Toksykologia. Podręcznik. Reprint 1880

Toksykologia obejmuje ów dział nauk lekarskich, którego zadaniem zbadanie i przedstawienie ciał, posiadających własność trującą, pod względem ich stosunków do przyrody i człowieka.

Łączy się ona przeto z jednej strony z naukami przyrodniczymi, jak z Mineralogią, Botaniką, Zoologią, Fizyką i Chemią; z drugiej zaś strony stoi w najściślejszym związku z naukami ściśle lekarskimi, mianowicie z Fizyologią, przez to, że bada i przedstawia objawy, wynikające z działania owych ciał na żyjący ustrój; z Farmakologią przez to, że znaczna tychże ciał ilość w celach leczniczych bywa używana i wchodzi w skład materyi medyki; z Patologią i Terapią szczególną przez to, iż wywołane przez nie stany chorobne stają się przedmiotem leczenia i wchodzą w zakres dziedziny tejże naukowej gałęzi; nakoniec przez to: iż wszystkie te ciała zagrażają zdrowiu i życiu człowieka, których zachowanie jest jednym z najważniejszych państwowych zadań, tak że umyślne ich nadwerężenie przez drugiego zaliczone nawet zostało pomiędzy przestępstwa i zbrodnie, ulegające odpowiedniej i surowej karze, stanowi ona bardzo ważny oddział Medycyny sądowej i Policyi lekarskiej.


SPIS RZECZY (Spis treści)
I. Część ogólna ...................................................... 1
II. Stosunki zachodzące pomiędzy ogólnemi własnościami trucizn i ich sposobem działania ........................................ 18
III. Warunki działania trucizn ...................................... 20
 a) Warunki zatrucia zależne od samej trucizny ...................... 21
 b) Warunki zatrucia zależne od ustroju .............................. 24
IV. Działanie trucizn w organizmie .................................. 38
V. Przyczyny powodujące zatrucie .................................... 65
VI. Rozpoznanie zatrucia ............................................. 72
VII. Rokowanie w zatrutiu ............................................ 79
VIII. Terapia zatrucia ................................................ 81
 1. Mechaniczne leczenie ............................................... 82
  a) Wydalenie trucizny z żołądka ..................................... 84
  b) Wydalenie trucizny z przewodu pokarmowego ...................... 93
  c) Wydalenie trucizny z jamy nosowej.—d) Wydalenie trucizny z płuc .. 94
  e) Wydalenie trucizny z pęcherza.—f) Wydalenie trucizny z pochwy .... 95
 2. Leczenie chemiczne ................................................ 95
 3. Leczenie organiczne ............................................... 115
 4. Sztuczne oddychanie ............................................... 121
  A) Pobudzenie oddychania przez podrażnienie skóry lub błon śluzowych 121
  B) Zastosowanie tlenu ................................................ 125
  C) Wprowadzenie mechaniczne powietrza wprost do płuc .............. 126
  D) Wprowadzenie powietrza do płuc za pomocą mechanicznie wywo-
   lanych poruszeń przepony i klatki piersiowej ...................... 131
  E) Pobudzenie oddychania przez strumień elektryczny ............... 134
IX. Sądowo-lekarskie wykazanie zatrucia ............................. 185

a) Rozbiór obrazu klinicznego ....................................... 138
b) Wykazanie otrucia w drodze anatomopatologicznej ............... 141
c) Dochodzenie chemiczne ............................................ 142
d) Dochodzenie za pomocą fizyologicznego doświadczenia, czyli eksperymentu na zwierzętach ........................................ 150
X. Środki zapobieżenia otruci ....................................... 154
XI. Podział trucizn .................................................. 160
XII. Ogólny pogląd na wzajemny stosunek powyżej wskazanych rodzajów trucizny, według ich toksykodynamicznego działania ...... 165
 1) Trucizny ostre, czyli drażniące (Venena irritantia s. acuta) .. 165
 2. Trucizny nerwowe (Venena neurotica) .............................. 177
  α) Trucizny działające na mózg ...................................... 177
  β) Trucizny działające na rdzeń pacierzowy ........................ 187
  γ) Trucizny działające na mózg i rdzeń ............................. 191
  δ) Otrucie przewlekłe, powolne ...................................... 191
XIII. Zbadanie chemiczne trucizn najważniejszych pod względem sądowo-lekarskim ..................................................... 193
 1. Substancya, badaniu podlegająca, jest sama przez się podejrzaną jako trucizna ...................................................... 195
 2. Ciało trujące podejrzane znajduje się w massach organicznych .. 201
  A) Wykrycie mocniejszych kwasów nieorganicznych i organicznych .. 204
  B) Wykrycie żrących alkaliów i ich węglanów, tudzież żrących alkalicznych ziem i siarkanów ...................................... 208
  C) Wykrycie fosforu .................................................. 213
  D) Poszukiwanie kwasu pruskiego .................................... 216
  E) Dochodzenie wyskoku, eteru i chloroformu ....................... 220
  F) Dochodzenie organicznych alkaloidów ............................. 223
  G) Dochodzenie obojętnych roślinnych i zwierzęcych trucizn mianowicie kantarydyny, digitaliny, pikrotoksyny, kolocyntyny, ergotyny i innych ................................................ 230
  H) Dochodzenie ciężkich metali ....................................... 231
Dochodzenie gazów .................................................... 249
 1. Gazy, które ług potażowy chłonie .................................. 250
  a) Nie palne .......................................................... 250
  b) Gazy palne ......................................................... 251
 2. Gazy, które ług potażowy nie pochłania ............................ 251
  ) Nie palne .......................................................... 251
b) Gazy palne ......................................................... 252
XIV. Uwagi ogólne dodatkowe.
 1. Trucizny niszczące czyli żrące ..................................... 257
 2. Trucizny przemianę materyi ograniczające lub zupełnie wstrzymujące ............................................................. 258
 3. Trucizny, nadwerężające wprost czynności nerwów, czyli trucizny organiczne ...................................................... 260
Wykrycie trucizn ..................................................... 262
Dializa .................................................................. 263
Rozmaite kształty dializatora ....................................... 266
Działanie dialityczne ................................................ 269
Badanie za pomocą siarkowodoru ...................................... 273
Dochodzenie za pomocą strumienia galwanicznego ................... 275
Określenie ilości użytej trucizny. — Otoczenie niezbędne przy badaniu jakoteż sposób wykonywania tegoż ............................. 278
Sprawozdanie sądowo-lekarskie ....................................... 280
Część Szczegółowa. — Trucizny metaliczne. — Arsenik ............ 282
Antymon .................................................................. 284
Ołów.—Miedź.—Bismut ................................................ 285
Srebro.—Cynk .......................................................... 286
Cadmium.—Rtęć. Merkurjusz .......................................... 287
Kwas pruski. Cyanek potasu .......................................... 288
Fosfor ................................................................... 289
Kwas szczawiowy ....................................................... 291
Baryta ................................................................... 292
Jod ...................................................................... 294
Wyskok ................................................................... 295
Kwasy mineralne.—Alkaloidy .......................................... 295
Strychnina .............................................................. 297
Morfina .................................................................. 299
Nikotyna, konina ....................................................... 301