Znaleziono produktów: 39

Zasilanie urządzeń elektrycznych w czasie pożaru to zagadnienie, które w równej mierze dotyczy zarówno strażaków, jak i elektryków. Często w praktyce pojawiają się problemy z interpretacją niektórych przepisów zawartych w normach i rozporządzeniach.

Najnowsza publikacja opisuje wybrane zagadnienia, które wymagają szerszego wyjaśnienia i mogą być przydatne strażakom i elektrykom w ich praktyce projektowej.

Materiały uzupełniające obejmują dodatki i załączniki dotyczące:
• ochrony przeciwporażeniowej w sieci o układzie zasilania IT,
• badania stanu technicznego instalacji elektrycznych niskiego napięcia, ochrony sprzętu i urządzeń elektrycznych przez obudowy,
• kodowania barwami elementów manipulacyjnych,
• zabezpieczenia instalacji elektrycznych niskiego napięcia od skutków zwarć łukowych.

Spis treści

Od Recenzentów / 5
O Autorze / 7
Od Autora / 9

1. Podstawy teorii pożarów oraz parametry jakościowe napięcia i jego wpływ na pracę wybranych urządzeń elektrycznych / 10
1.1. Podstawy teorii pożarów / 10
1.2. Parametry jakościowe napięcia i jego wpływ na pracę wybranych urządzeń elektrycznych / 24
1.3. Charakterystyka wybranych urządzeń przeciwpożarowych / 39

2. Zasilanie budynków w energię elektryczną w warunkach normalnych a zasilanie w warunkach pożaru / 63
2.1. Źródła zasilania / 63
2.2. Ogólne zasady doboru przewodów oraz ich zabezpieczeń / 90
2.3. Sprawdzenie dobranych przewodów i kabli na warunki zwarciowe oraz wymagania zwarciowe stawiane zabezpieczeniom / 130
2.4. Ochrona przeciwporażeniowa / 149
2.5. Dystrybucja energii elektrycznej w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła zgodnie z wymogami normy PN-EN 12101-10 / 169
2.6. Zasilanie urządzeń przeciwpożarowych w przypadku awaryjnego zasilania
sieci elektroenergetycznych nn przez zespół prądotwórczy / 175

3. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu – metodyka konstruowania / 181
3.1. Wymagania prawne i techniczne / 181
3.2. Zastosowania praktyczne – projekt układu PWP / 195

4. Dopuszczenie wyrobów budowlanych w ochronie przeciwpożarowej / 209
4.1. Dopuszczanie PWP do instalowania w obiektach budowlanych / 218

5. Wymagania dla kabli i przewodów dotyczące reakcji na ogień, wynikające z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Nr 305/2011
z dnia 9 marca 2011 roku (CPR) / 225
5.1. Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych / 225
5.2. Charakterystyka wybranych materiałów izolacyjnych stosowanych do budowyprzewodów i kabli elektrycznych / 226
5.3. Wymagania stawiane przewodom i kablom elektrycznym / 229

6. Tymczasowe sieci elektroenergetyczne zasilane z przewoźnych zespołów prądotwórczych rozwijane przez jednostki ochrony przeciwpożarowej / 242
6.1. Podstawy teoretyczne i wymagania techniczne / 242
6.2. Uproszczony projekt zestawu tymczasowej instalacji elektrycznej rozwijanej przez jednostki ochrony przeciwpożarowej w czasie akcji ratowniczych / 255

Załącznik 1
Ochrona przeciwpożarowa kanałów i tuneli kablowych / 262

Załącznik 2
Wymagania dotyczące lokalizacji kontenerowych stacji transformatorowych pod względem ochrony ppoż / 295

Literatura / 319

Dodatek 1
Ochrona przeciwporażeniowa w sieci o układzie zasilania IT / 323

Dodatek 2
Badania stanu technicznego instalacji elektrycznych niskiego napięcia– zagadnienia wybrane / 332

Dodatek 3
Ochrona sprzętu i urządzeń elektrycznych przez obudowy. Kodowanie barwami
elementów manipulacyjnych / 370

Dodatek 4
Zabezpieczenia instalacji elektrycznych niskiego napięcia od skutków zwarć łukowych / 376

Od Autora
Pożar powstający w budynku lub innym obiekcie budowlanym wytwarza specyficzne środowisko, znacznie różniące się od warunków środowiskowych występujących w warunkach niepożarowych. Dynamika rozwoju pożaru powoduje, że w płonącym budynku lub innym obiekcie budowlanym szybko wzrasta temperatura do wartości 800°C i większych. W takim środowisku muszą funkcjonować urządzenia wspomagające ewakuację oraz gaszenie pożaru. W tych warunkach wzrasta rezystancja przewodów zasilających powodując problemy ze spełnieniem warunku skutecznej ochrony przeciwporażeniowej, realizowanej przez samoczynne wyłączenie. Rosną również spadki napięcia w przewodach zasilających poddanych działaniu wysokiej temperatury, co wpływa na warunki pracy zasilanych urządzeń.

Dla zrozumienia problematyki zasilania należy poznać specyfikę zasilania budynku lub innego obiektu budowlanego oraz warunki pracy źródeł zasilających, których impedancja oprócz temperatury ma znaczący wpływ na warunki ochrony przeciwporażeniowej. W przypadku awarii sieci elektroenergetycznej, która występuje podczas różnych nawałnic pogodowych, sieci elektroenergetyczne zasilane są z generatora przewoźnego zespołu prądotwórczego. Pomimo że taki stan rzeczy jest przejściowy, nie można wykluczyć powstania pożaru przy takich warunkach zasilania obiektu budowlanego w energię elektryczną, kiedy pod napięciem pozostają jedynie wybrane odbiorniki nazywane powszechnie odbiorami komunalnymi. Przy zasilaniu z generatora zespołu prądotwórczego zmieniają się warunki zasilania urządzeń przeciwpożarowych, które muszą zachować pełną gotowość do pracy. W każdym przypadku układ zasilania urządzeń przeciwpożarowych musi charakteryzować się wysoką niezawodnością. Dostępne normy przedmiotowe z tego zakresu zawierają szereg nieścisłości prowadzących w praktyce do powstawania błędów.

W książce zostały opisane zasady zasilania wentylacji pożarowej, określone w normie PN-EN 12101-10:2007 Systemy kontroli rozprzestrzeniania się dymu i ciepła. Część 10: Zasilanie. Osobny rozdział został poświęcony przeciwpożarowemu wyłącznikowi prądu, który wbrew powszechnym opiniom stanowi skomplikowane urządzenie elektryczne i podczas konstruowania wymaga znajomości szeregu zagadnień z zakresu elektrotechniki.
Wiele problemów stwarzają wymagania dotyczące zasad wprowadzania urządzeń przeciwpożarowych do obrotu oraz stawiane kablom i przewodom w zakresie reakcji na ogień, wynikające z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 roku (CPR). Wymagania dotyczące tych zagadnień zostały opisane w rozdziale czwartym i piątym.

Podczas akcji ratowniczo-gaśniczej bardzo często buduje się tymczasowe linie elektroenergetyczne nn, zasilane z generatora przewoźnego zespołu prądotwórczego. Poziom wiedzy w tym zakresie jest bardzo niski i często prowadzi do powstawania wielu zagrożeń porażeniowych. Wśród użytkowników zespołów prądotwórczych panuje przekonanie, że ich uziemienie przed uruchomieniem jest konieczne ze względów bezpieczeństwa. Należy zauważyć, że działania ratownicze mogą być prowadzone w terenie zaasfaltowanym, zabetonowanym lub zabrukowanym, gdzie pogrążenie uziemienia zespołu prądotwórczego jest niewykonalne. W książce zostało zaprezentowane rozwiązanie przeznaczone do budowy tymczasowych elektroenergetycznych sieci polowych z zastosowaniem układu zasilania IU, który zapewnia wysoki poziom bezpieczeństwa ratownikom oraz nie wymaga uziemienia zespołu prądotwórczego.

Uzupełnieniem książki są dodatki, gdzie opisana została metodyka zasilania w układzie IT, pomijana w innych publikacjach oraz metodyka badania stanu technicznego instalacji elektrycznych nn, gdzie na podstawie uzyskanych wyników można podjąć decyzję mającą na celu neutralizację zagrożeń porażeniowych oraz pożarowych.

Julian Wiatr

Od Recenzentów
Zasilanie urządzeń elektrycznych w czasie pożaru to zagadnienie, które w równej mierze dotyczy zarówno strażaków, jak i elektryków. Często w praktyce pojawiają się problemy z interpretacją niektórych przepisów zawartych w normach i rozporządzeniach. Recenzowana książka, autorstwa mgr. inż. Juliana Wiatra, pt. „Metodyka zasilania urządzeń przeciwpożarowych w energię elektryczną oraz dopuszczanie wyrobów budowlanych w ochronie przeciwpożarowej”, opisuje wybrane zagadnienia, które zdaniem autora wymagają szerszego wyjaśnienia i mają być przydatne strażakom i elektrykom w ich praktyce projektowej. Julian Wiatr jest uznanym autorytetem zarówno w projektowaniu instalacji elektrycznych, jak i ochrony przeciwpożarowej – jest autorem wielu publikacji dotyczących zasilania urządzeń pożarowych, których funkcjonowanie jest niezbędne w czasie pożaru, oraz współautorem Normy SEP-E 005 Dobór przewodów elektrycznych do zasilania urządzeń, których funkcjonowanie jest niezbędne w czasie pożaru.

W recenzowanej książce opisano wybrane zagadnienia, które autor uznał za bardzo przydatne w praktyce. Są to:

– podstawy teorii pożarów – w rozdziale opisano, czym jest pożar, jak powstaje i jak szybko rośnie temperatura pożaru, która ma duży wpływ na rezystancję przewodów i tym samym ochronę przeciwporażeniową urządzeń elektrycznych, których funkcjonowanie jest niezbędne w czasie pożaru,

– zasilanie budynków w energię elektryczną w warunkach normalnych a zasilanie w czasie
pożaru – w rozdziale tym zamieszczono informacje dotyczące zasilania obiektów z instalacji: fotowoltaicznych, różnych typów akumulatorów i zespołów prądotwórczych oraz możliwość wykorzystania w tych układach wyłączników różnicowoprądowych. Obecne wydanie zostało rozszerzone o wymagania dotyczące doboru przewodów oraz ich zabezpieczeń. W rozdziale tym opisano również metodykę zasilania urządzeń przeciwpożarowych przez zespół prądotwórczy w przypadku awarii sieci elektroenergetycznej,

– przeciwpożarowy wyłącznik prądu – metodyka konstruowania – autor opisał wymagania stawiane PWP oraz zamieścił uproszczony projekt zasilania hali produkcyjnej z przeciwpożarowym wyłącznikiem prądu, zgodnie z wymaganiami normy PH-HD 60364-5-56:2019-01,

– zasady wprowadzania do obrotu i stosowania urządzeń przeciwpożarowych,

– wymagania dla kabli i przewodów dotyczące reakcji na ogień wynikające z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 roku (CPR),

– tymczasowe sieci elektroenergetyczne zasilane z przewoźnych zespołów prądotwórczych – w rozdziale tym autor przedstawił uproszczony projekt zestawu tymczasowej instalacji elektrycznej rozwijanej przez jednostki ochrony przeciwpożarowej w czasie akcji ratowniczo-gaśniczej.

Na końcu materiału zasadniczego zostały zamieszczone dwa załączniki:

• Ochrona przeciwpożarowa kanałów i tuneli kablowych,
• Wymagania dotyczące lokalizacji kontenerowych stacji transformatorowych pod względem ochrony ppoż.

Będą one pomocne przy opracowywaniu projektów zagospodarowania terenu oraz projektowaniu tras kablowych w kanałach i tunelach kablowych.

Bardzo cennym elementem recenzowanej książki są również dodatki, w których autor zamieścił praktyczne informacje wynikające z jego wieloletniej praktyki projektowej. W załączonych dodatkach znalazły się informacje praktyczne dotyczące:

• D1 – ochrony przeciwporażeniowej w sieci o układzie zasilania IT,
• D2 – badania stanu technicznego instalacji elektrycznych niskiego napięcia – zagadnienia wybrane,
• D3 – ochrony sprzętu i urządzeń elektrycznych przez obudowy, a także kodowania barwami elementów manipulacyjnych,
• D4 – zabezpieczenia instalacji elektrycznych niskiego napięcia od skutków zwarć łukowych.

Książka stanowi kompendium wiedzy zarówno dla strażaków, jak i elektryków, które pozwoli zoptymalizować wybrane elementy procesu projektowania instalacji elektrycznych, które muszą pracować w czasie pożaru. Cennym uzupełnieniem książki są liczne przykłady rachunkowe oraz rysunki ilustrujące opisywane zagadnienia.

dr inż. Kazimierz Herlender, profesor Politechniki Wrocławskiej,
Dyrektor Działu Kształcenia Podyplomowego PWr,
mgr inż. Marcin Orzechowski, zespół wsparcia technicznego ABB Polska

Tomasz Rybarczyk
Tytuł opublikowany w roku: 2025
ISBN: 978-83-64094-90-3
Objętość publikacji: 154 strony

Wstęp

Murowane ściany nośne nie występują tylko w podstawowej formie – jako konstrukcje wykonane z elementów murowych powiązanych zaprawą murarską. Są wznoszone również w postaci ścian wypełniających konstrukcję żelbetową lub tzw. ścian skrępowanych. W przypadku ścian wypełniających konstrukcja żelbetowa jest wykonana jako pierwsza (mogą to być elementy żelbetowe wylewane na budowie lub elementy żelbetowe prefabrykowane), natomiast w murach skrępowanych najpierw wznosi się murowaną ścianę, a następnie w płaszczyźnie ściany betonuje się rdzenie i rygle. Różna kolejność wykonania powoduje, że oba te układy konstrukcyjnie zupełnie inaczej pracują. W przypadku muru wypełniającego pomiędzy konstrukcją żelbetową a murem zawsze występują luzy, co oznacza, że konstrukcja murowa zaczyna pracować dopiero po deformacji konstrukcji żelbetowej albo murowej [61]. W przypadku muru skrępowanego ułożenie mieszanki betonowej wokół ściany skutkuje w murze wprowadzeniem dodatkowych sił ściskających w wyniku wystąpienia zjawiska skurczu betonu. W efekcie uzyskuje się mur, który jest skrępowany konstrukcją żelbetową. Takim murom właśnie jest poświęcona niniejsza książka.
Celem niniejszej książki jest określenie wpływu skrępowania na nośność i odkształcalność muru wykonanego z autoklawizowanego betonu komórkowego (ABK) poddanego ściskaniu.
Zakres obejmuje przeprowadzenie przeglądu stanu wiedzy na temat murowanych ścian podanych ściskaniu, wykonanie laboratoryjnych badań murów wzniesionych z autoklawizowanego betonu komórkowego oraz opracowanie modeli numerycznych i modeli analitycznych badanych murów skrępowanych.
W wielu krajach budynki z murami skrępowanymi wykonuje się na terenach oddziaływań sejsmicznych. W literaturze znaleźć można wiele zaleceń konstrukcyjnych wywodzących się z tradycji budowania na terenach takich oddziaływań [5, 45, 52, 53, 73, 87] oraz opis stosowanych modeli obliczeniowych [3, 41, 43, 87, 95]. Dostępne w literaturze modele obliczeniowe nie pozwalają jednak określić nośności ścian obciążonych monotonicznie. Stąd w zakres niniejszej pracy wchodzi również próba zdefiniowania propozycji modelu obliczeniowego do wyznaczania nośności murów skrępowanych.
Skrępowanie muru jest jednym ze sposobów lepszego wykorzystania właściwości murów z autoklawizowanego betonu komórkowego i stosowania go w bardziej wymagających konstrukcjach [17], [18], [24]. Wytrzymałości na ściskanie elementów murowych z betonu komórkowego, w porównaniu do innych materiałów murowych, są dużo mniejsze. W praktyce wielu projektantów w swoich opracowaniach przyjmuje rozwiązania dla nich najbardziej bezpieczne, bez wykonywania niezbędnych obliczeń i sprawdzeń przyjmując materiały o największej wytrzymałości na ściskanie. Niniejsza książka dotyczy możliwości optymalnego wykorzystania parametrów materiałowych autoklawizowanego betonu komórkowego.

Spis treści 

O autorze – s. 7
Wykaz oznaczeń – s. 8
Wstęp – s. 13

1. Przegląd literatury i aktualny stan wiedzy – s. 15

• Koncepcja murów skrępowanych

• Rozwój konstrukcji murowych i ich zastosowania

• Zastosowanie murów skrępowanych na trudnych gruntach

• Przegląd badań eksperymentalnych (Kanada, Iernutan i Babot, Da Porto i in.)

