Elektrotechnika i Elektronika

• Autor: Edward Wichrowski
• Rok wydania: 2025, wydanie I
• Liczba stron: 160
• Oprawa: twarda
• Format: 17x25 cm

W 2025 roku na rynku wydawniczym ukazała się monografia mgr. inż. Edwarda Wichrowskiego, doświadczonego wykonawcy instalacji elektroenergetycznych. Książka została opracowana przy współpracy z firmą Wiśniewski z Niedzicy. Jej celem jest wskazanie zasad poprawnej budowy instalacji elektrycznych w różnych obiektach budowlanych. Autor publikacji jest rzeczoznawcą budowlanym o specjalności elektroinstalacyjnej, obejmującej kierowanie budową oraz robotami w zakresie instalacji elektrycznych.

autor : Orlik W

wyd 2023 r.

Format A5,

str. 200
Okładka kartonowa, kolorowa
ISBN 978-83-62760-02-2

W książce zebrano podstawowe wiadomości na temat rodzajów instalacji w budynkach mieszkalnych
oraz w obiektach przemysłowych, ustalenia zapotrzebowania mocy, zabezpieczeń i ochrony
przeciwporażeniowej. Omówiono stosowane materiały, osprzęt i niezbędne narzędzia, wskazując obowiązujące
normy i przepisy. Książka adresowana jest do osób zajmujących się wykonywaniem instalacji elektrycznych. Może być też przydatna uczniom zasadniczych i średnich szkół zawodowych o kierunku elektrycznym.

W książce zebrano podstawowe wiadomości na temat rodzajów instalacji w budynkach mieszkalnych
oraz w obiektach przemysłowych, ustalenia zapotrzebowania mocy, zabezpieczeń i ochrony
przeciw-porażeniowej. Omówiono stosowane materiały, osprzęt i niezbędne narzędzia, wskazując obowiązujące
normy i przepisy. Książka adresowana jest do osób zajmujących się wykonywaniem instalacji elektrycznych.

Jest też przydatna uczniom zasadniczych i średnich szkół zawodowych o kierunku elektrycznym.

