Książki naukowe

Praca jest poświęcona problematyce poszukiwania i doboru parametrów opisujących stan techniczny stalowej obręczy koła, z uwzględnieniem cech drganiowych i geometrycznych obręczy. Takimi parametrami są: wartość dyspersji częstotliwości drgań własnych, wartość dyspersji modalnego współczynnika tłumienia oraz wartość bicia stóp obręczy koła. W celu ich identyfikacji obręcz powinna być pozbawiona opony i umieszczona na stanowisku diagnostycznym wyposażonym w czujniki drgań, kąta obrotu oraz do pomiaru bicia stopy obręczy. Stan obręczy identyfikowany jest podczas jej drgań swobodnych, dlatego stanowisko powinno być wyposażone we wzbudnik drgań mechanicznych.

Przeanalizowano podstawy teoretyczne i praktyczne procesu funkcjonowania stalowej obręczy koła w strukturze pojazdu samochodowego. W wyniku przeprowadzonych badań klasyczny model matematyczny drgań stalowej obręczy koła – opisany równaniem ruchu układu o jednym stopniu swobody z tłumieniem lepkościowym – zastąpiono modelem numerycznym opartym na metodzie elementów skończonych (MES), co umożliwiło uwzględnienie złożonej geometrii i rzeczywistych warunków brzegowych, a tym samym uzyskanie bardziej wiarygodnych wyników symulacji.

Zastosowanie fuzji danych pozyskanych z modeli analitycznych (matematycznego, modalnego, MES) i modeli symptomowych (wyników badań laboratoryjnych, literaturowych) pozwoliło na opracowanie modelu diagnostycznego w postaci binarnej macierzy diagnostycznej obręczy koła. W wyniku przeprowadzonych badań eksploatacyjnych (laboratoryjnych i terenowych) zidentyfikowano proces zużycia i parametry stanu to zużycie opisujące, co odzwierciedlono przyjętym modelem diagnostycznym. Analiza uzyskanych wyników badań pozwoliła następnie na opracowanie algorytmu diagnostyczno-prognostycznego stanu stalowej obręczy koła na podstawie zidentyfikowanych parametrów drganiowych i geometrycznych. Wynik prac umożliwił opracowanie nowej koncepcji metody identyfikacji i prognozowania stanu technicznego stalowej obręczy koła.
Prezentowana metoda diagnostyczna jest oryginalnym podejściem autora pracy, zarówno ze względu na konstrukcję stanowiska i aparatury pomiarowej, jak i na złożoność modelu matematycznego opisującego procedurę identyfikacji i prognozowania stanu stalowej obręczy koła.

ISBN 978-83-978559-9-1

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 226

format B5

oprawa miękka

autor: Jacek Chrzęstek, Przemysław Bylica

Podręcznik jest przeznaczony dla studentów studiów stacjonarnych i niestacjonarnych (mundurowych i cywilnych) Akademii Pożarniczej oraz słuchaczy studiów podyplomowych i słuchaczy kursów doskonalenia zawodowego realizowanych w Akademii Pożarniczej chcących poszerzać swoją wiedzę na temat szeroko rozumianej łączności, ale przede wszystkim jest to podstawowe źródło niezbędnych wiadomości dla studentów i słuchaczy uczęszczających na zajęcia z przedmiotu Systemy i organizacja łączności. Podręcznik składa się z dwóch części.
Część pierwsza zawiera omówienie tematyki wykładów będących jedną z form treści programowych powyższego przedmiotu. Opisane zostaną tu podstawowe zagadnienia dotyczące wiadomości z dziedziny telekomunikacji i radiokomunikacji oraz współczesnych systemów radiokomunikacji ruchomej. Następnie zostaną zaprezentowane zagadnienia dotyczące organizacji i funkcjonowania systemów alarmowania i ostrzegania ludności oraz roli stanowisk kierowania i punktów alarmowych PSP w systemie łączności KSRG. Przybliżone zostaną niezbędne informacje związane z funkcjonowaniem systemów radiokomunikacji wąskopasmowej, w tym przedstawiona zostanie charakterystyka technologii radiokomunikacyjnych dla służb ratowniczych i bezpieczeństwa publicznego, takich jak technologie DMR i TETRA. Następnie omówione zostaną pojęcia podstawowe z zakresu łączności w Państwowej Straży Pożarnej (PSP) oraz podstawy prawne w zakresie organizacji łączności i jej funkcjonowania w sieciach radiowych krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (KSRG). W dalszej części zaprezentowana zostanie struktura oraz przeznaczenie kanałów i sieci radiowych UKF dla KSRG oraz zasady pracy w sieciach radiowych MSWiA. Ostatnim elementem, ale bardzo istotnym z punktu widzenia przyszłych kierujących działaniami ratowniczymi, będzie omówienie organizacji łączności na potrzeby prowadzenia działań ratowniczych na wszystkich poziomach kierowania.