• Modele obliczeniowe: prętowe, sił równowagi, normatywne (w tym Eurokod 6)

• Podsumowanie

2. Cele badawcze – s. 48

3. Badania materiałowe – s. 49

• Wytrzymałość elementów murowych (ściskanie, trójosiowy stan naprężeń)

• Badania murów i nadproży z betonu komórkowego

• Właściwości zapraw i zbrojenia

• Badania betonu zwykłego i lekkiego

4. Badania murów w skali naturalnej – s. 70

• Etap wstępny: założenia, technika badań, wyniki

• Etap zasadniczy: badania ścian pełnych i z otworem (z betonem zwykłym i lekkim)

• Badania dodatkowe: ściany z nadprożami, analiza przesklepienia otworu

5. Analiza wyników badań – s. 116

• Mur pełny vs. mur z otworem – porównanie nośności i zachowania

• Analiza wpływu geometrii i materiałów

6. Analizy obliczeniowe – s. 129

• Ocena według EC6 (starsze i najnowsze wersje)

• Modele numeryczne i prętowe (Strut & Tie)

• Podsumowanie wniosków projektowych i analitycznych

7. Wnioski końcowe – s. 143

8. Propozycje dalszych badań – s. 145

Bibliografia – s. 146
Normy i wytyczne – s. 152
Źródła internetowe – s. 154

rok wydania: 2023, wydanie pierwsze
ilość stron: 388
ISBN: 978-83-64094-75-0
oprawa: miękka

Autor: mgr inż. Julian Wiatr

Recenzenci:
dr inż. Kazimierz Herlender – profesor Politechniki Wrocławskiej,
dyrektor Centrum Kształcenia Podyplomowego i E-learningu Politechniki Wrocławskiej
mgr inż. Marcin Orzechowski

Od autora

Projektowanie instalacji elektrycznych jest procesem wymagającym dobrej znajomości obliczania prądów zwarciowych, doboru przewodów oraz zasad projektowania ochrony przeciwporażeniowej. Niejednokrotnie konieczna jest znajomość zasad oceny stanu technicznego eksploatowanej instalacji, która jest niezbędna przy projektowanej rozbudowie instalacji znajdującej się już w eksploatacji. Pomimo że znajomość przepisów techniczno-prawnych jest elementem niezbędnym, to stanowi jedynie pomoc w procesie projektowania. Doświadczenie wyniesione z codziennej pracy wykazuje duże braki w zakresie wiedzy technicznej oraz niewłaściwą interpretację przepisów techniczno-prawnych wśród młodej kadry technicznej. Wprowadzenie w Polsce w lipcu 2017 roku wymogów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 nazywanego Construction Products Regulation, w skrócie CPR, pomimo upływu czasu w praktyce nadal jest błędnie interpretowane. Powodem jest nieznajomość środowiska pożarowego oraz wymagań w zakresie zasilania urządzeń przeciwpożarowych. Wychodząc naprzeciw problemom spotykanym w praktyce, redakcja „elektro.info” postanowiła przygotować publikację poświęconą metodyce projektowania ochrony przeciwporażeniowej oraz badania stanu technicznego w sieciach elektroenergetycznych i instalacjach elektrycznych niskiego napięcia, w formie podręcznego poradnika umożliwiającego korzystanie w każdych warunkach.

Na początku książki zostały opisane podstawowe zasady projektowania ochrony przeciwporażeniowej w sieciach elektroenergetycznych oraz instalacjach elektrycznych niskiego napięcia z uwzględnieniem specyfiki dostępnych źródeł zasilania. Następnie omówiono podstawowe zasady badania stanu technicznego instalacji elektrycznych niskiego napięcia. W celu ułatwienia korzystania z publikacji na końcu zasadniczej części książki zostały zamieszczone załączniki, w których podano wymagania dotyczące ochrony urządzeń elektrycznych przez obudowy, parametry zwarciowe transformatorów, linii napowietrznych i kablowych oraz tabele pomocnicze do oceny skuteczności samoczynnego wyłączenia zasilania podczas zwarć. Książka stanowi wyciąg z szóstego wydania „Poradnika Projektanta Elektryka” autorstwa Juliana Wiatra i Marcina Orzechowskiego, wydanego przez Grupę MEDIUM w 2021 roku, i jest przeznaczona dla projektantów, inspektorów nadzoru, ochrony przeciwpożarowej oraz osób wykonujących badania stanu technicznego instalacji elektrycznych niskiego napięcia.

 Julian Wiatr

Spis treści

OD AUTORA / 7

1. OCHRONA PRZECIWPORAŻENIOWA / 9
1.1. Działanie prądów na organizmy żywe / 9
1.2. Ochrona przeciwporażeniowa przy napięciu U ≤ 1 kV / 18
1.2.1. Ochrona podstawowa / 22
1.2.2. Ochrona przy uszkodzeniu / 23
1.2.2.1. Ocena skuteczności samoczynnego wyłączenia w układach TN / 23
1.2.2.2. Ocena skuteczności samoczynnego wyłączenia w układach TT / 29
1.2.2.3. Ocena skuteczności samoczynnego wyłączenia w układach IT / 30
1.2.3. Wyłącznik różnicowoprądowy / 45
1.2.4. Ochrona przeciwporażeniowa w sieciach elektroenergetycznych niskiego napięcia / 50
1.2.5. Przewody PEN i PE w liniach elektroenergetycznych niskiego napięcia / 53
1.2.6. Uziemienia w sieciach TN i TT / 54
1.2.7. Punkty neutralne sieci niskiego napięcia łączone z uziomami stacji zasilających / 76
1.2.8. Połączenia wyrównawcze ochronne / 84
1.2.9. Zasilanie urządzeń w strefach nieobjętych połączeniami wyrównawczymi / 93
1.3. Ochrona przeciwporażeniowa przy zasilaniu z zespołu prądotwórczego (ZP / 96
1.4. Ochrona przeciwporażeniowa w układach zasilania gwarantowanego UPS / 105
1.5. Ochrona przeciwporażeniowa w pomieszczeniach o zwiększonym zagrożeniu porażeniowym (zagadnienia wybrane) / 113
1.5.1. Instalacje elektryczne w pomieszczeniach kąpielowych oraz baseny pływackie i inne / 113
1.5.2. Ochrona przeciwporażeniowa w obiektach szpitalnych / 119
1.5.2.1. Pomieszczenia użytkowane medycznie / 120
1.5.2.2. Koncepcja ochrony przeciwporażeniowej / 121
1.5.2.3. Układ IT / 122
1.5.2.4. Elektryczność statyczna / 126
1.5.2.5. Ochrona przeciwprzepięciowa / 127
1.5.2.6. Pola elektromagnetyczne (PEM) / 128
1.5.3. Uproszczony projekt zasilania transformatorów elektromedycznych bloku operacyjnego szpitala / 132
1.5.4. Ochrona przeciwporażeniowa w instalacjach fotowoltaicznych / 140
1.5.5. Zasilanie terenu budowy i rozbiórki / 147

2. BADANIA INSTALACJI ELEKTRYCZNYCH NISKIEGO NAPIĘCIA / 156
2.1. Rodzaje i terminy badań / 156
2.1.1. Wymagania określone w normie PN-HD 60364-6 / 157
2.1.2. Wymagania odnośnie dokładności pomiarów / 161
2.1.3. Prawna kontrola metrologiczna / 165
2.1.4. Kontrola stanu instalacji elektrycznych niskiego napięcia / 167
2.1.5. Częstość wykonywania okresowych badań na terenach budowy / 168
2.2. Próba ciągłości połączeń / 169
2.3. Pomiary rezystancji izolacji / 170
2.4. Badanie samoczynnego wyłączenia w instalacjach / 175
2.4.1. Badanie samoczynnego wyłączenia zwarcia w instalacjach
z zabezpieczeniami zwarciowymi bez wyłączników różnicowoprądowych / 179
2.5. Ogólne warunki wykonywania badań instalacji z wyłącznikami różnicowoprądowymi / 182
2.6. Pomiar prądów upływowych w instalacji elektrycznej / 187
2.7. Pomiary rezystancji podłogi i ścian / 187
2.8. Spadek napięcia / 189
2.9. Pomiar rezystancji uziemienia i rezystywności gruntu / 190
2.10. Badania zespołów prądotwórczych (ZP) / 195
2.11. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla transformatorów elektroenergetycznych / 204
2.12. Pomiary eksploatacyjne baterii kondensatorów statycznych w układach kompensacji mocy biernej o napięciu znamionowym do 1 kV / 210
2.13. Pomiary eksploatacyjne urządzeń napędowych o napięciu znamionowym do 1 kV / 213
2.14. Badanie ochrony przeciwporażeniowej przez samoczynne wyłączenie zasilania w obwodach zasilanych przez UPS / 215
2.15. Badanie i pomiary baterii akumulatorów / 218
2.16. Wybrane pomiary kabli elektroenergetycznych / 223
2.17. Zmiany wymagań wprowadzone przez normę PN-HD 60364-6:2019-12 / 226
2.18. Konserwacja i sprawdzanie LPS / 228
2.19. Sprawdzanie natężenia i rodzaju oświetlenia w pomieszczeniach / 233

ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK 1 Ochrona sprzętu i urządzeń elektrycznych przez obudowy. Kodowanie barwami elementów manipulacyjnych / 237

ZAŁĄCZNIK 2 Tabele pomocnicze do oceny skuteczności samoczynnego wyłączenia zasilania / 244

ZAŁĄCZNIK 3 Tabele rezystancji i reaktancji transformatorów, linii napowietrznych i kabli (wybranych) / 256

LITERATURA / 263

DODATKI

DODATEK 1 Podstawy teorii pożaru / 269
D.1.1. Opis środowiska pożarowego / 269
D.1.2. Krzywe symulujące przebieg pożaru / 274
D.1.3. Właściwości palne materiałów i ich wpływ na dynamikę rozwoju pożaru / 283
D.1.4. Szybkość rozwoju pożaru i spodziewana moc pożaru / 284

DODATEK 2 Zasilanie budynków w energię elektryczną w czasie pożaru / 289
D.2.1. Zasilanie urządzeń ppoż. w budynku zasilanym z sieci o układzie zasilania TT / 322
D.2.2. Uproszczony projekt zasilania hali produkcyjnej w energię elektryczną z przeciwpożarowym wyłącznikiem prądu, zgodnie z wymaganiami normy PN-HD 60364-5-56:2019-01 jako dopuszczenie jednostkowe / 329
D.2.3. Uproszczony projekt zasilania rozdzielnicy zasilającej urządzenia ppoż.
w budynku zasilanym z sieci elektroenergetycznej o układzie zasilania TT / 350

DODATEK 3 Wymagania dla kabli i przewodów wynikające z rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady Unii Europejskiej nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. (CPR) / 359
D.3.1. Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych / 359

Ogrzewanie i klimatyzacja budynków wspomagane energią elektryczną

Ogrzewanie i klimatyzacja budynków wspomagane odnawialną energią elektryczną HVAC | OZE | PV | magazyny

Wydanie specjalne „Rynku Instalacyjnego” nr 1/2022

Spis treści
Od redakcji / 3
Elektryfikacja HVAC / 4
Finansowanie zakupu urządzeń OZE / 10
Efektywne zarządzanie energią: pompy ciepła Buderus i panele fotowoltaiczne / 16
aGotowość urządzeń grzewczych do współpracy z nowoczesnym systemem zasilania energią elektryczną / 18
Jak dążyć do niezależności energetycznej w domu jednorodzinnym – opis przypadku / 22
Pompa ciepła i autokonsumpcja prądu z PV / 26
Magazyny energii i ciepła na przykładzie domu jednorodzinnego / 28
Fotowoltaika i OZE dla budynków wielorodzinnych i zamieszkania zbiorowego / 32
Innowacyjne inwertery z wiarygodną gwarancją / 38
Inwestycje w komercyjne systemy fotowoltaiczne / 40
Biura i budynki biurowo-produkcyjne zasilane energią z OZE / 44
Odnawialne źródła energii dla hoteli / 47
Energia odnawialna w usługach komunalnych – doświadczenia polskie / 49
Energia odnawialna i odpadowa w przemyśle / 53
Urządzenia grzewcze zasilane bezpośrednio energią elektryczną / 57
Chłodzenie pomieszczeń – klimatyzacja i pompy ciepła we współpracy z instalacją PV / 64
Klimatyzatory ścienne BOSCH: Climate 3000i, 5000i i 6000i oraz Climate Class 8000i / 68
Efektywność energetyczna wentylacji / 70
Strefowanie, czyli inteligentny system wentylacji 2ZONE 77
Zrównoważone zużycie energii elektrycznej w instalacjach wody grzewczej i użytkowej / 80
Pompy ciepła do c.w.u., zasobniki i nowe magazyny ciepła / 87

Od redakcji

Przygotowaliśmy dla Państwa poradnik o związkach między elektryczną energią odnawialną a szeroko rozumianą branżą instalacyjno-grzewczą, ponieważ ich niebagatelne już dziś znaczenie w obliczu dekarbonizacji będzie się tylko zwiększać.

O ile takie filary dekarbonizacji gospodarki, jak wykorzystanie „gazów zielonych” (np. wodoru), pozostają wciąż terra incognita, o tyle elektryfikacja przebiega praktycznie na naszych oczach. Przy projektowaniu instalacji grzewczych i klimatyzacyjnych stosunkowo łatwo sięgnąć po rozwiązania oparte na energii elektrycznej, w coraz większym stopniu „czystej”, czyli ze źródeł odnawialnych – tych prosumenckich i miejscowych oraz z sieci energetycznej, mającej coraz większy udział OZE.

Jednocześnie nieunikniony wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną stawia przed inżynierami cel zwiększania efektywności energetycznej instalacji zależnych od wentylatorów, pomp i urządzeń odpowiedzialnych za dostarczanie ciepła i chłodu – nie tylko poprzez projektowanie regulacji, sterowania i współpracy urządzeń, ale też wykorzystanie potencjału OZE i magazynowania energii.
Rośnie rola energii z OZE wytwarzanej w obszarze budynku i w jego bezpośrednim otoczeniu – najczęściej instalacji PV, ale też np. małych turbin wiatrowych czy nawet pomp ciepła. Możliwości zarówno bezpośredniej konsumpcji wytworzonej energii, jak i jej odroczenia dzięki magazynowaniu przyczyniają się do rosnącej popularności różnych rodzajów urządzeń – np. pomp ciepła do c.o. i c.w.u., urządzeń wykorzystujących efekt akumulacji ciepła, takich jak grzejniki akumulacyjne lub ogrzewanie podłogowe zatopione w betonowej płycie grzejnej, czy zasobników c.w.u. z grzałkami elektrycznymi (będącymi w świetle programu „Mój Prąd” magazynami ciepła).

Ogrzewanie i klimatyzacja budynków wspomagane odnawialną energią elektryczną OZE | PV | HVAC| magazyny

Edycja 2024

Wydanie specjalne „Rynku Instalacyjnego”

rok wydania: 2024
ilość stron: 92
format: 16,5x23,5 cm
ISSN: 2300-0355X
oprawa: miękka

Autor: Joanna Ryńska, Waldemar Joniec, Agnieszka Orysiak

• Spis treści

Od redakcji / 3
Autarkia, autonomia i elastyczność energetyczna w polskiej rzeczywistości / 6
Stabilizacja mikroinstalacji poprzez system magazynowania energii / 14
Szyty na miarę system zaopatrzenia budynków w energię / 18
Chłodzenie pomieszczeń – pompy ciepła i klimatyzacja we współpracy z instalacją PV / 22
Instalacje fotowoltaiczne – wybrane aspekty prawidłowego montażu / 27
Kto może montować pompy ciepła? / 38
Perfekcyjna pompa ciepła PHA-50 na propan / 42
Gdzie umieścić monoblokową pompę ciepła? / 46
Inwestycja w OZE / 50
Jak montować efektywną energetycznie instalację rekuperacji / 52
Zarządzanie energią w budynkach – obowiązek czy konieczność? / 56
Łatwe zarządzanie energią w budynkach za pomocą EcoStruxure™ Energy Hub / 64
Racjonalne gospodarowanie energią w budynkach wielorodzinnych / 68
Hybrydowe systemy grzewcze / 73
Bufory w modernizowanych instalacjach z pompami ciepła / 78
Zrównoważenie zużycia energii elektrycznej w instalacjach c.o. i c.w.u. / 83
Małe elektrownie wiatrowe / 88
Efektywność energetyczna i autarkia – dotacje dla konsumentów w 2024 roku / 90

Od redakcji

Do transformacji energetycznej przyzwyczailiśmy się już na tyle, że na co dzień prawie jej nie zauważamy. O skali tego procesu przypominamy sobie dopiero wtedy, gdy widzimy np., że powstała w Krakowie w 1913 roku Akademia Górnicza – obecnie AGH – uczy teraz, jak „dowiercić się i fedrować” ciepło bezpośrednio z ziemi. Innym znakiem czasów może być fakt, że Niemcy zakończyli wspieranie środkami publicznymi modernizacji budynków, w których montuje się kotły gazowe lub olejowe. Skłoniło to np. Thermondo – niemiecką sieć specjalizującą się w urządzeniach grzewczych dla instalatorów – do wycofania z oferty kotłów i promowania jedynie pomp ciepła oraz fotowoltaiki pod hasłem „Każdy dom może się stać neutralny klimatycznie”.

Zainteresowaniu fotowoltaiką w Niemczech towarzyszy także niespotykany wcześniej wzrost po­pularności prosumenckich magazynów energii elektrycznej – w ciągu roku ich liczba uległa niemal podwojeniu i na początku 2024 r. sięgnęła blisko 1,2 mln. Magazyny energii stanowią nie tylko niezbędny składnik samowystarczalnego energetycznie systemu prosumenckiego, umożliwiają także odciążenie sieci elektroenergetycznych przeładowywanych prosumencką energią z OZE. Na aspekt ten zwraca uwagę również polskie Ministerstwo Klimatu i Środowiska, zapowiadając m.in. nacisk na stosowanie magazynów w programach dotacji do prosumenckich instalacji OZE („Mój Prąd” 6.0 oraz „Moja elektrownia wiatrowa”).

