Gospodarka

• Autor: Mazur Grzegorz Musiałkowska Ida redakcja naukowa
• Wydawca: Difin
• ISBN: 978-83-8270-463-1
• Data wydania: 2025
• Liczba stron/format: 510/B5
• Oprawa: miękka

Publikacja przedstawia najważniejsze elementy struktury Unii Europejskiej i zasady jej funkcjonowania, Uwzględniono uwarunkowania bieżącego okresu finansowania 2021–2027 i najnowsze priorytety Unii Europejskiej i Komisji Europejskiej na lata 2024–2029. Wyznaczają one plan strategiczny do końca obecnej dekady, a także są odpowiedzą na doświadczone bezprecedensowe kryzysy i przemiany (zmiany klimatyczne, Brexit, pandemia Covid-19 czy rosyjska napaść na Ukrainę). W książce przedstawione zostały organizacja i funkcjonowanie UE, integracja gospodarcza oraz działania UE i jej aktywność na arenie międzynarodowej.

Jest to lektura obowiązkowa dla studentów, naukowców i wykładowców zainteresowanych procesami integracji europejskiej, stosunkami międzynarodowymi, biznesem międzynarodowym, a także dla pracowników administracji publicznej oraz przedsiębiorstw działających na rynku europejskim.

Spis treści:

Wstęp

CZĘŚĆ I. Organizacja i funkcjonowanie Unii Europejskiej

ROZDZIAŁ 1. Teoretyczne aspekty integracji
Piotr Idczak

1.1. Koncepcje i projekty integracyjne
1.2. Teoretyczne modele integracji
1.3. Etapy integracji gospodarczej w ujęciu klasycznym

ROZDZIAŁ 2. Pogłębianie integracji europejskiej. Poszerzanie Wspólnot
Piotr Idczak

2.1. Zmiany traktatowe w ujęciu historycznym
2.1.1. Traktat paryski
2.1.2. Traktaty rzymskie
2.1.3. Jednolity akt europejski
2.1.4. Traktat z Maastricht
2.1.5. Amsterdam i Nicea – kolejne próby reformowania Wspólnot
2.1.6. Długa droga do traktatu lizbońskiego
2.2. Traktaty stanowiące Unię Europejską
2.3. Państwa członkowskie Wspólnot Europejskich
2.3.1. Państwa założycielskie
2.3.2. Rozszerzenia Wspólnot

ROZDZIAŁ 3. System instytucjonalny Unii Europejskiej
Judyta Cabańska, Magdalena Sapała-Maenhout

3.1. Geneza systemu instytucjonalnego UE – od traktatu rzymskiego do lizbońskiego
3.2. Instytucje UE
3.2.1. Rada Europejska
3.2.2. Komisja Europejska
3.2.3. Rada Unii Europejskiej (Rada)
3.2.4. Parlament Europejski
3.2.5. Trybunał Sprawiedliwości UE
3.2.6. Europejski Bank Centralny 
3.2.7. Trybunał Obrachunkowy
3.3. Organy
3.3.1. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny
3.3.2. Komitet Regionów
3.3.3. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich (Ombudsman)
3.3.4. Europejska Służba Działań Zewnętrznych 
3.3.5. Europejski Bank Inwestycyjny
3.3.6. Europejski Inspektor Ochrony Danych
3.3.7. Europejska Rada Ochrony Danych 
3.3.8. Prokuratura Europejska
3.3.9. Europejskie Centrum Kompetencji w dziedzinie Cyberbezpieczeństwa
3.4. Służby międzyinstytucjonalne
3.5. Agencje

ROZDZIAŁ 4. System prawny i decyzyjny
Magdalena Sapała-Maenhout, Łukasz D. Wróblewski

4.1. Zasady prawa europejskiego 
4.2. Źródła prawa europejskiego
4.2.1. Prawo pierwotne
4.2.2. Prawo wtórne 
4.3. Metody podejmowania decyzji w UE 
4.3.1. Zwykła procedura legislacyjna (ZPL)
4.3.2. Specjalne procedury legislacyjne

