Wartościowanie efektów środowiskowych inwestycji w niskoemisyjne źródła energii. Zastosowanie w wybranych metodach oceny efektywności

 

Głównym celem autorki było przeprowadzenie w warunkach polskich wyceny środowiskowych efektów zewnętrznych związanych ze zmniejszaniem emisji substancji szkodliwych do atmosfery. Zbadano także stałość preferencji w czasie oraz poprawność wycen, opracowano wskaźnik jednostkowy korzyści ekologicznych inwestycji w niskoemisyjne źródła energii w ramach oceny opłacalności tych inwestycji opartej na analizie kosztów i korzyści (cost-benefit analysis). W poszczególnych rozdziałach przedstawiono m.in. teoretyczne podstawy analizy kosztów i korzyści przedsięwzięć inwestycyjnych oraz analizy wielokryterialnej, a także specyfikę inwestycji w niskoemisyjne źródła energii, dokonano przeglądu metod wyceny kosztów i korzyści środowiskowych projektu, przedstawiono opis i analizę badań empirycznych wyceny korzyści z poprawy jakości powietrza przeprowadzonych metodami wyceny warunkowej oraz cen hedonicznych. W załącznikach zaprezentowano oryginalne kwestionariusze ankiety zastosowane do przeprowadzenia badań.

 

 

Wstęp 9

1. Metody oceny ekonomicznej efektywności inwestycji a specyfika technologii energetyki niskoemisyjnej 15

1.1. Analiza kosztów i korzyści jako metodyczna podstawa oceny ekonomicznej efektywności inwestycji w niskoemisyjne źródła energii 15

1.2. Pojęcie efektywności w analizie kosztów i korzyści – kryteria optymalizacyjne 16

1.3. Etapy przeprowadzania analizy kosztów i korzyści 18

1.4. Schemat rachunku kalkulacyjnego w analizie ekonomicznej 21

1.5. Pomiar korzyści netto w analizie kosztów i korzyści 24

1.5.1. Koncepcja kosztów projektu jako kosztów alternatywnych i korzyści projektu jako gotowości do zapłaty 24

1.5.2. Korekty niedoskonałości rynku w CBA – koncepcja cen cienia 27

1.5.3. Identyfikacja i ujmowanie efektów bezpośrednich i pośrednich projektu 39

1.6. Aspekt czasu w analizie kosztów i korzyści – koncepcja społecznej stopy dyskontowej 41

1.6.1. Przesłanki dyskontowania 41

1.6.2. Zastrzeżenia do dyskontowania 46

1.6.3. Rekomendacje praktyczne poziomu społecznej stopy dyskontowej 50

1.7. Ograniczenia oceny inwestycji w niskoemisyjne źródła energii z zastosowaniem analizy kosztów i korzyści 51

1.8. Alternatywne metody oceny efektywności inwestycji 54

1.8.1. Analiza wielokryterialna jako metodyczna podstawa oceny efektywności programów inwestycyjnych 54

1.8.2. Metoda analitycznego procesu hierarchicznego (AHP) – jedna z najczęściej stosowanych metod wielokryterialnych 56

1.8.3. Modyfikacje metody AHP – metoda rozmytego analitycznego procesuhierarchicznego (FAHP) 59

1.9. Inwestycje w energetyce – źródło efektów zewnętrznych oraz zmianw dobrach publicznych 60

1.9.1. Efekty zewnętrzne cyklu paliwowego technologii energetycznych 62

1.9.2. Specyfika inwestycji w odnawialne źródła energii 64

1.9.3. Specyfika inwestycji w energetykę jądrową 73

2. Metody wyceny środowiskowych efektów zewnętrznych 90

2.1. Koncepcja całkowitej wartości ekonomicznej 90

2.2. Miary wartości dóbr środowiskowych jako monetarne miary zmian w dobrobycie jednostki 95

2.3. Przegląd metod wyceny kosztów i korzyści środowiskowych projektu 101

2.4. Metoda cen hedonicznych 104

2.5. Metoda wyceny warunkowej 109

3. Wartościowanie jakości powietrza atmosferycznego w Polsce 125

3.1. Badanie pierwotne metodą wyceny warunkowej (CVM) 125

3.1.1. Badanie ankietowe 125

3.1.2. Podstawy metodyczne badania 126

3.1.3. Szacunek wartości średnich gotowości do zapłaty w poszczególnych komponentach i łącznie 129

3.1.4. Deklaracje zerowe 135

3.1.5. Zależności pomiędzy wartościami gotowości do zapłaty a zmiennymi socjoekonomicznymi 144

3.1.6. Podsumowanie szacunków wartości średnich gotowości do zapłaty 153

3.2. Badanie pierwotne metodą cen hedonicznych (HPM) 154

3.2.1. Podstawy metodyczne badania 154

3.2.2. Dobór zmiennych do modelu oraz pozyskanie danych 159

3.2.3. Modele cen hedonicznych dla Krakowa 160

3.2.4. Modele cen hedonicznych dla Wrocławia 165

3.2.5. Modele cen hedonicznych dla Warszawy 168

3.3. Badanie stałości preferencji w czasie – porównanie średnich WTPz badań CVM 173

3.4. Testowanie poprawności wycen – porównanie wyniku autorskiego badania CVM z dostępnymi badaniami dla Polski 176

3.5. Oszacowanie wskaźnika jednostkowego korzyści środowiskowych produkcji energii z niskoemisyjnych źródeł z wykorzystaniem wyników badania empirycznego metodą wyceny warunkowej 179

3.6. Porównanie dostępnych wskaźników kosztów zewnętrznych technologii energetycznych dla Polski 183

4. Ranking technologii energetyki niskoemisyjnej w kontekście stopnia realizacji celów zrównoważonego rozwoju – badanie wielokryterialne 192

4.1. Identyfikacja obszarów i oddziaływań inwestycji w niskoemisyjne źródła energii z zastosowaniem metody delfickiej 192

4.1.1. Metoda delficka 192

4.1.2. Kryteria wyboru obszarów i oddziaływań inwestycji w niskoemisyjne źródła energii do badania eksperckiego 195

4.1.3. Identyfikacja ekspercka środowiskowych, gospodarczych i społecznych oddziaływań technologii energetyki niskoemisyjnej 200

4.2. Ocena punktowa i ranking technologii energetyki niskoemisyjnej z zastosowaniem metody FAHP 202

Podsumowanie i wnioski 214

Załączniki 225

Literatura 238

Spis rysunków 252

Spis tabel 254

Summary 257