Nietypowe budulce w architekturze – Tom II

Poprzedni tom niniejszej serii, wydany w 2013 roku [210], okazał się pierwszy polską książką poświęconą niezwykle bogatej dawnej kulturze użycia parabudulców. Jej rozdziały traktowały kolejno o poszczególnych elementach budynku, wykonywanych z użyciem nietypowych materiałów. Podstawę wywodu stanowiła merytoryczna analiza 312 pozycji bibliograficznych. w większości pochodzących z wieków XVIII i XIX. Liczba uwzględnionych we wspomnianym tomie nietypowych materiałów i domieszek również sięgnęła trzystu.

Przedsięwzięte wówczas badania są nadal prowadzone. Ich wyniki dowodzą wyrafinowania i skomplikowania dawnej kultury użycia parabudulców. W toku prowadzonych badań okazało się bowiem, że różnorodność dawnych rozwiązań budowlano-materiałowych, które dziś uznalibyśmy za nietypowe, była lak duża, że ich opisu i analizy nie sposób zawrzeć w jednym tomie. Toteż w niniejszym (drugim) tomie zawarto kolejne informacje i spostrzeżenia poszerzające naszą wiedzę o dawnym materiałoznawstwie budowlanym, rozumianym tu jako część kultury narodowej, a także jako część dorobku technologicznego – również tego, z którego korzystamy po dziś dzień. Pierwotnie wprawdzie zamierzano niniejszym tomem dopełnić i zakończyć przegląd alternatyw materiałowych (analizowanych w odniesieniu do dawnej tradycji budowlanej), lecz obfitość informacji skłoniła autora do kolejnej modyfikacji zamierzeń i ograniczenia treści również niniejszej książki. Zawiera więc ona przegląd architektonicznych zastosowań zaledwie jednej grupy budulców, mianowicie różnorakich plecionek, oraz próbę interpretacji ich znaczenia konstrukcyjnego i inspiratywno-estetycznego.