Magazyny energii wchodzą także w skład instalacji produkujących energię odnawialną na potrzeby większych podmiotów. Firmy, stawiając na instalacje fotowoltaiczne oraz magazyny energii elektrycznej i ciepła, chcą korzystać z niedrogiej energii i uodpornić się na blackouty czy inne nieprzewidywalne sytuacje. Przybywać będzie również magazynów sieciowych – takich jak bateria w górskiej gminie Ochotnica, wyróżniającej się jednym z najwyższych wskaźników prosu­menckich instalacji PV w Polsce – stanowiących ważne ogniwo stabilizujące współpracę sieć–instalacje OZE. Na pewno łatwiej zbudować gminny magazyn energii niż zmodernizować sieci…

W Polsce, pomimo odnotowanego w 2023 r. spadku sprzedaży pomp ciepła (podobnie jak i wszystkich urządzeń grzewczych), wciąż mierzymy się z problemem niedostatku wykwalifikowanych instalatorów tych urządzeń, rozumiejących nie tylko specyfikę samych pomp ciepła, ale też konieczność zapewnienia właściwej izolacyjności budynku. Niestety, szeroką dostępność wysokich dotacji do pomp ciepła, np. w ramach „Czystego Powietrza”, wykorzystują także nieetycznie działające firmy aspirujące do miana instalacyjnych, oferujące klientom końcowym rozwiązania z góry skazane na energetyczne i ekonomiczne niepowodzenie. Nie dość, że miały one działać w budynkach, w których nie przeprowadzono wcześniej termomodernizacji, okazywały się również niedobrane do potrzeb, błędnie zestawione i oparte na urządzeniach kiepskiej jakości. Konsekwencje tych praktyk ponoszą nie tylko odbiorcy, ale także firmy uczciwe i kompetentne, latami pracujące na swoją renomę. Partacze i naciągacze wprawdzie znikają z rynku, ale zaufania konsumentów do instalacji wykorzystujących OZE, a także do ich wykonawców – nie da się szybko odbudować.

Tym bardziej należy zatem podkreślać znaczenie dobrych praktyk w wykonawstwie instalacji, zarówno wykorzystujących OZE, jak i umożliwiających racjonalne gospodarowanie energią elektryczną niezależnie od jej pochodzenia. To właśnie prawidłowe wykonawstwo, a następnie profesjonalny serwis są „ostatnim ogniwem”, a jednocześnie niezbędnym warunkiem transformacji energetycznej i dekarbonizacji ogrzewania. Bez fachowego montażu w dobrze dobranych instalacjach nawet najbardziej zaawansowane rozwiązania nie tylko nie przyniosą spodziewanego efektu, ale też przyczynią się do złej prasy zielonych technologii, blokując i spowalniając ich wdrażanie oraz realizację celów transformacji energetycznej.

Dlatego w tegorocznym wydaniu naszego poradnika, już po raz drugi poświęconego roli elektrycznej energii odnawialnej w ogrzewaniu, klimatyzacji i instalacjach sanitarnych, szczególną uwagę zwracamy zarówno na niezależność energetyczną, jak i prawidłowy dobór i wykonawstwo przyszłościowych systemów produkujących energię elektryczną oraz nią zasilanych – instalacji PV i wiatrowych, pomp ciepła i ich hybryd z urządzeniami na paliwa kopalne, wentylacji z rekuperacją, klimatyzacji i chłodzenia, a także systemów grzewczych zależnych od różnych nośników energii. Mamy nadzieję, że to wydawnictwo nie tylko wesprze Państwa w codziennej pracy, ale także pozwoli szerzej spojrzeć na problemy transformacji energetycznej i uświadomić sobie ogromną rolę, jaką odgrywa w tym procesie każda związana z branżą instalacyjną osoba.
Z życzeniami dobrej lektury.

Podstawy projektowania przydomowych systemów fotowoltaicznych
Zagadnienia wybrane

Niezbędnik elektryka 2021

autor: mgr inż. Julian Wiatr
recenzenci: dr inż. Kazimierz Herlender, prof uczelni – Wydział Elektryczny Politechniki Wrocławskiej, dyrektor Działu Kształcenia Podyplomowego i E-learningu Politechniki Wrocławskiej
mgr inż. Marcin Orzechowski – Legrand Polska Sp. z o.o.

rok wydania: 2021, wydanie I (wydane z okazji jubileuszu 20-lecia „elektro.info”)
ilość stron: 182
ISSN: 2300-0368
format: 14x20,5 cm
oprawa: miękka

Z okazji jubileuszu 20-lecia „elektro.info” redakcja przygotowała nowości wydawnicze.

Jedną z nich jest kolejna książka wydana w serii „Niezbędnik elektryka” poświęcona tak popularnym w ostatnim czasie zagadnieniom jak projektowanie i właściwa eksploatacja instalacji fotowoltaicznych.
Publikacja prezentuje praktyczne podejście do projektowania systemów fotowoltaicznych w odniesieniu do wymagań wynikających z Ustawy o odnawialnych źródłach energii. Poruszono w niej między innymi zagadnienia związane z ograniczeniem mocy generatora PV w układach współpracujących z siecią elektroenergetyczną oraz omówiono metodykę neutralizacji tych ograniczeń. Opisane zostały m.in. zasady doboru przewodów i ich zabezpieczeń, metody projektowania ochrony odgromowej oraz ochrony przeciwporażeniowej zarówno po stronie stałoprądowej oraz przemiennoprądowej.

BONUS!
• Metodyka instalowania systemów PV na stacjach paliw płynnych i gazowych.
• Uproszczony projekt instalacji przydomowego systemu PV.
• Wykorzystanie fotowoltaiki do zasilania znaków drogowych oraz oświetlenia terenu w miejscach, gdzie doprowadzanie energii z sieci elektroenergetycznej jest ekonomicznie nieuzasadnione

Premiera ENERGETAB 2021

Spis treści

1. Podstawy fizyczne fotowoltaiki / 7
1.1 Nasłonecznienie i jego uwarunkowania / 7
1.2 Rozkład widma promieniowania słonecznego / 9
1.3 Wykres pozycji słońca / 11
1.4 Szacunkowe uzyski energetyczne na terenie Polski / 13
1.5 System fotowoltaiczny (PV) / 15
1.6 Zjawisko fotowoltaiczne oraz charakterystyka prądowo-napięciowa I=f(U) modułu PV / 17
1.7 Gorące punkty (HOT-SPOT) / 26
1.8 Budowa generatorów PV / 27
1.9 Sprawność układów fotowoltaicznych / 29
1.10 Dobór paneli PV oraz pojemności akumulatorów magazynu energii / 32
1.10.1 Metodyka doboru konstrukcji wsporczej generatora PV / 36
1.11 Charakterystyka falownika i koncepcja budowy systemu PV / 40
1.12 MPPT Tracker i jego funkcja w systemie PV / 45
1.13 Zalety mikrofalowników / 47
1.14 Optymalizacja mocy (Power Optymalizer) / 48
1.15 Stałe napięcie na module PV i łańcuchu modułów PV / 49
1.16 Dobór falownika / 50
1.16.1 Algorytm doboru falownika / 51
1.17 Wyznaczanie maksymalnego prądu zwarcia łańcucha paneli PV / 55
1.18 Degradacja napięciem indukowanym – PID oraz promieniowaniem słonecznym / 56
1.19 Dobór przewodów zasilających PV i zabezpieczeń / 57
2. Ochrona odgromowa i przepięciowa instalacji fotowoltaicznych / 59
2.1 Ochrona odgromowa / 59
2.2 Ochrona przepięciowa / 64
3. Wyłączenie generatora PV na wypadek pożaru / 66
4. Podstawowe definicje z zakresu fotowoltaiki określone w normie IEC 61836 / 69
5. Ograniczenia mocy generatora PV przyłączanego do sieci elektroenergetycznej / 70
6. Ustawa o odnawialnych źródłach energii / 71
7. Wykaz ważniejszych norm niezbędnych przy projektowaniu systemu fotowoltaicznego / 74
8. Wpływ zacienienia na pracę paneli PV wykonanych z krzemu krystalicznego oraz cienkowarstwowego / 75
8.1 Panele zbudowane z ogniw krzemu krystalicznego / 75
8.2 Moduły cienkowarstwowe / 77
9. Baterie akumulatorów w magazynach energii systemów PV / 79
9.1 Baterie kwasowo-ołowiowe / 79
9.2 Budowa akumulatora bezobsługowego VRLA / 80
9.3 Akumulatory Litowo-Jonowe (Li-ion) / 81
9.4 Łączenie baterii akumulatorów w magazynach energii / 85
10. Obliczanie wentylacji magazynu energii systemu PV / 90
10.1 Obliczanie wentylacji pomieszczenia baterii VRLA / 93
10.2 Wyznaczanie bezpiecznej odległości od źródeł inicjacji wybuchu / 96
11. Ochrona przeciwporażeniowa i przeciwpożarowa systemów PV / 96
11.1 Co to jest ochrona przeciwporażeniowa? / 96
11.2 Rażenie prądem elektrycznym / 97
11.3 Środki ochrony przeciwporażeniowej / 98
11.4 Zagrożenia pożarowe w instalacjach PV oraz ich neutralizacja / 105
12. Metody badawcze stosowane w fotowoltaice / 110
12.1 Pomiary kategorii I / 110
12.1.1 Ciągłość przewodów / 110
12.1.2 Pomiar rezystancji izolacji przewodów / 111
12.1.3 Pomiar rezystancji gruntu oraz rezystancji uziemienia / 112
12.1.4 Częstość prowadzenia sprawdzeń instalacji / 115
12.1.5 Pomiary rezystancji izolacji i ciągłości żył kabli / 116
12.2 Pomiary kategorii II / 118
12.3 Pomiary baterii akumulatorów / 125
12.3.1 Badanie stanu naładowania / 125
12.3.2 Badanie rezystancji akumulatorów / 125
12.3.3 Pomiar napięcia ogniw i monobloków akumulatorów / 126
12.3.4 Pomiar rezystancji połączeń wewnątrz baterii akumulatorów / 126
12.3.5 Pomiar pojemności baterii akumulatorów / 126
12.3.6 Pomiar rezystancji izolacji baterii akumulatorów w stosunku do ziemi / 127
12.3.7 Pomiar rezystancji izolacji baterii metodą prądu upływu / 127
Dodatki / 129
1. Warunki instalacji systemów PV na stacjach benzynowych / 129
2. Uproszczony projekt instalacji PV / 136
3. Zastosowanie fotowoltaiki do zasilania znaków drogowych oraz oświetlenia drogowego / 148
Literatura / 150

Podstawy projektowania przydomowych systemów fotowoltaicznych
Zagadnienia wybrane

Niezbędnik elektryka 2023

autor: mgr inż. Julian Wiatr
recenzenci: dr inż. Kazimierz Herlender, prof uczelni – Wydział Elektryczny Politechniki Wrocławskiej, dyrektor Działu Kształcenia Podyplomowego i E-learningu Politechniki Wrocławskiej
mgr inż. Marcin Orzechowski – Legrand Polska Sp. z o.o.

rok wydania: 2021, wydanie I (wydane z okazji jubileuszu 20-lecia „elektro.info”)
ilość stron: 182
ISSN: 2300-0368
format: 14x20,5 cm
oprawa: miękka

Z okazji jubileuszu 20-lecia „elektro.info” redakcja przygotowała nowości wydawnicze.

Jedną z nich jest kolejna książka wydana w serii „Niezbędnik elektryka” poświęcona tak popularnym w ostatnim czasie zagadnieniom jak projektowanie i właściwa eksploatacja instalacji fotowoltaicznych.
Publikacja prezentuje praktyczne podejście do projektowania systemów fotowoltaicznych w odniesieniu do wymagań wynikających z Ustawy o odnawialnych źródłach energii. Poruszono w niej między innymi zagadnienia związane z ograniczeniem mocy generatora PV w układach współpracujących z siecią elektroenergetyczną oraz omówiono metodykę neutralizacji tych ograniczeń. Opisane zostały m.in. zasady doboru przewodów i ich zabezpieczeń, metody projektowania ochrony odgromowej oraz ochrony przeciwporażeniowej zarówno po stronie stałoprądowej oraz przemiennoprądowej.

BONUS!
• Metodyka instalowania systemów PV na stacjach paliw płynnych i gazowych.
• Uproszczony projekt instalacji przydomowego systemu PV.
• Wykorzystanie fotowoltaiki do zasilania znaków drogowych oraz oświetlenia terenu w miejscach, gdzie doprowadzanie energii z sieci elektroenergetycznej jest ekonomicznie nieuzasadnione

Premiera ENERGETAB 2021

Spis treści

1. Podstawy fizyczne fotowoltaiki / 7
1.1 Nasłonecznienie i jego uwarunkowania / 7
1.2 Rozkład widma promieniowania słonecznego / 9
1.3 Wykres pozycji słońca / 11
1.4 Szacunkowe uzyski energetyczne na terenie Polski / 13
1.5 System fotowoltaiczny (PV) / 15
1.6 Zjawisko fotowoltaiczne oraz charakterystyka prądowo-napięciowa I=f(U) modułu PV / 17
1.7 Gorące punkty (HOT-SPOT) / 26
1.8 Budowa generatorów PV / 27
1.9 Sprawność układów fotowoltaicznych / 29
1.10 Dobór paneli PV oraz pojemności akumulatorów magazynu energii / 32
1.10.1 Metodyka doboru konstrukcji wsporczej generatora PV / 36
1.11 Charakterystyka falownika i koncepcja budowy systemu PV / 40
1.12 MPPT Tracker i jego funkcja w systemie PV / 45
1.13 Zalety mikrofalowników / 47
1.14 Optymalizacja mocy (Power Optymalizer) / 48
1.15 Stałe napięcie na module PV i łańcuchu modułów PV / 49
1.16 Dobór falownika / 50
1.16.1 Algorytm doboru falownika / 51
1.17 Wyznaczanie maksymalnego prądu zwarcia łańcucha paneli PV / 55
1.18 Degradacja napięciem indukowanym – PID oraz promieniowaniem słonecznym / 56
1.19 Dobór przewodów zasilających PV i zabezpieczeń / 57
2. Ochrona odgromowa i przepięciowa instalacji fotowoltaicznych / 59
2.1 Ochrona odgromowa / 59
2.2 Ochrona przepięciowa / 64
3. Wyłączenie generatora PV na wypadek pożaru / 66
4. Podstawowe definicje z zakresu fotowoltaiki określone w normie IEC 61836 / 69
5. Ograniczenia mocy generatora PV przyłączanego do sieci elektroenergetycznej / 70
6. Ustawa o odnawialnych źródłach energii / 71
7. Wykaz ważniejszych norm niezbędnych przy projektowaniu systemu fotowoltaicznego / 74
8. Wpływ zacienienia na pracę paneli PV wykonanych z krzemu krystalicznego oraz cienkowarstwowego / 75
8.1 Panele zbudowane z ogniw krzemu krystalicznego / 75
8.2 Moduły cienkowarstwowe / 77
9. Baterie akumulatorów w magazynach energii systemów PV / 79
9.1 Baterie kwasowo-ołowiowe / 79
9.2 Budowa akumulatora bezobsługowego VRLA / 80
9.3 Akumulatory Litowo-Jonowe (Li-ion) / 81
9.4 Łączenie baterii akumulatorów w magazynach energii / 85
10. Obliczanie wentylacji magazynu energii systemu PV / 90
10.1 Obliczanie wentylacji pomieszczenia baterii VRLA / 93
10.2 Wyznaczanie bezpiecznej odległości od źródeł inicjacji wybuchu / 96
11. Ochrona przeciwporażeniowa i przeciwpożarowa systemów PV / 96
11.1 Co to jest ochrona przeciwporażeniowa? / 96
11.2 Rażenie prądem elektrycznym / 97
11.3 Środki ochrony przeciwporażeniowej / 98
11.4 Zagrożenia pożarowe w instalacjach PV oraz ich neutralizacja / 105
12. Metody badawcze stosowane w fotowoltaice / 110
12.1 Pomiary kategorii I / 110
12.1.1 Ciągłość przewodów / 110
12.1.2 Pomiar rezystancji izolacji przewodów / 111
12.1.3 Pomiar rezystancji gruntu oraz rezystancji uziemienia / 112
12.1.4 Częstość prowadzenia sprawdzeń instalacji / 115
12.1.5 Pomiary rezystancji izolacji i ciągłości żył kabli / 116
12.2 Pomiary kategorii II / 118
12.3 Pomiary baterii akumulatorów / 125
12.3.1 Badanie stanu naładowania / 125
12.3.2 Badanie rezystancji akumulatorów / 125
12.3.3 Pomiar napięcia ogniw i monobloków akumulatorów / 126
12.3.4 Pomiar rezystancji połączeń wewnątrz baterii akumulatorów / 126
12.3.5 Pomiar pojemności baterii akumulatorów / 126
12.3.6 Pomiar rezystancji izolacji baterii akumulatorów w stosunku do ziemi / 127
12.3.7 Pomiar rezystancji izolacji baterii metodą prądu upływu / 127
Dodatki / 129
1. Warunki instalacji systemów PV na stacjach benzynowych / 129
2. Uproszczony projekt instalacji PV / 136
3. Zastosowanie fotowoltaiki do zasilania znaków drogowych oraz oświetlenia drogowego / 148
Literatura / 150

Poradnik projektanta elektryka tom 1 i tom 2, wydanie 2023 
Podstawy zasilania budynków mieszkalnych, użyteczności publicznej i innych obiektów nieprzemysłowych w energię elektryczną

rok wydania: 2023,
ISBN: komplet 978-83-64094-70-5

Recenzenci wydania:
dr hab. inż. Paweł Piotrowski, prof. Politechniki Warszawskiej – Instytut Elektroenergetyki
Politechniki Warszawskiej
st. bryg. w st. spocz. dr inż. Waldemar Jaskółowski – Wojskowa Akademia Techniczna,
Szkoła Główna Służby Pożarniczej
mgr inż. Mirosław Miegoń – Eaton Power Quality Oddział w Polsce
mgr inż. Radosław Jagas – Legrand Polska
mgr inż. Mariusz Mikulski – Legrand Polska

Książka wydana pod patronatem miesięcznika elektro.info

Wstęp

W związku z dużym zainteresowaniem Czytelników poprzednimi wydaniami „Poradnika”, zdecydowaliśmy się na kolejne, które zostało uaktualnione i rozszerzone.

