się jedynie materiałami reklamowymi – producenci podają w nich zalety produktów, nie informują natomiast o ewentualnych ograniczeniach, wadach czy konsekwencjach złego zastosowania.

W każdej sytuacji należy sprawdzić, czy zmiany funkcjonalne nie spowodują późniejszych problemów w eksploatacji. Z zabytkowego dworku nie można bezkrytycznie zrobić np. apartamentu z basenem, sauną, garażem i jacuzzi (co czasem trudno wytłumaczyć inwestorom). Nieprzemyślane zastępowanie oryginalnych wapiennych czy wapienno-cementowych tynków mocnymi cementowymi, wymiana okien na bardzo szczelne z tworzywa sztucznego, nowoczesna aranżacja łazienek z kabiną natryskową lub prysznicem w starym budynku o niesprawnej czy nieistniejącej wentylacji skutkują pojawieniem się kolonii grzybów na ścianach. Wraz z instalacją c.o. i ogrzewaniem podłogowym, umożliwiającymi normalne użytkowanie obiektu, pojawiają się nowe źródła pary wodnej.

Skutkiem lekceważącego podejścia do renowacji i sposobu użytkowania obiektu są zatem nowe kłopoty, najczęściej związane z wilgocią. Przykładowo: stare mury, chociaż bardzo grube, nie spełniają obecnych wymogów termoizolacyjności. Ogrzewanie pomieszczeń dostarcza dużej ilości ciepła, a ogrzane powietrze w zetknięciu z zimnymi ścianami skrapla się na ich powierzchni. Wentylacja (jeżeli istnieje) nie jest w stanie zapewnić odpowiedniej wymiany powietrza i usunąć nadmiaru wilgoci. W takich sytuacjach pierwszym odruchem jest zwykle chęć docieplenia ścian. Skoro są zimne i skrapla się na nich para wodna, to wydaje się, że trzeba je zaizolować, aby nie zachodził efekt skraplania. Ponieważ docieplenie od zewnątrz jest często problematyczne (np. ze względu na tynk renowacyjny lub bogato zdobione elewacje), pojawia się pytanie, czy można docieplać od wewnątrz i jakie materiały będą w danej sytuacji najlepsze (wełna, styropian, płyty klimatyczne). Należy zdawać sobie sprawę, że tego typu próby bez wykonania szczegółowych analiz cieplno-wilgotnościowych jedynie pogorszają sytuację. W ten sposób uda się wprawdzie zapewnić niską wartość współczynnika przenikania ciepła U, ale doprowadzimy do kondensacji pary wodnej. Jeżeli będzie ona w murze, należy ustalić, w której jego części, o jakiej szerokości i gdzie zostanie odprowadzona. Możliwe, że do wnętrza budynku, co pogorszy jeszcze warunki cieplno-wilgotnościowe.

W wielu przypadkach należałoby wykonać obliczenia numeryczne także w odniesieniu do stanu niestacjonarnego (zmiennych warunków temperaturowych i wilgotnościowych, z uwzględnieniem opadów, promieniowania słonecznego itp.). Bez tego może się okazać, że współczynnik U ma wartość czysto teoretyczną, a do wnętrza budynku dostarczone zostanie bardzo dużo wilgoci.

Innym problemem jest mieszanie systemów. Często zapomina się, że materiały w systemach charakteryzują się tzw. przestrzenią dobrej współpracy. Wprowadzenie materiału spoza systemu lub pominięcie jakiejś operacji technologicznej może mieć w przyszłości opłakane skutki.

Osobnym tematem jest jakość wykonywanych robót. Niestety, rynek kieruje się najczęściej kryterium ceny, a prace renowacyjne nie należą do tanich. Skutki ich zaniechania bywają jednak dużo bardziej dotkliwe. Podobnie odstępstwa od opracowanych technologii czy wszelkie zmiany, wynikające np. z nacisków inwestora liczącego na (pozorne) oszczędności lub wykonawcy, który źle skalkulował koszt robót i szuka oszczędności (co przy braku fachowego nadzoru nie jest takie trudne). Ponadto w dokumentacji projektowej pojawiają się ewidentne błędy, wynikające z niewiedzy czy chęci szybkiego zysku, np. pomijanie niektórych podstawowych badań. Nagminne jest również lekceważenie reżimu technologicznego, wymuszane bardzo często przez samych inwestorów podających w specyfikacji istotnych warunków zamówienia terminy nie tylko nierealne ze względu na konieczność wykonywania prac zgodnie ze sztuką budowlaną, lecz także sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem. Środki finansowe marnotrawione są przede wszystkim w obiektach, w których przeprowadzenie prac wymaga spełnienia wymogów ustawy o zamówieniach publicznych. Tam jedynym kryterium jest cena. W efekcie zwykle likwiduje się skutki, a nie przyczyny, do tego najtańszą techniką, której w Europie Zachodniej nie stosuje się od ponad trzydziestu lat.