Spis treści
Wprowadzenie
1. Instalacje elektryczne w budynkach mieszkalnych
1.1. Ustalenie mocy zapotrzebowanej
1.2. Projekt instalacji elektrycznej
1.3. Napięcia i układy sieci elektrycznych niskiego napięcia
1.4. Zasilanie i rozdział energii w budynkach mieszkalnych
1.5. Przewody elektroenergetyczne
1.6. Łączniki instalacyjne
1.7. Gniazda wtyczkowe i wtyczki
1.8. Bezpieczniki instalacyjne
1.9. Wyłączniki nadprądowe instalacyjne
1.10. Wyłączniki różnicowoprądowe RCD
1.11. Dobór przekroju przewodów czynnych (L, N) i zabezpieczeń
1.12. Prowadzenie przewodów i rozmieszczenie urządzeń
1.13. Montaż instalacji elektrycznej
1.13.1. Zagadnienia ogólne
1.13.2. Układanie przewodów w rurkach pod tynkiem
1.13.3. Układanie przewodów w rurkach po wierzchu
1.13.4. Układanie przewodów kabelkowych po wierzchu – na uchwytach
1.13.5. Układanie przewodów w tynku
1.13.6. Instalacja w listwach i kanałach elektroinstalacyjnych
1.13.7. Prowadzenie przewodów i rozmieszczenie urządzeń w pomieszczeniach wyposażonych w wannę lub/i prysznic (łazienki)
1.13.8. Montaż instalacji przewodami grzejnymi
1.13.9. Łączenie przewodów w instalacjach elektrycznych
1.14. Instalacje ochrony przeciwporażeniowej
1.14.1. Wiadomości ogólne
1.14.2. Ochrona przeciwporażeniowa podstawowa
1.14.3. Ochrona przeciwporażeniowa przy uszkodzeniu (dodatkowa)
1.14.4. Ochrona przez zastosowanie bardzo niskiego napięcia ze źródła bezpiecznego w obwodach SELV i PELV
1.14.5. Ochrona przeciwporażeniowa uzupełniająca
1.14.6. Dobór przewodów ochronnych PE, ochronno-neutralnych PEN i wyrównawczych CC
1.14.7. Instalacje uziemiające budynku
1.15. Ochrona przed przepięciami w instalacjach elektrycznych niskiego napięcia
1.16. Sprawdzenie odbiorcze instalacji elektrycznej
1.17. Eksploatacja instalacji elektrycznej w budynkach mieszkaniowych
1.18. Modernizacja instalacji elektrycznej
2. Przemysłowe instalacje elektryczne
2.1. Przewody i kable elektroenergetyczne
2.2. Gniazda i wtyczki przemysłowe
2.3. Bezpieczniki przemysłowe
2.4. Łączniki elektroenergetyczne
2.4.1. Odłączniki
2.4.2. Rozłączniki
2.4.3. Rozłączniki krzywkowe
2.4.4. Wyłączniki
2.4.5. Styczniki
2.5. Zabezpieczenia silników elektrycznych do 1 kV
2.6. Instalacje wykonane przewodami kabelkowymi na drabinkach
2.7. Instalacje wykonane przewodami kabelkowymi w korytkach
2.8. Instalacje wykonane przewodami szynowymi
2.9. Instalacje podłogowe
2.10. Eksploatacja przemysłowych instalacji elektrycznych
3. Narzędzia elektromonterskie
4. Przyrządy pomiarowe
5. Zasady bezpiecznego wykonywania prac przez elektromontera
6. Zasady postępowania przy ratowaniu osób porażonych i poparzonych prądem elektrycznym
6.1. Skutki przepływu prądu przez ciało człowieka
6.2. Postępowanie w przypadku porażenia prądem elektrycznym
6.3. Uwalnianie porażonego spod działania prądu elektrycznego
6.4. Podstawowe zabiegi resuscytacyjne
6.5. Udzielanie pomocy przedlekarskiej przy oparzeniach termicznych i chemicznych skóry
Załączniki
Literatura
Akty prawne
Normy

Autor: Elżbieta Szychta

Rok wydania: 2020

Liczba stron: 233

ISBN: 978-83-65603-94-4

Silniki energooszczędne (silniki o wysokiej sprawności) stanowią specjalną odmianę silników indukcyjnych. Różnią się jednak pod wieloma względami od silników standardowych ogólnego przeznaczenia. Dlatego też wymagania i zalecenia przeznaczone dla silników standardowych, zawarte w normach ogólnych na maszyny elektryczne, nie mogą być w całości- i bez zmian- odnoszone do silników energooszczędnych.

Ponadto w normach tych brak jest niezbędnych wymagań oraz definicji, które uwzględniałyby specyfikę silników energooszczędnych. W tej sytuacji pojawiło się zapotrzebowanie na opracowanie i wydanie odrębnej normy poświęconej silnikom energooszczędnym. W Polsce ( w 1999 r.) została opracowana i wydana polska norma PN-E-06741:1999 "Silniki indukcyjne trójfazowe klatkowe o wysokiej sprawności. Wymagania i metody badań" Od tego czasu w normalizacji międzynarodowej i krajowej zaszły zmiany, które w istotny sposób dotyczą również problematyki silników energooszczędnych.

Zmiany te należy więc uwzględnić w polskiej normie poświęconej silnikom energooszczędnym. Przyjęto, że norma Stowarzyszenia Elektryków Polskich N SEP-E-006, oprócz materiału o charakterze typowo normalizacyjnym (zakres normy, normy powołane, definicje, wymagania, badania), powinna zawierać również materiał o charakterze poradnikowym (wytyczne doboru silników energooszczędnych oraz komentarz ułatwiający prawidłowe rozumienie i poprawną interpretację zapisów zawartych w normie)

Silniki energooszczędne (silniki o wysokiej sprawności) stanowią specjalną odmianę silników indukcyjnych. Różnią się jednak pod wieloma względami od silników standardowych ogólnego przeznaczenia. Dlatego też wymagania i zalecenia przeznaczone dla silników standardowych, zawarte w normach ogólnych na maszyny elektryczne, nie mogą być w całości- i bez zmian- odnoszone do silników energooszczędnych.

