Pozyskiwanie dowodów elektronicznych przez organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości
Stan prawny: 1 stycznia 2026 r.
Opracowanie koncentruje się na najczęściej występujących praktycznych problemach związanych z pozyskiwaniem dowodów elektronicznych przez organy ścigania i wymiar sprawiedliwości. Omawia dobre i złe praktyki oraz kluczowe zagadnienia dotyczące standaryzacji i ujednolicania procedur pozyskiwania e-dowodów.
Dużą wartością książki są przejrzyste schematy, które pomagają szybko ustalić:
- jakie narzędzie prawne zastosować,
- na jakiej podstawie można uzyskać dany materiał,
- od czego to zależy (kategoria danych i miejsce ich przechowywania – np. kraj/ zagranica, rodzaj usługodawcy, charakter danych).
Dzięki temu czytelnik otrzymuje konkretne wskazówki, jak poruszać się po złożonym obszarze dowodów elektronicznych – tak, aby sprawnie odnaleźć dostępne ścieżki pozyskania danych w konkretnych sprawach.
W książce zamieszczono schematy dotyczące:
- identyfikacji użytkowników usług krajowych i zagranicznych,
- trybów europejskiego nakazu ochrony (EPO) i europejskiego nakazu dochodzeniowego (END),
- pozyskiwania danych na podstawie ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, Prawa komunikacji elektronicznej, Kodeksu postępowania karnego.
Istotną część publikacji stanowi omówienie procedur wynikających z unijnego rozporządzenia 2023/1543 dotyczącego e-dowodów, które zacznie obowiązywać w sierpniu 2026 r. Książka uwzględnia również praktyczny kontekst instrumentów krajowych i unijnych (m.in. retencję i udostępnianie danych, rozwiązania z zakresu prawa karnego procesowego), a także zagadnienia open-source intelligence oraz szyfrowania i maskowania danych.
Publikacja prezentuje cztery przykłady spraw, a następnie syntetyczne ich podsumowanie oraz wskazanie dobrych i złych praktyk oraz potrzebę stworzenia standardowych procedur operacyjnych. To połączenie teorii z praktyką ułatwia przełożenie przepisów i instrumentów na konkretne działania w postępowaniu karnym.
Książka będzie szczególnie przydatna dla praktyków – sędziów, prokuratorów, obrońców i pełnomocników – którzy na co dzień mierzą się z realnymi problemami pozyskiwania dowodów elektronicznych w sprawach karnych. Zainteresuje także pracowników naukowych zajmujących się krajowym i międzynarodowym prawem karnym.
Spis treści
Dostępność: średnia ilość
Wysyłka w: 3 dni
Postępowanie administracyjne, postępowanie egzekucyjne w administracji i postępowanie sądowoadministracyjne
Siódme wydanie uwzględnia ostatnie nowelizacje, w tym zasady doręczania dokumentów w postępowaniu administracyjnym drogą elektroniczną oraz kolejną „dużą” nowelizację ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z 9.03.2023 r. (Dz.U. poz. 556), w wyniku której istotne zmiany dotknęły zarówno wierzycieli należności publicznoprawnych, jak i organy egzekucyjne. Skondensowana forma i przejrzysty układ podręcznika, liczne wyliczenia, przykłady, a także porównania i przeciwstawienia pokrewnych lub podobnych kwestii i pojęć uławiają zrozumienie i przyswojenie omawianych zagadnień. Szczegółowo omówione zostały problemy niejasne w świetle przepisów prawa oraz budzące kontrowersje w piśmiennictwie i judykaturze. Przytoczono przy tym najbardziej reprezentatywne poglądy doktryny, orzeczenia sądów oraz stanowisko autora.
Publikacja przeznaczona jest przede wszystkim dla studentów prawa i administracji. Zainteresuje również pracowników organów administracji publicznej, przedstawicieli nauki prawa administracyjnego oraz prawników praktyków – adwokatów, radców prawnych, sędziów, prokuratorów.
