Elektrotechnika i Elektronika

Spis treści

Przedmowa 9
Regulamin przeprowadzania ćwiczeń laboratoryjnych 11
Sprawozdanie z ćwiczenia 13
Ogólne zasady BHP obowiązujące w laboratorium elektrotechniki i elektroniki w pojazdach 15
1. Badanie akumulatorów samochodowych 17
1.1. Cel ćwiczenia 17
1.2. Budowa i zasada działania akumulatorów 17
1.3. Schematy układów pomiarowych 24
1.4. Bezpieczeństwo podczas badań akumulatorów 24
1.5. Przebieg ćwiczenia 25
Literatura 29
2. Badanie rozruszników samochodowych 31
2.1. Cel ćwiczenia 31
2.2. Budowa i zasada działania rozruszników 31
2.3. Schematy układów pomiarowych 37
2.4. Przebieg ćwiczenia 39
Literatura 42
3. Badanie alternatorów samochodowych 43
3.1. Cel ćwiczenia 43
3.2. Budowa i zasada działania alternatorów 43
3.3. Schematy układów pomiarowych 49
3.4. Przebieg ćwiczenia 50
Literatura 55
4. Badanie układów zapłonowych 57
4.1. Cel ćwiczenia 57
4.2. Budowa i zasada działania układów zapłonowych 57
4.3. Schemat układów pomiarowych 65
4.4. Przebieg ćwiczenia 66
Literatura 71
5. Badanie świateł pojazdów samochodowych 73
5.1. Cel ćwiczenia 73
5.2. Budowa i regulacja świateł pojazdów 73
5.3. Nowoczesne oświetlenie w pojazdach 82
5.4. Stanowisko do przeprowadzania badań 83
5.5. Przebieg ćwiczenia 84
Literatura 86
6. Badanie czujników prędkości obrotowej i położenia wału korbowego 87
6.1. Cel ćwiczenia 87
6.2. Czujniki prędkości obrotowej i położenia wału korbowego w pojazdach samochodowych 87
6.3. Stanowisko do przeprowadzania badań 95
6.4. Przebieg ćwiczenia 96
Literatura 98
7. Badanie czujników położenia i czujników spalania stukowego 99
7.1. Cel ćwiczenia 99
7.2. Rodzaje, budowa i własności funkcjonalne czujników położenia 99
7.3. Budowa i zasada działania czujników spalania detonacyjnego 101
7.4. Stanowisko do przeprowadzania badań 102
7.5. Przebieg ćwiczenia 104
Literatura 107
8. Badanie przepływomierzy powietrza 109
8.1. Cel ćwiczenia 109
8.2. Rodzaje, budowa i własności funkcjonalne przepływomierzy powietrza 109
8.3. Schematy układów pomiarowych 114
8.4. Przebieg ćwiczenia 115
Literatura 117
9. Badanie czujników ciśnienia 119
9.1. Cel ćwiczenia 119
9.2. Rodzaje, budowa i własności funkcjonalne czujników ciśnienia 119
9.3. Schematy układów pomiarowych 122
9.4. Przebieg ćwiczenia 123
Literatura 125
10. Badania samochodowych czujników temperatury 127
10.1. Cel ćwiczenia 127
10.2. Budowa i funkcjonowanie czujników temperatury 127
10.3. Schematy układów pomiarowych 132
10.4. Przebieg ćwiczenia 133
Literatura 136
11. Badanie dwustanowych sond lambda 137
11.1. Cel ćwiczenia 137
11.2. Budowa i funkcjonowanie sond lambda 137
11.3. Stanowisko do przeprowadzania badań 142
11.4. Przebieg ćwiczenia 142
Literatura 144
12. Badanie układu wtryskowo-zapłonowego Motronic 145
12.1. Cel ćwiczenia 145
12.2. Budowa i własności funkcjonalne układu wtryskowo-zapłonowego Motronic 145
12.3. Stanowisko do przeprowadzania badań 150
12.4. Przebieg ćwiczenia 150
Literatura 154
13. Badanie układów autoalarmów 155
13.1. Cel ćwiczenia 155
13.2. Budowa i elementy składowe systemów autoalarmowych 155
13.3. Układ antysabotażowy 159
13.4. Cyfrowy układ alarmowy 160
13.5. Schematy układów pomiarowych 163
13.6. Przebieg ćwiczenia 164
Literatura 165
14. Badanie systemu lokalizowania i monitorowania pojazdu 167
14.1. Cel ćwiczenia 167
14.2. Budowa i zasada