ROZDZIAŁ 5. Finansowanie działań Unii Europejskiej
Ewa Małuszyńska

5.1. Bezwzględna i względna wielkość budżetu Unii Europejskiej
5.2. Wieloletni budżet Unii Europejskiej 2021–2027
5.2.1. Wieloletnie ramy finansowe 
5.2.2. Fundusze szczególne 
5.2.3. Next Generation EU – Silniejsza i bardziej odporna Europa
5.2.4. Ochrona finansów Unii Europejskiej
5.3. Zasady gospodarki budżetowej. Sposoby wykonywania budżetu
5.4. Budżet roczny Unii Europejskiej
5.4.1. Wydatki budżetu 2025 r.
5.4.2. Dochody budżetu UE
5.4.3. Dochody budżetu 2025 r.
5.5.  Alokacja dochodów i wydatków budżetu UE według państw członkowskich

CZĘŚĆ II. Integracja gospodarcza w Unii Europejskiej

ROZDZIAŁ 6. Rynek wewnętrzny
Dorota Czyżewska-Misztal

6.1. Geneza i pojęcie rynku wewnętrznego
6.2. Zasady obowiązujące na rynku wewnętrznym
6.3. Cztery swobody rynku wewnętrznego
6.4. Przyszłość jednolitego rynku według raportu Enrico Letty

ROZDZIAŁ 7. Polityka ochrony konkurencji
Magdalena Śliwińska

7.1. Cele i istota ochrony konkurencji w UE
7.2. Polityka konkurencji w odniesieniu do przedsiębiorstw
7.2.1. Zakaz karteli (art. 101 TFUE)
7.2.2. Zakaz nadużywania pozycji dominującej (art. 102 TFUE)
7.2.3. Rozporządzenie o kontroli fuzji przedsiębiorstw
7.3. Regulacje w zakresie polityki konkurencji skierowane do państw członkowskich
7.4. Reformy polityki konkurencji i współpraca międzynarodowa

ROZDZIAŁ 8. Unia gospodarcza i walutowa. Funkcjonowanie strefy euro
Grzegorz Mazur

8.1. Istota unii gospodarczej i walutowej
8.1.1. Korzyści z uczestnictwa w UGiW
8.1.2. Koszty uczestnictwa w UGiW
8.2. Droga do unii gospodarczej i walutowej – perspektywa historyczna
8.2.1. Od traktatów rzymskich do kryzysu gospodarczego lat 70. XX w.
8.2.2. Europejski System Walutowy
8.2.3. Plan Delorsa – w kierunku utworzenia UGiW oraz euro
8.3. Zarządzanie strefą euro
8.4. Wpływ kryzysu gospodarczego na funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej
8.4.1. Pakt na rzecz euro
8.4.2. „Sześciopak”
8.4.3. Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej (pakt fiskalny)
8.4.4. Europejski Mechanizm Stabilizacji
8.4.5. Unia bankowa
8.4.6. Strefa euro i pandemia COVID-19

ROZDZIAŁ 9. Budowanie konkurencyjności gospodarki Unii Europejskiej
Dorota Czyżewska-Misztal

9.1. Idea konkurencyjności we współczesnej gospodarce światowej
9.2. Założenia i efekty strategii lizbońskiej oraz strategii Europa 2020
9.3. Raport Draghiego i jego recepty na poprawienie konkurencyjności UE

CZĘŚĆ III. Działania Unii Europejskiej

ROZDZIAŁ 10. Wspólna polityka rolna
Piotr Idczak

10.1. Cele i zasady wspólnej polityki rolnej
10.2. Geneza wspólnej polityki rolnej
10.3. Reformowanie wspólnej polityki rolnej
10.4. Finansowanie wspólnej polityki rolnej
10.5. System płatności bezpośrednich
10.6. Różnice w poziomie płatności bezpośrednich
10.7. Wspólna organizacja rynków rolnych
10.8. Rozwój obszarów wiejskich