Ponadto w normach tych brak jest niezbędnych wymagań oraz definicji, które uwzględniałyby specyfikę silników energooszczędnych. W tej sytuacji pojawiło się zapotrzebowanie na opracowanie i wydanie odrębnej normy poświęconej silnikom energooszczędnym. W Polsce ( w 1999 r.) została opracowana i wydana polska norma PN-E-06741:1999 "Silniki indukcyjne trójfazowe klatkowe o wysokiej sprawności. Wymagania i metody badań" Od tego czasu w normalizacji międzynarodowej i krajowej zaszły zmiany, które w istotny sposób dotyczą również problematyki silników energooszczędnych.

Zmiany te należy więc uwzględnić w polskiej normie poświęconej silnikom energooszczędnym. Przyjęto, że norma Stowarzyszenia Elektryków Polskich N SEP-E-006, oprócz materiału o charakterze typowo normalizacyjnym (zakres normy, normy powołane, definicje, wymagania, badania), powinna zawierać również materiał o charakterze poradnikowym (wytyczne doboru silników energooszczędnych oraz komentarz ułatwiający prawidłowe rozumienie i poprawną interpretację zapisów zawartych w normie)

rok wydania: 2001, wydanie PIERWSZE
ilość stron: 295
format: 17x24 cm
oprawa: miękka

autorzy: Jan Maksymiuk, Zbigniew Pochanke

Niniejsza książka jest zmodyfikowaną wersją podręcznika z 1976 roku pt. "Podstawy obliczeń aparatów elektroenergetycznych", opracowanego przez autorów wspólnie z nieżyjącym już Andrzejem Au i zainicjowanego przez profesora Jerzego Kryńskiego, Twórcę w latach 1953-1970 szkoły aparatów elektrycznych na Politechnice Warszawskiej. Autorzy przedstawiają w niej podstawy obliczeń, diagnozowania i związanych z tym badań przede wszystkim w odniesieniu do torów prądowych, napędów i mechanizmów łączników elektroenergetycznych oraz ich układów izolacyjnych. Omawiają obwody magnetyczne i elektromagnesy stosowane w aparatach elektrycznych. W swoich rozważaniach uwzględniają powszechne dziś wspomaganie komputerowe obliczeń, konstruowania i badań aparatury rozdzielczej. Podkreślają wagę zagadnienia doboru i eksploatowania aparatów w kontekście możliwości ich diagnozowania, zwłaszcza z wykorzystaniem współczesnych cyfrowych narzędzi sterowania, rejestracji obliczeń. Podręcznik jest przeznaczony dla studentów wyższych szkół technicznych, kształcących się w dziedzinie aparatów elektrycznych i urządzeń elektroenergetyki. Skorzystają z niego także inżynierowie zajmujący się projektowaniem, i użytkowaniem aparatury rozdzielczej.

Wydanie: 1, 2025
Format: B5
Stron: 190
ISBN 978-83-8156-778-7 (druk)