Książka Ewy Frączek Układy prądu stałego. Poradnik rozwiązywania zadań stanowi wartościowe uzupełnienie dostępnej na rynku literatury z zakresu elektrotechniki i teorii obwodów. Autorka koncentruje się na praktycznym aspekcie nauki – systematycznym rozwiązywaniu zadań – co wyróżnia publikację na tle tradycyjnych, mocno teoretycznych podręczników akademickich. Zasadniczą zaletą poradnika jest przejrzyste przedstawienie metod obliczeniowych stosowanych w analizie obwodów prądu stałego. Czytelnik znajdzie tu omówione krok po kroku przykłady zadań dotyczących m.in. wyznaczania prądów w gałęziach, obliczania spadków napięć oraz wyznaczania rezystancji zastępczej w różnych konfiguracjach układów. Autorka nie ogranicza się do standardowych przypadków – w książce zaprezentowano również sposoby podejścia do bardziej nietypowych problemów obwodowych, które często stanowią trudność dla osób uczących się samodzielnie. Na uwagę zasługuje również sposób prowadzenia wywodu. Ewa Frączek wprowadza zagadnienia od podstaw, dzięki czemu publikacja jest dostępna dla szerokiego grona odbiorców – zarówno uczniów szkół średnich, jak i studentów kierunków technicznych. Klarowny język i dbałość o stopniowe wprowadzanie pojęć obniżają próg wejścia w tematykę, która w literaturze akademickiej bywa przedstawiana w sposób zbyt hermetyczny. Istotnym atutem jest także aktualność tematyczna. Autorka wskazuje, że omawiane metody mogą okazać się przydatne nie tylko w klasycznej elektrotechnice, lecz także w dziedzinach o rosnącym znaczeniu, takich jak odnawialne źródła energii czy elektromobilność. Tym samym poradnik zyskuje dodatkowy wymiar praktyczny i może zainteresować również pasjonatów oraz osoby pragnące samodzielnie poszerzać wiedzę. Podsumowując, Układy prądu stałego. Poradnik rozwiązywania zadań to publikacja, która wypełnia istotną lukę pomiędzy prostymi materiałami popularyzatorskimi a wymagającymi podręcznikami akademickimi. Dzięki praktycznemu podejściu, przejrzystym objaśnieniom i bogatemu zestawowi rozwiązywanych przykładów, książka Ewy Frączek stanowi wartościowe wsparcie dydaktyczne zarówno w nauce szkolnej i akademickiej, jak i w samokształceniu.

Obowiązek instalowania przeciwpożarowego wyłącznika prądu odcinającego dopływ energii elektrycznej do odbiorników powszechnego użytku w strefach pożarowych o kubaturze większej od 1000 m³ oraz strefach zagrożonych wybuchem nie wprowadził żadnych wytycznych w zakresie metodyki projektowania tego urządzenia. Wraz z upływem czasu urządzenie to zostało nazwane urządzeniem przeciwpożarowym, co spowodowało dużo zamieszania i brak zrozumienia w środowi­sku elektryków oraz pożarników. Próba wprowadzania zmiany nazwy tego urządzenia na Wyłącznik Bezpieczeństwa Elektrycznego nie spotkała się z akceptacją twórców kolejnych modyfikacji Roz­porządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Mimo to Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu pozostaje, bez względu na różną interpretację, urządzeniem elektrycznym i tak powinien być traktowany. Jedyna jego funkcja ogranicza się do umożliwienia łatwego, a zarazem bezpiecznego wyłączenia zasilania w energię elek­tryczną budynku objętego pożarem na polecenie dowódcy akcji ratowniczo-gaśniczej po dokonanym rozpoznaniu i podjęciu decyzji o rozmieszczeniu dysponowanych sił w celu rozpoczęcia ewakuacji ludzi oraz gaszenia pożaru. Nazwanie tego urządzenia elektrycznego urządzeniem przeciwpożaro­wym spowodowało zakwalifikowanie zestawu tworzącego Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu przez Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 16 listopada 2016 roku, w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (Dz.U. z 2016 roku poz. 1966) do grupy 10 (stałe urządzenia prze­ciwpożarowe) oraz objęcie krajowym systemem „1” oceny i weryfikacji oceny stałości właściwości użytkowych. Przez następne cztery lata termin obowiązywania tego rozporządzenia był zmieniany i ostatecznie wyznaczony na dzień 1 stycznia 2021 roku. Mimo to pierwsza firma uzyskała certyfikat stałości właściwości użytkowych dopiero 23 marca 2022 roku, wydany przez CNBOP-PIB w Józe­fowie k. Otwocka.