Nie chodzi jednak o to, aby odżegnywać się od nowoczesności w starych obiektach. Renowacja wykonana fachowo, na podstawie starannie opracowanego projektu, przy zastosowaniu przemyślanych rozwiązań technicznych, popartych rzetelną analizą stanu danego obiektu pozwoli potencjalnemu inwestorowi długo cieszyć się pięknem starych dworków i obiektów.

DAFA PPOŻ 3.00

Poradnik dobrych praktyk w projektowaniu systemów oddymiania grawitacyjnego obiektów budowlanych

Krzysztof Bagińki, Natalia Bejga-Jas, Hubert Kasprzak, Michał Synowiecki, Paweł Wróbel

Temat oddymiania grawitacyjnego w budynkach wielkokubaturowych stał się w ostatnich latach szeroko omawianym zagadnieniem. Mimo polskiej normy, standardów zagranicznych oraz dostępnych opracowań z tegoż zakresu na rynku wciąż brakowało poradnika, który pozwoliłby na uporządkowanie wiedzy w tym obszarze.

Różnorodne doświadczenia, mnogość niejasnych zapisów związanych z projektowaniem grawitacyjnych systemów oddymiania, a także rozbieżności w zakresie interpretacji przepisów przyczyniły się do powstania niniejszego opracowania, jakim jest Poradnik dobrych praktyk w projektowaniu systemów oddymiania grawitacyjnego obiektów budowlanych.

Niniejsza publikacja jest autorskim opracowaniem zespołu specjalistów wywodzących się z firm członkowskich Stowarzyszenia DAFA.

Zespół redakcyjny tworzą: rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych Łukasz Ostapiuk, Ewa Karczewska i rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych bryg. w st. spocz. mgr inż. Ryszard Stępkowski (Aluco).

Ekspert zewnętrzny: mł. bryg. mgr inż. Paweł Wróbel (wykładowca Akademii Pożarniczej, rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych).

W prace redakcyjne włączyli się również: rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych Krzysztof Bagiński, Natalia Bejga-Jas (DWD BauTech), Hubert Kasprzak (VELUX Commercial), Michał Synowiecki (Smay). W tworzeniu poradnika uczestniczył również Paweł Gawroński (Balkar Technology).

Nasz poradnik skierowany jest m.in. do inżynierów, projektantów, architektów, rzeczoznawców ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, pracowników służb Państwowej Straży Pożarnej, producentów wyrobów służących ochronie przeciwpożarowej oraz wszystkich osób związanych z procesem budowlanym, które chcą zgłębić wiedzę z zakresu projektowania omawianych systemów.

Głównym celem poradnika jest pomoc w uporządkowaniu zagadnień z dziedziny projektowania systemów oddymiania w oparciu o dostępne na rynku: polską normę, zagraniczne standardy, wyjaśnienia interpretacji zapisów temu towarzyszących, a także zwrócenie uwagi na istotne problemy pojawiąjące się na etapie projektowania wraz z propozycją ich rozwiązań.

Obszerny zakres materiału poradnika obejmuje nie tylko kwestie dotyczące projektowania samych systemów, ale porusza inne ważne zagadnienia dotyczące wymagań dla elementów składowych systemu oddymiania wraz z właściwym doborem wymaganych parametrów. W niniejszym opracowaniu zwrócono również uwagę na możliwości konfiguracji systemów oddymiania z uwzględnieniem ich współpracy z urządzeniami przeciwpożarowymi i innymi instalacjami zamontowanymi w obiekcie, a także poruszono kwestię analiz numerycznych, ich zastosowania i interpretacji wyników.

Wszystko to, co zostało zawarte na kartach niniejszego poradnika, napisano w oparciu o własne doświadczenia i wiedzę osób na co dzień zajmujących się problematyką związaną z projektowaniem, wykonywaniem (montażem na obiektach) i eksploatacją grawitacyjnych systemów oddymiania, poparto opiniami i konsultacjami specjalistów z branży przeciwpożarowej. Jak sama nazwa wskazuje, poradnik ma na celu ułatwić przeprawę przez niełatwy proces projektowania i służyć jako kompendium wiedzy z przedmiotowego zakresu.