| Wykaz skrótów | 17 |
| Część pierwsza: ZAGADNIENIA OGÓLNE | |
| Rozdział I: Geneza i rozwój postępowania administracyjnego i sądownictwa administracyjnego | 23 |
| 1. Europa | 23 |
| 2. Polska | 28 |
| 2.1. Okres międzywojenny | 28 |
| 2.2. Okres po II wojnie światowej | 31 |
| Rozdział II: Pojęcie postępowania administracyjnego | 41 |
| 1. Postępowanie administracyjne w szerokim znaczeniu | 41 |
| 2. Postępowanie administracyjne w wąskim znaczeniu | 44 |
| 2.1. Pojęcie | 44 |
| 2.2. Rodzaje | 47 |
| 3. Normy proceduralne w systemie prawa administracyjnego | 54 |
| 4. Zakres regulacji objętej Kodeksem postępowania administracyjnego | 56 |
| Rozdział III: Zasady ogólne postępowania administracyjnego | 59 |
| 1. Charakter prawny, zakres obowiązywania i funkcje | 59 |
| 2. Katalog zasad | 62 |
| Część druga: POSTĘPOWANIE ADMINISTRACYJNE JURYSDYKCYJNE – OGÓLNE I PODATKOWE | |
| Rozdział I: Organy prowadzące postępowanie | 85 |
| 1. Charakterystyka | 85 |
| 1.1. Uwagi ogólne | 85 |
| 1.2. Organy administracji rządowej | 86 |
| 1.2.1. Naczelne organy administracji rządowej | 86 |
| 1.2.2. Inne centralne organy administracji rządowej | 86 |
| 1.2.3. Terenowe organy rządowej administracji zespolonej | 89 |
| 1.2.4. Terenowe organy rządowej administracji niezespolonej | 90 |
| 1.3. Organy samorządu terytorialnego | 91 |
| 1.4. Organy administracji w znaczeniu funkcjonalnym | 92 |
| 1.5. Organy podatkowe | 94 |
| 2. Właściwość organów | 95 |
| 2.1. Pojęcie właściwości | 95 |
| 2.2. Spory o właściwość | 101 |
| 3. Wyłączenie organu, wyłączenie pracownika organu i członka organu kolegialnego | 104 |
| Rozdział II: Uczestnicy postępowania administracyjnego | 109 |
| 1. Strona | 109 |
| 1.1. Pojęcie strony | 109 |
| 1.2. Zdolność procesowa | 115 |
| 1.3. Pełnomocnictwo strony | 117 |
| 1.4. Następstwo proceduralne | 120 |
| 2. Uczestnicy (podmioty) na prawach strony | 121 |
| 2.1. Pojęcie | 121 |
| 2.2. Udział organizacji społecznej w postępowaniu | 122 |
| 2.3. Udział prokuratora w postępowaniu | 125 |
| 2.4. Udział Rzecznika Praw Obywatelskich w postępowaniu | 128 |
| 2.5. Udział Rzecznika Praw Dziecka w postępowaniu | 131 |
| 2.6. Udział Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców w postępowaniu | 132 |
| 3. Osoby zainteresowane | 132 |
| 4. Inni uczestnicy | 133 |
| Rozdział III: Zasady wnoszenia podań, doręczeń i wezwań | 135 |
| 1. Wnoszenie podań | 135 |
| 2. Doręczanie dokumentów i inne formy zawiadamiania | 138 |
| 3. Wezwania | 145 |
| Rozdział IV: Terminy | 149 |
| 1. Rodzaje terminów | 149 |
| 2. Obliczanie terminów | 151 |
| 3. Terminy załatwiania spraw | 153 |
| Rozdział V: Postępowanie przed organami I instancji | 161 |
| 1. Wszczęcie postępowania | 161 |
| 1.1. Tryb wszczęcia | 161 |
| 1.2. Współuczestnictwo stron | 165 |
| 2. Postępowanie wyjaśniające | 167 |
| 2.1. Postępowanie wyjaśniające a postępowanie dowodowe | 167 |
| 2.2. Inicjatywa dowodowa | 169 |
| 2.2.1. Ciężar dowodu i obowiązek dowodzenia | 169 |
| 2.2.2. Żądanie dowodowe strony | 174 |
| 2.3. Dowody | 176 |
| 2.3.1. Pojęcie | 176 |
| 2.3.2. Dokumenty | 177 |
| 2.3.3. Świadkowie | 180 |
| 2.3.4. Opinie biegłych | 186 |
| 2.3.5. Oględziny | 187 |
| 2.3.6. Przesłuchanie strony | 187 |
| 2.3.7. Oświadczenie strony | 188 |
| 2.4. Formy postępowania dowodowego | 189 |
| 2.4.1. Rozprawa | 189 |
| 2.4.2. Postępowanie gabinetowe | 192 |
| 2.5. Uprawdopodobnienie i stwierdzenie prawdopodobieństwa | 192 |
| 2.6. Domniemania i fikcje prawne | 194 |
| 2.7. Oszacowanie | 197 |
| 3. Mediacja | 198 |
| 4. Zawieszenie postępowania | 201 |
| 5. Umorzenie postępowania | 205 |
| 6. Ugoda | 207 |
| 7. Decyzja administracyjna | 210 |
| 7.1. Istota decyzji | 210 |
| 7.2. Elementy decyzji | 211 |
| 7.3. Podstawa prawna decyzji | 213 |
| 7.4. Uzasadnienie decyzji | 218 |
| 7.5. Uzupełnienie, sprostowanie i wyjaśnienie treści decyzji | 220 |
| 7.6. Wykonanie decyzji organu I instancji | 221 |
| 7.7. Decyzja administracyjna jako prawna forma działania administracji | 225 |
| 7.7.1. Pojęcie aktu administracyjnego | 225 |
| 7.7.2. Rodzaje aktów administracyjnych | 227 |
| 7.7.3. Moc obowiązująca aktu administracyjnego | 230 |
| 8. Milczące załatwienie sprawy | 232 |