Należy podkreślić, że zgodnie z ustawą o wyrobach budowalnych wyroby budowlane mogą być stosowane w budownictwie, jeżeli spełniają wymogi formalne określone w art. 5 (w tym ujęte są wy­roby w systemie krajowym objęte krajowym certyfikatem stałości właściwości użytkowych). Jednak w przypadku wyrobu budowlanego, jakim jest PWP, nie jest to jedyna i wyłączna forma dopuszcze­nia. Z uwagi na to, że elementy PWP są projektowane każdorazowo pod konkretny obiekt, wówczas doskonałą alternatywą jest tryb dopuszczenia do jednostkowego zastosowania opisany w art. 10 ustawy o wyrobach budowlanych (Dz.U. z 2021 roku, poz. 1213).

Niezależnie od tego, którą drogą pójdzie projektant, to w obu przypadkach musi opracować doku­mentację projektową, w której zawrze wszystkie istotne parametry projektowanych urządzeń (tzn.: prądy znamionowe, odporność zwarciową projektowanych urządzeń, nastawy zabezpieczeń, wyma­gania w zakresie ochrony przeciwporażeniowej, sposób sterowania PWP itp.). Informacje zawarte w tej dokumentacji są niezwykle istotne, gdyż nierzadko stanowią one specyfikację techniczną do przetargu. Na podstawie tej dokumentacji będzie można:

1) wystawić dokument w trybie dopuszczenia do jednostkowego, co po spełnieniu wymogów określonych w art. 10, w związku z art. 5 ust. 1 Ustawy o wyrobach budowlanych (Dz.U. z 2021 roku poz. 1213) sprowadza się do wypełnienia podstawowymi danymi dokumentu, którego wzór prezentujemy w pkt 19 niniejszych wytycznych i jego zatwierdzenia przez projektanta instalacji elektrycznych obiektu budowlanego oraz dołączenia opracowanego projektu wraz z oświadczeniem prefabrykatora o zgodności wyrobu z dokumentacją techniczną i przepisami. Taka dokumentacja może posłużyć do wykonania PWP przez dowolną firmę zajmującą się prefabrykacją rozdzielnic elektrycznych;

2) wysłać do firmy (posiadającej certyfikat na zestaw) całą dokumentację na PWP, na podstawie której zostanie wykonany indywidualny zestaw PWP i przesłany Krajowy Certyfikat Stałości Wła­ściwości Użytkowych wraz z Krajową Deklaracją Właściwości Użytkowych – to rozwiązanie może dostarczyć tylko i wyłącznie firma posiadająca Krajowy Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych na zestaw tworzący PWP. Należy przy tym pamiętać, że na tym nie kończy się proces projektowania oraz odpowiedzialności projektanta w przeciwieństwie do odpowiedzialności producenta certyfiko­wanego wyrobu. Należy podkreślić, że w każdym momencie tworzenia dokumentacji projektowej lub etapu inwestycji, na którym dokonywany jest wybór rozwiązania, jest możliwe przejście z jednego rozwiązania na drugie i odwrotnie. Uzyskanie przez producenta Krajowej Oceny Technicznej oraz Krajowej Deklaracji Właściwości Użytkowych nie zwalnia projektanta z odpowiedzialności z uwagi na to, że PWP nie jest urządzeniem powtarzalnym, a zamówienie prefabrykowanego wyrobu nie kończy procesu projektowania.