Część druga podręcznika zawiera omówienie tematyki ćwiczeń, które są kolejną formą treści programowych przedmiotu Systemy i organizacja łączności. Głównym celem ćwiczeń jest przedstawienie studentom i słuchaczom Akademii Pożarniczej wiedzy niezbędnej do wprowadzenia w tematykę i realizację ćwiczeń laboratoryjnych, które będą realizowane w kolejnym semestrze studiów. W części tej zostanie przedstawiona ogólna charakterystyka urządzeń radiotelefonicznych stosowanych w PSP i służbach ratownictwa, charakterystyka trybów łączności i sposobów pracy w technologiach radiokomunikacyjnych, podstawowe funkcje urządzeń radiotelefonicznych w powiązaniu z technologiami radiokomunikacyjnymi oraz podstawowe sygnalizacje sterujące urządzeniami w technologiach analogowej i cyfrowej. Następnie zaprezentowana zostanie organizacja łączności w technologiach konwencjonalnej i trankingowej, a także rodzaje i charakterystyka usług telekomunikacyjnych w konwencjonalnych i trankingowych technologiach radiokomunikacyjnych.

Spis treści

Przedmowa

Str. XI

ROZDZIAŁ I – Zasady taktyczne

1. Wstęp – str. 1

2. Plan budowy i program pracy – str. 3

3. Ogólny układ schronów bojowych i mieszkalnych – str. 4

4. Wymiary schronów i ich ugrupowanie – str. 7

ROZDZIAŁ II – Zasady techniczne

1. Grubość warstwy ochronnej – str. 15

2. Wymiary schronów mieszkalnych. Wykorzystanie przestrzeni – str. 16

3. Schrony bojowe – str. 18

4. Schrony składowe. Chodniki komunikacyjne – str. 20

5. Układ schronów mieszkalnych i ich wejść – str. 22

ROZDZIAŁ III – Szczegóły techniczne

1. Konieczność obudowy schronów i chodników – str. 26

2. Różne rodzaje obudowy – str. 29

3. Obudowa drewniana – str. 31

   • Narzędzia i materiały

   • Rodzaje obudowy (stropowa, odrzwiowa, wbijana, kołkowana)

4. Wzmacnianie obudowy drewnianej – str. 44

   • Rozpory, stemple, odrzwia podwójne

5. Obudowa murowana – str. 49

6. Obudowa żelazna – str. 54

7. Obudowa żelazo-betonowa – str. 54

8. Kalkulacja materiałów – str. 56

9. Odwodnienie i ochrona przed wilgocią – str. 57

10. Wewnętrzne urządzenie schronów i chodników – str. 59

11. Przewietrzanie – str. 60

12. Oświetlanie – str. 61

13. Zabezpieczenie przed gazami bojowymi – str. 62

14. Ogrzewanie – str. 62

15. Administracja – str. 63

ROZDZIAŁ IV – Organizacja pracy

1. Rozpoznanie techniczne i program pracy – str. 65

2. Siły robocze i ich wyposażenie – str. 67

3. Szczegóły przy wierceniu ręcznym – str. 69

4. Szczegóły przy wierceniu maszynowym – str. 71

ROZDZIAŁ V – Maskowanie

Str. 75

ROZDZIAŁ VI – Wykorzystanie grot i jaskiń

Str. 77

ROZDZIAŁ VII – Przykłady historyczne

1. Schrony wojny włosko-austriackiej nad Isonzo – str. 84

2. Fortykacje Monte Pasubio (1917) – str. 92

3. Dolomity – Valparola (1917) – str. 94

4. St. Quentin (1917) – str. 95

5. Schrony w kamieniołomach Coucy, Chassemy, Moyembrie, Bernagousse, Montparnasse – str. 99–102

6. Chemin des Dames – str. 104

7. Podziemne gniazdo oporu – Jussy – str. 110

8. Fort Sasso di San Martino – str. 111

9. Dolina rzeki Boite – str. 114

ZAŁĄCZNIK Nr 1 – Instrukcja o budowie schronów w kamieniołomach

1. Rozpoznanie i program robót – str. 116

2. Wzmocnienie wejść i komór – str. 117

3. Budowa chodników wejściowych – str. 118

4. Pędzenie galerii – str. 121

5. Otwory wentylacyjne – str. 121

6. Pomiar temperatury – str. 122

7. Nadzór nad pracą – str. 123

ZAŁĄCZNIK Nr 2 – O Wzgórzu Krakowsko-Wieluńskim (Kras Krakowski)