Rozdział 1. Czym jest plecionkarstwo?
1.1. Plecionkarstwo jako sfera kultury
1.2. Plecionkarstwo artystyczne, użytkowe i budowlane
1.3. Jajo czy kura – czyli wstęp do historii plecionkarstwa
1.4. Zarys historii plecionkarstwa w Polsce
1.5. Plecionkarstwo a kultura artystyczna
Rozdział 2. Surowce plecionkarskie i pokrewne
2.1. Surowce do wykonania osnowy
2.2. Surowce do wyplotu (wątku)
2.3. Surowce do poszywania plecionek
2.4. Surowce do polep i do powlekania plecionek
2.5. Pozyskanie i obróbka wybranych surowców
Rozdział 3. Techniki plecionkarskie
3.1. Kategorie plecionek
3.2. Elementy wyplotu
3.3. Osnowa (ożebrowanie), jej elementy i rodzaje
3.4. Rodzaje wyplotów (splotów)
3.5. Obręby i pasy
3.6. Wyploty postronkowe
Część 2. Budowlane zastosowania plecionek
Rozdział 4. Zakres zastosowań budowlanych i niebudowlanych
4.1. Plecionki a historia – czyli rzecz o wyplatanych garnkach
4.2. Wyroby z plecionek wodoszczelnych
4.3. Ryba w wiklinowej sieci
4.4. Plecionki w budownictwie ziemnym
4.5. Wyplatane pojazdy
4.6. Wyplatane statki („carabus”, „coracle” i tym podobne)
4.7. Plecionki jako wspólne dziedzictwo technologiczne
4.8. Plecionki w budownictwie i architekturze
Rozdział 5. Plecionki w konstrukcjach pieców, kap i kominów
5.1. Wyplatane piece
5.2. Wyplatane kapy
5.3. Wyplatane rury luftowe
5.4. Wyplatane kominy (sztagowe, czyli brogowe, zbrożynowe)
5.5. Wyplatane kominki podwieszane (świecaki, zoborniki, łuczniki)
5.6. Wyplatane inne elementy pieców
Rozdział 6. Lekkie ażurowe przegrody z plecionek suchych
6.1. Podlaskie budynki plecione w dolinach Nurca i Bugu
6.2. Podlaskie budownictwo wiklinowe w dolinie Narwi
6.3. Wiklinowe podcienia przystodolne w dawnym powiecie ropczyckim
6.4. Wiklinowe budownictwo w dolinie Raby
6.5. Wiklinowa kurtyna stodoły w Podskalu – przypadek, ewenement czy relikt?
6.6 Plecionkarstwo budowlane jako relikt akcji kolonizacyjnych
6.7. Rozpowszechnienie plecionek niepolepianych
6.8. Konstrukcja koszowa jako rudyment
6.9. Powrót archetypu
Rozdział 7. Przegrody z plecionek polepianych lub tynkowanych
7.1. Podlaskie budynki o ścianach z plecionek wykonywanych na sucho
7.2. Podlaskie budynki o ścianach z plecionek wykonywanych na mokro
7.3. Najstarsze (prehistoryczne) budownictwo z plecionek polepianych
7.4. Plecione budulce w czasach historycznych – do końca XVIII wieku
7.5. Plecione konstrukcje w XIX wieku
7.6. „Lepianka” a „strychulec”
7.7. Plecione konstrukcje w XX wieku
7.8. Nowoczesne zastosowania plecionek
Rozdział 8. Wyplatane stropy i dachy
8.1. Najstarsze wzmianki o plecionych konstrukcjach stropów
8.2. Wyplatane stropy w polskim budownictwie w XIX i XX wieku
8.3. Wyplatane stropy koszowe na obszarach niepolskich
8.4. Plecione podbitki dachowe
8.5. Plecione pokrycia dachowe (w tym strzechy)
8.6. Plecionki w konstrukcjach dachów
Rozdział 9. Plecionki w stolarce budowlanej (okna, okiennice, drzwi)
9.1. Pleciona stolarka budowlana w sztuce islamu
9.2. Wyplatane okna a gotyk zachodnioeuropejski
9.3. Wyplatane okna i drzwi w dawnej Polsce
9.4. Wyplatane bramy i bramki
9.5. Podsumowanie „plecionego stolarstwa” budowlanego
Rozdział 10. Wyplatane niewielkie obiekty gospodarskie
10.1. Ule „szyte” wyplotem spiralnym (typy koszka i hezdenek)
10.2. Ule z mat prostych
10.3. Ule koszowe (wiklinowe)
10.4. Ule egzotyczne
10.5. Sernice 2
10.6. Gołębniki
10.7. Kurniki, kurzoki i klatki dla drobiu
10.8. Klatki
10.9. Spichrze i kosznice
10.10. Wyplatane piorunochrony
10.11. Plecione obiekty gospodarskie w badaniach nad rozwojem architektury
Rozdział 11. Wyplatane ogrodzenia
11.1. Ogrodzenia wiklinowe, czyli koszowe w dawnej Polsce
11.2. Dawne ogrodzenia strychulcowe
11.3. Typologia ogrodzeń plecionych
11.4. Plecione ogrodzenia ozdobne a koszykarstwo
11.5. Ogrodzenia plecione naturalne (żywopłoty pasiekowe)
11.6. O czym świadczą plecione ploty?
Część 3. Plecionki a forma architektoniczna
Rozdział 12. Plecionki w architekturze nowoczesnej
12.1. Bez przenośni
12.2. Kicz czy muzeum?
12.3. Drugi biegun idei, czyli dalekie inspiracje plecionkami
12.4. Plecionka jako ideowe sedno projektu
12.5. Polska hipoteza
12.6. Czy tylko w Japonii?
12.7. Wiklinowy biurowiec przy zamku Al Hosn w Abu Dhabi
12.8. Tektonika wikliny, czyli Andrea von Chrismar i jej „membrany’’
12.9. Plecione EXPO
12.10. Wiklinowy „Bazar sztuki” Polisskiego i jego skutki architektoniczne
Rozdział 13. Refleksje
13.1. Plecionki architektoniczne a identyfikacja korporacyjna lub kulturowa
13.2. Od teorii Sempera po pleciony laiul-art Polisskiego
13.3. Pleciona architektura a lokalna gospodarka i kultura
13.4. Plecionki jako „alfabet twórczy”
13.5. Architektura haptyczna
13.6. Plecionki w sztukach plastycznych
Rozdział 14. Interpretacja i wnioski
14.1. Plecionki a ontogeneza architektury
14.2. Plecionki jako źródło inspiracji w architekturze
14.3. Pleciony zapis semantyki architektonicznej
14.4. Plecionki a „eko”-mody
14.5. Plecionki jako spójnia nauk, sztuk i rzemiosł
14.6. Nowe horyzonty
Postscriptum
Aneks leksykalny
A. 1. Leksykon nazw technicznych
A.2. Leksykon surowców
Streszczenie
Summary
Bibliografia
Spis ilustracji