Stowarzyszenie DAFA w swoich opracowaniach określa standardy pozwalające wszystkim uczestnikom procesu budowlanego – inwestorowi, projektantowi, wykonawcy, inspektorowi nadzoru oraz na końcu użytkownikowi – na operowanie tymi samymi określeniami i parametrami. Cel taki przyświeca wszystkim wydanym przez organizację publikacjom, których lista znajduje się na ostatniej stronie okładki.

Mamy nadzieję, że poradnik pomoże Państwu sprawnie przejść przez wszystkie fazy realizacji procesu inwestycyjnego: etap przygotowania, koncepcji, projektowania i uzyskiwania koniecznych decyzji administracyjnych, realizacji, przekazania do eksploatacji, a także uzupełni wiedzę z zakresu samych systemów, sterowania czy eksploatacji.

Wykorzystanie w praktyce wiedzy z wytycznych, opisujących obszary do tej pory nieuregulowane, będzie miało wpływ na poprawę jakości projektowania, bezpieczeństwo użytkowników obiektu oraz ekip ratowniczych i przełoży się na zwiększenie świadomości uczestników procesu budowlanego w zakresie stosowania systemów oddymiania, zgodnego z przepisami i zasadami wiedzy technicznej.

Wprowadzenie

Roman Lewandowski, Magdalena Łasecka-Plura

Spis treści
Przedmowa
Spis ważniejszych oznaczeń 9
1. Wprowadzenie 11
1.1. Rodzaje tłumików i warstw lepko-sprężystych 11
1.2. Ogólny przegląd właściwości materiałów lepko-sprężystych 14
1.3. Definicje wybranych pojęć 15
1.4. Nowe elementy teorii drgań 17
1.5. Informacje literaturowe 18
2. Tłumiki lepko-sprężyste 19
2.1. Modele tłumików 19
2.2. Charakterystyki dynamiczne tłumików 25
2.3. Wpływ temperatury na właściwości dynamiczne materiałów lepko-sprężystych 35
2.4. Informacje literaturowe 37
3. Dynamika układu o jednym stopniu swobody z tłumikiem lepko-sprężystym 38
3.1. Drgania swobodne układu o jednym stopniu swobody 39
3.2. Ustalone drgania harmonicznie 49
3.3. Informacje literaturowe 50
4. Drgania układów o wielu stopniach swobody z tłumikami lepko-sprężystymi 51
4.1. Równania ruchu układów dyskretnych z tłumikami drgań 51
4.2. Charakterystyki dynamiczne konstrukcji z tłumikami drgań 58
4.3. Metoda modalnej energii sprężystej 68
4.4. Ustalone drgania harmoniczne 72
4.5. Numeryczne całkowanie równań ruchu 80
4.6. Bilans energii konstrukcji z tłumikami drgań 83
4.7. Informacje literaturowe 87
5. Dynamika belek i ram wykonanych z materiału lepko-sprężystego 88
5.1. Równania ruchu belek 88
5.2. Drgania swobodne belek 92
5.3. Analiza drgań za pomocą metody elementu skończonego 99
5.3.1. Sformułowanie problemu 99
5.3.2. Charakterystyki dynamiczne ram płaskich 104
5.3.3. Ustalone drgania wymuszane siłami harmonicznie zmiennymi 107
5.4. Wpływ temperatury otoczenia na dynamikę belek i ram 113
5.5. Informacje literaturowe 116
6. Charakterystyki dynamiczne i drgania wymuszone belek warstwowych z warstwami lepko-sprężystymi 117
6.1. Uwagi wstępne 117
6.2. Równania ruchu belek warstwowych 119
6.2.1. Przemieszczenia oraz odkształcenia warstw 119
6.2.2. Równania fizyczne warstw 124
6.2.3. Równanie pracy wirtualnej 126
6.3. Charakterystyki dynamiczne belek warstwowych 126
6.4. Ustalone drgania harmoniczne belek warstwowych 137
6.5. Równania ruchu belki zastępczej 141
6.5.1. Ogólny opis belki warstwowej 141
6.5.2. Opis funkcji zig-zag 141
6.5.3. Odkształcenia warstwy o numerze k 143
6.5.4. Równania fizyczne materiału lepko-sprężystego 143
6.5.5. Wyznaczanie funkcji zig-zag 144
6.5.6. Równanie pracy wirtualnej 145
6.5.7. Dyskretna postać równania pracy wirtualnej i nieliniowy problem własny 149
6.6. Informacje literaturowe 156
7. Wybrane metody rozwiązywania nieliniowego problemu własnego 158
7.1. Metody iteracyjne 158
7.2. Metoda kontynuacji 163
7.3. Informacje literaturowe 169
8. Wrażliwość konstrukcji z tłumikami lepko-sprężystymi na zmianę parametru projektowego 171
8.1. Definicja wrażliwości częstości drgań na zmianę parametru projektowego 171
8.2. Wrażliwość konstrukcji z lepko-sprężystymi tłumikami drgań 177
8.3. Uwagi literaturowe 186
Literatura 187