1. Położenie i warunki geologiczne – str. 124

2. Granice jury krakowskiej – str. 126

3. Zjawiska krasowe – str. 129

4. Znaczenie etnograficzne i wojskowe – str. 132

Autor: Beata Szymanowska Janusz Dąbrowski Hanna Klimek

ISBN: 978-83-8206-651-7

Rok wydania: 2024

Liczba stron: 305

Format: 170 x 240 mm

W monografii omówiono istotę i rodzaje innowacji oraz główne cechy podmiotów innowacyjnych. Zidentyfikowano 22 globalne trendy innowacyjne, ilustrowane przykładami projektów, a także przedstawiono mechanizmy rynków usług portowych i znaczenie innowacji w tym sektorze. Wyjaśniono pojęcia portowego systemu innowacyjnego i innowacyjności podmiotów portowych oraz czynniki wpływające na innowacyjność portów morskich

ISBN 978-83-978559-6-0

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 138

format B5

oprawa miękka

red. nauk. Magdalena Gikiewicz

Współczesne państwa stają przed rosnącą liczbą złożonych zagrożeń, zarówno naturalnych, jak i wynikających z działalności człowieka, co wymaga zintegrowanego podejścia do bezpieczeństwa, obejmującego aspekty militarne i niemilitarne oraz współpracę cywilno-wojskową. Skuteczna ochrona ludności opiera się na prognozowaniu zagrożeń, działaniach prewencyjnych, przygotowaniu do reagowania i odbudowy. Mimo różnic wynikających z uwarunkowań społeczno-gospodarczych i geopolitycznych systemy ochrony ludności w Europie wykazują istotne podobieństwa.
Celem monografii jest analiza i porównanie rozwiązań w zakresie ochrony ludności w sześciu krajach: Litwie, Łotwie, Estonii, Finlandii, Szwecji i Danii, których modele uznawane są za wzorcowe. Badania oparto na analizie aktów prawnych, dokumentów strategicznych, raportów oraz doświadczeniach z międzynarodowej konferencji „Ochrona ludności i obrona cywilna w Finlandii i w Polsce 2025”.
Struktura pracy obejmuje charakterystykę państw, uwarunkowania zagrożeń, opis systemów ochrony ludności oraz przykłady działań w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej angażujących społeczeństwo. Monografia kończy się wnioskami i refleksją nad kierunkami rozwoju systemów ochrony ludności, stanowiąc źródło wiedzy dla badaczy, praktyków i osób zainteresowanych bezpieczeństwem i zarządzaniem kryzysowym.

TOM 1

„Organizacja przestrzeni powietrznej i ruchu lotniczego. Tom I” to kompendium wiedzy poświęcone zagadnieniom, takim jak zarządzanie ruchem lotniczym (ATM) i funkcjonowanie przestrzeni powietrznej w Europie i w Polsce. Opracowano je z myślą o ukazaniu podstaw instytucjonalnych i prawnych, nowoczesnych technologii oraz procedur zapewniających bezpieczeństwo i efektywność operacji lotniczych.
Publikacja obejmuje szeroki zakres tematów: od struktury międzynarodowych organizacji lotniczych (ICAO, Eurocontrol, EASA) przez przepisy Unii Europejskiej (SES, SESAR) aż po rozwiązania techniczne wspierające komunikację, nawigację i dozorowanie (m.in. ADS-B, GNSS, Data-Link). Szczegółowo przedstawiono klasyfikację przestrzeni powietrznej, zasady ruchu lotniczego, procedury kontroli, a także scharakteryzowano systemy zarządzania przepływem ruchu. Istotnymi zagadnieniami są także kwestie prawne, bezpieczeństwo operacyjne oraz kierunki rozwoju europejskich systemów ATM.
Książka może służyć jako podręcznik akademicki czy materiał pomocniczy w nauczaniu przedmiotów związanych z ruchem lotniczym. Będzie szczególnie wartościowa dla studentów i wykładowców kierunków lotniczych oraz osób zawodowo zajmujących się organizacją przestrzeni powietrznej i zarządzaniem ruchem lotniczym.
Publikacja jest adresowana do studentów, wykładowców, specjalistów branży lotniczej oraz wszystkich zainteresowanych zarządzaniem ruchu w przestrzeni powietrznej.

TOM 2

Organizacja przestrzeni powietrznej. Tom II to podręcznik akademicki poświęcony funkcjonowaniu współczesnego lotnictwa cywilnego, ze szczególnym uwzględnieniem systemów zarządzania ruchem lotniczym (ATM), infrastruktury portów lotniczych oraz specyfiki rynku usług lotniczych w Polsce i Unii Europejskiej.
Autorzy w przystępny sposób przedstawiają kluczowe zagadnienia operacyjne i zarządcze w lotnictwie. Omawiają strukturę i funkcje systemów ATM, zasady naliczania opłat nawigacyjnych i lotniskowych,
a także planowanie i organizację przestrzenną portów lotniczych. Odwołując się do europejskich inicjatyw takich jak SESAR i E-OCVM, autorzy szczególną uwagę poświęcają analizom operacyjnym, symulacjom oraz metodyce zarządzania projektami badawczo-rozwojowymi w sektorze lotniczym.
Podręcznik adresowany jest do studentów kierunków lotniczych i osób przygotowujących się do pracy w obszarach zarządzania ruchem lotniczym i planowania infrastruktury. Może również stanowić wsparcie merytoryczne dla pracowników administracji lotniczej i specjalistów zaangażowanych w rozwój nowoczesnych systemów ATM.