ROZDZIAŁ 11. Polityka spójności
Ewa Małuszyńska, Ida Musiałkowska

11.1. Statystyczna klasyfikacja regionów Unii Europejskiej
11.2. Geneza polityki regionalnej UE
11.3. Polityka regionalna UE 2021–2027
11.3.1. Umowy partnerstwa
11.3.2. Cele polityki spójności
11.4. Alokacja środków polityki spójności 2021–2027
11.5. Instrumenty finansowe polityki regionalnej Unii Europejskiej
11.5.1. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego
11.5.2. Europejski Fundusz Społeczny Plus
11.5.3. Fundusz Spójności
11.5.4. Instrument pomocy przedakcesyjnej IPA
11.5.5. Fundusz na Rzecz Sprawiedliwej Transformacji
11.5.6. Instrumenty inżynierii finansowej
11.5.7. Zmiany pakietu legislacyjnego i nowe instrumenty w odpowiedzi na wyzwania unijne
11.6. Ocena polityki spójności

ROZDZIAŁ 12. Małe i średnie przedsiębiorstwa w gospodarce Unii Europejskiej
Ewa Mińska-Struzik, Ida Musiałkowska

12.1. Klasyfikacja i charakterystyka przedsiębiorstw w UE
12.2. Ewolucja polityki wobec małych i średnich przedsiębiorstw w Unii Europejskiej
12.3. Wsparcie dla europejskich MŚP do 2020 roku
12.4. Wsparcie dla europejskich MŚP po 2020 roku
12.5. Wsparcie instytucjonalne działalności MŚP

ROZDZIAŁ 13. Polityka ochrony konsumenta
Magdalena Śliwińska

13.1. Rola polityki ochrony konsumentów w procesie integracji europejskiej
13.2. Prawa konsumenta i rozwój polityki ochrony konsumenta
13.3. Regulacje UE w zakresie ochrony konsumentów
13.3.1. Bezpieczeństwo żywności i innych towarów konsumpcyjnych
13.3.2. Odpowiedzialność za wady
13.3.3. Zapewnienie rzetelnej informacji
13.3.4. Uczciwe warunki umów
13.3.5. Sprzedaż poza siedzibą przedsiębiorstwa
13.3.6. Ochrona podczas urlopu i podróży
13.3.7. Pomoc w rozstrzyganiu sporów transgranicznych
13.3.8. Prawo do zrzeszania i reprezentacji

ROZDZIAŁ 14. Polityka transportowa
Łukasz D. Wróblewski

14.1. Cele i istota wspólnej polityki transportowej
14.2. Ewolucja polityki transportowej
14.2.1. Transport drogowy
14.2.2. Transport kolejowy
14.2.3. Transport morski
14.2.4. Transport lotniczy
14.3. Sieci transeuropejskie

ROZDZIAŁ 15. Polityka ochrony środowiska i klimatu
Piotr Idczak, Łukasz D. Wróblewski

15.1. Ewolucja polityki ochrony środowiska
15.2. Podstawa prawna polityki ochrony środowiska
15.3. Zasady polityki ochrony środowiska
15.4. Regulacje ramowe dotyczące ochrony środowiska
15.5. Instrumenty i programy środowiskowe
15.6. Europejski Zielony Ład
15.7. Zobowiązania międzynarodowe

ROZDZIAŁ 16. Polityka energetyczna
Łukasz D. Wróblewski

16.1. Cele i ewolucja polityki energetycznej UE
16.2. Podstawa prawna polityki energetycznej UE

ROZDZIAŁ 17. Polityka badawczo-rozwojowa
Ewa Mińska-Struzik, Ida Musiałkowska

17.1. Rozwój oraz podstawy prawne i instytucjonalne polityki badawczo-rozwojowej w UE
17.2. Europejska przestrzeń badawcza (EPB) i jej finansowanie
17.2.1. Finansowanie polityki badawczo-rozwojowej w UE w latach 2007–2013
17.2.2. Finansowanie polityki badawczo-rozwojowej w latach 2014–2020
17.2.3. Finansowanie polityki badawczo-rozwojowej w latach 2021–2027
17.2.4. Finansowanie sfery badawczo-rozwojowej oraz innowacji w Unii Europejskiej w ramach polityki spójności