| 9. Postanowienia | 235 |
| 10. Udostępnianie akt sprawy | 237 |
| 11. Postępowanie uproszczone | 240 |
| Rozdział VI: Postępowanie odwoławcze i zażaleniowe | 243 |
| 1. Istota i rodzaje środków prawnych | 243 |
| 2. Odwołanie | 246 |
| 2.1. Istota postępowania odwoławczego | 246 |
| 2.2. Forma, treść i tryb wniesienia odwołania | 249 |
| 2.3. Postępowanie przed organem odwoławczym | 252 |
| 2.4. Zasady orzekania w II instancji | 254 |
| 2.5. Rozstrzygnięcia organu odwoławczego | 256 |
| 3. Zażalenie | 261 |
| 4. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy | 263 |
| Rozdział VII: Postępowania nadzwyczajne | 265 |
| 1. Uwagi ogólne | 265 |
| 2. Wznowienie postępowania | 267 |
| 2.1. Przesłanki wznowienia postępowania | 267 |
| 2.2. Właściwość organów | 270 |
| 2.3. Tryb i termin do wniesienia żądania wznowienia | 270 |
| 2.4. Suspensywność | 271 |
| 2.5. Przebieg postępowania wznowieniowego | 272 |
| 2.6. Rozstrzygnięcia w postępowaniu wznowieniowym | 273 |
| 3. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji | 275 |
| 3.1. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji | 275 |
| 3.2. Właściwość organów | 275 |
| 3.3. Przedawnienie dopuszczalności wszczęcia postępowania | 276 |
| 3.4. Suspensywność | 277 |
| 3.5. Rozstrzygnięcia w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji | 277 |
| 4. Postępowania nadzwyczajne w odniesieniu do postanowień | 279 |
| 5. Wzruszenie decyzji ostatecznej ze względów celowościowych | 280 |
| 5.1. Uwagi ogólne | 280 |
| 5.2. Wzruszenie decyzji w trybie art. 154 i 155 k.p.a. | 280 |
| 5.3. Tak zwane wywłaszczenie prawa (art. 161 k.p.a.) | 282 |
| 5.4. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji (art. 162 § 1 k.p.a.) | 282 |
| 5.5. Uchylenie decyzji wydanej z zastrzeżeniem dopełnienia określonej czynności (art. 162 § 2 k.p.a.) | 285 |
| 6. Zbieg postępowań nadzwyczajnych | 286 |
| Rozdział VIII: Opłaty i koszty postępowania | 293 |
| 1. Uwagi ogólne | 293 |
| 2. Opłaty administracyjne | 294 |
| 3. Koszty postępowania | 295 |
| Rozdział IX: Odszkodowanie za szkodę spowodowaną wydaniem lub wzruszeniem decyzji | 299 |
| Część trzecia: POSTĘPOWANIE W SPRAWACH WYDAWANIA ZAŚWIADCZEŃ | |
| Rozdział I: Istota zaświadczenia | 305 |
| Rozdział II: Przebieg postępowania | 311 |
| Część czwarta: POSTĘPOWANIE W SPRAWACH SKARG I WNIOSKÓW | |
| Rozdział I: Zagadnienia ogólne | 317 |
| Rozdział II: Składanie, przyjmowanie i załatwianie skarg i wniosków | 321 |
| Rozdział III: Zbieg postępowania skargowego i postępowania jurysdykcyjnego | 325 |
| Część piąta: POSTĘPOWANIE EGZEKUCYJNE W ADMINISTRACJI | |
| Rozdział I: Zagadnienia ogólne | 329 |
| 1. Istota i zakres stosowania egzekucji administracyjnej | 329 |
| 2. Zasady ogólne postępowania egzekucyjnego | 332 |
| 3. Podmioty postępowania egzekucyjnego | 336 |
| 3.1. Organ egzekucyjny | 336 |
| 3.2. Wierzyciel | 340 |
| 3.3. Zobowiązany | 342 |
| 3.4. Prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, organizacja społeczna | 343 |
| 3.5. Inni uczestnicy | 345 |
| Rozdział II: Przebieg postępowania egzekucyjnego | 351 |
| 1. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego i przystąpienie do egzekucji | 351 |
| 2. Egzekucja z majątku osobistego zobowiązanego i majątku wspólnego | 356 |
| 3. Zmiany podmiotowe i przedmiotowe | 359 |
| 4. Przerwanie toku postępowania | 360 |
| 4.1. Zawieszenie postępowania | 360 |
| 4.2. Wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymanie czynności egzekucyjnych | 362 |
| 4.3. Umorzenie postępowania | 362 |
| 5. Postępowanie uproszczone | 365 |
| 6. Zbieg egzekucji | 366 |
| 7. Zakończenie postępowania | 370 |
| Rozdział III: Środki egzekucyjne | 373 |
| 1. Egzekucja należności pieniężnych | 373 |
| 1.1. Egzekucja z pieniędzy | 373 |
| 1.2. Egzekucja z wierzytelności pieniężnych | 374 |
| 1.2.1. Egzekucja z wynagrodzenia za pracę | 374 |
| 1.2.2. Egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego | 376 |
| 1.2.3. Egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych | 376 |
| 1.2.4. Egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych | 379 |
| 1.3. Egzekucja z innych praw majątkowych | 381 |