TOM 3

Organizacja przestrzeni powietrznej i ruchu lotniczego. Tom III to podręcznik akademicki poświęcony zarządzaniu bezpieczeństwem w lotnictwie cywilnym. Autorzy koncentrują się na systemowych uwarunkowaniach operacji lotniczych, zasadach kształtowania polityki i struktur odpowiedzialnych za ich bezpieczne funkcjonowanie na poziomie państwowym i organizacyjnym.
W publikacji omówiono kluczowe pojęcia i modele bezpieczeństwa, historyczne i współczesne podejścia do zarządzania ryzykiem oraz ramy prawne i instytucjonalne wyznaczane przez ICAO, EASA i Unię Europejską. Szczególną uwagę poświęcono Systemowi Zarządzania Bezpieczeństwem (SMS), jego komponentom, raportowaniu, audytom, analizie zdarzeń i mechanizmom doskonalenia. Przedstawiono także zagadnienia związane z kulturą bezpieczeństwa, komunikacją, koncepcją Safety II oraz współpracą między podmiotami lotniczymi.
Publikacja adresowana jest do studentów kierunków transportowych, wykładowców, specjalistów lotniczych oraz osób odpowiedzialnych za wdrażanie i utrzymanie systemów bezpieczeństwa w instytucjach nadzoru i zarządzania ruchem lotniczym.