ROZDZIAŁ 18. Polityka społeczna
Maciej Żukowski

18.1. Polityka społeczna w państwach członkowskich UE
18.2. Rozwój unijnej polityki społecznej
18.3. Zakres unijnej polityki społecznej
18.4. Metody polityki społecznej UE
18.4.1. Regulacje prawne
18.4.2. Działania polityczno-koordynacyjne
18.4.3. Fundusze unijne w zakresie polityki społecznej
18.5. Pośredni wpływ integracji europejskiej na politykę społeczną państw członkowskich
18.6. Perspektywy unijnej polityki społecznej

ROZDZIAŁ 19. Polityka imigracyjna i azylowa
Judyta Cabańska

19.1. Polityka imigracyjna
19.2. Polityka azylowa
19.3. Nowy pakt o migracji i azylu
19.4. Integracja obywateli państw trzecich
19.5. Zarządzanie granicami zewnętrznymi

CZĘŚĆ IV. Unia Europejska na arenie międzynarodowej

ROZDZIAŁ 20. Wspólna polityka handlowa
Grzegorz Mazur

20.1. Geneza i zakres wspólnej polityki handlowej Unii Europejskiej
20.2. Instytucjonalny wymiar zarządzania w ramach wspólnej polityki handlowej UE
20.3. Instrumenty wspólnej polityki handlowej UE
20.3.1. Instrumenty taryfowe
20.3.2. Powszechny system preferencji celnych UE (GSP)
20.3.3. Środki ochrony uwarunkowanej
20.3.4. Instrumenty polityki eksportowej
20.4. Wyzwania w zakresie kształtowania wspólnej polityki handlowej

ROZDZIAŁ 21. Polityka rozwojowa
Paweł Frankowski

21.1. Wprowadzenie
21.2. Uwarunkowania historyczne polityki rozwojowej UE
21.3. Uwarunkowania prawne i instytucjonalne polityki rozwojowej Unii Europejskiej
21.4. Instrumenty polityki rozwojowej UE
21.4.1. Instrumenty handlowe w ramach wsparcia rozwojowego
21.4.2. Instrumenty finansowe, Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – Globalny Wymiar Europy (NDICI)
21.5. Przyszłość pomocy rozwojowej Unii Europejskiej

ROZDZIAŁ 22. Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa
Judyta Cabańska

22.1. Geneza wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa
22.2. Cele i zasady
22.3. Realizacja wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa – instytucje i instrumenty
22.4. Wspólna polityka bezpieczeństwa i obrony

Spis rysunków i tabel

Gospodarka odpadami jest jednym z najważniejszych wyzwań współczesnej polityki środowiskowej, wynikających ze zmian klimatycznych, rosnącego zaludnienia i konsumpcji. Dynamiczne zmiany legislacyjne, rosnące wymagania technologiczne oraz konieczność ochrony zasobów naturalnych sprawiają, że zarówno praktycy, jak i badacze potrzebują rzetelnego, kompleksowego i aktualnego opracowania. Niniejsza monografia prezentuje szerokie, interdyscyplinarne ujęcie zagadnień związanych z wytwarzaniem, klasyfikacją, przetwarzaniem i monitorowaniem odpadów, a także z technologią, organizacją i ekonomią systemów odpadowych.