Podobnie jak w poprzednich wydaniach, zamieściliśmy w nim podstawową wiedzę niezbędną do opracowania projektu zasilania osiedla mieszkaniowego, budynków jednorodzinnych, budynków użyteczności publicznej, tymczasowego zasilania imprezy masowej, terenu budowy oraz zasilania gwarantowanego. Naszym celem było stworzenie podręcznego poradnika, w którym zostałyby zamieszczone zasady projektowania zasilania obiektów mieszkalnych i użyteczności publicznej – zarówno z sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia, jak i z zespołu prądotwórczego i innych dostępnych na rynku źródeł zasilania. Mamy nadzieję, że szóste wydanie książki okaże się równie interesujące jak wydania poprzednie. W tym wydaniu oprócz uaktualnienia treści, zamieściliśmy szereg wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej, która stanowi jeden z najważniejszych elementów każdego budynku lub obiektu budowlanego.

W książce świadomie pominięto zagadnienia związane z technologią BIM (ang. Building Information Modeling) z uwagi na fakt, iż autorzy skupiają się na zagadnieniach fizycznych, prawnych i uniwersalnych rozwiązaniach stosowanych przy projektowaniu. Z punktu widzenia procesu projektowania technologia BIM (jak i inne) wspomaga ten proces, natomiast go nie zastępuje. Nadal to na projektancie spoczywa wykonanie wszystkich niezbędnych obliczeń oraz zaplanowanie instalacji w oparciu o wymagania opisane w niniejszym poradniku.

Rozwój budownictwa jednorodzinnego spowodował wiele zmian w podejściu do projektowania zasilania budynków mieszkalnych. Na terenach nowo powstających osiedli mieszkaniowych często projektuje się obiekty użyteczności publicznej, takie jak: banki, przychodnie lekarskie i inne. Większość z nich wymaga, poza zasilaniem podstawowym, zasilania rezerwowego, a niektóre – również zasilania awaryjnego (często zasilania gwarantowanego).

Dla wygody naszych Czytelników zamieściliśmy podstawowe informacje dotyczące projektowania i budowy stacji transformatorowych, linii elektroenergetycznych nn oraz sposobów projektowania układów pomiarowych. Omówiliśmy również zasady wyznaczania mocy zapotrzebowanej w budynkach komunalnych i użyteczności publicznej. W poradniku znajdą też Państwo zasady prowadzenia podstawowych obliczeń zwarciowych. Oprócz omówienia zasilania z sieci elektroenergetycznej nn, znaczną uwagę poświęciliśmy systemom zasilania gwarantowanego obiektów użyteczności publicznej. Zostały opisane, pominięte w innych publikacjach, kryteria doboru zespołu prądotwórczego, UPS-ów oraz siłowni telekomunikacyjnych. Opisano także zasady projektowania zasilania oświetlenia ulic światłem elektrycznym.

Zamieściliśmy również podstawową wiedzę z zakresu wyższych harmonicznych i stwarzanego przez nie zwiększonego zagrożenia pożarowego oraz ich wpływu na pracę różnych odbiorników energii elektrycznej.

Opisaliśmy podstawowe wymagania w stosunku do osób zatrudnionych przy eksploatacji sieci, instalacji i urządzeń elektroenergetycznych, jakie wynikają z Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 kwietnia 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadanych kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, sieci i instalacji energetycznych oraz związanych z nim zmian, wynikających ze znowelizowanej Ustawy Prawo energetyczne.

Zaktualizowaliśmy również wymagania dotyczące przyłączania odbiorców do sieci elektroenergetycznej i jakości dostarczanej energii elektrycznej, wynikające z Rozporządzenia Ministra Gospodarki z 4 maja 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego. W związku z dostrzeganiem przez spółki dystrybucyjne znacznego poboru mocy biernej przez budynki użyteczności publicznej oraz budynki wielorodzinne coraz częściej zachodzi konieczność jej kompensowania w tych budynkach. Problem kompensacji mocy biernej wyjaśniliśmy w osobnym rozdziale.

W poradniku znalazły się również wymagania dotyczące zasilania imprezy masowej z wykorzystaniem zespołów prądotwórczych oraz zasad ochrony przeciw-porażeniowej w strefach nieobjętych połączeniami wyrównawczymi.

W końcowej części książki znajdą Państwo dodatki, w których między innymi omówiliśmy podstawowe zagadnienia związane z ochroną przeciwprzepięciową oraz zasadami i sposobami oddymiania dróg ewakuacyjnych w budynkach objętych pożarem. Znajdują się tam również wymagania dotyczące odległości linii elektroenergetycznych od budynków, które nie zostały określone w normach, a wynikają z różnych aktów prawnych, a także podstawowe wymagania dotyczące oświetlenia awaryjnego budynków, pompowni ppoż. oraz szeregu innych wymagań techniczno‐budowlanych.

Korzystając z charakterystyk zamieszczonych w poradniku należy mieć świadomość, że stanowią one tylko przykłady i w przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy korzystać z katalogów producentów.

Mamy świadomość, że niejednokrotnie zastosowane słownictwo jest niezgodne z aktualnie obowiązującym, co wynika z faktu, iż w dalszym ciągu trwają prace Polskiego Komitetu Normalizacyjnego nad nazewnictwem. Ponieważ większość Czytelników w swojej pracy najczęściej posługuje się starym nazewnictwem – postanowiliśmy używać go w książce.

Autorzy składają podziękowania recenzentom tego wydania: dr. hab. inż. Pawłowi Piotrowskiemu, profesorowi Politechniki Warszawskiej, dr. inż. Waldemarowi Jaskółowskiemu z Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie, mgr. inż. Mirosławowi Miegoniowi, wysokiej klasy specjaliście z zakresu zasilania gwarantowanego, mgr. inż. Mariuszowi Mikulskiemu, specjaliście z zakresu przewodów szynowych oraz mgr. inż. Radosławowi Jagasowi, specjaliście z zakresu eksploatacji i serwisu urządzeń za wnikliwą analizę treści książki, dzięki czemu uzyskała ona obecny kształt.

Autorzy dołożyli wszelkich starań, aby zaktualizować poradnik pod kątem dostosowania jego treści do aktualnie obowiązujących przepisów prawnych oraz norm. Należy mieć jednak świadomość, że poradnik jest tworzony od ponad 17 lat i część jego treści może zawierać odwołania do nieobowiązujących już przepisów lub norm. Nie zmienia to jednak faktu, że pod względem merytorycznym treści te nadal zachowują aktualność. Jednocześnie pragniemy podziękować wszystkim Czytelnikom za cenne uwagi oraz sugestie, które wpłynęły na ostateczny kształt szóstego wydania poradnika.
Julian Wiatr

Spis treści - tom 1

Wstęp / 15
1. Projekt budowlany i zasady jego uzgadniania / 17
1.1 Przepisy ogólne i wymagania podstawowe / 17
1.2 Postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót budowlanych. Zakres i forma projektu budowlanego / 20
1.3 Dane wyjściowe do projektowania / 52
1.4 Uzgadnianie i zatwierdzanie dokumentacji projektowej / 54

2. Podstawy zasilania budynków nieprzemysłowych / 69
2.1 Wymagania dotyczące lokalizacji urządzeń zasilających / 69
2.2 Charakterystyka systemu zasilania budynków użyteczności publicznej / 70
2.3 Przyłączenie podmiotów do sieci elektroenergetycznej / 72
2.3.1. Przyłączanie mikroinstalacji fotowoltaicznej do sieci elektroenergetycznej / 77
2.4 Jakość energii elektrycznej / 79
2.4.1 Standardy jakościowe obsługi odbiorców energii elektrycznej / 79
2.4.2 Wymagania w zakresie jakości energii elektrycznej określone w normach / 84
2.4.2.1 Wpływ wahania napięcia na pracę wybranych odbiorników / 88
2.4.2.2 Harmoniczne, interharmoniczne i subharmoniczne oraz ich wpływ na pracę urządzeń oraz instalacji elektrycznych / 91
2.4.2.2.1 Harmoniczne / 91
2.4.2.2.2 Interharmoniczne i subharmoniczne / 106
2.5 Taryfy za energię elektryczną / 109
2.6 Niezawodność zasilania / 112
2.7 Zasilanie z sieci elektroenergetycznej / 120
2.7.1 Układy sieci średniego napięcia / 121
2.7.2 Układy sieci niskiego napięcia / 124
2.7.3 Układy zasilania w sieciach elektroenergetycznych nn / 129
2.8 Odbiorniki energii elektrycznej / 131
2.9 Zasady obliczania mocy zapotrzebowanej / 166
2.9.1 Ogólna charakterystyka wyznaczania mocy szczytowej i zapotrzebowanej / 166
2.9.2 Budynki mieszkalne / 168
2.9.2.1 Statystyczna metoda wyznaczania współczynnika jednoczesności / 170
2.9.2.2 Wyznaczanie współczynnika jednoczesności szczytów dla układów złożonych / 175
2.9.3 Budynki użyteczności publicznej / 179
2.9.3.1 Wyznaczanie mocy szczytowych w elementach sieci osiedlowej / 182
2.10 Układy pomiarowe do rozliczeń zużytej energii elektrycznej / 183
2.10.1 Układy pomiarowe / 183
2.10.2 Dobór przekładników prądowych do układów pomiarowych półpośrednich / 193
2.10.3 Dobór przekładników napięciowych do układów pomiarowych / 202
2.11 Wybrane zagadnienia dotyczące projektowania instalacji elektrycznych / 207
2.12 Uproszczony projekt instalacji elektrycznych piwnic lokatorskich w budynku wielorodzinnym / 222
2.13 Uproszczony projekt zasilania szafek zasilania jachtów w jachtowym porcie śródlądowym / 229
2.14 Uproszczony projekt automatyki priorytetu w instalacji domowej / 234

3. Sieciowe urządzenia zasilające / 237
3.1 Rozdzielnice niskiego napięcia / 237
3.1.1 Przewody szynowe / 256
3.2 Stacje transformatorowe SN/nn / 276
3.3 Dobór stacji transformatorowej / 299
3.4 Zabezpieczenia transformatorów średniego napięcia / 303
3.5 Zabezpieczenie transformatorów po stronie niskiego napięcia / 310
3.6 Wymagania dotyczące lokalizacji kontenerowych stacji transformatorowych pod względem ochrony ppoż. / 311
3.7 Optymalizacja położenia pojedynczej stacji transformatorowej / 322

4. Linie elektroenergetyczne niskich i średnich napięć / 333
4.1 Linie kablowe / 333
4.2 Linie napowietrzne / 366
4.2.1 Wymagania oraz elementy konstrukcji / 366
4.2.2 Wymagania dla linii z przewodami pełnoizolowanymi oraz z przewodami niepełnoizolowanymi / 378
4.3 Ochrona odgromowa linii kablowych i napowietrznych / 388
4.4 Przejście z układu TN-C na układ TN-C-S (rozdział przewodu PEN na przewód PEN oraz przewód N) / 389
4.5 Mechanika przewodów linii napowietrznych / 393
4.6 Siły działające na słupy oraz na posadowiane słupów / 440
4.7 Przykłady uproszczonych projektów linii elektroenergetycznych nn oraz SN / 454
4.7.1 Uproszczony projekt przyłącza kablowego SN do elektroenergetycznej linii napowietrznej SN do zasilania słupowej kablowej stacji transformatorowej SN/nn / 454
4.7.2 Uproszczony projekt rozbudowy elektroenergetycznej linii napowietrzno-kablowej / 467
4.7.3 Uproszczony projekt obiektowej elektroenergetycznej sieci kablowej SN / 479
4.7.4 Uproszczony projekt rozbudowy elementu elektroenergetycznej sieci kablowej SN / 488
4.7.5 Uproszczony projekt przyłącza napowietrznego do linii elektroenergetycznej 3x230/400 V / 495
4.7.6 Uproszczony projekt przyłącza kablowego do elektroenergetycznej linii napowietrznej / 501

5. Zwarcia / 509
5.1 Obliczanie zwarć. Początkowy prąd zwarciowy / 509
5.2 Parametry elementów obwodu zwarciowego / 513
5.2.1 Parametry zwarciowe systemu elektroenergetycznego / 513
5.2.2 Parametry zwarciowe pozostałych elementów obwodu zwarciowego / 514
5.3 Obliczanie prądów zwarciowych / 519
5.3.1 Prąd zwarciowy udarowy / 519
5.3.2 Prąd zwarciowy wyłączeniowy / 520
5.3.3 Prąd zwarciowy zastępczy cieplny / 521
5.4 Udział silników w prądzie zwarciowym / 528
5.5. Praktyczne aspekty obliczania zwarć metodą składowych symetrycznych / 533
5.5.1. Podstawy i matematyczne przekształcenia / 533
5.5.1.1. Wybrane zagadnienia algebry liniowej / 533
5.5.1.2. Podstawy matematyczne teorii składowych symetrycznych / 544
5.5.1.3. Podstawowe twierdzenia dotyczące metody składowych symetrycznych / 548
5.5.2. Praktyczne zastosowanie metody składowych symetrycznych / 549
5.5.2.1. Zwarcie jednofazowe z ziemią / 549
5.5.2.2. Dwufazowe zwarcie z ziemią / 550
5.5.2.3. Zwarcie trójfazowe symetryczne / 552
5.5.2.4. Praktyczne aspekty stosowania metody składowych symetrycznych / 553

6. Dobór przewodów i ich zabezpieczeń / 561
6.1 Dobór przewodów w instalacjach elektrycznych / 561
6.1.1 Nagrzewanie kabli i przewodów / 561
6.1.2 Zasady doboru przewodów i kabli w instalacjach elektrycznych / 567
6.1.3 Dobór przewodów na długotrwałą obciążalność i przeciążalność prądową / 568
6.1.4 Sprawdzenie dobranych przewodów lub kabli na warunki zwarciowe / 580
6.1.5 Sprawdzenie dobranych przewodów lub kabli na warunek spadku napięcia / 589
6.1.6 Sprawdzenie dobranych przewodów na spadek napięcia przy rozruchu silników / 592
6.1.7 Sprawdzenie dobranych przewodów z warunku samoczynnego wyłączenia / 594
6.1.8 Przewody ochronne / 597
6.1.9 Wyznaczanie przekroju przewodu neutralnego w obwodach zasilających odbiorniki nieliniowe / 603
6.1.10 Dobór przewodów do zasilania urządzeń, które muszą funkcjonować w czasie pożaru / 607
6.2 Dobór zabezpieczeń / 621
6.2.1 Zasady zabezpieczania przetężeniowego / 621
6.2.2 Zabezpieczenia przewodów / 622
6.2.3 Wymagania zwarciowe stawiane zabezpieczeniom / 629
6.2.4 Zabezpieczenia instalacji elektrycznych niskiego napięcia od skutków łukowych / 636
6.3 Zabezpieczanie silników / 640
6.3.1 Zabezpieczenie zwarciowe / 640
6.3.2 Zabezpieczenie bezpiecznikiem topikowym / 640
6.3.3 Zabezpieczenie przeciążeniowe / 642
6.3.4 Zabezpieczenie zanikowe / 643
6.4 Selektywność zabezpieczeń / 651
6.4.1 Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu bezpieczników topikowych / 651
6.4.2 Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu bezpiecznika topikowego z wyłącznikiem nadprądowym / 653
6.4.3 Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu dwóch wyłączników nadprądowych / 657
6.4.4 Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu dwóch wyłączników różnicowoprądowych / 660
6.5 Zabezpieczenie przewodów połączonych równolegle / 666