Spis treści – tom II

Słowo wstępne 11
Systemy Zarządzania Ruchem Lotniczym (ATM) 13
Wprowadzenie 15
1. Wykaz funkcjonalności systemów ATM 16
2. Przegląd (wybranych) systemów ATM 20
2.1. Zintegrowany system komunikacji głosowej 20
2.2. Informacyjny system radarowy kontroli ruchu lotniczego 24
2.3. Komponenty systemu 24
2.4. Lokalny system wstępnego przetwarzania planów lotu 25
Przypisy i objaśnienia 28
, Krzysztof Banaszek
Rynek usług lotniczych i jego charakterystyka 29
1. Rynek usług transportu lotniczego i żeglugi powietrznej w Polsce
(geneza, regulacje, tendencje rozwojowe, kierunek rozwoju polskich
portów lotniczych i dostawców usług ATM/CNS) 31
2. Zasady finansowania usług portów lotniczych i żeglugi powietrznej
w przepisach ICAO i przepisach UE 32
3. Opłaty nawigacyjne – opłaty związane z świadczeniem służb żeglugi
powietrznej i innych usług powiązanych 38
4. Podstawy kosztowe opłat nawigacyjnych (trasowych oraz terminalowych) 40
5. Opłaty lotniskowe w Polsce 43
6. System skuteczności działania ATM w Unii Europejskiej
funkcjonujący w ramach SES 46
7. Plany skuteczności działania i okresy referencyjne 52
Przypisy i objaśnienia 61
Infrastruktura Portów Lotniczych 65
1. Charakterystyka lotnisk 67
2. Projektowanie lotniska 69
3. Kodowe oznaczniki lotnisk według IATA oraz ICAO 70
4. Landside&Airside 71
4.1. Różnica między drogą startową a pasem startowym 72
4.2. Oznakowanie dróg startowych 72
4.3. PCN – Pavement Classification Number 77
4.4. Światła podejścia i oznakowanie RWY 77
4.5. Dystanse na RWY 79
4.6. Oznakowanie i oświetlenie dróg kołowania 80
5. Osłona meteo lotniska 80
6. Przestrzeń powietrzna wokół lotniska 83
7. Urządzenia wspomagające pracę ATCO na lotnisku 86
7.1. ACDM 86
7.2. ATIS 87
7.3. ACARS 87
7.4. CPDLC 87
7.5. EFS 88
7.6. SMR 88
7.7. A-SMGCS 89
8. Przepustowość lotniska 89
Analizy i symulacje 93
1. Symulacje 95
1.1. Definicje 95
1.2. Rodzaje symulacji i narzędzi 95
1.3. Strategic Tool 96
1.4. Fast Time Simulator 97
1.5. Real Time Simulator 101
2. Metodologia przeprowadzania symulacji i analiz 102
2.1. Metodologia badań naukowych IMRAD 102
2.2. Metoda symulacji w NEST 103
3. Cele symulacji 103
4. Dane 104
4.1. Analiza danych 105
4.2. Metody statystyczne w analizie danych 105
4.3. Etapy analizy danych 106
4.4. Błędy popełniane przy analizie danych 107
5. Realizacja i zarządzanie projektem 108
6. Przykładowe tematy projektów do wykonania w ramach przedmiotu 108
Przypisy i objaśnienia 109
, Jarosław Piełunowicz
Zarządzanie Projektami B+R 111
1. Zarządzanie projektami badawczo-rozwojowymi w świetle nauk
o zarządzaniu 113
1.1. Główne właściwości projektu 113
1.2. Dziedzina zarządzania projektami 114
1.3. Przegląd metodyk zarządzania projektami 114
1.4. Wykorzystanie metodyk w zależności od charakteru projektu 117
2. Główne uwarunkowania prowadzenia projektów B+R 119
2.1. Wyjątkowe cechy projektów B+R 119
2.2. Typologia projektów B+R 119
3. Modele definiowania projektu oraz analiza systemowa jako podstawa
zarządzania projektami B+R 121
3.1. Definiowanie wymagań dla projektu B+R 121
3.2. Modele definiowania projektu B+R 126
3.3. Modele biznesowe 128
3.4. Analiza systemowa 129
4. Algorytm zarządzania projektem B+R oraz dokumentacja zarządcza 131
4.1. 7 Pryncypiów (zasad) PRINCE2 131
4.2. Organizacja projektu 132
4.3. Zasady zarządzania pakietami projektów B+R 137
Organizacja Projektu B+R na przykładzie Pr-118 iTEC w PAŻP 139
5. Przygotowanie i inicjowanie projektu 142
5.1. Przygotowanie projektu 142
5.2. Uzasadnienie biznesowe 142
5.3. Inicjowanie projektu 143
5.4. Przygotowanie i inicjowanie projektu zgodnie z metodyką PAŻP 144
6. Pomocnicza dokumentacja projektowa 145
6.1. Plan zarządzania projektem 145
6.2. Plan zarządzania komunikacją 145
6.3. Plan zarządzania jakością 147
6.4. Plan zarządzania kosztami 147
6.5. Plan zarządzania ryzykiem 149
7. Faza realizacji projektu 150
7.1. Sterowanie etapami 150
7.2. Zarządzanie dostarczaniem produktów 152
7.3. Zarządzanie Zakresem Etapu 152
7.4. Zamknięcie i zakończenie projektu 153
8. Informatyczne wsparcie procesu zarządzania projektem B+R 153
8.1. Narzędzia wspierające zarządzanie projektami 153
8.2. Narzędzia informatyczne wspierające planowanie projektu 154
8.3. Narzędzia informatyczne wspierające zarządzanie projektem 154
9. Zagadnienie komercjalizacji prac badawczo-rozwojowych 154
9.1. Komercjalizacja wiedzy 154
9.2. Modele komercjalizacji 155
10. Wyzwania badawczo-rozwojowe w PAŻP 155
10.1. Wyzwania badawczo-rozwojowe dla europejskiego ATM 155
10.2. Strategia PAŻP 155
10.3. Cele operacyjno-techniczne jako podstawa wyzwań
badawczo-rozwojowych w PAŻP 156
11. PAŻP w SES ATM Research (SESAR) 160
11.1. SESAR – Komponent badawczo-rozwojowy europejskiego ATM 160
11.2. Cykl życia koncepcji w ramach SESAR 161
11.3. Organizacja programu SESAR 2020 161
11.4. Udział PAŻP w programie SESAR2020 162
12. Cykl życia koncepcji innowacyjnej w ATM – od inwencji do wdrożenia –
zgodnie z E-OCVM 164
12.1. Cykl życia koncepcji innowacyjnej 164
12.2. Rozwój konceptu zgodnie z E-OCVM 165
12.3. Weryfikacja uzasadnienia biznesowego w trakcie pracy
z E-OCVM 166
12.4. Pryncypia metodologii E-OCVM 166
13. Praktyka zarządzania projektami B+R w zakresie rozwoju i wdrażania
systemów zarządzania ruchem lotniczym 167
13.1. Projekt rozwój narzędzi do zarządzania konfliktami w systemie
ATM – PJ.10 Wave1 i PJ.18 Wave2 SESAR2020 167
13.2. Program rozwoju systemu ATM jako przykład koncepcji rozwoju
systemów ATM uwzględniających elementy B+R 168
Przypisy i objaśnienia 168

• Autor: Julian Wiatr
• Rok wydania: 2026, wydanie II, rozszerzone i uaktualnione
• ISBN: 978-83-64094-85-9
• Liczba stron: 248
• Oprawa: miękka
• Format: 16x23 cm