| 1.3.1. Egzekucja z praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunkach oraz z wierzytelności z rachunków pieniężnych | 381 |
| 1.3.2. Egzekucja z praw majątkowych zarejestrowanych w rejestrze akcjonariuszy | 382 |
| 1.3.3. Egzekucja z tzw. zmaterializowanych papierów wartościowych | 384 |
| 1.3.4. Egzekucja z weksla | 385 |
| 1.3.5. Egzekucja z praw własności intelektualnej | 386 |
| 1.3.6. Egzekucja z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością | 388 |
| 1.3.7. Egzekucja z pozostałych praw majątkowych | 388 |
| 1.4. Egzekucja z ruchomości | 389 |
| 1.4.1. Etapy | 389 |
| 1.4.2. Zajęcie i oszacowanie | 389 |
| 1.4.3. Sprzedaż | 391 |
| 1.5. Egzekucja z nieruchomości | 395 |
| 1.5.1. Uwagi ogólne | 395 |
| 1.5.2. Zajęcie i oszacowanie | 396 |
| 1.5.3. Sprzedaż | 398 |
| 2. Egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym | 402 |
| 2.1. Grzywna w celu przymuszenia | 402 |
| 2.2. Wykonanie zastępcze | 403 |
| 2.3. Odebranie rzeczy ruchomej | 404 |
| 2.4. Odebranie nieruchomości | 405 |
| 2.5. Przymus bezpośredni | 406 |
| Rozdział IV: Postępowanie zabezpieczające | 407 |
| 1. Tryb ogólny | 407 |
| 2. Tryb szczególny | 412 |
| 3. Zbieg z egzekucją | 414 |
| Rozdział V: Środki prawne | 415 |
| 1. Środki administracyjne | 415 |
| 1.1. Skarga na bezczynność wierzyciela | 415 |
| 1.2. Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej | 415 |
| 1.3. Wniosek o wyłączenie spod egzekucji | 417 |
| 1.4. Skarga na czynność egzekucyjną | 419 |
| 1.5. Uchylenie czynności egzekucyjnej | 420 |
| 1.6. Skarga na przewlekłość postępowania | 421 |
| 1.7. Zażalenie | 421 |
| 1.8. Szczególne środki prawne | 422 |
| 1.9. Środki prawne przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego | 424 |
| 2. Środki sądowe | 424 |
| 2.1. Powództwo ekscydencyjne | 424 |
| 2.2. Powództwo opozycyjne | 425 |
| 2.3. Powództwo odszkodowawcze | 426 |
| 2.4. Skarga do sądu administracyjnego | 426 |
| Rozdział VI: Udzielanie pomocy obcemu państwu oraz korzystanie z pomocy obcego państwa przy dochodzeniu należności pieniężnych | 427 |
| 1. Zakres i ogólne zasady udzielania wzajemnej pomocy | 427 |
| 2. Występowanie o udzielenie pomocy do obcego państwa | 430 |
| 2.1. Uwagi ogólne | 430 |
| 2.2. Wniosek o udzielenie informacji | 432 |
| 2.3. Wniosek o powiadomienie zainteresowanego podmiotu | 432 |
| 2.4. Wniosek o odzyskanie należności pieniężnych | 433 |
| 2.5. Wniosek o zabezpieczenie należności pieniężnych | 434 |
| 3. Udzielanie pomocy obcemu państwu | 435 |
| 3.1. Uwagi ogólne | 435 |
| 3.2. Udzielanie informacji | 436 |
| 3.3. Powiadomienie zainteresowanego podmiotu | 437 |
| 3.4. Odzyskiwanie należności pieniężnych | 438 |
| 3.5. Zabezpieczenie należności pieniężnych | 440 |
| Część szósta: POSTĘPOWANIE SĄDOWOADMINISTRACYJNE | |
| Rozdział I: Ustrój sądownictwa administracyjnego w Polsce | 443 |
| 1. Sądy administracyjne w systemie organów państwa | 443 |
| 1.1. Uwagi ogólne | 443 |
| 1.2. Sądy administracyjne a Prezydent RP | 443 |
| 1.3. Sądy administracyjne a Krajowa Rada Sądownictwa | 444 |
| 1.4. Sądy administracyjne a naczelne organy administracji państwowej | 446 |
| 2. Struktura sądów administracyjnych | 446 |
| 2.1. Struktura wojewódzkich sądów administracyjnych | 446 |
| 2.2. Struktura Naczelnego Sądu Administracyjnego | 447 |
| 3. Organy sądów administracyjnych | 448 |
| 3.1. Organy Naczelnego Sądu Administracyjnego | 448 |
| 3.2. Organy wojewódzkich sądów administracyjnych | 449 |
| 4. Sędziowie, asesorzy, referendarze i asystenci sędziów | 450 |
| 4.1. Sędziowie | 450 |
| 4.2. Asesorzy | 453 |
| 4.3. Referendarze | 454 |
| 4.4. Asystenci sędziów | 454 |
| Rozdział II: Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne | 457 |
| 1. Uwagi ogólne | 457 |
| 2. Formy działania i opieszałości administracji kontrolowane przez sądy administracyjne | 457 |
| Rozdział III: Zasady ogólne postępowania sądowoadministracyjnego | 471 |
| 1. Zasada dostępu do sądu | 471 |
| 2. Zasada dwuinstancyjności | 472 |
| 3. Zasada legalizmu | 473 |
| 4. Zasada pisemności | 474 |
| 5. Zasada równości stron | 475 |
| 6. Zasada udzielania pomocy stronom | 476 |
| 7. Zasada jawności | 476 |
| 8. Zasada szybkości postępowania | 477 |