7. Układy i urządzenia zasilania rezerwowego, awaryjnego i gwarantowanego / 679
7.1 Samoczynne załączanie rezerwy SZR / 679
7.2 SZR sieć/sieć / 680
7.3 Źródła zasilania gwarantowanego i awaryjnego oraz zasady ich doboru / 695
7.3.1 Zasilacze bezprzerwowe (UPS) / 695
7.3.2 UPS pracujący w trybie VFD (off-line) / 697
7.3.3 UPS pracujący w trybie VI (line interactive – sieciowo interaktywny) / 698
7.3.4 UPS pracujący w trybie VFI (on-line) / 698
7.3.5 Układy redundantne UPS / 700
7.3.6 Karta synchroniczna X-Slot Hot Sync – instalacja i oprzewodowanie / 704
7.3.7 Hot SyncTM – system pracy równoległej UPS Powerware / 704
7.3.8 Technologia Hot SyncTM – zasada działania / 706
7.3.9 ABMTM (Advanced Battery Management) – system nieciągłego ładowania baterii / 709
7.3.10 Dobór mocy zasilacza UPS / 712
7.3.11 Przykłady układów zasilania gwarantowanego o zwiększonej niezawodności / 716
7.4 Problemy z zasilaniem i rozwiązania UPS / 721
7.4.1 Wykaz danych technicznych UPS-a deklarowanych przez producenta / 723
7.5 Podstawy funkcjonalne zasilaczy UPS Eaton serii Powerware 727
7.5.1 Funkcje elektryczne / 727
7.5.2 Działanie w warunkach normalnych / 728
7.5.3 Przerwa w zasilaniu sieciowym/praca autonomiczna z akumulatorów / 728
7.5.4 Przerwa normalna/ładowanie baterii / 728
7.5.5 Przełączenie na wewnętrzny tor obejściowy – włączony przełącznik statyczny / 728
7.5.6 Przełączenie na pracę normalną UPS-a / 729
7.5.7 Podwójne źródła energii w zasilaczach UPS / 729
7.5.8 Falownik / 729
7.5.9 Prostownik / 730
7.6 Opis pracy UPS-a w technologii beztransformatorowej / 734
7.6.1 Budowa wewnętrzna systemu UPS / 734
7.6.2 Tryby pracy / 734
7.6.3 Ręczny przełącznik toru obejściowego EBS / 737
7.6.4 Ręczny przełącznik toru obejściowego MBS / 738
7.7 Algorytm doboru zasilaczy UPS / 746
7.7.1 Algorytm postępowania / 746
7.7.2 Procedura doboru zasilaczy UPS / 748
7.7.3 Wybór UPS-a / 752
7.8 Zasilacze dc – siłownie telekomunikacyjne (STK) / 757
7.9 Baterie akumulatorów / 764
7.9.1 Baterie kwasowo-ołowiowe / 764
7.9.2 Budowa akumulatora bezobsługowego VRLA / 765
7.9.3 Akumulatory litowo-jonowe (Li-ion) / 766
7.10 Porównanie baterii klasycznych VLA i baterii z regulowanym zaworem VRLA / 771
7.10.1 Porównanie baterii VRLA w wykonaniu AGM i żelowych / 771
7.10.2 Zastosowania akumulatorów VRLA / 773
7.10.3 Ładowanie baterii / 773
7.10.4 Rozładowanie baterii / 774
7.10.5 Warunki pracy akumulatorów VRLA / 775
7.10.6 Procesy cieplne w akumulatorach VRLA / 776
7.10.7 Problemy występujące przy eksploatacji akumulatorów VRLA / 776
7.10.8 Składowanie / 777
7.11 Dobór baterii akumulatorów do zasilacza UPS / 778
7.11.1 Elementy wpływające na dobór baterii akumulatorów / 778
7.12 Wymagania techniczne wyboru baterii akumulatorów (diagram) / 781
7.13 Dobór baterii do systemu UPS / 782
7.14 Dobór wentylacji pomieszczenia systemu baterii VRLA / 795
7.14.1 Lista kontrolna systemu wentylacji baterii VRLA / 795
7.14.2 Obliczanie wentylacji przedziału bateryjnego UPS / 797
7.14.3 Obliczenia wentylacji pomieszczenia baterii VRLA / 799
7.14.4 Wyznaczenie bezpiecznej odległości od źródeł inicjacji wybuchu / 802
7.15 Zespoły prądotwórcze (ZP) / 803
7.15.1 Dobór mocy zespołu prądotwórczego / 810
7.15.2 Tandem UPS – zespół prądotwórczy / 814
7.15.3 Rodzaje mocy zespołów prądotwórczych / 816
7.15.4 Układy współpracy ZP z siecią elektroenergetyczną / 819
7.15.4.1 SZR sieć/ZP / 819
7.15.4.2 Ręczny przełącznik sieć/ZP / 819
7.15.4.3 Automatyka SZR sieć/ZP z układem obejściowym / 820
7.15.4.4 Ochrona przeciwprzepięciowa w instalacjach napięcia awaryjnego i gwarantowanego / 820
7.15.5 Wymagania dotyczące instalowania zespołów prądotwórczych / 825
7.15.5.1 Warunki przyłączania / 825
7.15.5.2 Warunki zabudowy / 825
7.15.5.3 Projekt budowlany instalacji / 825
7.15.5.4 Instrukcja ruchu i eksploatacji zespołu prądotwórczego (współpracy z siecią energetyki zawodowej) / 826
7.15.5.5 Odbiór techniczny / 827
7.15.6 Przykładowa instrukcja współpracy ruchowej zespołu prądotwórczego z siecią elektroenergetyczną / 828
7.15.7 Uproszczony projekt tymczasowego zasilania osiedla mieszkaniowego z wykorzystaniem mobilnego zespołu prądotwórczego / 836

8. Kompensacja mocy biernej / 843
8.1 Wstęp / 843
8.2 Kompensacja mocy biernej indukcyjnej / 858
8.2.1 Wiadomości podstawowe / 858
8.2.2 Dobór baterii do kompensacji mocy biernej indukcyjnej / 867
8.2.3 Zasady przyłączania baterii kondensatorów do stacji transformatorowych pracujących z automatyką SZR / 874
8.2.4 Kompensacja mocy biernej podczas zasilania obiektów ze źródła awaryjnego / 886
8.3 Kompensacja mocy biernej pojemnościowej / 887

9. Zasilanie terenu budowy i rozbiórki / 891

10. Zasilanie tymczasowe imprezy masowej / 905

11. Wymagania stawiane obiektom budowlanym łączności – zasilanie / 919

12. Zasilanie oświetlenia ulicznego / 925

13. Ochrona przeciwporażeniowa (zagadnienia wybrane) / 949
13.1 Działanie prądów na organizmy żywe / 949
13.2 Ochrona przeciwporażeniowa przy napięciu U ≤ 1 kV / 956
13.2.1 Ochrona podstawowa / 959
13.2.2 Ochrona przy uszkodzeniu / 959
13.2.2.1 Ocena skuteczności samoczynnego wyłączenia w układach TN / 960
13.2.2.2 Ocena skuteczności samoczynnego wyłączenia w układach TT / 964
13.2.2.3 Ocena skuteczności samoczynnego wyłączenia w układach IT / 965
13.2.3 Wyłącznik różnicowoprądowy 976
13.2.4 Ochrona przeciwporażeniowa w sieciach elektroenergetycznych niskiego napięcia / 980
13.2.5 Przewody PEN i PE w liniach elektroenergetycznych niskiego napięcia / 983
13.2.6 Uziemienia w sieciach TN i TT / 983
13.2.7 Punkty neutralne sieci niskiego napięcia łączone z uziomami stacji zasilających / 1002
13.2.8 Połączenia wyrównawcze ochronne / 1008
13.2.9 Zasilanie urządzeń w strefach nieobjętych połączeniami wyrównawczymi / 1015
13.3 Ochrona przeciwporażeniowa przy zasilaniu z zespołu prądotwórczego (ZP) / 1018
13.4 Ochrona przeciwporażeniowa w układach zasilania gwarantowanego UPS / 1025
13.5 Ochrona przeciwporażeniowa w pomieszczeniach o zwiększonym zagrożeniu porażeniowym (zagadnienia wybrane) / 1032
13.5.1 Instalacje elektryczne w pomieszczeniach kąpielowych oraz baseny pływackie i inne / 1032
13.5.2 Ochrona przeciwporażeniowa w obiektach szpitalnych / 1037
13.5.2.1 Pomieszczenia użytkowane medycznie / 1038
13.5.2.2 Koncepcja ochrony przeciwporażeniowej / 1039
13.5.2.3 Układ IT / 1039
13.5.2.4 Elektryczność statyczna / 1042
13.5.2.5 Ochrona przeciwprzepięciowa / 1042
13.5.2.6 Pola elektromagnetyczne (PEM) / 1043
13.5.3 Ochrona przeciwporażeniowa w obiektach szpitalnych / 1047
13.6 Ochrona przeciwporażeniowa przy napięciu U > 1 kV / 1054

14. Badania instalacji elektrycznych niskiego napięcia (zagadnienia wybrane) / 1061
14.1 Rodzaj i terminy badań / 1061
14.1.1 Wymagania określone w normie PN-HD 60364-6 / 1062
14.1.2 Wymagania odnośnie dokładności pomiarów / 1064
14.1.3 Prawna kontrola metrologiczna / 1067
14.1.4 Kontrola stanu instalacji elektrycznych niskiego napięcia / 1069
14.1.5 Częstość wykonywania okresowych badań na terenach budowy / 1070
14.2 Próba ciągłości połączeń / 1070
14.3 Pomiary rezystancji izolacji / 1072
14.4 Badanie samoczynnego wyłączenia w instalacjach / 1075
14.4.1 Badanie samoczynnego wyłączenia zwarcia w instalacjach z zabezpieczeniami zwarciowymi bez wyłączników różnicowoprądowych / 1078
14.5 Ogólne warunki wykonywania badań instalacji z wyłącznikami różnicowoprądowymi / 1080
14.6 Pomiar prądów upływowych w instalacji elektrycznej / 1084
14.7 Pomiar rezystancji podłogi i ścian / 1084
14.8 Spadek napięcia / 1086
14.9 Pomiar rezystancji uziemienia i rezystywności gruntu / 1086
14.10 Badania zespołów prądotwórczych (ZP) / 1090
14.11 Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla transformatorów elektroenergetycznych / 1097
14.12 Pomiary eksploatacyjne baterii kondensatorów statycznych w układach kompensacji mocy biernej o napięciu znamionowym do 1kV / 1100
14.13 Pomiary eksploatacyjne urządzeń napędowych o napięciu znamionowym do 1 kV / 1102
14.14 Badanie ochrony przeciwporażeniowej przez samoczynne wyłączenie zasilania w obwodach zasilanych przez UPS / 1102
14.15 Badanie i pomiary baterii akumulatorów / 1106
14.16 Wybrane pomiary kabli elektroenergetycznych / 1110
14.17 Zmiany wymagań wprowadzone przez normę PN-HD 60364-6:2019-12P / 1112
14.18 Konserwacja i sprawdzanie LPS / 1114
14.19 Sprawdzanie natężenia i rodzaju oświetlenia w pomieszczeniach / 1118
LITERATURA / 1120

Spis treści - tom 2

ZAŁĄCZNIKI / 5
Załącznik 1 Tabele doboru kabli i przewodów / 7
Załącznik 2 Symbole graficzne stosowane w schematach elektrycznych i mapach geodezyjnych (wybrane) / 39
Załącznik 3 Tabele rezystancji i reaktancji transformatorów, linii napowietrznych i kabli (wybranych) / 54
Załącznik 4 Przegląd i kontrola instalacji elektrycznych i instalacji (urządzeń) piorunochronnych w budynku / 58
Załącznik 5 Ochrona sprzętu i urządzeń elektrycznych przez obudowy. Kodowanie barwami elementów manipulacyjnych / 73
Załącznik 6 Wybrane definicje z zakresu elektryki / 78
Załącznik 7 Zasady udzielania świadectw kwalifikacyjnych D i E oraz wymagania prawne w zakresie bhp przy urządzeniach energetycznych / 87
Załącznik 8 Charakterystyki wybranych aparatów elektrycznych / 103
Załącznik 9 Prawne aspekty wykonywania pomiarów ochronnych / 122
Załącznik 10 Tabele pomocnicze do oceny skuteczności samoczynnego wyłączenia zasilania / 133
DODATKI / 143
Dodatek 1 Ochrona odgromowa obiektów budowlanych oraz ochrona przepięciowa w instalacjach elektrycznych obiektów budowlanych (zagadnienia wybrane) / 145
Dodatek 2 Wzajemne sytuowanie obiektów budowlanych i sieci elektroenergetycznych / 209
Dodatek 3 Podstawy projektowania ogrzewania elektrycznego / 251
Dodatek 4 Instalacje elektryczne w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem oraz wentylacja w pomieszczeniach ładowania akumulatorów / 284
Dodatek 5 Podstawy teorii pożaru / 318
Dodatek 6 Definicje i wymagania dla stref pożarowych w budynku / 335
Dodatek 7 Zasilanie budynków w energię elektryczną w czasie pożaru / 350
Dodatek 8 Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu. Metodyka konstruowania. Zagrożenia przez wyłącznik EPO zasilacza UPS oraz ich neutralizacja / 378
Dodatek 9 Oświetlenie awaryjne w budynkach oraz wymagania dotyczące zasilania awaryjnego w tunelach komunikacyjnych / 408
Dodatek 10 Zasady oprzewodowywania i doboru zabezpieczeń ograniczników przepięć (SPD) / 447
Dodatek 11 Zasady projektowania sterowań instalacjami do odprowadzania dymu i ciepła / 458
Dodatek 12 Ochrona pożarowa kanałów i tuneli kablowych / 482
Dodatek 13 Zasilanie pompowni przeciwpożarowych / 508
Dodatek 14 Wyłącznik selektywny / 526
Dodatek 15 Wymagania dla kabli i przewodów wynikające z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011(CPR) / 542
Dodatek 16 Zasady wprowadzania do obrotu i stosowania obiektach budowlanych urządzeń przeciwpożarowych / 556
Dodatek 17 Elektryczne instalacje tymczasowe rozwijane przez jednostki ochrony przeciwpożarowej w czasie akcji ratowniczo-gaśniczej / 564
Dodatek 18 Elementy fotowoltaiki / 581

• Producent: Grupa Medium
• Autor: Wojciech Jan Konieczny
• Rok wydania: 2024
• ISBN: 978-83-64094-87-3
• Liczba stron: 360+

przedsprzedaż, wysyłka koniec grudnia 2024 !

„Poradnik” stanowi podręczne vademecum, w którym zebrano najważniejsze informacje, przydatne w codziennej pracy zarządców nieruchomości, m.in.:
- podstawy prawne dotyczące nieruchomości, 
- aspekty dotyczące inwentaryzacji, dokumentacji technicznej i kontroli okresowych, 
- zestawienie informacji dotyczących obiektu budowlanego i KOB.

Redakcja miesięcznika „Administrator i Menedżer Nieruchomości” zaprasza do zapoznania się z nową pozycją na branżowym rynku wydawniczym – „PORADNIKA ZARZĄDCY NIERUCHOMOŚCI”, autorstwa Wojciecha Jana Koniecznego. „Poradnik” skierowany jest do osób związanych zawodowo z branżą zarządzania nieruchomościami – zarządów wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych, pracowników firm zarządzających publicznym zasobem, a także nieruchomościami komercyjnymi. Ta profesjonalnie przygotowana publikacja naszpikowana praktyczną wiedzą jest niezbędnikiem w pracy zarządcy i administratora. Stanowi podręczne wademecum, w którym na ponad 300 stronach zebrano najważniejsze informacje przydatne w codziennej pracy zarządców nieruchomości, m.in.: podstawy prawne dotyczące nieruchomości, aspekty dotyczące inwentaryzacji, dokumentacji technicznej i kontroli okresowych a także zestawienie informacji dotyczących obiektu budowlanego i KOB.

O Autorze

Wojciech Jan Konieczny - absolwent Wyższej Szkoły Ekonomicznej, zarządca nieruchomości legitymujący się państwową licencją zawodową nr 14587. Organizator certyfikowanych wykładów w ramach zgłaszanych do Ministerstwa Infrastruktury szkoleń z doskonalenia zawodowego zarządców nieruchomości. Uprawniony przez Polską Federację Zawodów Nieruchomościowych do prowadzenia praktyk zawodowych dla studentów studiów podyplomowych. Członek Komisji Odpowiedzialności Zawodowej przy Ministerstwie Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do końca 2013 r.

Od 2011 roku prezes Stowarzyszenia Uczestników Rynku Nieruchomości TRANSFER, biegły sądowy z zakresu zarządzania nieruchomościami i rozliczania kosztów w nieruchomościach oraz szkoleniowiec z ponad 20-letnią praktyką. W latach 2006–2016 dyrektor zarządzający w TBS, a w latach 2017–2018 pełnomocnik zarządu ZKZL Sp. z o.o. zarządzająca ok. 1700 nieruchomościami komunalnymi.

Długoletnie doświadczenie zawodowe wykorzystuje w prowadzeniu szkoleń z dziedzin prawa cywilnego, prawa budowlanego, planowania operacyjno-finansowego, zarządzania
informacjami, ryzykami, bezpieczeństwem technicznym, środowiska i ludzi oraz rozliczeniami kosztów dostawy mediów. Organizator kilkunastu edycji kursu zarządcy nieruchomości, szkoleniowiec.

Autor wielu programów informatycznych wspomagających pracę zarządców nieruchomości w inwentaryzacji, eksploatacji czy rozliczania mediów oraz podręcznika dla administratorów nieruchomości. Autor wielu publikacji zawodowych i artykułów prasowych. Od 2011 roku zajmuje się wsparciem prawnym i zawodowym, opiniując i doradzając w zakresie szerzenia idei dobrej praktyki zawodowej, a także udostępniając setki gotowych dokumentów, szablonów i procedur dostępnych na stronie www.konieczny-biegły.pl.
Uhonorowany odznaczeniem PRO AEQUO ET BONO zasłużonego dla rynku nieruchomości.