Spis treści

Od Autora / 5

1. Nagrzewanie się kabli i przewodów / 7
2. Ogólne zasady doboru przewodów oraz ich zabezpieczeń / 9
3. Dobór przewodów i kabli na długotrwałą obciążalność prądową i przeciążalność / 29
4. Sprawdzanie dobranych przewodów i kabli na warunki zwarciowe oraz wymagania zwarciowe stawiane zabezpieczeniom / 44
5. Sprawdzanie dobranych kabli lub przewodów na warunek spadku napięcia / 67
6. Sprawdzanie dobranych przewodów i kabli z warunku samoczynnego wyłączenia / 75
7. Wyznaczanie przekroju przewodu neutralnego w obwodach zasilających odbiorniki nieliniowe / 94
8. Dobór przewodów do zasilania urządzeń elektrycznych, które muszą funkcjonować w czasie pożaru / 97
9. Dobór przewodów połączonych równolegle / 110
10. Tabele doboru i oznaczenia przewodów / 120
11. Dobór przewodów szynowych / 159
12. Wymagania dla kabli i przewodów wynikające z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. / 174
13. Instalacje fotowoltaiczne – dobór falownika, przewodów oraz ich zabezpieczeń. Neutralizacja zagrożeń od instalacji PV w czasie pożaru / 188
14. Poprawność doboru przewodów instalowanych wewnątrz rozdzielnicy jako warunek minimalizacji zagrożeń pożarowych / 202
15. Literatura / 221

Od Autora

Przewody elektryczne stanowią podstawowy element każdej instalacji elektrycznej stanowiącej wyposażenie budynku. Od ich poprawnego doboru zależy również bezpieczeństwo osób użytkujących instalację oraz bezpieczeństwo pożarowe budynku. Zasady doboru przewodów są jednoznacznie określone w normach przedmiotowych, z których jednak projektanci elektrycy nie zawsze korzystają, co w konsekwencji powoduje, że projektowana instalacja może mieć wiele błędów.

Bardzo istotne jest dobranie właściwych zabezpieczeń przewodów i kabli. Problematyka doboru zabezpieczeń przeciążeniowych oraz zabezpieczeń zwarciowych przewodów i kabli niskiego napięcia jest związana z ich roboczą i zwarciową obciążalnością prądową. Pierwszym krokiem jest ustalenie wartości spodziewanego prądu obciążenia IB, który stanowi podstawę doboru prądu znamionowego zabezpieczenia In oraz wstępnego doboru obciążalności długotrwałej Iz przewodu. Drugim krokiem jest dobór prądu znamionowego i/lub nastawczego zabezpieczenia nadprądowego w taki sposób, aby wytrzymały prąd IB spodziewanego obciążenia oraz prądy załączeniowe, będące prądami normalnego użytkowania. Trzecim krokiem jest dobór przekroju przewodu w taki sposób, aby spełniał on wymagania w zakresie wytrzymałości mechanicznej, obciążalności cieplnej długotrwałej i zwarciowej, dopuszczalnego spadku napięcia oraz warunki ochrony przeciwporażeniowej zgodnie z wymaganiami normy PN-HD 60364-4-41:2009 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Część 4-41: Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przed porażeniem elektrycznym.

Osobnym problemem jest dobór przewodów do zasilania urządzeń ppoż., które muszą funkcjonować w czasie pożaru, kiedy występuje wysoka temperatura powodująca znaczny wzrost rezystancji przewodów zasilających. Zagadnienia te nie zostały dotychczas objęte normalizacją, w związku z czym często projektanci nieświadomie popełniają podczas projektowania instalacji wiele błędów, mimo że pozornie dobór przewodów został wykonany zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami.

Generalnie w obwodach bezpieczeństwa, do których należy zaliczyć urządzenia ppoż., takie jak np. oświetlenie awaryjne, pompy pożarowe, pompy tryskaczowe, DSO oraz dźwigi dla ekip ratowniczych, a także obwody bezpieczeństwa w ruchu lotniczym, kolejowym, drogowym i wodnym oraz w obwodach kontroli dostępu, nie należy stosować wyłączników różnicowoprądowych oraz zabezpieczeń przeciążeniowych. W obwodach tych w celu wyeliminowania przypadkowych zadziałań, prądy znamionowe lub nastawcze zabezpieczeń zwarciowych należy zawyżyć o jeden lub dwa stopnie w porównaniu z zwartością wynikającą ze zwykłych zasad ich doboru. Przy doborze zabezpieczeń należy również pamiętać o zachowaniu wybiórczości ich działania z zabezpieczeniami usytuowanymi na niższych stopniach zabezpieczeń.