| 9. Zasada oficjalności i dyspozycyjności | 478 |
| Rozdział IV: Podmioty i uczestnicy postępowania | 481 |
| 1. Sąd | 481 |
| 1.1. Właściwość sądu | 481 |
| 1.2. Wyłączenie sędziego | 483 |
| 2. Strony | 485 |
| 2.1. Pojęcie strony | 485 |
| 2.2. Wielopodmiotowość | 486 |
| 3. Uczestnicy postępowania | 487 |
| 4. Pełnomocnictwo | 489 |
| Rozdział V: Doręczenia i terminy w postępowaniu sądowoadministracyjnym | 491 |
| 1. Doręczenia | 491 |
| 1.1. Ogólne zasady doręczania pism | 491 |
| 1.2. Doręczanie pism osobom fizycznym | 492 |
| 1.3. Doręczanie pism osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym | 494 |
| 1.4. Fikcja prawna doręczenia | 495 |
| 1.5. Doręczenie elektroniczne | 495 |
| 2. Terminy w postępowaniu sądowoadministracyjnym | 496 |
| 2.1. Rodzaje terminów | 496 |
| 2.2. Warunki przywrócenia terminu | 498 |
| Rozdział VI: Przebieg postępowania | 499 |
| 1. Tryb i skutki wniesienia skargi | 499 |
| 2. Czynności wstępne | 500 |
| 2.1. Czynności podstawowe | 500 |
| 2.2. Badanie dopuszczalności zaskarżenia | 501 |
| 3. Postępowanie rozpoznawcze | 506 |
| 3.1. Postępowanie rozpoznawcze w trybie zwykłym | 507 |
| 3.2. Postępowanie mediacyjne | 508 |
| 3.3. Postępowanie uproszczone | 510 |
| 4. Przeszkody w prowadzeniu postępowania sądowoadministracyjnego | 511 |
| 4.1. Typy przeszkód | 511 |
| 4.2. Odroczenie posiedzenia | 511 |
| 4.3. Zawieszenie postępowania | 512 |
| 4.3.1. Uwagi ogólne | 512 |
| 4.3.2. Zawieszenie z mocy prawa | 512 |
| 4.3.3. Zawieszenie w drodze postanowienia sądu | 512 |
| 4.4. Umorzenie postępowania | 515 |
| 5. Orzekanie | 516 |
| 5.1. Ogólna charakterystyka wyroku | 516 |
| 5.2. Zasady orzekania | 517 |
| 5.3. Uwzględnienie skargi | 519 |
| 5.4. Oddalenie skargi | 524 |
| 5.5. Skutki prawne wyroku | 524 |
| Rozdział VII: Środki zaskarżenia orzeczeń sądów administracyjnych | 529 |
| 1. Środki zwyczajne | 529 |
| 1.1. Skarga kasacyjna | 529 |
| 1.2. Zażalenie | 535 |
| 1.3. Sprzeciw od rozstrzygnięć referendarza | 536 |
| 2. Środki nadzwyczajne | 537 |
| 2.1. Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego | 537 |
| 2.2. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia sądu administracyjnego | 542 |
| 2.3. Wniosek o unieważnienie orzeczenia sądu administracyjnego | 545 |
| Rozdział VIII: Skarga na przewlekłość postępowania | 549 |
| Rozdział IX: Sprzeciw od decyzji | 553 |
| Rozdział X: Koszty postępowania | 555 |
| 1. Rodzaje kosztów postępowania | 555 |
| 1.1. Koszty sądowe | 555 |
| 1.1.1. Wpis | 555 |
| 1.1.2. Opłata kancelaryjna | 556 |
| 1.1.3. Wydatki związane z dokonaniem czynności procesowych wnioskowanych przez strony | 557 |
| 1.1.4. Przedawnienie, umorzenie i odroczenie zapłaty należności z tytułu kosztów sądowych | 558 |
| 1.2. Koszty udziału strony | 559 |
| 2. Zwolnienie od kosztów postępowania | 559 |
| 2.1. Uwagi ogólne | 559 |
| 2.2. Zwolnienie z mocy prawa | 559 |
| 2.3. Prawo pomocy | 560 |
| 3. Zwrot kosztów postępowania między stronami | 562 |
| Rozdział XI: Rozstrzyganie sporów o właściwość | 565 |
| Bibliografia | 567 |
| Skorowidz | 573 |
Dostępność: spodziewana dostawa
Podatek od spadków i darowizn. Komentarz
Dostępność: średnia ilość
Wysyłka w: 3 dni
Podatek od nieruchomości. Komentarz
Książka stanowi praktyczny komentarz do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w zakresie w jakim akt ten reguluje podatek od nieruchomości. Pozwala poznać najnowsze rozwiązania prawne związane z podatkiem od nieruchomości, wskazuje na rozwiązania konkretnych problemów, które powstają na jego tle oraz daje wiedzę niezbędną do prowadzenia spraw z tego zakresu.
Ponadto uwzględnia omówienie najnowszych zmian odnoszących się do takich zagadnień, jak:
- definicja budynku oraz budowli na potrzeby opodatkowania podatkiem od nieruchomości,
- nowe definicje robót budowlanych oraz trwałego związku z gruntem,
- ograniczenie zwolnienia dla infrastruktury kolejowej i usługowej,
- nowe zasady określenia stawki dla garaży w budynkach mieszkalnych,
- zasady składania informacji i deklaracji w 2025 r.,
- naliczanie podatku od konkretnych obiektów budowlanych, np. transformatorów, hal namiotowych, elektrowni fotowoltaicznych, ogrodzeń, śmietników czy też urządzeń budowlanych.