Autor: Radosław Lenartowicz, Rok wydania: 2025, ISBN: 978-83-64094-61-3, Liczba stron: 250, Oprawa: miękka

SPIS TREŚCI

1. Wstęp / 9

2. Wymagania ogólne / 12
2.1. Informacje podstawowe / 12
2.2. Dobór urządzeń do badań / 13
2.3. Oznaczenia, zakres i wymagania zawarte w poszczególnych arkuszach normy PN-EN 61557 / 14
2.4. Błędy w pomiarach wynikające z budowy przyrządów pomiarowych, znamionowych warunków pracy i innych dodatkowych czynników / 19
2.5. Bezpieczeństwo wykonywania pomiarów. Kategorie pomiarowe / 22
2.6. Uwarunkowania / 23
2.7. Wymagania techniczne / 33
2.8. Ogólne zasady wykonywania pomiarów / 33

3. Wymagania formalne / 34
3.1. Wymagania stawiane elektrycznym przyrządom pomiarowym / 34
3.2. Aparatura pomiarowa / 37
3.3. Zalecane terminy kontroli przyrządów pomiarowych / 37
3.4. Okresowe sprawdzenia przyrządów pomiarowych (wzorcowanie) / 39
3.5. Odpowiedzialność za użytkowanie przyrządów pomiarowych / 39
3.6. Odpowiedzialność za przestrzeganie ustawy Prawo o miarach / 39
3.7. Wymagania dla osób wykonujących pomiary / 40

4. Badania urządzeń i instalacji elektrycznych / 41
4.1. Badania odbiorcze / 41
4.2. Oględziny instalacji elektrycznych / 42
4.3. Zakres pomiarów i prób instalacji elektrycznych / 45
4.4. Protokół z badań odbiorczych urządzeń i instalacji elektrycznych / 45
4.5. Badania odbiorcze instalacji piorunochronnych w budynku / 49
4.6. Badania odbiorcze urządzeń zasilających w energię elektryczną budynek lub obiekt budowlany / 54
4.7. Procedura pomiarów odbiorczych / 60
4.8. Badania eksploatacyjne okresowe instalacji i urządzeń elektrycznych / 63
4.9. Procedura pomiarów eksploatacyjnych / 68
4.10.  Zasada ochrony zastanej – pożarowej, przeciwporażeniowej np. zerowanie-uziemienie / 70

5. Opis stosowanych metod pomiarowych / 72
5.1. Pomiary ciągłości przewodów ochronnych (w tym głównych i dodatkowych połączeń wyrównawczych) / 72
5.2. Pomiar rezystancji izolacji urządzeń i instalacji elektrycznych / 77
5.3. Pomiar rezystancji/impedancji izolacji ścian i podłóg w pomieszczeniach budynków / 87
5.4. Pomiar impedancji pętli zwarciowej w układzie sieci TN / 94
5.5. Pomiar impedancji pętli zwarciowej w układzie sieci TT / 103
5.6. Pomiar impedancji pętli zwarciowej w układzie sieci IT / 107
5.7. Pomiar rezystancji uziemienia / 109
5.8. Pomiar prądu zadziałania i czasu wyłączenia urządzeń różnicowoprądowych RCD / 120
5.9. Pomiar napięć dotyku i napięć rażenia / 129
5.10. Pomiar wytrzymałości elektrycznej izolacji / 134
5.11. Próba napięciowa izolacji żył kabli w linii kablowej / 138
5.12. Pomiary oświetlenia / 141
5.13. Pomiary termowizyjne urządzeń i instalacji elektrycznych / 148
5.14. Pomiary uziemień odgromowych / 157
5.15. Pomiar rezystywności gruntu / 160
5.16. Sprawdzenie kolejności faz w obwodzie 3-fazowym / 161
5.17. Pomiar rezystancji izolacji uzwojeń transformatora / 162
5.18. Pomiary rezystancji izolacji w obwodach z zastosowaną ochroną za pomocą SELV, PELV lub separacji elektrycznej / 167
5.19. Pomiar spadku napięcia / 170

6. Odbiór urządzeń i instalacji elektrycznych w budynkach / 171
6.1. Warunki odbioru robót budowlanych niezbędnych do wykonania instalacji elektrycznych w budynku / 171
6.2. Warunki odbioru wykonanych instalacji elektrycznych / 171

7.  Bibliografia / 177
7.1. Ustawy / 177
7.2. Rozporządzenia / 177
7.3. Normy / 178
7.4. Literatura / 180

8. Pytania 181

ZAŁĄCZNIKI
Załącznik 1 / Zbiorczy protokół sprawdzenia instalacji elektrycznych / 184
Załącznik 2 Oględziny instalacji elektrycznych / 186
Załącznik 3 Zakres oględzin instalacji elektrycznych / 188
Załącznik 4 Odczytywanie charakterystyk czasowo-prądowych bezpieczników / 193
Załącznik 5 Charakterystyki czasowo-prądowe wyłączników nadprądowych / 195
Załącznik 6 Charakterystyki działania wyłączników różnicowoprądowych / 199
Załącznik 7 Wymagania odbiorcze dotyczące kabli i linii kablowych / 204
Załącznik 8 / Zalecane zakresy i okresy wykonywanych badań eksploatacyjnych instalacji i urządzeń elektrycznych o napięciu znamionowym do 1 kV w budynkach mieszkalnych użyteczności publicznej / 208
Załącznik 9 / Wymagane wartości rezystancji uziomów dla obiektów budowlanych z zainstalowaną ochroną odgromową
(podstawową, obostrzoną, specjalną) / 213
Załącznik 10 / Wymagane wartości rezystancji uziemień ochronnych dla obiektów budowlanych mających ochronę przeciwporażeniową / 215
Załącznik 11 / Wymagane wartości rezystancji uziemień roboczych dla umożliwienia prawidłowej pracy sieci i prawidłowego działania jej wyposażenia / 216
Załącznik 12 / Wymagane wartości rezystancji dotyczące uziemień urządzeń  telekomunikacji / 217
Załącznik 13 / Oświetlenie miejsc pracy – miejsca pracy we wnętrzach / 219
Załącznik 14 / Wybrane schematy, oznaczenia i skróty / 229

Autorem jest Radosław Lenartowicz, członek Centralnego Kolegium Sekcji Instalacji i Urządzeń Elektrycznych Stowarzyszenia Elektryków Polskich. Członek Normalizacyjnej Komisji Problemowej nr 55 ds. instalacji elektrycznych i ochrony odgromowej obiektów budowlanych Polskiego Komitetu Normalizacyjnego. Członek Stowarzyszenia Elektryków Polskich i Stowarzyszenia Polskich Energetyków. Wieloletni uczestnik różnych komisji kwalifikacyjnych z zakresu elektroenergetyki, obecnie członek Komisji Kwalifikacyjnej nr 516 SEP nadającej uprawnienia kwalifikacyjne z dziedziny elektroenergetyki – Grupa I. Wieloletni pracownik Instytutu Techniki Budowlanej w Warszawie, gdzie zajmował się badaniami urządzeń, instalacji oraz sprzętu i osprzętu elektrycznego do 1 kV, dla budownictwa, a także dopuszczaniem wyrobów do stosowania w budownictwie. Autor kilkunastu książek, kilkudziesięciu ekspertyz i opinii w zakresie instalacji i urządzeń elektroenergetycznych oraz wielu artykułów z dziedziny elektroenergetyki i ochrony przeciwporażeniowej. Ekspert ds. instalacji oraz urządzeń elektrycznych w budownictwie. Prowadzi szkolenia i kursy z dziedziny budowy i eksploatacji instalacji i urządzeń elektroenergetycznych.

Opracowanie ma ułatwić przyswojenie określonej wiedzy w zakresie odbioru prac montażowych i eksploatacji urządzeń i instalacji elektrycznych do 1 kV w budynkach. Książka przedstawia zasady prac kontrolno-pomiarowych pomontażowych i eksploatacyjnych wykonywanych w budynkach.

Powinny z niej skorzystać osoby ubiegające się o dodatkowe kwalifikacje w zakresie eksploatacji i dozoru wymagane przy wykonywaniu pomiarów ochronnych w budynkach.

autor: mgr inż. Julian Wiatr
recenzenci: dr inż. Kazimierz Herlender, prof uczelni – Wydział Elektryczny Politechniki Wrocławskiej, mgr inż. Marcin Orzechowski – Legrand Polska Sp. z o.o.

rok wydania: 2021
ilość stron: 126
ISSN: 2300-0368
format: 14x20,5 cm
oprawa: miękka

W książce przedstawiono metodykę prowadzenia obliczeń zwarciowych w sieciach oraz instalacjach elektrycznych niskiego napięcia, rozszerzoną o obliczanie zwarć w sieciach elektroenergetycznych średniego napięcia. Opisano wpływ silników na prądy zwarciowe, które mogą przyczyniać się do wzrostu prądu zwarciowego. Zjawisko te należy uwzględnić przy doborze odporności zwarciowej dobieranych aparatów i urządzeń elektrycznych. Pominięcie silników w obliczeniach prądów zwarciowych może skutkować doborem aparatów lub urządzeń o zbyt małej odporności zwarciowej. Uzupełnieniem publikacji jest opis metody składowych symetrycznych zawierający szczegółowe wytyczne zastosowania rachunku macierzowego będącego elementem algebry liniowej wykorzystywanej przy obliczaniu zwarć. Zawarte w książce liczne przykłady rachunkowe pozwalają na łatwe zrozumienie treści teoretycznych i stosowanie ich w praktyce projektowej.

Pozycja jest dostępna w wersji papierowej i elektronicznej.

Premiera ENERGETAB 2021

Spis treści

1. Zwarcia / 5
1.1 Obliczanie zwarć. Początkowy prąd zwarcia / 5
2. Parametry elementów obwodu zwarcia / 10
2.1 Parametry zwarciowe Systemu Elektroenergetycznego / 10
2.2 Parametry zwarciowe pozostałych elementów obwodu zwarciowego / 11
2.2.1 Generatory / 11
2.2.2 Linie zasilające / 15
2.2.3 Sprowadzanie do jednego poziomu napięcia / 15
3. Obliczanie prądów zwarciowych / 16
3.1 Prąd zwarciowy udarowy / 16
3.2 Prąd zwarciowy wyłączeniowy / 17
3.3 Prąd zwarciowy zastępczy cieplny / 18
3.4 Przykłady rachunkowe / 20
4. Udział silników w prądzie zwarciowym / 25
5. Praktyczne aspekty obliczania zwarć metodą składowych symetrycznych / 31
5.1 Podstawy matematyczne przekształcenia / 31
5.1.1 Wybrane zagadnienia algebry liniowej / 31
5.1.2 Podstawy teoretyczne teorii składowych symetrycznych / 42
5.1.3 Podstawowe twierdzenia dotyczące metody składowych symetrycznych / 46
5.2 Praktyczne zastosowanie metody składowych symetrycznych / 47
5.2.1 Zwarcie jednofazowe z ziemią / 47
5.2.2 Dwufazowe zwarcie z ziemią / 48
5.2.3 Zwarcie trójfazowe symetryczne / 50
5.2.4 Praktyczne aspekty stosowania metody / 51
6. Prądy zwarciowe a dobór aparatów i urządzeń elektrycznych / 59
6.1 Obciążalność zwarciowa elektrodynamiczna urządzeń / 59
6.2 Ograniczanie prądów zwarciowych / 59
6.3 Sumowanie prądów zwarciowych różnych źródeł a wymagania odporności zwarciowej aparatów / 64
7. Sprawdzenie dobranych przewodów i kabli na warunki zwarciowe / 65
7.1 Wymagania zwarciowe stawiane zabezpieczeniom / 72
7.2 Obliczanie zwarć dwufazowych przy doborze kabla SN / 76
7.3 Przykłady rachunkowe / 79
Dodatki
1. Wymagania dotyczące samoczynnego wyłączenia przy zwarciach w sieciach oraz instalacjach elektrycznych w zakresie ochrony przeciwporażeniowej / 85
2. Zwarcia w przewodach łączonych równolegle / 94
3. Tabele rezystancji i reaktancji transformatorów oraz wybranych linii napowietrznych i kabli / 103
Literatura / 108

1. ZWARCIA
Podczas zwarć następuje przepływ prądów wielokrotnie większych od wartości znamionowych, na które zostały dobrane przekroje przewodów i ich zabezpieczenia. Przepływający prąd powoduje szybki wzrost temperatury przewodu, przez co stwarza możliwość jego uszkodzenia. Wzrost temperatury przewodu stwarza również zagrożenie pożarowe. W celu uniknięcia tych zagrożeń, projektowane urządzenia oraz ich zabezpieczenia muszą spełniać określone wymagania.
W publikacji zostaną omówione zasady obliczeń prądów zwarciowych, które stanowią ważny element przy doborze przewodów i kabli oraz ich zabezpieczeń.
(…)

• Producent: Grupa Medium
• Autor: dr. inż. Krzysztof Pawłowski
• Rok wydania: 2024
• ISBN: 978-83-64094-83-5
• Liczba stron: 200
• Oprawa: miękka
• Format: 16x23 cm

Głównym celem monografii jest prezentacja najważniejszych zagadnień fizyki cieplnej budowli oraz wymogów w zakresie ochrony cieplnej budynków z uwzględnieniem standardów budownictwa niskoenergetycznego, pasywnego i zrównoważonego.

Podjęto próbę usystematyzowania obowiązujących przepisów prawnych i metod obliczeniowych z zastosowaniem profesjonalnych narzędzi numerycznych (komputerowych). Zamieszczone przykłady i analizy w zakresie kształtowania układów materiałowych przegród zewnętrznych i ich złączy z uwzględnieniem wymagań cieplno-wilgotnościowych i standardów budownictwa niskoenergetycznego są wynikiem prowadzonych badań własnych autora na Wydziale Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki Bydgoskiej im. J. i J. Śniadeckich w Bydgoszczy.

Główne zagadnienia naukowe i praktyczne prezentowane w pracy to przede wszystkim:
-  projektowanie cieplne przegród zewnętrznych,
-  określanie parametrów fizykalnych złączy budowlanych (mostków cieplnych) za pomocą programów komputerowych,
- sposoby (metody) uwzględniania mostków cieplnych w stratach ciepła przez przegrody zewnętrzne oraz sprawdzenie możliwości występowania kondensacji powierzchniowej (ryzyka rozwoju pleśni na wewnętrznej powierzchni przegrody),
-  procedury projektowe budynków z uwzględnieniem wymagań budownictwa zrównoważonego,
-  propozycja zmian w przepisach prawnych i metodach obliczeniowych w zakresie oceny jakości cieplno-wilgotnościowej elementów obudowy budynków energooszczędnych.

Warto zaznaczyć, że przykłady prezentowane w pracy nie wyczerpują wszystkich rozwiązań konstrukcyjno-materiałowych przegród zewnętrznych i ich złączy. Przedstawione procedury pozwalają jednakże na przeprowadzenie obliczeń innych konstrukcji przegród, z uwzględnieniem zastosowania materiałów budowlanych o korzystniejszych niż przyjęte w obliczeniach wartościach parametrów fizycznych, deklarowanych przez producentów poszczególnych wyrobów.

Książka skierowana jest głównie do projektantów, wykonawców i użytkowników budynków oraz do studentów kierunków technicznych, takich jak architektura, budownictwo czy inżynieria środowiska oraz słuchaczy Studiów Podyplomowych w zakresie opracowywania świadectw charakterystyki energetycznej budynków oraz audytów energetycznych.

Spis treści

Wprowadzenie
1. Analiza przepisów prawnych regulujących wymagania w aspekcie fizyki cieplnej budowli
2. Właściwości cieplno-wilgotnościowe materiałów budowlanych
3. Projektowanie ścian zewnętrznych w aspekcie wymagań cieplnych
4. Projektowanie zewnętrznych przegród przeźroczystych w aspekcie wymagań cieplnych
5. Projektowanie dachów i stropodachów w aspekcie wymagań cieplnych
6. Projektowanie przegród stykających się z gruntem w aspekcie wymagań cieplnych
7. Projektowanie złączy budowlanych w aspekcie cieplno-wilgotnościowym
8. Całkowite przenikanie ciepła przez elementy obudowy budynku
9. Projektowanie budynków w aspekcie wymagań budownictwa zrównoważonego
10. Podsumowanie i wnioski
Załączniki
1. Katalog mostków cieplnych

Recenzja

Książka pt. „Projektowanie elementów obudowy budynku w aspekcie fizyki cieplnej budowli”, będąca opracowaniem dr. inż. Krzysztofa Pawłowskiego to publikacja o charakterze naukowym, napisana zrozumiałym językiem. Strona edytorska nie budzi zastrzeżeń, podział na rozdziały, podrozdziały wynika z treści dysertacji i podejmowanych tematów.

Książka została przygotowana przez Grupę Medium, wydawcę miesięcznika „Izolacje”, a jej treść zawiera wprowadzenie oraz 9 rozdziałów. Każdy rozdział zawiera literaturę, a na końcu książki przedstawiono podsumowanie. Książka zawiera także załącznik – katalog mostków cieplnych.

W książce poruszono temat zjawisk fizyki budowli i zjawisk cieplno-wilgotnościowych, które są istotne z punktu widzenia projektowania budynków według nowych wymagań energetycznych.
We wstępie do książki zawarto ogóle informacje dotyczące głównie zagadnień naukowych i praktycznych omawianych w kontekście fizyki budowli.

W rozdziale 1 omówione zostały zagadnienia przepisów prawnych regulujących wymagania w aspekcie fizyki cieplnej budowli. Stanowią one tło do dalszych rozważań. Przedstawiono definicje podstawowych parametrów charakterystyki energetycznej budynku, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynku. W rozdziale tym przedstawiono również wymagania prawne w zakresie oszczędności energii, ochrony cieplnej elementów budynku oraz kondensacji powierzchniowej i międzywarstwowej, które powinny być uwzględniane przy projektowaniu elementów obudowy budynków w aspekcie fizyki cieplnej budowli.

W rozdziale 2 przedstawiono właściwości cieplno-wilgotnościowe materiałów budowlanych, tj. proces wymiany ciepła przez przegrody budowlane oraz opis matematyczny tego procesu, a także parametry materiałów budowlanych w aspekcie cieplno-wilgotnościowym.
Znajomość parametrów cieplno-wilgotnościowych poszczególnych materiałów budowlanych jest niezbędna do wykonania obliczeń parametrów fizykalnych przegród i złączy budowlanych.