Niniejsze opracowanie w zamierzeniu Autora ma być podręczną „ściągą” dla projektantów i wykonawców, z której będą mogli zawsze skorzystać w warunkach budowy. Czytelników, którzy chcieliby pogłębić swoją wiedzę w zakresie doboru przewodów i kabli nn oraz ich zabezpieczania, zachęcamy do lektury książki pt. „Ochrona przeciwporażeniowa oraz dobór przewodów i ich zabezpieczeń w instalacjach elektrycznych niskiego napięcia”, naszego autorstwa, wydanej w ramach serii wydawniczej „Zeszyty dla elektryków”.

Aktualne wydanie uwzględnia zmiany wynikłe z wycofania bez zastąpienia w dniu 10 maja 2017 r. przez prezesa PKN normy PN-IEC 60364-5-523:2001 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Obciążalność prądowa długotrwała przewodów.

Zawarte w publikacji tabele dopuszczalnej obciążalności prądowej przewodów są zgodne z wymaganiami normy PN-HD 60364-5-52:2011 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Część 5-52: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Oprzewodowanie

Julian Wiatr

Celem opracowania jest pokazanie problemów, z jakimi muszą się zmierzyć projektanci urządzeń dla przemysłu spożywczego, w których realizowane są procesy cieplne, aby urządzenia te były przyjazne dla użytkownika i środowiska. Podejmowane działania mają zapewnić m.in. zmniejszenie zużycia energii, wykorzystanie wszystkich składników przetwarzanego surowca, a co za tym idzie, zmniejszenie śladu węglowego.

Spis treści
1 Wstęp 9
2 Charakterystyka sterylizatorów 11
21 Czynniki wpływające na dobór sterylizatora 11
22 Podział sterylizatorów 12
221 Sterylizatory z powietrzem jako medium grzejnym 12
222 Sterylizatory parowe 12
223 Sterylizatory parowo-powietrzne 14
224 Sterylizator mikrofalowy 16
225 Sterylizatory wodne ogrzewane parą w procesie barbotażu 17
226 Sterylizatory wodne ogrzewane przeponowo parą wodną 18
3 Procedura doboru medium grzejnego 24
31 Metodyka doboru medium grzejnego 24
32 Selekcja mediów grzejnych 25
321 Warunki brzegowe 25
322 Potencjalne media grzejne 26
323 Ocena spełnienia warunków brzegowych 27
33 Wybór medium grzejnego 28
4 Odzysk ciepła z procesu sterylizacji 29
41 Możliwość wykorzystania ciepła poprocesowego 29
42 Organizacja gospodarki energetycznej
w zakładzie realizującym proces sterylizacji 30
43 Bezpośredni odzysk ciepła 30
44 Wykorzystanie ciepła do celów chłodniczych 31
45 Wykorzystanie ciepła z nośnika o niskiej temperaturze 34
5 Schładzanie sterylizatora 35
51 Model obliczeniowy dla procesu schładzania sterylizatora 35
52 Charakterystyka programu komputerowego 40
53 Analiza obliczeniowa dla serii procesów schładzania 44
6 Badania eksperymentalne sterylizatora
z systemem kaskadowym 55
61 Struktura stanowiska 55
62 System kaskadowego schładzania sterylizatora,
wersja uproszczona 57
63 System pomiarowy stosowany w układzie
schładzania kaskadowego 59
8 Spis treści
64 Wyniki badań układu z kaskadowym schładzaniem sterylizatora 69
65 Wnioski końcowe z badań sterylizatora 81
7 Wybór medium grzejnego, określenie zmienności temperatur
i ciśnień dla medium grzejnego wyparki 82
8 Dobór kształtu powierzchni wymiany ciepła
i typu mieszadła 84
9 Model matematyczny wyparki 87
91 Informacje wstępne 87
92 Równania bilansowe masy i energii 89
921 Strumienie masy 89
922 Strumienie energii (moce) 90
93 Przenikanie ciepła 95
931 Przenikanie ciepła – mieszadło i płaszcz wyparki 95
932 Przenikanie ciepła – skraplacz 98
10 Weryfikacja i walidacja modelu matematycznego 103
101 Uwagi wstępne 103
102 Równania opisujące właściwości termofizyczne wody
jako czynnika roboczego i produktu modelowego 103
1021 Woda w stanie ciekłym poniżej linii nasycenia
(w stanie przechłodzonym) 103
1022 Woda wrząca (x = 0) i para nasycona sucha (x = 1) 107
1023 Mokra para wodna 108
11 Charakterystyka programu komputerowego 110
12 Walidacja programu obliczeniowego 112
13 Wykorzystanie ciepła poprocesowego 117
131 Źródła ciepła poprocesowego 117
132 Możliwości wykorzystania ciepła w zakładzie 117
1321 Ciepło zawarte w skroplonych oparach 117
1322 Ciepło zawarte w wodzie pochłodniczej 118
133 Wnioski końcowe z badań wyparki 119
Bibliografia 120