Biorąc pod uwagę brak wiedzy oraz wytycznych dotyczących metodyki projektowania PWP, przy­gotowaliśmy publikację w formie miniporadnika, przeznaczoną dla projektantów, rzeczoznawców funkcjonariuszy pionu prewencji PSP oraz inspektorów nadzoru, a także inwestorów. Mamy nadzieję, że dzięki materiałowi zawartemu w publikacji projektowanie oraz dopuszczanie PWP do eksploatacji stanie się proste i znikną piętrzące się problemy.

W imieniu zespołu autorskiego

Julian Wiatr
Spis treści

1. Podstawa prawna stosowania PWP w obiektach budowlanych / 9

2. Dopuszczanie wyrobów budowlanych w ochronie przeciwpożarowej / 11

3. Dopuszczanie PWP do instalowania w obiektach budowlanych / 20

4. Opis środowiska pożarowego / 22

4.1. Pomieszczenie oraz strefa zagrożona wybuchem / 24

4.2. Wpływ temperatury pożaru na rezystancję przewodów / 24

5. Schemat zasilania budynku w energię elektryczną / 26

6. Układy sieci zasilających niskiego napięcia / 28

7. Parametry jakościowe energii elektrycznej mające wpływ na funkcjonowanie PWP / 29

8. Elementy teorii niezawodności układów elektrycznych w zakresie PWP / 31

9. Metodyka obliczania prądów zwarciowych z uwzględnieniem różnych źródeł zasilania / 33

10. Wymagania stawiane ochronie przeciwporażeniowej PWP / 37

10.1. Samoczynne wyłączenie w układzie zasilania TN (TN-C; TN-C-S; TN-S) / 38

10.1.1. Projektowanie ochrony przeciwporażeniowej PWP przy zasilaniu budynku w układzie TT w przypadku nieskutecznej ochrony przeciwporażeniowej / 42

10.2. Zasilanie z generatora zespołu prądotwórczego / 47

10.3. Połączenia wyrównawcze jako środek ochrony uzupełniającej / 48

11. Metodyka doboru przewodów stanowiących wyposażenie PWP / 49

12. Zabezpieczenia stosowane w układach PWP / 52

12. 1. Wymagania stawiane wkładkom bezpieczników topikowych / 52

12.2. Wymagania stawiane wyłącznikom nadprądowym / 52

12.3. Wymagania stawiane rozłącznikom / 53

13. Lokalizacja PWP / 54

13.1. Możliwe – zalecane miejsca instalacji aparatu wykonawczego PWP / 55

14. Metodyka konstruowania PWP / 57

14.1. Wymagania przepisów oraz teorii i techniki niezawodności zasilania i bezpieczeństwa elektrycznego / 57

14.2. Przykładowe rozwiązania układów PWP / 60

15. Zakres dokumentacji projektowej PWP / 66

16. Uzgadnianie dokumentacji projektowej PWP z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń ppoż. / 69

17. Badania odbiorcze i próby funkcjonalne działania PWP / 71

17.1. Przegląd techniczny przeciwpożarowego wyłącznika prądu / 71

17.2. Badanie ochrony przeciwporażeniowej / 75

17.3. Badanie akumulatorów zasilaczy UZS / 79

18. Dokumentacja powykonawcza / 82

19. Odbiory PWP realizowane przez PSP / 84

19.1. Na co zwracać szczególną uwagę podczas czynności odbiorczych PWP w obiektach budowlanych / 84

19.2. Czynności odbiorowe PWP / 85

19.3. Dokumenty dopuszczające na poszczególne elementy PWP. Informacje dla funkcjonariuszy PSP i osób prowadzących czynności kontrolno-rozpoznawcze / 86

20. Przykładowe projekty PWP / 87

20.1. Projekt przeciwpożarowego wyłącznika prądu hali produkcyjnej zgodny z wymaganiami normy PN-HD 60364-5-56:2019-01 / 87

20.2. Projekt zasilania przemysłowej stacji transformatorowej z funkcją PWP na SN / 96

Załączniki / 108
Załącznik 1. Ochrona sprzętu i urządzeń elektrycznych przez obudowy. Kodowanie barwami elementów manipulacyjnych / 108