• Autor: Żmija Dariusz
• Wydawca: Difin
• ISBN: 978-83-8270-465-5
• Data wydania: 2025
• Liczba stron/format: 334/B5
• Oprawa: miękka

Książka stanowi kompleksowe ujęcie problematyki transformacji cyfrowej sektora rolnego w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem diagnozy stanu obecnego oraz identyfikacji i oceny kluczowych uwarunkowań tego procesu. Integralnym elementem opracowania są także scenariusze transformacji cyfrowej sektora rolnego w perspektywie do 2050 r., nadające analizie wymiar prospektywny i strategiczny. Scenariusze te sprzyjają  pogłębionej refleksji nad możliwymi kierunkami ewolucji sektora w warunkach niepewności, złożoności oraz dynamicznych przemian społeczno-gospodarczych, technologicznych i środowiskowych.  

Zgromadzony materiał zainteresuje środowisko akademickie i eksperckie oraz instytucje odpowiedzialne za kształtowanie polityk publicznych w obszarze sektora rolnego oraz rozwoju obszarów wiejskich w Polsce.

Spis treści:

Wstęp

ROZDZIAŁ 1. Rola transformacji cyfrowej w kształtowaniu nowoczesnego sektora rolnego

1.1. Transformacja cyfrowa jako katalizator rozwoju społeczno-gospodarczego
1.2. Wybrane koncepcje rozwoju rolnictwa a transformacja cyfrowa
1.3. Rolnictwo jako przestrzeń dla transformacji cyfrowej – przykład Unii Europejskiej

ROZDZIAŁ 2. Znaczenie technologii cyfrowych w transformacji sektora rolnego

2.1. Rozwój rolnictwa – od modelu tradycyjnego do rolnictwa 5.0
2.2. Technologie cyfrowe w rolnictwie i ich znaczenie dla rozwoju sektora rolnego
2.3. Uwarunkowania wdrażania technologii cyfrowych we współczesnym sektorze rolnym

ROZDZIAŁ 3. Transformacja cyfrowa sektora rolnego w polityce UE i Polski i jego krajowego otoczenia instytucjonalnego

3.1. Transformacja cyfrowa jako kluczowy element polityki Unii Europejskiej i Polski
3.2. Transformacja cyfrowa sektora rolnego w ramach strategii i programów UE oraz Polski
3.3. Cyfryzacja instytucjonalnego systemu wsparcia sektora rolnego w Polsce

ROZDZIAŁ 4. Uwarunkowania i przebieg transformacji cyfrowej sektora rolnego w Polsce

4.1. Uwarunkowania transformacji cyfrowej rolnictwa w Polsce
4.2. Etapy wdrażania technologii cyfrowych w polskim rolnictwie do 2020 roku
4.2.1. Początki informatyzacji rolnictwa w Polsce przed 2003 rokiem
4.2.2. Postępy w informatyzacji rolnictwa w latach 2004–2006
4.2.3. Automatyzacja i wczesna cyfryzacja gospodarstw rolnych w latach 2007–2013
4.2.4. Cyfryzacja gospodarstw rolnych w Polsce w latach 2014–2020
4.3. Cyfryzacja gospodarstw rolnych w Polsce w perspektywie 2021–2027

ROZDZIAŁ 5. Transformacja cyfrowa sektora rolnego w Polsce w perspektywie do 2050 roku w ujęciu foresightowym

5.1. Wprowadzenie do metodyki foresightu
5.2. Metodyka badania foresightowego dotyczącego transformacji cyfrowej sektora rolnego w Polsce  w perspektywie do 2050 r.
5.3. Kluczowe determinanty transformacji cyfrowej sektora rolnego w Polsce w perspektywie do 2050 roku
5.4. Scenariusze transformacji cyfrowej sektora rolnego w Polsce w perspektywie do 2050 roku

Podsumowanie i wnioski
Bibliografia
Spis tabel
Spis rysunków 

Wydawnictwo: Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu
 
ISBN: 978-83-68187-31-1
Rok wydania: 2025
Strony: 267
Wersja papierowa: oprawa miękka