Zapraszamy do zakupu najnowszego wydania podręcznika: Przewóz drogowy towarów niebezpiecznych ADR 2025-2027. Publikacja została opracowana z myślą o wszystkich, którzy na co dzień pracują z przepisami ADR - idealna na kursy dla kierowców oraz szkolenia dla pracodawców. Jej autorzy, Krzysztof Grzegorczyk i Rafał Buchcar, to uznane autorytety w tej dziedzinie, dzięki czemu każda strona zawiera ekspercką wiedzę i praktyczne porady. Do książki dołączona jest pisemna instrukcja ADR dla kierowcy, wiele zdjęć.

388 str.

wydanie 1, 2025

autorzy: Krzysztof Grzegorczyk i Weronika Buchcar

z wkładką, kwiecień 2025 rok

Spis treści

Przedmowa

Str. XI

ROZDZIAŁ I – Zasady taktyczne

1. Wstęp – str. 1

2. Plan budowy i program pracy – str. 3

3. Ogólny układ schronów bojowych i mieszkalnych – str. 4

4. Wymiary schronów i ich ugrupowanie – str. 7

ROZDZIAŁ II – Zasady techniczne

1. Grubość warstwy ochronnej – str. 15

2. Wymiary schronów mieszkalnych. Wykorzystanie przestrzeni – str. 16

3. Schrony bojowe – str. 18

4. Schrony składowe. Chodniki komunikacyjne – str. 20

5. Układ schronów mieszkalnych i ich wejść – str. 22

ROZDZIAŁ III – Szczegóły techniczne

1. Konieczność obudowy schronów i chodników – str. 26

2. Różne rodzaje obudowy – str. 29

3. Obudowa drewniana – str. 31

   • Narzędzia i materiały

   • Rodzaje obudowy (stropowa, odrzwiowa, wbijana, kołkowana)

4. Wzmacnianie obudowy drewnianej – str. 44

   • Rozpory, stemple, odrzwia podwójne

5. Obudowa murowana – str. 49

6. Obudowa żelazna – str. 54

7. Obudowa żelazo-betonowa – str. 54

8. Kalkulacja materiałów – str. 56

9. Odwodnienie i ochrona przed wilgocią – str. 57

10. Wewnętrzne urządzenie schronów i chodników – str. 59

11. Przewietrzanie – str. 60

12. Oświetlanie – str. 61

13. Zabezpieczenie przed gazami bojowymi – str. 62

14. Ogrzewanie – str. 62

15. Administracja – str. 63

ROZDZIAŁ IV – Organizacja pracy

1. Rozpoznanie techniczne i program pracy – str. 65

2. Siły robocze i ich wyposażenie – str. 67

3. Szczegóły przy wierceniu ręcznym – str. 69

4. Szczegóły przy wierceniu maszynowym – str. 71

ROZDZIAŁ V – Maskowanie

Str. 75

ROZDZIAŁ VI – Wykorzystanie grot i jaskiń

Str. 77

ROZDZIAŁ VII – Przykłady historyczne

1. Schrony wojny włosko-austriackiej nad Isonzo – str. 84

2. Fortykacje Monte Pasubio (1917) – str. 92

3. Dolomity – Valparola (1917) – str. 94

4. St. Quentin (1917) – str. 95

5. Schrony w kamieniołomach Coucy, Chassemy, Moyembrie, Bernagousse, Montparnasse – str. 99–102

6. Chemin des Dames – str. 104

7. Podziemne gniazdo oporu – Jussy – str. 110

8. Fort Sasso di San Martino – str. 111

9. Dolina rzeki Boite – str. 114

ZAŁĄCZNIK Nr 1 – Instrukcja o budowie schronów w kamieniołomach

1. Rozpoznanie i program robót – str. 116

2. Wzmocnienie wejść i komór – str. 117

3. Budowa chodników wejściowych – str. 118

4. Pędzenie galerii – str. 121

5. Otwory wentylacyjne – str. 121

6. Pomiar temperatury – str. 122

7. Nadzór nad pracą – str. 123

ZAŁĄCZNIK Nr 2 – O Wzgórzu Krakowsko-Wieluńskim (Kras Krakowski)