Załącznik 2. Tabele pomocnicze do oceny skuteczności samoczynnego wyłączenia / 114

Załącznik 3. Tabele rezystancji i reaktancji transformatorów linii napowietrznych i kabli (wybranych) / 126

Literatura / 132

Dodatek 1.  Wymagania dla kabli i przewodów wynikające z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 (CPR) / 135

• Producent: Grupa Medium
• Autor: Julian Wiatr, Marcin Orzechowski, Piotr Musielak
• Rok wydania: 2023, wydanie II
• ISBN: 978-83-64094-81-1

• Autor: Julian Wiatrm, Marcin Orzechowski, Piotr Musielak
• Rok wydania: 2026, wydanie II uzupełnione i poprawione
• ISBN: 978-83-64094-81-1
• Liczba stron: 204
• Oprawa: miękka
• Format: 16x23 cm

Spis treści

1. Podstawa prawna stosowania PWP w obiektach budowlanych / 9
2. Dopuszczanie wyrobów budowlanych w ochronie przeciwpożarowej / 11
3. Dopuszczanie PWP do instalowania w obiektach budowlanych / 20
4. Opis środowiska pożarowego / 27
4.1. Pomieszczenie oraz strefa zagrożona wybuchem / 29
4.2. Wpływ temperatury pożaru na rezystancję przewodów / 29

5. Schemat zasilania budynku w energię elektryczną / 31
6. Układy sieci zasilających niskiego napięcia / 33
7. Parametry jakościowe energii elektrycznej mające wpływ na funkcjonowanie PWP / 34
8. Elementy teorii niezawodności układów elektrycznych w zakresie PWP / 36
9. Metodyka obliczania prądów zwarciowych z uwzględnieniem różnych źródeł zasilania / 38

10. Wymagania stawiane ochronie przeciwporażeniowej PWP / 42
10.1. Samoczynne wyłączenie w układzie zasilania TN (TN-C; TN-C-S; TN-S) / 43
10.1.1. Projektowanie ochrony przeciwporażeniowej PWP przy zasilaniu budynku w układzie TT w przypadku nieskutecznej ochrony przeciwporażeniowej / 47
10.2. Zasilanie z generatora zespołu prądotwórczego / 52
10.3. Połączenia wyrównawcze jako środek ochrony uzupełniającej / 53

11. Metodyka doboru przewodów stanowiących wyposażenie PWP / 54

12. Zabezpieczenia stosowane w układach PWP / 78
12.1. Wymagania stawiane wkładkom bezpieczników topikowych / 78
12.2. Wymagania stawiane wyłącznikom nadprądowym / 78
12.3. Wymagania stawiane rozłącznikom / 79

13. Lokalizacja PWP / 80
13.1. Możliwe – zalecane miejsca instalacji aparatu wykonawczego PWP / 81

14. Metodyka konstruowania PWP / 83
14.1. Wymagania przepisów oraz teorii i techniki niezawodności zasilania i bezpieczeństwa elektrycznego / 83
14.2. Przykładowe rozwiązania układów PWP / 86

15. Zakres dokumentacji projektowej PWP / 96
16. Uzgadnianie dokumentacji projektowej PWP z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń ppoż. / 99

17. Badania odbiorcze i próby funkcjonalne działania PWP / 101
17.1. Przegląd techniczny przeciwpożarowego wyłącznika prądu / 101
17.2. Badanie ochrony przeciwporażeniowej / 105
17.3. Badanie akumulatorów zasilaczy UZS / 109

18. Dokumentacja powykonawcza / 114

19. Odbiory PWP realizowane przez PSP / 116
19.1. Na co zwracać szczególną uwagę podczas czynności odbiorczych PWP w obiektach budowlanych / 116
19.2. Czynności odbiorowe PWP / 117
19.3. Dokumenty dopuszczające na poszczególne elementy PWP. Informacje dla funkcjonariuszy PSP i osób prowadzących czynności kontrolno-rozpoznawcze / 118