Celem monografii jest przekazanie czytelnikowi podstawowej wiedzy o metodach i narzędziach wspierających projektowanie i eksploatację systemów w zakresie rozwiązywania skomplikowanych zagadnień związanych z szacowaniem niezawodności i wyznaczaniem wskaźników bezpieczeństwa w systemach sterowania ruchem kolejowym, mających istotny wpływ na bezpieczeństwo prowadzenia ruchu kolejowego, szczególnie jako środek niezbędny do planowania działania
awaryjnego w sytuacjach losowych.
Przedstawiona została metodologia i narzędzia do oceny bezpieczeństwa i niezawodności systemów w fazie projektowania, eksploatacji i utrzymania. Kolejno w poszczególnych rozdziałach zawarto:
– charakterystykę systemów srk, przedstawiając definicje i obszary podsystemu sterowanie, uwzględniając podział urządzeń ze względu na przeznaczenie funkcjonalne i według poziomu nienaruszalności bezpieczeństwa SIL (rozdz. 1),
– podstawy teorii niezawodności i bezpieczeństwa, poprzez zrozumienie awaryjności systemów i cykl życia systemu (rozdz. 2),
– wprowadzenie do wymagań kolejowych RAMS, przedstawiając definicje i wskaźniki RAMS oraz podstawowe metody i narzędzia wykorzystywane do analizy bezpieczeństwa systemów srk (rozdz. 3),
– metodę oceny niezawodności, a tym samym bezpieczeństwa systemów srk poprzez analizę strategii utrzymywania i monitoringu, uwzględniającą rzeczywiste warunki eksploatacji każdego systemu/urządzenia (rozdz. 4),
– ogólną koncepcję modelowania bezpieczeństwa, głównie z wykorzystaniem metod probabilistycznych, a także zasady oraz procedury modelowania i analizowania bezpieczeństwa i niezawodności systemów srk. Modelowanie zostało przeprowadzone z wykorzystaniem procesów Markowa na przykładach zarówno systemów instalowanych w infrastrukturze, jak i na pojeździe kolejowym: systemy sygnalizacji przejazdowej, system dodatkowego ostrzegania czy system wspomagający koordynację działań służb ratowniczych przy usuwaniu skutków katastrof i wypadków kolejowych (rozdz. 5).

Odpady z hodowli zwierząt to głównie zmieszane odchody, zużyta ściółka, niezjedzona karma i pióra. Odpady tego typu są wytwarzane na całym świecie w procesie hodowli zwierząt gospodarskich, a problem ich odpowiedniego zagospodarowania i utylizacji staje się coraz bardziej zauważalny. Tradycyjne wykorzystanie tego rodzaju odpadów w celu nawożenia gleb uprawnych w ostatnich latach zostało poddane pod dyskusję, głównie z powodu zjawisk takich jak niekontrolowane uwalnianie do atmosfery gazów o charakterze cieplarnianym. Niniejsza praca podejmuje kompleksową analizę odpadów z hodowli drobiu i krów pozyskanych z rejonu Europy Środkowo-Wschodniej pod kątem ich przydatności do procesów odzysku energii z naciskiem na spalanie. Praca skupia się na własnościach paliwowych, charakterystyce popiołu, potencjalnych problemach w komorze spalania wraz z metodą ich ograniczania oraz możliwym zagospodarowaniu popiołu jako nawozu lub składnika nawozu. 

rok wydania: 2023, wydanie pierwsze
ilość stron: 388
ISBN: 978-83-64094-75-0
oprawa: miękka

Autor: mgr inż. Julian Wiatr

Recenzenci:
dr inż. Kazimierz Herlender – profesor Politechniki Wrocławskiej,
dyrektor Centrum Kształcenia Podyplomowego i E-learningu Politechniki Wrocławskiej
mgr inż. Marcin Orzechowski

Od autora

Projektowanie instalacji elektrycznych jest procesem wymagającym dobrej znajomości obliczania prądów zwarciowych, doboru przewodów oraz zasad projektowania ochrony przeciwporażeniowej. Niejednokrotnie konieczna jest znajomość zasad oceny stanu technicznego eksploatowanej instalacji, która jest niezbędna przy projektowanej rozbudowie instalacji znajdującej się już w eksploatacji. Pomimo że znajomość przepisów techniczno-prawnych jest elementem niezbędnym, to stanowi jedynie pomoc w procesie projektowania. Doświadczenie wyniesione z codziennej pracy wykazuje duże braki w zakresie wiedzy technicznej oraz niewłaściwą interpretację przepisów techniczno-prawnych wśród młodej kadry technicznej. Wprowadzenie w Polsce w lipcu 2017 roku wymogów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 nazywanego Construction Products Regulation, w skrócie CPR, pomimo upływu czasu w praktyce nadal jest błędnie interpretowane. Powodem jest nieznajomość środowiska pożarowego oraz wymagań w zakresie zasilania urządzeń przeciwpożarowych. Wychodząc naprzeciw problemom spotykanym w praktyce, redakcja „elektro.info” postanowiła przygotować publikację poświęconą metodyce projektowania ochrony przeciwporażeniowej oraz badania stanu technicznego w sieciach elektroenergetycznych i instalacjach elektrycznych niskiego napięcia, w formie podręcznego poradnika umożliwiającego korzystanie w każdych warunkach.