1. Położenie i warunki geologiczne – str. 124

2. Granice jury krakowskiej – str. 126

3. Zjawiska krasowe – str. 129

4. Znaczenie etnograficzne i wojskowe – str. 132

Budownictwo. Wykład popularny zasad konstrukcyj budowlanych – reprint z 1929 roku

Reprint klasycznego podręcznika budownictwa z 1929 roku, zawierającego przystępnie przedstawione zasady konstrukcji budowlanych, liczne rysunki. Książka została opracowana w formie popularnego wykładu, co czyni ją idealną zarówno dla architektów, jak i dla praktyków budowlańców, którzy chcą uporządkować swoją wiedzę, oraz poznać systemy stosowane w tamtym czasie. Książka przydatna przy wszystkiego rodzaju rekonstrukcjach starych budynków.

Zawartość książki:

• właściwości i zastosowanie materiałów budowlanych,

• konstrukcja fundamentów,

• budowa ścian, stropów, dachów i schodów,

• podstawy instalacji budowlanych, piece i inne.

• liczne ilustracje techniczne i schematy.

To wydanie to nie tylko praktyczny podręcznik, ale także ciekawy przykład literatury technicznej XX wieku.

Dzięki reprintowi zachowano oryginalny układ i styl edytorski.

Idealna pozycja dla:

• studentów kierunków technicznych,

• architektów i inżynierów,

• kolekcjonerów literatury fachowej,

• pasjonatów historii budownictwa.

Wydanie: 1, 2025
Format: B5
Stron: 186
ISBN 978-83-8156-744-2 (druk)

Książka jest 6 tomem CET – serii monografii naukowych Wydziału Instalacji Budowlanych, Hydrotechniki i Inżynierii Środowiska Politechniki Warszawskiej, która jest wydawana we współpracy z Instytutem Badań Stosowanych Politechniki Warszawskiej Sp. z o.o. SERIA MONOGRAFIE CIRCULAR

W książce przedstawiono przykłady praktycznego zastosowania rozwiązań w branży wodno-ściekowej związanych z gospodarką cyrkulacyjną. Pierwsze rozwiązanie dotyczyło technologii fluidalnej w odzysku biogenów, szczególnie fosforu z odcieków z osadów ściekowych, zrealizowanej w oczyszczalni ścieków aglomeracji Jarocina. Drugie rozwiązanie dotyczyło przeróbki osadów ściekowych przy pomocy hydrolizy termicznej i fermentacji w Tarnowie. Trzecie rozwiązanie związane było z projektem Blue Bridge, dotyczyło odzysku i wykorzystania wody odnowionej w komunalnej oczyszczalni ścieków w procesach realizowanych w Rafinerii Płockiej.
Z odpadową gospodarką cyrkulacyjną związane były dwa zagadnienia. W pierwszym wskazano, że udział składowania odpadów w Polsce jest wciąż za wysoki, a odzyskiwanie energii z odpadów komunalnych stanowić będzie ważne działanie uzupełniające gospodarki cyrkulacyjnej. W drugim wykazano, że odzyskiwanie wartości z odpadów żywności stanowić będzie priorytetowy obszar odpadowej gospodarki cyrkulacyjnej. Wskazano, że wprowadzane przez UE nowe, ostrzejsze przepisy prawne dla branży wodociągowo-kanalizacyjnej i odpadowej wymagają ciągłego ich rozwoju, w znacznej mierze w także w duchu synergii. Planowane zmiany prawodawstwa unijnego wymagają ustanowienia krajowych programów dla gospodarki wodno-ściekowo-odpadowej, powiązanych z wdrażaniem gospodarki cyrkulacyjnej. Innowacyjne rozwiązania technologiczne uzdatniania wody i oczyszczania ścieków, odnowy wody, przeróbki osadów ściekowych i odpadów powinny uzyskać znaczące wsparcie finansowe, szczególnie dlatego, że kwestie likwidacji zanieczyszczenia środowiska dotyczą zdrowia i życia ludzi.