20. Przykładowe projekty PWP / 119
20.1. Projekt przeciwpożarowego wyłącznika prądu hali produkcyjnej zgodny z wymaganiami normy PN-HD 60364-5-56:2019-01 / 119
20.2. Projekt zasilania przemysłowej stacji transformatorowej z funkcją PWP na SN / 128

Załączniki / 140
Załącznik 1. Ochrona sprzętu i urządzeń elektrycznych przez obudowy. Kodowanie barwami elementów manipulacyjnych / 140
Załącznik 2. Tabele pomocnicze do oceny skuteczności samoczynnego wyłączenia / 146
Załącznik 3. Tabele rezystancji i reaktancji transformatorów linii napowietrznych i kabli (wybranych) / 158
Załącznik 4. Zakres projektu technicznego instalacji PWP w obiekcie budowlanym / 164

Literatura / 168

Dodatek 1. Wymagania dla kabli i przewodów wynikające z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE Nr 305/2011 (CPR) z dnia 9 marca 2011 / 171
Dodatek 2. Wymagania dotyczące lokalizacji kontenerowych stacji transformatorowych oraz zespołów prądotwórczych pod względem ochrony przeciwpożarowej / 189

WYTYCZNE PROJEKTOWANIA ORAZ ODBIORÓW PRZECIWPOŻAROWEGO WYŁĄCZNIKA PRĄDU

Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu (PWP) jest urządzeniem elektrycznym, które umożliwia wyłączenie dopływu energii elektrycznej do płonącego budynku podczas akcji ratowniczo-gaśniczej. Wyłączane są wszystkie odbiorniki energii elektrycznej za wyjątkiem urządzeń wspomagających ewakuację oraz gaszenie pożaru. Dzięki temu minimalizuje się możliwość porażenia prądem elektrycznym ratowników oraz osób ewakuowanych. Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu instalowany jest w każdym budynku posiadającym strefy pożarowe o kubaturze przekraczającej 1000 m³ lub zawierającym strefy zagrożone wybuchem. Jego sposób działania oraz lokalizacja budzi wiele wątpliwości, nieporozumień i stanowi często nie lada wyzwanie dla projektanta i osób opiniujących projekt. Na dzień dzisiejszy, stan przepisów prawnych dotyczących tego zagadnienia, nie pozwala na jednoznaczną interpretację wymagań istotnych dla sposobu realizacji systemu wyłączenia zasilania obiektu budowlanego energią elektryczną w przypadku pożaru czy innych zdarzeń lub awarii. Niekiedy, interpretacja wymagań formalnoprawnych stoi w wyraźnej sprzeczności z zasadami stosowania a technicznej czy praw fizyki.

W celu poprawy sytuacji oraz właściwej interpretacji problemu zarówno w środowisku elektryków oraz pożarników, redakcja miesięcznika „elektro.info”, wchodząca w skład Wydawnictwa Grupa Medium Sp. z o.o. Sp. K. wydała „Wytyczne projektowania oraz odbiorów przeciwpożarowego wyłącznika prądu”, które powinny znaleźć się w zasobach wszystkich KW PSP, KP PSP oraz Okręgowych Izb Inżynierów Budownictwa. Niewątpliwie z prezentowanej książki powinni korzystać rzeczoznawcy d/s zabezpieczeń ppoż., projektanci, inwestorzy, inspektorzy nadzoru inwestorskiego oraz funkcjonariusze pionu prewencji PSP. Recenzowana książka autorstwa zespołu pod kierownictwem mgr. inż. Juliana Wiatr jest próbą przybliżenia i wielowątkowej analizy problematyki projektowania i wykonania PWP oraz przypomnienia występujących zjawisk fizycznych, które należy uwzględnić przy wyborze zastosowanych rozwiązań.