Osiąganie zysków jest istotnym warunkiem prowadzenia działalności gospodarczej, także związanej z rolnictwem. To też podstawa oceny sukcesu zawodowego rolnika. Obserwowany postęp w technice i technologii oraz wpływ na produkcję rolną globalnych uwarunkowań ekonomicznych sprawiają, że rolnictwo staje się biznesem wymagającym zarówno obecności w tradycyjnym rynku towarowym, jak i korzystania z instrumentów rynku finansowego. Ten ostatni w rolnictwie wiąże się z ciągłym dostosowywaniem oferty finansowej do specyfiki sektora z uwzględnieniem wyzwań takich jak zmienność przychodów oraz potrzeba inwestycji w innowacje i zrównoważony rozwój. Dzięki instrumentom finansowym oraz nowoczesnym technologiom rolnicy mogą efektywniej zarządzać ryzykiem i kapitałem w prowadzonej działalności gospodarczej. 

spis treści

WSTĘP
1. RYNEK FINANSOWY – WPROWADZENIE

2. RYNEK PIENIĘŻNY
2.1. Istota i funkcja rynku pieniężnego w gospodarce
2.2. Rynek pieniężny centralny i jego instrumenty
2.3. Rynek detaliczny pieniądza i jego instrumenty
2.4. Funkcja depozytowo-kredytowa rynku pieniężnego

3. RYNEK WALUTOWY
3.1. Historia kształtowania się rynku walutowego
3.2. Uwarunkowania rozwoju rynku walutowego
3.3. Czynniki wpływające na kursy walut w gospodarce
3.4. Instrumenty rynku walutowego
3.5. Rynek kryptowalut
3.6. Indeksy walutowe w handlu międzynarodowym towarami rolnymi 
3.7. Międzynarodowe jednostki walutowe na świecie

4. RYNEK KAPITAŁOWY
4.1. Istota rynku kapitałowego 
4.2. Uczestnicy rynku kapitałowego
4.3. Rynek kapitałowy publiczny i niepubliczny 
4.4. Instrumenty rynku kapitałowego 
4.5. Papiery wartościowe udziałowe 
4.6. Papiery wartościowe dłużne – obligacje

5. ZARZĄDZANIE RYZYKIEM W PODMIOTACH ROLNYCH
5.1. Istota i pojęcie ryzyka w działalności gospodarczej 
5.2. Ryzyko w działalności gospodarczej w rolnictwie 
5.3. Postrzeganie ryzyka przez rolników 
5.4. Ubezpieczenia jako instrument zarządzania ryzykiem czystym

6. RYNEK INSTRUMENTÓW POCHODNYCH
6.1. Istota instrumentów pochodnych na rynku towarowym 
6.2. Kontrakty terminowe dostawne (forward) 
6.3. Towarowe kontrakty terminowe przyszłościowe (futures)
6.4. Czynniki wpływające na ceny towarowych kontraktów terminowych 
6.5. Towarowe transakcje zabezpieczające typu hedge na rynku terminowym
6.6. Rynek opcji towarowych w rolniczej działalności gospodarczej 
6.7. Inwestowanie w towarowe opcje kupna 

7. KONTRAKTY SWAP
7.1. Powstanie i rozwój kontraktów swap 
7.2. Funkcjonowanie kontraktów swap w praktyce 

8. FUNDUSZE INWESTYCYJNE JAKO ALTERNATYWNA FORMA LOKOWANIA OSZCZĘDNOŚCI W DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ 
8.1. Istota funduszy inwestycyjnych 
8.2. Rodzaje funduszy inwestycyjnych dostępnych na rynku finansowym
8.3. Organizacja Towarzystw Funduszy Inwestycyjnych

9. INSTYTUCJE RYNKU FINANSOWEGO
9.1. Klasyfikacja instytucji rynku finansowego 
9.2. Instytucje nadzorcze i regulacyjne 
9.3. Organizacje komercyjne na rynku finansowym 
9.4. Organizacje samorządowe na rynku finansowym

10. FINANSOWE INSTYTUCJE OTOCZENIA ROLNICTWA
10.1. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR)
10.2. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR) 
10.3. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) 
10.4. Giełdy towarowe na rynku surowców rolnych w Polsce

ZAKOŃCZENIE
LITERATURA
Akty prawne