Dotychczas na rynku wydawniczym nie została wydana książka o takiej tematyce.[…] praca jest nowatorska, o unikatowym ujęciu tematu, skupiająca specjalistów w tym zakresie.

dr hab. Anna Biedunkiewicz

Niniejsza publikacja jest pierwszą próbą zebrania wielodziedzinowego materiału oraz pierwszą próbą systematyki tężni w Polsce. Stanowi rzeczowy i konsekwentnie opracowany materiał – punkt wyjścia do dalszych badań.

dr hab. inż. arch. 
Anna Dybczyńska-Bułyszko, prof. PW

Przedmowa / 7

Agnieszka Chudzińska
Transformacja funkcji tężni solankowych na przestrzeni wieków. Między dziedzictwem a polityką / 9

Agnieszka Chudzińska, Piotr Opałka
Współczesne tężnie solankowe. Między tradycją a innowacją / 33

Ryszard Wojtasiewicz
Budowanie tężni krok po kroku / 59

Marta Chylińska, Damian Rumiński
Impregnacja drewna do budowy tężni / 89

Arkadiusz Krawiec
Solanki i wody chlorkowo-sodowe w Polsce / 107

Aleksandra Burkowska-But, Weronika Szuba
Mikroorganizmy w solankach tężniowych / 121

Jolanta Zegarska 
Zastosowanie wód chlorkowo-sodowych w lecznictwie / 145

Marta Chylińska, Przemysław Drzazga
Użytkowanie tężni / 175

Informacje o autorach / 189

ISBN: 978-83-68390-25-4
liczba stron: 288
format: B5
oprawa: miękka
rok wydania: 2025
wydanie: 1

W monografii przedstawiono wyniki badań wykonanych w Katedrze Maszyn i Urządzeń Energetycznych. Dotyczyły one instalacji fotowoltaicznych i skupiały się przede wszystkim na określeniu rzeczywistych mocy i energii uzyskiwanej w przeciągu roku. Dużą część monografii poświęcono również elektrolizerom wody do produkcji czystego wodoru. Praca odnosi się także do opisu wodorowych ogniw paliwowych z polimerową membraną elektrolityczną. 

Wyd 2026

Format PDF

str 85

Spis treści
Streszczenie ....................................................................................................................... 5
Summary ........................................................................................................................... 5
Przedmowa ................................................................................................................................... 7
1. Wprowadzenie .......................................................................................................................... 9
1.1. Ogólne informacje o projektowaniu konstrukcji z uwagi na warunki
pożarowe według Eurokodów ................................................................................... 9
1.2. Przeznaczenie i zakres stosowania poradnika .......................................................... 10
2. Podstawy projektowania konstrukcji drewnianych z uwagi na warunki pożarowe ............. 11
2.1. Oddziaływania termiczne pożaru na konstrukcje .................................................... 11
2.2. Klasy odporności ogniowej według PN-EN 13501-2 .............................................. 12
2.3. Zasady ustalania obciążeń w warunkach pożarowych według PN-EN 1991-1-2 ...... 15
3. Zachowanie się konstrukcji drewnianych w warunkach pożarowych .................................. 19
3.1. Charakterystyka ogólna ........................................................................................... 19
3.2. Zwęglanie drewna i materiałów drewnopochodnych .............................................. 19
3.3. Właściwości wytrzymałościowe drewna w wysokiej temperaturze ........................ 26
3.4. Właściwości termiczne drewna ............................................................................... 27
4. Zasady projektowania konstrukcji drewnianych z uwagi na warunki pożarowe ................. 31
4.1. Informacje ogólne .................................................................................................... 31
4.2. Zasady projektowania w warunkach normalnych według PN-EN 1995-1-1 ........... 31
4.3. Zasady projektowania konstrukcji drewnianych z uwagi na warunki pożarowe ..... 36
4.4. Metoda zredukowanego przekroju ........................................................................... 38
4.5. Metoda zredukowanych właściwości ...................................................................... 38
4.6. Przykłady obliczeń................................................................................................... 42
5. Odporność ogniowa zestawów ściennych i stropowych ....................................................... 53
5.1. Analiza funkcji nośnej ............................................................................................. 53
5.2. Analiza funkcji oddzielającej ................................................................................... 60
6. Projektowanie połączeń .......................................................................................................... 71
6.1. Zasady ogólne .......................................................................................................... 71
6.2. Złącza z bocznymi elementami drewnianymi (złącza typu drewno-drewno) .......... 72
6.3. Złącza z zastosowaniem zewnętrznych płytek stalowych
(złącza typu drewno-stal) ........................................................................................ 82
Bibliografia ................................................................................................................................. 83