Normatywny model samorządu metropolitalnego

ISBN: 978-83-8206-178-9

Rok wydania: 2020

Liczba stron: 422

Format: B5

spis treści

Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  11
Od Autora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  16
Rozdział 1. Pojęcia podstawowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  25
1.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
1.2. Korporacja prawa publicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
1.3. Samorząd terytorialny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
1.3.1. Definicje doktrynalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
1.3.2. Definicja prawna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
1.4. Metropolia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
1.4.1. Definicje doktrynalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
1.4.2. Definicja prawna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
1.5. Samorząd metropolitalny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64
Rozdział 2. Uzasadnienie samorządu metropolitalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  66
2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
2.2. Budowanie tożsamości metropolitalnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
2.3. Interes metropolitalny jako nowa kategoria interesu publicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
2.4. Prawo do samorządu metropolitalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78
2.5. Znaczenie samorządu metropolitalnego dla rozwoju społeczno-gospodarczego . . . . . . . . . . 82
2.6. Usprawnienie procesu wykonywania zadań publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88
2.7. Suburbanizacja i jej koszty społeczno-ekonomiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93
2.8. Efekt aglomeracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97
2.9. Efekt gapowicza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99
Rozdział 3. Geneza i rozwój samorządu metropolitalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  100
3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100
3.2. Geneza i rozwój samorządu metropolitalnego w Rzeczypospolitej Polskiej . . . . . . . . . . . . . 101
3.3. Geneza i rozwój samorządu metropolitalnego w Republice Federalnej Niemiec . . . . . . . . . 118
3.4. Geneza i rozwój samorządu metropolitalnego w Republice Francuskiej . . . . . . . . . . . . . . . . 131
3.5. Geneza i rozwój samorządu metropolitalnego w Zjednoczonym Królestwie
Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151
8 Spis treści
Rozdział 4. Organizacyjne i funkcjonalne modele samorządu metropolitalnego . . .  162
4.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162
4.2. Typologia modeli samorządu metropolitalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163
4.3. Studium wybranych przypadków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168
4.3.1. Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168
4.3.2. Miasto stołeczne Warszawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173
4.3.3. Metropolia Lyonu (la Métropole de Lyon) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177
4.3.4. Nowy Jork (New York City) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180
4.3.5. Obszar Metropolitalny Gdańsk–Gdynia–Sopot . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182
4.3.6. Region Hanower (Region Hannover) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185
4.3.7. Toronto (City of Toronto) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188
4.3.8. Wielka Kopenhaga (Greater Copenhagen) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190
4.3.9. Władza Wielkiego Londynu (Greater London Authority) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191
4.3.10. Związek Regionalny Ruhry (Regionalverband Ruhr) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197
Rozdział 5. Prawne uwarunkowania samorządu metropolitalnego . . . . . . . . . . . . . . .  200
5.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200
5.2. Międzynarodowe uwarunkowania samorządu metropolitalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201
5.3. Unijne uwarunkowania samorządu metropolitalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202
5.4. Konstytucyjne uwarunkowania samorządu metropolitalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208
5.4.1. Samorząd metropolitalny a konstytucyjne zasady ustrojowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208
5.4.1.1. Samorząd metropolitalny a zasada decentralizacji władzy publicznej . . . . . . 212
5.4.1.2. Samorząd metropolitalny a zasada udziału samorządu terytorialnego
w sprawowaniu władzy publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230
5.4.1.3. Samorząd metropolitalny a zasada samodzielności
samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236
5.4.1.4. Samorząd metropolitalny a zasada państwa unitarnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243
5.4.1.5. Samorząd metropolitalny a zasada pomocniczości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254
5.4.1.6. Samorząd metropolitalny a zasada zdolności do wykonywania
zadań publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261
5.4.1.7. Samorząd metropolitalny a zasada współdziałania władzy publicznej . . . . . . 264
5.4.1.8. Samorząd metropolitalny a zasada równości wobec prawa . . . . . . . . . . . . . . . 269
5.4.1.9. Samorząd metropolitalny a zasada demokracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274
5.4.2. Samorząd metropolitalny a konstytucyjnoprawne uwarunkowania
organizacji i funkcjonowania samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276
5.5. Ustawowe uwarunkowania samorządu metropolitalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291
5.5.1. Zadania samorządu metropolitalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291
5.5.2. Obszar metropolitalny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300
5.5.2.1. Definicja legalna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300
5.5.2.2. Kryteria i wskaźniki delimitacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 308
5.5.2.3. Charakter prawny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313
5.5.3. Konstrukcje prawne i formy organizacyjne samorządu metropolitalnego . . . . . . . . . 319
5.5.3.1. Stowarzyszenie jednostek samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324
5.5.3.2. Spółki prawa handlowego z udziałem jednostek samorządu terytorialnego . 335
5.5.3.3. Związki komunalne (związki międzygminne i związki
gminno-powiatowe) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338
5.5.3.4. Związek metropolitalny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354
Spis treści 9
Rozdział 6. Prototypowanie samorządu metropolitalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  362
6.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362
6.2. Założenia krajowej polityki metropolitalnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362
6.3. Zakres działania i zadania samorządu metropolitalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365
6.4. Identyfikacja i delimitacja metropolii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 371
6.5. Konstrukcja prawna samorządu metropolitalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 374
6.6. Demokracja metropolitalna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381
6.7. Źródła finansowania działalności samorządu metropolitalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 383
6.8. Nadzór nad działalnością samorządu metropolitalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 384
Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  387
Źródła prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  392
Prawo krajowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 392
Prawo europejskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393
Prawo międzynarodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 394
Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  395
Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 397
Źródła internetowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  420
Spis map, rysunków i tabel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  421