Odporność transportu lotniczego w warunkach zielonej transformacji

Transport lotniczy odgrywa kluczową rolę w globalnym systemie gospodarczym, społecznym i politycznym. Jest nie tylko jednym z filarów globalizacji umożliwiającym szybki przepływ osób, towarów i usług, ale również sektorem szczególnie podatnym na zakłócenia spowodowane czynnikami zewnętrznymi - geopolitycznymi, regulacyjnymi, ekonomicznymi czy środowiskowymi. Pandemia COVID-19 unaoczniła w bezprecedensowy sposób skalę tej wrażliwości, ale jednocześnie pokazała, że branża potrafi adaptować się i odbudowywać dzięki elastyczności, wsparciu regulacyjnemu i wdrażaniu innowacji.

W tym kontekście coraz większego znaczenia nabiera koncepcja odporności transportu lotniczego (air transport resilience), rozumiana jako zdolność do utrzymania ciągłości działania oraz adaptacji do warunków kryzysowych, oraz idea zielonej transformacji, która wyznacza nową ścieżkę rozwoju sektora w dobie wyzwań klimatycznych. 

Cel badawczy monografii polega na określeniu uwarunkowań odporności transportu lotniczego w kontekście zielonej transformacji, a także na identyfikacji synergii pomiędzy odpornością sektora a wdrażaniem zasad zrównoważonego rozwoju. Autorzy starają się wykazać, że skuteczne łączenie obu tych perspektyw jest warunkiem długoterminowej stabilności i konkurencyjności transportu lotniczego.

Monografię podzielono na trzy integralne części:

• Część I przedstawia funkcjonowanie światowego transportu lotniczego, jego uwarunkowania rozwoju, wpływ globalnych kryzysów - w tym pandemii COVID-19 oraz ewolucję relacji biznesowych i modeli działalności przedsiębiorstw.
• Część II koncentruje się na odporności wobec zagrożeń globalnych, definiując specyfikę tego pojęcia i rolę zrównoważonego rozwoju jako narzędzia budowania odporności. Szczególne miejsce zajmuje tu opis regulacji międzynarodowych dotyczących zielonej transformacji.
• Część III poświęcona jest portom lotniczym, ich roli w procesach ESG, przykładom wdrażania prośrodowiskowych rozwiązań oraz analizie gotowości polskich portów do sprostania wyzwaniom zielonej ery. Zwieńczeniem jest zestaw rekomendacji praktycznych.

Przyszłość globalnego transportu lotniczego będzie kształtowana przez transformację ekologiczną, cyfryzację oraz rozwój zrównoważonych paliw lotniczych (SAF). Wymogi dekarbonizacyjne i rosnące oczekiwania społeczne wobec redukcji emisji i hałasu wymuszają innowacje technologiczne oraz strategiczną współpracę wszystkich uczestników łańcucha wartości sektora.

 

WPROWADZENIE

 

CZĘŚĆ I.  FUNKCJONOWANIE ŚWIATOWEGO TRANSPORTU LOTNICZEGO

 

ROZDZIAŁ I. UWARUNKOWANIA ROZWOJU ŚWIATOWEGO TRANSPORTU LOTNICZEGO

Znaczenie transportu lotniczego dla gospodarki a kierunki rozwoju przewozów

Koncepcja aerotropolis i airport city

Segmentacja podmiotów rynku transportu lotniczego

Sojusze i współpraca przewoźników lotniczych

Wyzwania środowiskowe w transporcie lotniczym

Kryzysy w transporcie lotniczym

Wpływ pandemii COVID-19 na światowy transport lotniczy

Wpływ pandemii COVID-19 na transport lotniczy w Polsce

 

ROZDZIAŁ II. MODELE WSPÓŁPRACY W TRANSPORCIE LOTNICZYM

Zachowania interesariuszy w transporcie lotniczym

Mikro- i makrootoczenie transportu lotniczego

Interesariusze na rynku usług transportu lotniczego

Modele biznesowe przewoźników lotniczych

Modele biznesowe portów lotniczych

Współzależność modeli biznesowych portów lotniczych i innych podmiotów rynku transportu lotniczego

Istota i znaczenie zarządzania modelami biznesowymi

Procesy zarządzania modelami biznesowymi

Determinanty skuteczności w transporcie lotniczym

Cyfryzacja

 

CZĘŚĆ II.  ODPORNOŚĆ WOBEC ZAGROŻEŃ GLOBALNYCH

 

ROZDZIAŁ III. BUDOWANIE ODPORNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW

Ujęcie procesowe odporności

Ujęcie organizacyjne: operacyjne i dynamiczne

Odporność w ujęciu globalnym

Odporność w transporcie lotniczym

Rola zrównoważonego rozwoju w budowaniu odporności

 

ROZDZIAŁ IV. ZIELONA TRANSFORMACJA TRANSPORTU LOTNICZEGO

Międzynarodowe ramy regulacyjne dekarbonizacji

Europejski Zielony Ład

Instrumenty realizacji polityk prośrodowiskowych

Istota koncepcji ESG

 

CZĘŚĆ III. KONCEPCJA ESG W POLSKICH PORTACH LOTNICZYCH: WDRAŻANIE I GOTOWOŚĆ

 

ROZDZIAŁ V. WDRAŻANIE KONCEPCJ ESG W PRZEDSIĘBIORSTWACH TRANSPORTU LOTNICZEGO

Wytyczne dla wdrażania koncepcji ESG

Case study – przewoźnicy lotniczy

Case study – porty lotnicze

 

ROZDZIAŁ VI. GOTOWOŚĆ POLSKICH PORTÓW LOTNICZYCH DO WDRAŻANIA KONCEPCJI ESG

Metodyka badań portów lotniczych

Ocena stopnia wdrażania koncepcji ESG przez polskie porty lotnicze

Rekomendacje

 

PODSUMOWANIE

BIBLIOGRAFIA