Opracowanie bazuje na najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych, które ma istotne znaczenie dla wymiaru podatku od nieruchomości. Jego zasadniczą zaletą jest praktyczne podejście do wielu problemów, z którymi mogą zetknąć się podatnicy oraz organy podatkowe.
Publikacja przeznaczona jest zarówno dla doradców podatkowych, pracowników organów podatkowych, adwokatów, radców prawnych, sędziów, jak i dla podatników zobligowanych do corocznego płacenia podatku od posiadanych obiektów budowlanych i gruntów. Zainteresuje również pracowników naukowych, studentów i przedsiębiorców branży nieruchomości.
Spis treści
Dostępność: średnia ilość
Wysyłka w: 3 dni
Opodatkowanie gruntów, budynków i budowli przedsiębiorców. Podatek rolny, leśny i od nieruchomości
Książka stanowi praktyczne kompendium wiedzy na temat opodatkowania gruntów, budynków i budowli należących do przedsiębiorców. Autor koncentruje się na problemach interpretacyjnych wynikających z niejasnych przepisów, m.in. dotyczących podatku od nieruchomości – jednego z najwyższych obciążeń związanych z posiadaniem nieruchomości. Uwzględnia przy tym bogate orzecznictwo sądów administracyjnych.
Opracowanie zostało podzielone na kilka części. W pierwszych rozdziałach analizowane są kluczowe pojęcia, takie jak „działalność gospodarcza” i „związek z prowadzeniem działalności gospodarczej”, co stanowi podstawę do omówienia zasad opodatkowania różnych kategorii nieruchomości. Kolejne części skupiają się na praktycznych aspektach stosowania przepisów, obowiązkach podatników, konsekwencjach ich naruszenia oraz zasadach rozliczeń przy nieruchomościach wspólnych. W końcowej części przedstawiono uprawnienia przedsiębiorców w zakresie ulg, zwolnień i wyłączeń z opodatkowania, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z regulacji dotyczących pomocy publicznej.
Opracowanie uwzględnia dużą nowelizację ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, która weszła w życie z dniem 1.01.2025 r. Odnosiła się ona do tak kluczowych dla podatku od nieruchomości pojęć jak budynek oraz budowla. Na tym tle pojawiły się nowe problemy, które omówiono w książce.
spis treści
| Wykaz skrótów | 11 |
| Wprowadzenie | 13 |
| Rozdział I Podatki obciążające władanie nieruchomościami związanymi z prowadzeniem działalności gospodarczej – wzajemne relacje | 19 |
| Rozdział II Pojęcie działalności gospodarczej | 23 |
| 1. Uwagi ogólne | 23 |
| 2. Definicja działalności gospodarczej w Prawie przedsiębiorców | 24 |
| 2.1. Cechy działalności gospodarczej | 24 |
| 2.2. Wyłączenie określonych rodzajów działalności z zakresu działalności gospodarczej | 27 |
| 2.3. Wyłączenie przepisów Prawa przedsiębiorców w zakresie niektórych rodzajów działalności | 28 |
| 2.4. Wyłączenie z zakresu działalności gospodarczej na mocy przepisów szczególnych | 29 |
| 2.4.1. Działalność oświatowa | 29 |
| 2.4.2. Działalność uczelni | 30 |
| 2.4.3. Działalność kulturalna | 31 |
| 2.4.4. Opodatkowanie nieruchomości komorników | 33 |
| 3. Wyłączenia z zakresu działalności gospodarczej wynikające z ustawy o podatkach i opłatach lokalnych | 34 |
| 3.1. Działalność rolnicza i leśna | 34 |
| 3.2. Wynajem pokoi gościnnych | 37 |
| 3.3. Sprzedaż przez rolników produktów roślinnych i zwierzęcych | 39 |
| 4. Wnioski | 39 |
| Rozdział III Związek nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej | 41 |
| 1. Uwagi ogólne | 41 |
| 2. Definicja pojęcia „grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej” na potrzeby podatku od nieruchomości | 43 |
| 3. Posiadanie przedmiotu opodatkowania przez osobę fizyczną prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą | 47 |
| 4. Posiadanie gruntów, budynków i budowli przez podmioty, które wykonują działalność gospodarczą oraz działalność innego rodzaju | 49 |
| 5. Związanie a zajęcie gruntu lub budynku na prowadzenie działalności gospodarczej | 52 |
| 6. Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej a podatki od nieruchomości | 54 |
| 7. Wyłączenia z zakresu definicji związku z prowadzeniem działalności gospodarczej wynikające z ustawy o podatkach i opłatach lokalnych | 56 |
| 7.1. Budynki mieszkalne i grunty związane z tymi budynkami | 56 |
| 7.2. Grunty pod wodami | 59 |
| 7.3. Grunty objęte rewitalizacją | 60 |
| 7.4. Budynki i budowle administracyjnie wyłączone z użytkowania | 63 |
| 7.5. Grunty związane z działalnością telekomunikacyjną, przesyłową, dystrybucyjną lub transportową w zakresie płynów, pary, gazów i energii elektrycznej | 65 |
| 8. Wnioski | 68 |
| Rozdział IV Opodatkowanie gruntów przedsiębiorców | 71 |
| 1. Uwagi ogólne | 71 |