Wyd 2025

Autor: P. Łobodziec, Z. Buczko

str 101

Niniejsza publikacja rozpoczyna serię wydawniczą poświęconą pasjonującej dziedzinie, jaką jest galwanotechnika. Zeszyt 1 obejmuje zagadnienia związane z procesem chromowania technicznego i dekoracyjnego. Nie przez przypadek to właśnie chrom otwiera serię. Wiele się aktualnie o nim mówi, jeszcze więcej pisze. Z jednej strony jego stosowanie jest poddawane silnym ograniczeniom, a być może zostanie zakazane w niedalekiej przyszłości (Cr+6). Z drugiej strony w pokryciach dekoracyjnych (Cr+3) – chromowanie jest procesem najszybciej rozwijanym, właśnie w wyniku wspomnianych ograniczeń.
Ten zeszyt i kolejne, w których omówione zostaną pozostałe procesy galwaniczne, m.in.miedziowanie, niklowanie, cynkowanie, można uznać i za kontynuację, i za rozszerzenie znanego „Poradnika Galwanotechnika”, którego pierwsze wydanie miało miejsce w 1973 roku.Ta jednoczesność wynika z tego, że seria – kierowana do osób już posiadających doświadczenie i wiedzę w zakresie galwanotechniki – będzie nie tylko kontynuacją historii rozpoczętej wiele lat temu, ale również źródłem informacji o najnowszych osiągnięciach branżowych.
Autorem „Chromowania” jest, dobrze znany i ceniony w Polsce, wieloletni praktyk i specjalista w dziedzinie nakładania warstw chromu. W tym zeszycie dzieli się z czytelnikami wiedzą i doświadczeniem, daje cenne wskazówki i zalecenia. Na uwagę zasługuje jego praca naukowa, ukierunkowana na poszukiwanie wartościowych, ale trudno dostępnych treści rozwiązań technologicznych. Terminologia stosowana w przewodniku jest niekiedy w sposób zamierzony mniej naukowa, za to częściej stosowana w galwanizerniach.

Spis treści

Chromowanie techniczne 9
Wstęp 9
Zalecane środki ochrony osobistej galwanizera 11
Własności technicznej powłoki chromowej 17
Przygotowanie powierzchni detali do chromowania 20
Trawienie anodowe 20
Chromowanie 23
Składniki kąpieli do chromowania 24
Wanna do chromowania 26
Sporządzanie i uzupełnianie kąpieli 31
Parametry procesu chromowania 33
Odporność korozyjna powłoki chromu technicznego 35
Zdejmowanie powłok chromowych 37
Chromowanie powłoki chromowej 37
Chromowanie na kolor czarny 45
Chromowanie drobnicy 46
Wpływ zanieczyszczeń kąpieli na proces chromowania. Oczyszczanie
kąpieli 47
Rozwiązywanie problemów (ang. troubleshooting) 51
Chromowanie dekoracyjne Cr6+ 57
Wstęp 57
Wyposażenie wanny do chromowania 59
Zawieszki/Wieszaki 60
Parametry pracy kąpieli 62
Sporządzanie i uzupełnianie kąpieli 63

Zanieczyszczenia w kąpieli do chromowania dekoracyjnego 65
Aktywacja niklu 66
Naprawa braków 67
Płukanie i neutralizacja po chromowaniu 67
Rozwiązywanie problemów (ang. troubleshooting) 68
Chromowanie dekoracyjne z kąpieli Cr3+ 71
Wstęp 71
Skład kąpieli dekoracyjnej Cr3+ 72
Wanna do chromowania dekoracyjnego Cr3+ 73
Sporządzanie kąpieli 74
Dozowanie i konserwacja kąpieli 76
Najczęściej stosowane parametry pracy 77
Anody 78
Wieszaki 79
Porównanie procesu dekoracyjnego Cr3+ z procesem Cr6+ 79
Własności powłoki otrzymanej z procesu dekoracyjnego Cr3+ 82
Rozwiązywanie problemów (ang. troubleshooting) 84
Pasywacja 88
Oczyszczanie ścieków 89
REACH – funkcjonowanie rynku substancji chemicznych na terenie
UE 89
REACH w galwanotechnice 92
Związki Cr(VI) zaklasyfikowane jako SVHC – działania zgodne
z rozporządzeniem REACH 95
Bibliografia 99
Biogramy 101