Autorzy, poza przybliżeniem wymagań formalnoprawnych i normatywnych dla legalnego stosowania wyrobów budowlanych realizujących funkcję PWP, wskazują na odpowiedzialność Projektanta za skuteczność i niezawodność działania systemu, uwzględniając konieczność uzyskania pozytywnej opinii rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń ppoż. Projektant – elektryk, odpowiada za dobór aparatów stanowiących zestaw tworzący PWP, ich parametrów, zastosowanie środków ochrony przeciwporażeniowej z uwzględnieniem warunków środowiskowych. Szczególną ostrożność należy zachować dobierając aparat wykonawczy odpowiedni dla spodziewanych prądów zwarciowych w miejscu jego zainstalowania. Spotykane wyroby posiadające wymagane dopuszczenia czy certyfikaty, nie zawsze spełniają wymagania zwarciowe (prądy zwarciowe załączalne, wyłączalne itp.). Uszkodzenie aparatu, jego styków, przez przepływ prądów zwarciowych może zagrażać bezpieczeństwu działania ekip ratowniczych oraz pozbawiać funkcji PWP wskutek zniszczenia prądami zwarciowymi. Tylko niezawodne rozłączenie izolacyjne może zapewnić bezpieczeństwo, a jednoznaczna sygnalizacja wyłączenia wszystkich źródeł zasilania, pozwala na podjęcie decyzji przez dowódcę akcji ratowniczo-gaśniczej o wysłaniu ludzi do prowadzenia akcji ratowniczej. Urządzenie uruchamiające PWP powinno niezawodnie uruchomić aparat wykonawczy. Urządzenie sygnalizujące lub ich zespół, odpowiednio oznakowany i opisany, musi jednoznacznie sygnalizować wyłączenie wszystkich źródeł zasilających płonący budynek.

Wieloletnie doświadczenie kierującego zespołem autorskim recenzowanej książki, wiedza zdobyta na kilku uczelniach oraz wiedza i doświadczenie współautorów zaowocowały wielowątkową analizą problemów, które należy uwzględnić podczas projektowania, budowy oraz podczas eksploatacji układów PWP. Cennym elementem publikacji oprócz wymagań formalnoprawnych i niezbędnej wiedzy z zakresu  doboru aparatów elektrycznych są przykładowe projekty PWP realizujące wyłączenie zasilania budynku na nn oraz SN.

Tekst: mgr inż. Edward Kaspura, dr inż. Kazimierz Herlender, prof. uczelni, Politechnika Wrocławska

ISBN: 978-83-66364-82-0
format: B5
oprawa: miękka
liczba stron: 258

autor: Stanisław Piróg

Wydanie: 2 ze zmianami, 2026
Format: B5
Stron: 138
ISBN 978-83-8156-840-1

Głównym celem tej publikacji jest aktualizacja treści części ćwiczeń laboratoryjnych skryptu stanowiącego jego wydanie I z roku 2008. Aktualizacja dotyczy również rozszerzenia jednego ćwiczenia oraz wprowadzenia jednego nowego ćwiczenia dotyczącego nieomawianej w dotychczasowym skrypcie metody inteligencji obliczeniowej oraz możliwego jej zastosowania. Aktualne wydanie skryptu nie zawiera ćwiczeń dotyczących sztucznych sieci neuronowych, które znajdowały się w wydaniu I. Zmianie uległ również tytuł skryptu.
Skrypt zawiera opis ćwiczeń laboratoryjnych realizowanych głównie na przedmiotach: „Metody sztucznej inteligencji w elektroenergetyce” i „Podstawy sztucznej inteligencji”. Opis poszczególnych ćwiczeń jest typowy dla zajęć laboratoryjnych o charakterze komputerowym.

W pierwszej części książki omówiono modele impedancji superkondensatorów, koncentrując się na modelach ułamkowego rzędu. Przedstawiono też metody identyfikacji parametrów tych modeli oraz zagadnienie sprawności energetycznej superkondensatorów. Druga część dotyczy zastosowań superkondensatorów w magazynach energii pojazdów elektrycznych. Zawarte w książce informacje mają głównie charakter aplikacyjny. Celem opracowania jest przedstawienie metod i narzędzi analizy układów, zawierających superkondensatory. Metody te i narzędzia umożliwiają optymalizację konstrukcji, zawierających te elementy, pod względem oszczędności kosztów i strat energii. Książka przeznaczona jest dla studentów i inżynierów elektryków, elektroników i automatyków. W związku z tym założono, że czytelnicy znają podstawowe zagadnienia z tych dyscyplin na poziomie wyższej uczelni technicznej. Do podstaw tych należą między innymi: znajomość podstaw rachunku różniczkowego i całkowego, w tym równań różniczkowych; znajomość całkowych przekształceń Fouriera i Laplace’a oraz rachunku operatorowego; znajomość operacji na liczbach zespolonych oraz ogólna wiedza z podstaw logiki rozmytej.