W rozdziale 3 zawarto opis przykładowych rozwiązań materiałowych ścian zewnętrznych w różnych technologiach w aspekcie cieplno-wilgotnościowym. Poddano analizom ściany zewnętrzne murowane, ściany zewnętrzne warstwowe, ściany w technologii szkieletowej drewnianej oraz w technologii prefabrykowanej betonowej. Integralną część rozdziału stanowią przykłady obliczeniowe.

W rozdziale 4 zawarto rozwiązania materiałowe przegród przezroczystych w budynkach o niskim zużyciu energii. Wykonano analizy dla takich przegród jak okna, drzwi balkonowe, przeszklone ściany osłonowe czy świetliki, które charakteryzują się dużo niższą izolacyjnością cieplną niż ściany zewnętrzne, a zatem powodują większe straty ciepła przez przenikanie. W rozdziale tym zawarto rozważania dotyczące doboru rozwiązań materiałowych oraz powierzchni przegród przeźroczystych opartych na podstawie obliczeń i analiz w zakresie kryterium cieplnego oraz ochrony przed przegrzewaniem w okresie letnim.

Rozdział 5 dotyczy projektowania dachów i stropodachów w aspekcie wymagań cieplnych. W części tej autor przedstawił aspekty związane z doborem rodzaju i grubości materiału termoizolacyjnego z uwzględnieniem zjawisk cieplno-wilgotnościowych.

Rozdział 6 zawiera kształtowanie układów warstw materiałowych przegród stykających się z gruntem oraz obliczenia strat ciepła przez grunt i przegrody stykające się z gruntem w świetle przepisów prawnych i polskich norm. W części tej zawarto również przykłady obliczeniowe.

W rozdziale 7 zawarto zagadnienia związane z mostkami termicznymi. Opisano główne definicje, przykłady i konsekwencje występowania złączy budowlanych oraz parametry fizykalne opisujące mostki termiczne. Rozdział zawiera także przykłady analiz mostków termicznych oraz przykłady obliczeniowe. Zawarto przykładowe graficzne przedstawienie wyników symulacji komputerowej oraz modele obliczeniowe połączenia ściany zewnętrznej z płytą balkonową. Autor w tym rozdziale przedstawiał obliczenia parametrów fizykalnych tylko dla wybranych złączy budowlanych.

Rozdział 8 zawiera opis zagadnień związanych z całkowitym strumieniem cieplnym przepływającym przez przegrody. Opisano zagadnienia związane ze stratami ciepła przez przenikanie w aspekcie przepisów prawnych oraz przykłady obliczeniowe. Wg autora miarodajne określenie strat ciepła, wymaga określenia parametrów fizykalnych z uwzględnieniem rzeczywistych układów materiałowych oraz parametrów powietrza wewnętrznego i zewnętrznego.

Rozdział 9 zawiera wprowadzenie dotyczące idei budownictwa zrównoważonego i cech charakterystycznych budynków o zrównoważonej charakterystyce energetycznej. Znajdują się tu również cenne informacje o wybranych międzynarodowych systemach certyfikacji energetycznej dla zrównoważonych budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Jednocześnie rozdział zawiera przykładowe rozwiązania materiałowe i techniczne budynków zrównoważonych oraz analizy parametrów charakterystyki energetycznej wybranych budynków jednorodzinnych.

Opiniowana książka naukowa skierowana jest dla słuchaczy studiów budownictwa, projektantów oraz przedstawicieli firm budowlanych i deweloperów. Zawiera istotne zagadnienia związane z poprawnością projektowania budynków pod względem zagadnień fizyki budowali ze szczególnym uwzględnieniem minimalizacji wpływu mostków cieplnych oraz uwzględnieniem zjawisk cieplno-wilgotnościowych.

W mojej ocenie książka napisana jest poprawnym językiem, opisy tabel i rysunków są prawidłowe. Prawidłowo wybrana bibliografia pozwala na zrealizowanie zamierzonego tematu. Książka stanowi źródło wiedzy i badań, prowadzonych przez autora. Poszczególnych rozdziały spełniają podstawowe wymogi. Moja ocena książki jest pozytywna i rekomenduję ją do druku.

dr hab. inż. Abdrahman Alsabry, prof. UZ
Uniwersytet Zielonogórski
Wydział Budownictwa, Architektury i Inżynieria Środowiska
Instytut Budownictwa
Zakład Budownictwo Ogólnego i Fizyki Budowli

format: PDF
zabezpieczenie: znak wodny
liczba plików  1 (PDF)
rozmiar pliku do pobrania: 6,03 MB
ilość stron: 50
ISBN: 978-83-926515-8-8

rok wydania: 2023

Streszczenie

Z zawilgoceniem ścian przyziemia (a co za tym idzie, ze szkodami przez zawilgocenie
powodowanymi) spotyka się częstokroć w budynkach zabytkowych, lecz niestety również w
budynkach stosunkowo nowych. Problem ten jest następstwem kapilarnego podciągania wód
gruntowych spowodowanego brakiem, uszkodzeniem lub technicznym zużyciem izolacji poziomej
muru.

Kapilarna absorpcja i transport wilgoci determinowane są przez właściwości zwilżające wody w
stosunku do materiału oraz przez strukturę i rozkład porów w materiale. Zachodzą one zatem – w
przypadku materiałów hydrofilowych (kąt zwilżania przez wodę < 90°) – w porach o promieniu od 10^-7 do 10^-4 m, nazywanych też porami kapilarnymi.

Na przestrzeni lat wypracowano szereg różnorodnych metod wykonywania tzw. wtórnej izolacji
poziomej w murze. W przypadku metod mechanicznych w istniejący mur wprowadza się materiał
izolacyjny, dzięki czemu w przekroju muru powstaje całkowicie nieprzepuszczalna dla wody, trwała warstwa, zapewniając tym samym zahamowanie jej kapilarnego transportu. Metody chemiczne
(iniekcyjne) bazują na technologii wprowadzania w mur płynu iniekcyjnego, dzięki czemu powstaje blokada oparta na mechanizmie zwężenia światła kapilar, hydrofobizacji, uszczelnienia kapilar lub oddziaływaniu kombinowanym.

Przedmiotem pracy było poznanie zjawiska kapilarnego transportu wilgoci w przegrodach
budowlanych oraz sposobów przeciwdziałania temu zjawisku, jak również analiza stosowanych
dotychczas w kraju i na świecie metod oceny szeroko rozumianej skuteczności wtórnych izolacji
poziomych wykonywanych w technologii iniekcji chemicznej. Z kolei celem pracy stało się
zaproponowanie parametru pozwalającego ocenić i porównać skuteczność stosowanych środków
iniekcyjnych.

Skuteczność środków iniekcyjnych w oczywisty sposób weryfikowana jest przez zastosowania
praktyczne. Kluczową rolę w długofalowej ocenie środków iniekcyjnych mają jednak badania
prowadzone zarówno laboratoryjne, jak i in situ (czyli w rzeczywistych warunkach zastosowania).

Badania takie prowadzone są niemal od początku stosowania w budownictwie środków iniekcyjnych
mających zapobiegać kapilarnemu zawilgacaniu przegród budowlanych. Obserwacji poddawany był
wpływ preparatów iniekcyjnych bezpośrednio na stosowane w murach materiały budowlane (cegłę,
kamień, zaprawę), na mury referencyjne (o zróżnicowanych rozmiarach), jak również prowadzono
badania w warunkach rzeczywistych (na istniejących obiektach). W pracy opisano wybrane,
przeprowadzone na przestrzeni kilkudziesięciu lat, w kraju i za granicą, badania dotyczące
zastosowania i skuteczności metody odtwarzania poziomej izolacji przeciwwilgociowej muru w
technologii iniekcji, w tym również badania własne autora.

W ramach pracy przeprowadzono badania absorpcji kapilarnej na niewielkich murkach
referencyjnych, tj. próbkach składających się z sześciu cegieł ceramicznych ułożonych w trzy warstwy (na szerokość jednej cegły w obu kierunkach) i połączonych zaprawą wapienno-cementową. Próbki podzielono na grupy, a następnie zawilgocono – przy użyciu wody wodociągowej oraz roztworem mieszaniny soli – do dwóch stopni nasycenia (S=80% oraz 95%) oraz poddano iniekcji – metodą niskociśnieniową (przy zastosowaniu preparatu na bezie krzemianów i metylokrzemianów
alkalicznych) oraz w technologii kremów iniekcyjnych (przy zastosowaniu dwóch typów kremu).
Badanie absorpcji prowadzono umieszczając próbki w pojemnikach z wodą w taki sposób, aby ciecz przez cały okres badania miała styczność jedynie z dolną powierzchnią oraz rejestrując zmianę masy próbki w czasie 24 godzin od zanurzenia. Po zakończeniu badania dla każdej z próbek obliczono wartości przyrostu masy na jednostkę powierzchni zanurzonej wodzie (po każdym ważeniu) oraz wykonano wykresy tej wielkości w funkcji pierwiastka z czasu zanurzenia w wodzie. Analogiczne badania wykonano dla dwóch rodzajów próbek referencyjnych, tj. nie poddanych iniekcji oraz zawierających powłokową hydroizolacje z mineralnej zaprawy uszczelniającej.

Z uwagi na zróżnicowany kształt wykresów absorpcji kapilarnej badanych próbek, zaproponowano wprowadzenie nowej wielkości, pozwalającej ocenić przebieg procesu absorpcji – synoptycznego współczynnika absorpcji kapilarnej s_w . Natomiast w celu oceny skuteczności środków iniekcyjnych przeciwdziałających podciąganiu kapilarnemu wilgoci, zaproponowano wprowadzenie kolejnej nowej wielkości, czyli stopnia redukcji absorpcji kapilarnej R_a , uwzględniającej dwie wartości odniesienia, tj. średnie wartości synoptycznego współczynnika absorpcji kapilarnej próbek nie poddanych iniekcji oraz zawierających powłokową izolacje mineralną.
Wyniki przeprowadzonych badań potwierdziły postawioną wcześniej tezę – zarówno stosowany
środek iniekcyjny i sposób jego aplikacji, jak również stopień zawilgocenia i zasolenia przegrody mają istotny wpływ na skuteczność wykonania wtórnej hydroizolacji poziomej przeciw wilgoci podciąganej kapilarnie. Zaobserwowano również, że istotnym efektem wykonania w murze wtórnej hydroizolacji poziomej metodą iniekcji jest nie tylko ograniczenie absorpcji, ale również zmiana jej dynamiki.

W związku z powyższym zaproponowano nową procedurę prowadzącą do ustalenia stopnia redukcji
absorpcji kapilarnej, jako kryterium pozwalającego klasyfikować środki iniekcyjne pod kątem ich wpływu na zahamowanie kapilarnego transportu wilgoci w przegrodach budowlanych.

Od Autora

Przedmiotem książki jest poznanie zjawiska kapilarnego transportu wilgoci w przegrodach
budowlanych oraz sposobów przeciwdziałania temu zjawisku, jak również analiza stosowanych
dotychczas w kraju i na świecie metod oceny szeroko rozumianej skuteczności wtórnych izolacji poziomych wykonywanych w technologii iniekcji chemicznej. Celem książki natomiast jest zaproponowanie parametru pozwalającego ocenić i porównać skuteczność stosowanych środków
iniekcyjnych.

W ramach niniejszej książki próbie weryfikacji poddana została następująca teza główna:

Na skuteczność zabiegu wykonywania wtórnej izolacji poziomej przeciw wilgoci podciąganej
kapilarnie w technologii iniekcji wpływają stosowany środek iniekcyjny oraz sposób jego aplikacji, jak również zawilgocenie oraz zasolenie muru.

W celu udowodnienia hipotezy sformułowano trzy, odnoszące się do celu badania, tezy pomocnicze:
- im wyższy stopień zawilgocenia, tym mniejsza skuteczność iniekcji chemicznej,
- zasolenie przegrody obniża skuteczność technologii iniekcji,
- technologie bezciśnieniowe pozwalają na uzyskanie jednorodnej przepony przecinającej
podciąganie kapilarne.

Niniejsza książka ma charakter studialno-doświadczalny, a jej struktura stanowi odzwierciedlenie przyjętego schematu analitycznego, mającego prowadzić do realizacji celu oraz rozwiązania problemu badawczego. Składa się ona z siedmiu rozdziałów poprzedzonych wstępem i wprowadzeniem, a podsumowanych zakończeniem.

W rozdziale pierwszym opisano specyficzne właściwości fizyko-chemiczne wody, budowę porowatych materiałów budowlanych, a także opisano i usystematyzowano formy występowania wody w ich strukturze. Opisano sposoby transportu wody i wilgoci w materiałach budowlanych, ze szczególnym uwzględnieniem zjawiska kapilarnego podciągania wilgoci.

Rozdział drugi został poświęcony szkodom występującym w przyziemnej części budynku, których przyczyną lub jedną z przyczyn jest nadmierne zawilgocenie przegród budowlanych. Opisano formy występowania wody i wilgoci w gruncie oraz jej wpływ na elementy budynku w nim zagłębione. Przedstawiono formy zawilgoceń struktury budynku oraz najważniejsze – fizyczne, chemiczne oraz biologiczne – rodzaje uszkodzeń substancji budowlanej. Omówione zostały również przyczyny oraz skutki, towarzyszącego nadmiernemu zawilgoceniu, obciążenia konstrukcji budynku szkodliwymi solami budowlanymi.

Rozdział trzeci opisuje zasady ochrony istniejących budynków przed nadmiernym zawilgoceniem. Przedstawia ogólną koncepcję wykonywania systemu hydroizolacji wtórnej z uwzględnieniem występujących warunków gruntowo-wodnych oraz technicznych możliwości wykonania uszczelnienia. Opisuje stosowane metody ochrony budowli przed kapilarnym transportem wilgoci, ze szczególnym uwzględnieniem mechanicznych metod odtwarzania hydroizolacji oraz(klasyfikowanych niekiedy jako hydroizolacje poziome) metod elektrofizycznych.

W rozdziale czwartym dokonano szczegółowego opisu metody wykonywania wtórnych hydroizolacji poziomych w technologii iniekcji chemicznej. Opisano rozwój technologii, w tym metody stosowane w przeszłości i obecnie na ziemiach polskich. Przedstawiono zasady działania
metody oraz stosowanych preparatów iniekcyjnych, obowiązujące obecnie zasady wykonywania
hydroizolacji iniekcyjnych, a także stosowane kryteria doboru środków iniekcyjnych.

Rozdział piąty, opisujący genezę problemu badawczego, stanowi przegląd, prowadzonych w
kraju i za granicą, zarówno laboratoryjnych jak i wykonywanych na istniejących obiektach (in situ) badań dotyczących skuteczności wtórnych hydroizolacji poziomych. Przedstawia również wyniki badań prowadzonych dotychczas przez autora (badań wstępnych).

Rozdział szósty zawiera przedstawienie problemu badawczego, opis metodologii oraz wyniki
przeprowadzonych badań. Na podstawie studiów literaturowych, dotychczas stosowanych metod oraz badań własnych, autor przedstawił zaproponowaną przez siebie metodykę oceny skuteczności
przepony iniekcyjnej wykonanej w technologii iniekcji chemicznej.

Rozdział siódmy poświęcony został interpretacji uzyskanych wyników. Przedstawiono w nim
również dwie nowe wielkości pozwalające ocenić i porównać skuteczność stosowanych środków
iniekcyjnych.

Zamieszczone na końcu podsumowanie zawiera syntezę najważniejszych wniosków uzyskanych
na podstawie analizy wyników przeprowadzonych badań.

O Autorze

Bartłomiej Monczyński z wykształcenia inżynier budownictwa, absolwent Wydziału Budownictwa,
Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki Łódzkiej. W 2022 r. obronił na Wydziale Inżynierii
Lądowej i Transportu Politechniki Poznańskiej doktorat nt. skuteczności wtórnych hydroizolacji
poziomych wykonywanych metodą iniekcji chemicznej. Od 2005 r. jest związany z branżą chemii
budowlanej. Od samego początku działalności w tej dziedzinie budownictwa jego zainteresowania
koncentrują się wokół zagadnień dotyczących zabezpieczania budynków przed wodą, ze szczególnym
uwzględnieniem renowacji budynków zawilgoconych. Jest autorem i współautorem szeregu publikacji technicznych i naukowo-technicznych na temat hydroizolacji w budownictwie, diagnostyki oraz renowacji zawilgoconych budynków, a także budownictwa ekologicznego.