Na początku książki zostały opisane podstawowe zasady projektowania ochrony przeciwporażeniowej w sieciach elektroenergetycznych oraz instalacjach elektrycznych niskiego napięcia z uwzględnieniem specyfiki dostępnych źródeł zasilania. Następnie omówiono podstawowe zasady badania stanu technicznego instalacji elektrycznych niskiego napięcia. W celu ułatwienia korzystania z publikacji na końcu zasadniczej części książki zostały zamieszczone załączniki, w których podano wymagania dotyczące ochrony urządzeń elektrycznych przez obudowy, parametry zwarciowe transformatorów, linii napowietrznych i kablowych oraz tabele pomocnicze do oceny skuteczności samoczynnego wyłączenia zasilania podczas zwarć. Książka stanowi wyciąg z szóstego wydania „Poradnika Projektanta Elektryka” autorstwa Juliana Wiatra i Marcina Orzechowskiego, wydanego przez Grupę MEDIUM w 2021 roku, i jest przeznaczona dla projektantów, inspektorów nadzoru, ochrony przeciwpożarowej oraz osób wykonujących badania stanu technicznego instalacji elektrycznych niskiego napięcia.

 Julian Wiatr

Spis treści

OD AUTORA / 7

1. OCHRONA PRZECIWPORAŻENIOWA / 9
1.1. Działanie prądów na organizmy żywe / 9
1.2. Ochrona przeciwporażeniowa przy napięciu U ≤ 1 kV / 18
1.2.1. Ochrona podstawowa / 22
1.2.2. Ochrona przy uszkodzeniu / 23
1.2.2.1. Ocena skuteczności samoczynnego wyłączenia w układach TN / 23
1.2.2.2. Ocena skuteczności samoczynnego wyłączenia w układach TT / 29
1.2.2.3. Ocena skuteczności samoczynnego wyłączenia w układach IT / 30
1.2.3. Wyłącznik różnicowoprądowy / 45
1.2.4. Ochrona przeciwporażeniowa w sieciach elektroenergetycznych niskiego napięcia / 50
1.2.5. Przewody PEN i PE w liniach elektroenergetycznych niskiego napięcia / 53
1.2.6. Uziemienia w sieciach TN i TT / 54
1.2.7. Punkty neutralne sieci niskiego napięcia łączone z uziomami stacji zasilających / 76
1.2.8. Połączenia wyrównawcze ochronne / 84
1.2.9. Zasilanie urządzeń w strefach nieobjętych połączeniami wyrównawczymi / 93
1.3. Ochrona przeciwporażeniowa przy zasilaniu z zespołu prądotwórczego (ZP / 96
1.4. Ochrona przeciwporażeniowa w układach zasilania gwarantowanego UPS / 105
1.5. Ochrona przeciwporażeniowa w pomieszczeniach o zwiększonym zagrożeniu porażeniowym (zagadnienia wybrane) / 113
1.5.1. Instalacje elektryczne w pomieszczeniach kąpielowych oraz baseny pływackie i inne / 113
1.5.2. Ochrona przeciwporażeniowa w obiektach szpitalnych / 119
1.5.2.1. Pomieszczenia użytkowane medycznie / 120
1.5.2.2. Koncepcja ochrony przeciwporażeniowej / 121
1.5.2.3. Układ IT / 122
1.5.2.4. Elektryczność statyczna / 126
1.5.2.5. Ochrona przeciwprzepięciowa / 127
1.5.2.6. Pola elektromagnetyczne (PEM) / 128
1.5.3. Uproszczony projekt zasilania transformatorów elektromedycznych bloku operacyjnego szpitala / 132
1.5.4. Ochrona przeciwporażeniowa w instalacjach fotowoltaicznych / 140
1.5.5. Zasilanie terenu budowy i rozbiórki / 147