| 2. Opodatkowanie użytków rolnych i lasów w posiadaniu przedsiębiorców | 72 |
| 3. Opodatkowanie gruntów pod budynkiem lub budowlą | 75 |
| 4. Opodatkowanie nieużytków w posiadaniu przedsiębiorców | 76 |
| 5. Stawki podatku od nieruchomości dla gruntów przedsiębiorców | 77 |
| 6. Opodatkowanie gruntów nabytych w celach inwestycyjnych oraz gruntów stanowiących towary | 80 |
| 7. Opodatkowanie gruntów zajętych na wydobycie kopalin | 83 |
| 8. Opodatkowanie gruntów zajętych pod farmy fotowoltaiczne oraz elektrownie wiatrowe | 86 |
| 9. Opodatkowanie gruntów związanych z inwestycjami w zakresie budownictwa mieszkaniowego | 90 |
| 10. Grunty zajęte na pola golfowe – działalność gospodarcza czy hodowla wysokogatunkowej trawy? | 91 |
| 11. Wnioski | 93 |
| Rozdział V Opodatkowanie budynków przedsiębiorców | 95 |
| 1. Uwagi ogólne | 95 |
| 2. Budynek jako przedmiot opodatkowania w stanie prawnym do końca 2024 r. | 96 |
| 3. Budynek jako przedmiot opodatkowania w stanie prawnym od 1.01.2025 r. | 102 |
| 4. Opodatkowanie lokali | 107 |
| 5. Od czego nalicza się podatek od nieruchomości w przypadku budynków i ich części? | 110 |
| 6. Według jakich stawek mogą być opodatkowane budynki przedsiębiorców? | 113 |
| 7. Dlaczego warto wynająć lokal dla lekarza? | 118 |
| 8. Lokal wynajęty dla fundacji | 119 |
| 9. Opodatkowanie budynków mieszkalnych wynajmowanych w ramach działalności gospodarczej | 120 |
| 10. Opodatkowanie części wspólnych budynków mieszkalnych w posiadaniu przedsiębiorców | 122 |
| 11. Opodatkowanie garaży przedsiębiorców | 123 |
| 12. Opodatkowanie budynku wzniesionego na cudzym gruncie | 125 |
| 13. Wnioski | 127 |
| Rozdział VI Opodatkowanie budowli przedsiębiorców | 129 |
| 1. Uwagi ogólne | 129 |
| 2. Budowla jako przedmiot opodatkowania do końca 2024 r. | 130 |
| 3. Budowla jako przedmiot opodatkowania od 1.01.2025 r. | 134 |
| 4. Budowla a środek trwały | 139 |
| 5. Instalacje stanowiące element budowli | 140 |
| 6. Oczyszczalnia ścieków jako przykład obiektu kompleksowego | 141 |
| 7. Opodatkowanie stacji paliw | 143 |
| 8. Opodatkowanie zbiorników | 144 |
| 9. Basen przy hotelu bez podatku? | 148 |
| 10. Opodatkowanie obiektów kontenerowych | 149 |
| 11. Opodatkowanie sieci technicznych | 152 |
| 12. Opodatkowanie tablic i urządzeń reklamowych | 154 |
| 13. Waga samochodowa i waga kolejowa jako przedmiot podatku od nieruchomości | 155 |
| 14. Opodatkowanie hal namiotowych | 155 |
| 15. Opodatkowanie wyłącznie części budowlanych takich obiektów, jak elektrownie, biogazownie, magazyny energii, kotły i piece oraz obiekty sportowe | 157 |
| 16. Instalacje oraz farmy fotowoltaiczne jako przedmiot podatku od nieruchomości | 159 |
| 17. Opodatkowanie urządzeń budowlanych na przykładzie transformatorów | 162 |
| 18. Opodatkowanie urządzeń technicznych na przykładzie paczkomatów | 165 |
| 19. Fundamenty pod maszyny i urządzenia techniczne | 169 |
| 20. Obiekty wyłączone z opodatkowania | 170 |
| 21. Opodatkowanie budowli w budynku | 171 |
| 22. Ustalenie wartości budowli dla potrzeb opodatkowania podatkiem od nieruchomości | 172 |
| 23. Stawki podatku od nieruchomości od budowli | 176 |
| 24. Wnioski | 177 |
| Rozdział VII Powstawanie, wykonywanie i wygasanie zobowiązań w podatkach od nieruchomości | 179 |
| 1. Uwagi ogólne | 179 |
| 2. Sposoby powstawania zobowiązań podatkowych i ich konsekwencje w podatkach od nieruchomości | 180 |
| 3. Obowiązek złożenia informacji lub deklaracji na podatki lokalne oraz skutki jego naruszenia | 182 |
| 4. Terminy i sposób płatności podatków od władania nieruchomościami | 186 |
| 5. Co zrobić z błędną deklaracją podatkową? | 189 |
| 6. Co zrobić z błędną decyzją podatkową? | 190 |
| 7. Wakacje podatkowe | 192 |
| 8. Podatek od nieruchomości wspólnych, w tym będących w posiadaniu przedsiębiorcy i nieprzedsiębiorcy | 195 |
| 9. Czy można umownie przenieść obowiązek podatkowy i zapłacić za kogoś podatek? | 200 |
| 10. Odpowiedzialność za cudze zaległości podatkowe wynikające z opodatkowania nieruchomości | 203 |
| 11. Preferencje podatkowe, z których mogą korzystać przedsiębiorcy | 204 |
| 12. Ograniczenia w stosowaniu preferencji podatkowych wynikające z zasad udzielania pomocy publicznej | 211 |
| 13. Wniosek o indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego | 216 |
| 14. Wnioski | 221 |
| Zakończenie | 223 |
| Bibliografia | 227 |
| Orzecznictwo | 231 |
Dostępność: średnia ilość
Wysyłka w: 3 dni
Obsługa techniczna i inwestycyjna obiektu. Przegląd, konserwacja i roboty budowlane Dokumentacja techniczno-budowlana
Stan prawny: 1 września 2025 r.
