EKONOMICZNE I EKOLOGICZNE UWARUNKOWANIA PROCESÓW DECYZYJNYCH W GÓRNICTWIE

1. Wprowadzenie.... 7

2. Efektywność, rentowność i zyskowność...... 14

2.1. Miary i wskaźniki oceny....... 14

2.2. Rachunkowość finansowa a rachunkowość zarządcza..... 16

2.3. Sprawozdania finansowe i podstawowe przekroje ich analizy..18

2.3.1. Bilans...... 18

2.3.2. Rachunek zysków i strat......... 27

2.3.3. Rachunek przepływów pieniężnych....... 38

3. Metody i systemy rachunku kosztów......... 49

3.1. Pojęcie i istota kosztu produkcji........ 50

3.2. Podstawowe kryteria klasyfikacyjne kosztów....... 51

3.3. Struktura kosztów jako podstawa optymalizacji decyzji produkcyjnych...... 54

3.3.1. Maksymalizacja zysków w krótkim okresie ........ 60

3.3.2. Minimalizacja strat w krótkim okresie .......... 61

3.4. Systemy rachunku kosztów ....... 63

3.4.1. Rachunek kosztów rzeczywistych...... 64

3.4.2. Rachunek kosztów normalnych......... 66

3.4.3. Rachunek kosztów postulowanych......... 69

3.4.4. Pełny rachunek kosztów....... 74

3.4.5. Częściowy rachunek kosztów..... 75

3.4.6. Pełny rachunek kosztów a rachunek kosztów zmiennych... 76

3.5. Analiza progu rentowności ...... 82

3.6. Rachunek kosztów i układy ewidencyjne kosztów stosowane w górnictwie węgla kamiennego..... 85

3.7. Nowe systemy rachunku kosztów i możliwości ich stosowania w górnictwie... 91

3.7.1. Rachunek kosztów działań...... 95

3.7.2. Rachunek cyklu życia produktu...... 96

3.7.3. Rachunek kosztów celuTC (Target Costing)..... 97

3.7.4. Rachunek redukcji kosztów..... 98

4. Rozwój społeczno-gospodarczy a ochrona środowiska... 100

5. Ochrona środowiska w gospodarce rynkowej ..... 105

5.1. Efekty zewnętrzne i inne niedoskonałości rynkowe

związane z ochroną środowiska...... 106

5.2.Metody i środki regulacji środowiskowej ....... 111

6. Środki ochrony środowiska w Polsce i w krajach UE..... 117

6.1. Prawne środki ochrony środowiska..... 117

6.2. Ekonomiczne środki ochrony środowiska ..... 119

6.2.1. Subwencje ..... 119

6.2.2. Podatki i opłaty ekologiczne...... 119

6.2.2.1. Wdrażanie podatków środowiskowych.... 123

6.2.2.2. Praktyka podatków środowiskowych..... 124

6.2.2.3. Podatki środowiskowe a reforma fiskalna ... 125

6.2.3. Uprawnienia zbywalne...... 125

6.2.4. Systemy depozytowe.... 127

6.2.5. Odpowiedzialność i rekompensata za szkody..... 128

6.2.6. Fundusze ochrony środowiska.... 129

6.3.Techniczne środki ochrony środowiska..... 134

7. Rachunek ekonomiczny w ochronie środowiska..... 135

7.1. Rachunek strat...... 136

7.2. Rachunek wydatków....... 138

7.3. Rachunek ekonomicznej i społecznej opłacalności przedsięwzięć ochronnych ... 139

8. Internalizacja celów ekologicznych w działalności gospodarczej kopalń.... 144

8.1. Uwarunkowania racjonalnej gospodarki zasobami..... 144

8.2. Instrumenty ekonomiczne i ich przewidywane modyfikacje.. 147

8.3. Problemy ekologiczne i instrumenty ekonomiczne

ochrony środowiska w górnictwie.... 150

9. Rachunek kosztów i korzyści

jako podstawa oceny efektywności gospodarowania.... 154

9.1. Koszty i zyski w ujęciu księgowym i ekonomicznym.....154

9.2. Wykorzystanie analizy CBA w górnictwie węgla kamiennego... 158

10. Modelowanie ekonomiczne na potrzeby zarządzania strategicznego w górnictwie węgla kamiennego ..... 166

10.1. Istota metody sterowania makroekonomicznego..... 167

10.2. Struktura asortymentowa produkcji jako efekt racjonalizacji procesów pozyskiwania węgla w aspekcie uwarunkowań makroekonomicznych..... 171

10.3. Strategie działania i relatywna ocena kopalń w ujęciu modelowym.... 173

10.3.1. Modele punktów krytycznych

jako podstawa wyboru strategii działania kopalni.... 177

10.3.1.1. Punkt krytyczny (cena) zysków PZ.... 177

10.3.1.2. Punkt krytyczny (cena) produkcji PP...... 178

10.3.1.3. Punkt krytyczny (cena) likwidacji PL..... 179

10.3.2. Relatywna ocena kopalń....... 181

10.4. Modele ekonometryczne jako narzędzia predykcji kosztów likwidacji ... 182

11. Predykcja kosztów likwidacji w celu sterowania kosztami pozyskania węgla kamiennego ........ 186

11.1. Ekonomiczno-ekologiczna charakterystyka procesów likwidacyjnych ... 187

11.2. Prognozy kosztów likwidacj i jako narzędzia sterowania kosztami pozyskania węgla kamiennego ...... 188

12. Zakończenie... 191

13. Literatura.... 192