2. BADANIA INSTALACJI ELEKTRYCZNYCH NISKIEGO NAPIĘCIA / 156
2.1. Rodzaje i terminy badań / 156
2.1.1. Wymagania określone w normie PN-HD 60364-6 / 157
2.1.2. Wymagania odnośnie dokładności pomiarów / 161
2.1.3. Prawna kontrola metrologiczna / 165
2.1.4. Kontrola stanu instalacji elektrycznych niskiego napięcia / 167
2.1.5. Częstość wykonywania okresowych badań na terenach budowy / 168
2.2. Próba ciągłości połączeń / 169
2.3. Pomiary rezystancji izolacji / 170
2.4. Badanie samoczynnego wyłączenia w instalacjach / 175
2.4.1. Badanie samoczynnego wyłączenia zwarcia w instalacjach
z zabezpieczeniami zwarciowymi bez wyłączników różnicowoprądowych / 179
2.5. Ogólne warunki wykonywania badań instalacji z wyłącznikami różnicowoprądowymi / 182
2.6. Pomiar prądów upływowych w instalacji elektrycznej / 187
2.7. Pomiary rezystancji podłogi i ścian / 187
2.8. Spadek napięcia / 189
2.9. Pomiar rezystancji uziemienia i rezystywności gruntu / 190
2.10. Badania zespołów prądotwórczych (ZP) / 195
2.11. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla transformatorów elektroenergetycznych / 204
2.12. Pomiary eksploatacyjne baterii kondensatorów statycznych w układach kompensacji mocy biernej o napięciu znamionowym do 1 kV / 210
2.13. Pomiary eksploatacyjne urządzeń napędowych o napięciu znamionowym do 1 kV / 213
2.14. Badanie ochrony przeciwporażeniowej przez samoczynne wyłączenie zasilania w obwodach zasilanych przez UPS / 215
2.15. Badanie i pomiary baterii akumulatorów / 218
2.16. Wybrane pomiary kabli elektroenergetycznych / 223
2.17. Zmiany wymagań wprowadzone przez normę PN-HD 60364-6:2019-12 / 226
2.18. Konserwacja i sprawdzanie LPS / 228
2.19. Sprawdzanie natężenia i rodzaju oświetlenia w pomieszczeniach / 233

ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK 1 Ochrona sprzętu i urządzeń elektrycznych przez obudowy. Kodowanie barwami elementów manipulacyjnych / 237

ZAŁĄCZNIK 2 Tabele pomocnicze do oceny skuteczności samoczynnego wyłączenia zasilania / 244

ZAŁĄCZNIK 3 Tabele rezystancji i reaktancji transformatorów, linii napowietrznych i kabli (wybranych) / 256

LITERATURA / 263

DODATKI

DODATEK 1 Podstawy teorii pożaru / 269
D.1.1. Opis środowiska pożarowego / 269
D.1.2. Krzywe symulujące przebieg pożaru / 274
D.1.3. Właściwości palne materiałów i ich wpływ na dynamikę rozwoju pożaru / 283
D.1.4. Szybkość rozwoju pożaru i spodziewana moc pożaru / 284

DODATEK 2 Zasilanie budynków w energię elektryczną w czasie pożaru / 289
D.2.1. Zasilanie urządzeń ppoż. w budynku zasilanym z sieci o układzie zasilania TT / 322
D.2.2. Uproszczony projekt zasilania hali produkcyjnej w energię elektryczną z przeciwpożarowym wyłącznikiem prądu, zgodnie z wymaganiami normy PN-HD 60364-5-56:2019-01 jako dopuszczenie jednostkowe / 329
D.2.3. Uproszczony projekt zasilania rozdzielnicy zasilającej urządzenia ppoż.
w budynku zasilanym z sieci elektroenergetycznej o układzie zasilania TT / 350

DODATEK 3 Wymagania dla kabli i przewodów wynikające z rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady Unii Europejskiej nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. (CPR) / 359
D.3.1. Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych / 359