Spis treści

Streszczenie
Wykaz najważniejszych oznaczeń
Wstęp
Wprowadzenie – cel i zakres pracy

1. Wilgotność materiałów i przegród budowlanych
1.1 Woda – informacje podstawowe i występowanie
1.2 Struktura materiałów budowlanych
1.3 Wilgotność materiałów budowlanych
1.4 Fazowe przemiany wilgoci w materiałach budowlanych
1.4.1 Sorpcja
1.4.2 Kondensacja objętościowa
1.4.3 Dyfuzja pary wodnej w materiałach porowatych
1.5 Transport wody w postaci ciekłej
1.5.1 Podciąganie kapilarne
1.5.2 Współczynnik absorpcji kapilarnej

2. Szkody wilgotnościowe w przyziemnej części budynku
2.1 Woda występująca w gruncie
2.2 Negatywne skutki zawilgocenia budynków
2.3 Zasolenie budynków

3. Ochrona budynku przed wilgocią podciąganą z gruntu
3.1 Ogólna koncepcja hydroizolacji wtórnych
3.2 Ochrona budynków przed kapilarnym transportem wilgoci z gruntu
3.3 Metody elektrofizyczne
3.4 Mechaniczne metody wykonywania wtórnych hydroizolacji poziomej

4. Wtórne hydroizolacje poziome wykonywane w technologii iniekcji
4.1 Początki i rozwój metod iniekcyjnych

4.1.1 Metoda Politechniki Krakowskiej
4.1.2 Metoda elektroiniekcji (EI)
4.1.3 Metoda termoiniekcji
4.1.4 Iniekcja krystaliczna
4.1.5 Parafinowa iniekcja termohermetyczna
4.2 Technologia iniekcji – zasada działania
4.3 Nieorganiczne i organiczne związki krzemu
4.4 Preparaty iniekcyjne na bazie związków krzemu
4.5 Pozostałe środki iniekcyjne
4.6 Wykonywanie izolacji poziomej metodą iniekcji
4.7 Stosowane kryteria doboru środków iniekcyjnych
4.7.1 Metoda ITB
4.7.2 Metoda WTA
4.7.3 Metoda BuFAS
4.7.4 Metoda BBA
4.7.5 Metoda TU Delft
4.7.6 Metoda Dahlberg-Institut Wismar

5. Problem badawczy - geneza
5.1 Znaczenie hydroizolacji przeciw wilgoci kapilarnej
5.2 Ocena skuteczności metod iniekcyjnych
5.2.1 Badania BAM
5.2.2 Alte Oper we Frankurcie
5.2.3 Badania Politechniki Krakowskiej
5.2.4 Badania IBF
5.2.5 Badania Politechniki Lubelskiej
5.2.6 Badania Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego
5.3 Badania własne autora (badania wstępne)
5.3.1 Penetracja preparatów iniekcyjnych w cegle ceramicznej
5.3.2 Wpływ środków iniekcyjnych na właściwości zaprawy murarskiej
5.3.3 Wysychanie muru oraz skuteczność iniekcji

6. Metoda badawcza
6.1 Cel i przedmiot badań
6.2 Metodyka badań
6.2.1 Przygotowanie i selekcja próbek
6.2.2 Zawilgocenie
6.2.3 Wykonanie iniekcji
6.2.4 Badanie absorpcji kapilarnej
6.3 Wyniki badań

7. Interpretacja wyników badań
7.1 Absorpcja kapilarna i jej redukcja
7.2 Iniekcja niskociśnieniowa
7.3 Krem iniekcyjny (emulsja o/w)
7.4 Krem iniekcyjny (emulsja w/o)

Podsumowanie i wnioski
Bibliografia

Projektowanie tarasu i balkonu musi być poprzedzone: precyzyjnym określeniem funkcji, jaką konstrukcje te mają pełnić w przyszłości, analizą ich schematu konstrukcyjnego, określeniem obciążeń i czynników destrukcyjnych.

Najczęściej popełniane błędy na etapie projektowania:
- zastosowanie materiałów nieadekwatnych do warunków zewnętrznych (obciążeń, warunków eksploatacji),
- błędy w wymiarowaniu i zbrojeniu konstrukcji płyty (skutkujące potem np. nadmiernymi ugięciami czy zarysowaniami konstrukcji),
- błędne rozwiązanie zabezpieczenia wodochronnego i odwodnienia (wybór niewłaściwych materiałów),
- brak lub niewłaściwe zaprojektowanie obróbek blacharskich),
- błędne rozmieszczenie i/lub zaprojektowanie dylatacji,
- złe rozwiązania konstrukcyjne detali (np. uszczelnienie progów drzwiowych, styku płyta–ściana, niewłaściwe obsadzenie balustrad, dopuszczenie do powstawania mostków termicznych itp.),
- błędne zastosowanie materiałów, brak systemowości rozwiązań, nieuwzględnienie konieczności przestrzegania reżimów technologicznych,
- niedostosowanie warstw wierzchnich do warunków lub p

Projektowanie tarasu i balkonu musi być poprzedzone: precyzyjnym określeniem funkcji, jaką konstrukcje te mają pełnić w przyszłości, analizą ich schematu konstrukcyjnego, określeniem obciążeń i czynników destrukcyjnych.

Dopiero na tej podstawie możliwe jest przyjęcie poprawnych technicznie rozwiązań materiałowo-konstrukcyjnych, czyli systemowych izolacji przeciwwilgociowych, izolacji termicznych, urządzeń odwadniających czy systemowych rozwiązań materiałowych ochrony strukturalnej i powierzchniowej.
Drugim, równie ważnym warunkiem prawidłowego zaprojektowania omawianych konstrukcji jest wykonawstwo zgodne ze sztuką budowlaną. Te dwa procesy – projektowanie i wykonawstwo – muszą ze sobą współgrać.

Niestety, problemem dzisiejszych czasów jest minimalizm projektowy, zaczynający się od braku kompleksowej analizy zjawisk zachodzących w projektowanych elementach, a kończący się na pominięciu w projekcie rysunków detali i szczegółów konstrukcyjnych. Ze strony wykonawców nagminne jest samowolne modyfikowanie systemów, tzn. stosowanie tańszych materiałów spoza systemu.
W procesie budowlanym pojawiają się więc błędy: projektowe, wykonawcze, materiałowe oraz eksploatacyjne, jednak w każdym wypadku (poza błędami w eksploatacji) pierwotną przyczyną procesów degradacyjnych jest przyjęcie złego rozwiązania materiałowo-konstrukcyjnego, wynikające z nieprzeanalizowania rzeczywistych warunków pracy elementu konstrukcyjnego.

Za najważniejsze z warunków pracy należy uznać obciążenie czynnikami atmosferycznymi (temperaturą oraz wodą). Temperatura powierzchni płytek na tarasie czy balkonie, zwłaszcza ciemnych, choć nie jest to zalecany kolor do stosowania na tak narażonych na obciążenia termiczne powierzchniach, może dochodzić podczas letnich upałów nawet do 70–80°C, natomiast nagła burza z opadami deszczu potrafi w kilkanaście minut szokowo ostudzić powierzchnię do temperatury kilkunastu stopni. W zimie dochodzą do tego niemałe obciążenia wynikające z przejść przez temperaturę 0°C (może ich być w ciągu jednej zimy nawet sto kilkadziesiąt), a różnica skrajnych temperatur między okresem zimowym a letnim może dochodzić do 100°C. Natomiast współczynniki rozszerzalności liniowej materiałów do wykonania warstwy użytkowej przy

przedsprzedaż, wysyłka koniec grudnia 2024 !

• Producent: Grupa Medium
• Rok wydania: 2024
• Liczba stron: 300
• Oprawa: półtwarda
• Format: B5

Terminarz Zarządcy to publikacja skierowana do osób związanych zawodowo z branżą zarządzania nieruchomościami – zarządów wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych, pracowników firm zarządzających publicznym zasobem, a także nieruchomościami komercyjnymi.

Terminarz Zarządcy 2025 – baza wiedzy prawnej
Terminarz jest połączony z bazą wiedzy prawnej, finansowej i technicznej. W środku, oprócz czytelnego kalendarium, znaleźć można m.in.:

• omówienie wybranych przepisów ustaw:
• gospodarowaniu nieruchomościami,
• własności lokali,
• spółdzielniach mieszkaniowych;
• przepisy Prawa budowlanego bezpośrednio dotyczące zarządców,
• aktualne informacje podatkowe i finansowe,
• wykaz aktów prawnych przydatnych w pracy zarządcy/administratora,
• porady prawne dotyczące zarządzania nieruchomościami,
• porady techniczne związane z eksploatacją budynków,
• dane kontaktowe najważniejszych urzędów i organizacji,
• wzory umów i uchwał.

Obowiązek instalowania przeciwpożarowego wyłącznika prądu odcinającego dopływ energii elektrycznej do odbiorników powszechnego użytku w strefach pożarowych o kubaturze większej od 1000 m³ oraz strefach zagrożonych wybuchem nie wprowadził żadnych wytycznych w zakresie metodyki projektowania tego urządzenia. Wraz z upływem czasu urządzenie to zostało nazwane urządzeniem przeciwpożarowym, co spowodowało dużo zamieszania i brak zrozumienia w środowi­sku elektryków oraz pożarników. Próba wprowadzania zmiany nazwy tego urządzenia na Wyłącznik Bezpieczeństwa Elektrycznego nie spotkała się z akceptacją twórców kolejnych modyfikacji Roz­porządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Mimo to Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu pozostaje, bez względu na różną interpretację, urządzeniem elektrycznym i tak powinien być traktowany. Jedyna jego funkcja ogranicza się do umożliwienia łatwego, a zarazem bezpiecznego wyłączenia zasilania w energię elek­tryczną budynku objętego pożarem na polecenie dowódcy akcji ratowniczo-gaśniczej po dokonanym rozpoznaniu i podjęciu decyzji o rozmieszczeniu dysponowanych sił w celu rozpoczęcia ewakuacji ludzi oraz gaszenia pożaru. Nazwanie tego urządzenia elektrycznego urządzeniem przeciwpożaro­wym spowodowało zakwalifikowanie zestawu tworzącego Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu przez Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 16 listopada 2016 roku, w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (Dz.U. z 2016 roku poz. 1966) do grupy 10 (stałe urządzenia prze­ciwpożarowe) oraz objęcie krajowym systemem „1” oceny i weryfikacji oceny stałości właściwości użytkowych. Przez następne cztery lata termin obowiązywania tego rozporządzenia był zmieniany i ostatecznie wyznaczony na dzień 1 stycznia 2021 roku. Mimo to pierwsza firma uzyskała certyfikat stałości właściwości użytkowych dopiero 23 marca 2022 roku, wydany przez CNBOP-PIB w Józe­fowie k. Otwocka.

Należy podkreślić, że zgodnie z ustawą o wyrobach budowalnych wyroby budowlane mogą być stosowane w budownictwie, jeżeli spełniają wymogi formalne określone w art. 5 (w tym ujęte są wy­roby w systemie krajowym objęte krajowym certyfikatem stałości właściwości użytkowych). Jednak w przypadku wyrobu budowlanego, jakim jest PWP, nie jest to jedyna i wyłączna forma dopuszcze­nia. Z uwagi na to, że elementy PWP są projektowane każdorazowo pod konkretny obiekt, wówczas doskonałą alternatywą jest tryb dopuszczenia do jednostkowego zastosowania opisany w art. 10 ustawy o wyrobach budowlanych (Dz.U. z 2021 roku, poz. 1213).

Niezależnie od tego, którą drogą pójdzie projektant, to w obu przypadkach musi opracować doku­mentację projektową, w której zawrze wszystkie istotne parametry projektowanych urządzeń (tzn.: prądy znamionowe, odporność zwarciową projektowanych urządzeń, nastawy zabezpieczeń, wyma­gania w zakresie ochrony przeciwporażeniowej, sposób sterowania PWP itp.). Informacje zawarte w tej dokumentacji są niezwykle istotne, gdyż nierzadko stanowią one specyfikację techniczną do przetargu. Na podstawie tej dokumentacji będzie można:

1) wystawić dokument w trybie dopuszczenia do jednostkowego, co po spełnieniu wymogów określonych w art. 10, w związku z art. 5 ust. 1 Ustawy o wyrobach budowlanych (Dz.U. z 2021 roku poz. 1213) sprowadza się do wypełnienia podstawowymi danymi dokumentu, którego wzór prezentujemy w pkt 19 niniejszych wytycznych i jego zatwierdzenia przez projektanta instalacji elektrycznych obiektu budowlanego oraz dołączenia opracowanego projektu wraz z oświadczeniem prefabrykatora o zgodności wyrobu z dokumentacją techniczną i przepisami. Taka dokumentacja może posłużyć do wykonania PWP przez dowolną firmę zajmującą się prefabrykacją rozdzielnic elektrycznych;

2) wysłać do firmy (posiadającej certyfikat na zestaw) całą dokumentację na PWP, na podstawie której zostanie wykonany indywidualny zestaw PWP i przesłany Krajowy Certyfikat Stałości Wła­ściwości Użytkowych wraz z Krajową Deklaracją Właściwości Użytkowych – to rozwiązanie może dostarczyć tylko i wyłącznie firma posiadająca Krajowy Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych na zestaw tworzący PWP. Należy przy tym pamiętać, że na tym nie kończy się proces projektowania oraz odpowiedzialności projektanta w przeciwieństwie do odpowiedzialności producenta certyfiko­wanego wyrobu. Należy podkreślić, że w każdym momencie tworzenia dokumentacji projektowej lub etapu inwestycji, na którym dokonywany jest wybór rozwiązania, jest możliwe przejście z jednego rozwiązania na drugie i odwrotnie. Uzyskanie przez producenta Krajowej Oceny Technicznej oraz Krajowej Deklaracji Właściwości Użytkowych nie zwalnia projektanta z odpowiedzialności z uwagi na to, że PWP nie jest urządzeniem powtarzalnym, a zamówienie prefabrykowanego wyrobu nie kończy procesu projektowania.

Biorąc pod uwagę brak wiedzy oraz wytycznych dotyczących metodyki projektowania PWP, przy­gotowaliśmy publikację w formie miniporadnika, przeznaczoną dla projektantów, rzeczoznawców funkcjonariuszy pionu prewencji PSP oraz inspektorów nadzoru, a także inwestorów. Mamy nadzieję, że dzięki materiałowi zawartemu w publikacji projektowanie oraz dopuszczanie PWP do eksploatacji stanie się proste i znikną piętrzące się problemy.

W imieniu zespołu autorskiego

Julian Wiatr
Spis treści

1. Podstawa prawna stosowania PWP w obiektach budowlanych / 9

2. Dopuszczanie wyrobów budowlanych w ochronie przeciwpożarowej / 11

3. Dopuszczanie PWP do instalowania w obiektach budowlanych / 20

4. Opis środowiska pożarowego / 22

4.1. Pomieszczenie oraz strefa zagrożona wybuchem / 24

4.2. Wpływ temperatury pożaru na rezystancję przewodów / 24

5. Schemat zasilania budynku w energię elektryczną / 26

6. Układy sieci zasilających niskiego napięcia / 28

7. Parametry jakościowe energii elektrycznej mające wpływ na funkcjonowanie PWP / 29

8. Elementy teorii niezawodności układów elektrycznych w zakresie PWP / 31

9. Metodyka obliczania prądów zwarciowych z uwzględnieniem różnych źródeł zasilania / 33

10. Wymagania stawiane ochronie przeciwporażeniowej PWP / 37

10.1. Samoczynne wyłączenie w układzie zasilania TN (TN-C; TN-C-S; TN-S) / 38

10.1.1. Projektowanie ochrony przeciwporażeniowej PWP przy zasilaniu budynku w układzie TT w przypadku nieskutecznej ochrony przeciwporażeniowej / 42

10.2. Zasilanie z generatora zespołu prądotwórczego / 47

10.3. Połączenia wyrównawcze jako środek ochrony uzupełniającej / 48

11. Metodyka doboru przewodów stanowiących wyposażenie PWP / 49

12. Zabezpieczenia stosowane w układach PWP / 52

12. 1. Wymagania stawiane wkładkom bezpieczników topikowych / 52

12.2. Wymagania stawiane wyłącznikom nadprądowym / 52

12.3. Wymagania stawiane rozłącznikom / 53

13. Lokalizacja PWP / 54

13.1. Możliwe – zalecane miejsca instalacji aparatu wykonawczego PWP / 55

14. Metodyka konstruowania PWP / 57

14.1. Wymagania przepisów oraz teorii i techniki niezawodności zasilania i bezpieczeństwa elektrycznego / 57

14.2. Przykładowe rozwiązania układów PWP / 60

15. Zakres dokumentacji projektowej PWP / 66

16. Uzgadnianie dokumentacji projektowej PWP z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń ppoż. / 69

17. Badania odbiorcze i próby funkcjonalne działania PWP / 71

17.1. Przegląd techniczny przeciwpożarowego wyłącznika prądu / 71

17.2. Badanie ochrony przeciwporażeniowej / 75

17.3. Badanie akumulatorów zasilaczy UZS / 79

18. Dokumentacja powykonawcza / 82

19. Odbiory PWP realizowane przez PSP / 84

19.1. Na co zwracać szczególną uwagę podczas czynności odbiorczych PWP w obiektach budowlanych / 84

19.2. Czynności odbiorowe PWP / 85

19.3. Dokumenty dopuszczające na poszczególne elementy PWP. Informacje dla funkcjonariuszy PSP i osób prowadzących czynności kontrolno-rozpoznawcze / 86

20. Przykładowe projekty PWP / 87

20.1. Projekt przeciwpożarowego wyłącznika prądu hali produkcyjnej zgodny z wymaganiami normy PN-HD 60364-5-56:2019-01 / 87

20.2. Projekt zasilania przemysłowej stacji transformatorowej z funkcją PWP na SN / 96

Załączniki / 108
Załącznik 1. Ochrona sprzętu i urządzeń elektrycznych przez obudowy. Kodowanie barwami elementów manipulacyjnych / 108

Załącznik 2. Tabele pomocnicze do oceny skuteczności samoczynnego wyłączenia / 114

Załącznik 3. Tabele rezystancji i reaktancji transformatorów linii napowietrznych i kabli (wybranych) / 126

Literatura / 132

Dodatek 1.  Wymagania dla kabli i przewodów wynikające z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 (CPR) / 135

• Producent: Grupa Medium
• Autor: Julian Wiatr, Marcin Orzechowski, Piotr Musielak
• Rok wydania: 2023, wydanie II
• ISBN: 978-83-64094-81-1