Prezentowana monografia dotyczy zagadnienia prognozowania w elektroenergetyce. Tematyka ta jest istotna zarówno z technicznego, jak i ekonomicznego punktu widzenia. Opracowanie zawiera opis wybranych zagadnień dotyczących prognozowania produkcji energii elektrycznej w OZE, łącznie z przedstawieniem i analizą przykładowych prognoz w tym zakresie. Zakres tematyczny obejmuje różne technologie wytwarzania energii w OZE, jak również różne horyzonty prognostyczne. Horyzont krótkoterminowy dotyczy różnych nośników energii (wiatru, słońca i wody), zaś horyzont średnioterminowy i długoterminowy potencjału energetycznego z OZE. Wydaje się, że monografia ta może mieć duże znaczenie, zarówno poznawcze, jak i praktyczne.
Monografia składa się z wstępu, siedmiu rozdziałów merytorycznych oraz podsumowania. Pierwszy rozdział merytoryczny poświęcony jest technicznym i ekonomicznym aspektom wytwarzania energii elektrycznej w odnawialnych źródłach energii. W rozdziale drugim omówiono kryteria jakości wykonywanych prognoz. Wybrane zagadnienia dotyczące zastosowań prognoz produkcji energii elektrycznej z OZE z punktu widzenia ich wykorzystania w systemach elektroenergetycznych zostały zaprezentowane w rozdziale trzecim. Zagadnienie prognozowania krótkoterminowego produkcji energii elektrycznej pozyskiwanej z energii wiatru, z energii słońca oraz z energii wody zostało przedstawione odpowiednio w rozdziałach czwartym, piątym i szóstym. Rozdział siódmy został poświęcony prognozowaniu średnioterminowemu i długoterminowemu potencjału energetycznego z energii słońca.

ISBN: 978-83-7880-915-9

Przedsprzedaż !! 

Planowana data premiery: 10.06.2026

Wydawnictwo Naukowe PWN przedstawia najnowsze unikalne kompendium aktualnej wiedzy na temat technologii wytwarzania energii elektrycznej i ciepła, zarówno z konwencjonalnych i jądrowych, jak też odnawialnych zasobów energii pierwotnej, a także układów elektrycznych elektrowni oraz pracy elektrowni w systemie elektroenergetycznym i na rynku energii elektrycznej.

Prezentowana publikacja zatytułowana "Wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła. Podręcznik nowoczesnej energetyki" zawiera połączenie technologii wielkoskalowego, jak i rozproszonego wytwarzana energii elektrycznej i ciepła, a także aspektów ekonomicznych, systemowych i rynkowych wytwarzania energii elektrycznej i ciepła, które zwykle są przedmiotem odrębnych opracowań/książek.

Tę książkę wyróżnia przede wszystkim:

• holistyczne podejście do omawianych zagadnień,
• przystępna forma i treść, a także
• zorientowanie na istotę zjawisk i procesów, a nie tylko szczegóły techniczne.

Adresatem książki są przede wszystkim studenci wydziałów elektrycznych i energetycznych politechnik oraz pracownicy elektroenergetyki, ale także osoby zainteresowane problemami, skąd się bierze energia elektryczna.

Grzegorz Ługowski - Wytyczne opracowania szczegółowych instrukcji eksploatacji instalacji i urządzeń elektroenergetycznych oraz obiektów elektroenergetycznych, wyd. I, Warszawa 2000 r., 239 str., A5,
Zawarty w książce materiał umożliwia i ułatwia opracowanie w miarę szczegółowej i koniecznej instrukcji eksploatacji instalacji i urządzeń elektroenergetycznych oraz obiektów elektroenergetycznych. Instrukcja taka pozwala stworzyć możliwie najlepsze warunki bezpiecznego wykonywania powinności, które wynikają z obowiązujących przepisów.