Autorka w przystępny sposób omawia zagadnienia związane z przygotowaniem i realizacją zamierzeń budowlanych przez inwestora w świetle obwiązującego prawa, jak też zagadnienia związane z utrzymaniem obiektów budowlanych przez właścicieli lub zarządców obiektów budowlanych według norm prawa budowlanego, prawa zamówień publicznych, ustawy o ochronie przeciwpożarowej oraz innych ustaw.
W książce przedstawiono szereg obowiązków dla właścicieli i zarządców obiektami budowlanymi, m.in. w zakresie:
- przeglądów technicznych i konserwacji budynku (w tym instalacji i urządzeń) oraz obsługi urządzeń systemu ochrony przeciwpożarowej, urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu oraz urządzeń technicznych podlegających ustawie F-gazowej,
- kontroli stanu technicznego obiektu, w tym kontroli rocznej oraz pięcioletniej i wpisów wyników kontroli do prowadzonej książki obiektu budowlanego,
- prowadzenia dokumentacji techniczno-budowlanej obiektu w okresie jego użytkowania, w tym sposobu prowadzenia książki obiektu budowlanego – papierowej i cyfrowej, z istotnymi wskazówkami w zakresie wpisów do poszczególnych tablic książki,
- zapewnienia niezawodności urządzeń i instalacji systemu ochrony przeciwpożarowej.
Publikacja przeznaczona jest dla inwestorów, uczestników procesu budowlanego oraz właścicieli i zarządców obiektów budowlanych (w tym wspólnot mieszkaniowych) realizujących zamierzenia budowlane (np. remonty, przebudowy, zmiany sposobu użytkowania).
spis treści
| Wykaz skrótów | 9 |
| Wstęp | 13 |
| Rozdział 1 Proces budowlany i obowiązki inwestora | 19 |
| 1.1. Normy dla budowy, przebudowy, rozbudowy i zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego | 19 |
| 1.2. Prawne i społeczno-gospodarcze ograniczenia inwestora | 25 |
| 1.3. Zabudowa działki według prawa i norm techniczno-budowlanych | 30 |
| 1.4. Obowiązki inwestora przy zagospodarowywaniu działki | 53 |
| 1.5. Procedury przed organem administracji budowlanej | 65 |
| 1.5.1. Kierunek zmian Prawa budowlanego | 65 |
| 1.5.2. Pozwolenie na budowę | 67 |
| 1.5.3. Pozwolenie na rozbiórkę | 88 |
| 1.5.4. Pozwolenia dotyczące obiektu zabytkowego | 94 |
| 1.5.5. Zgłoszenie budowy | 101 |
| 1.5.6. Warunki przyłączenia do sieci | 120 |
| 1.6. Rozpoczęcie budowy i obowiązki uczestników procesu budowlanego | 138 |
| 1.7. Obowiązki po zakończeniu budowy | 153 |
| Rozdział 2 Dokumentacja budowy, dokumentacja powykonawcza i książka obiektu budowlanego | 165 |
| 2.1. Dokumentacja budowy i dokumentacja powykonawcza obiektu budowlanego | 165 |
| 2.1.1. Nowe definicje po zmianie Prawa budowlanego | 165 |
| 2.1.2. Obowiązek przekazania dokumentacji budowy obiektu budowlanego | 168 |
| 2.1.3. Obowiązek posiadania i przechowywania dokumentacji | 173 |
| 2.2. Dokumentacja obiektu w okresie jego eksploatacji (użytkowania) | 178 |
| 2.2.1. Dokumentacja budowy i dokumentacja powykonawcza | 179 |
| 2.2.2. Dokumentacja projektowa | 180 |
| 2.2.3. Dokumentacja obiektu zabytkowego | 183 |
| 2.2.4. Dokumentacja urządzeń systemu ochrony przeciwpożarowej obiektu | 186 |
| 2.2.5. Dokumentacja urządzeń dozoru technicznego | 189 |
| 2.2.6. Dokumentacja dotycząca charakterystyki energetycznej budynku a świadectwo charakterystyki energetycznej | 192 |
| 2.3. Prowadzenie książki obiektu budowlanego | 195 |
| 2.3.1. Papierowa książka obiektu budowlanego | 195 |
| 2.3.2. Obowiązek prowadzenia KOB po zmianie prawa | 198 |
| 2.4. Cyfrowa książka obiektu budowlanego, jej założenie oraz prowadzenie | 205 |
| 2.5. Adresat obowiązku prowadzenia dokumentacji techniczno-budowlanej i sankcje karne | 211 |
| 2.6. Odpowiedzialność za dokumentację według orzecznictwa NSA | 212 |
| Rozdział 3 Utrzymanie techniczne obiektów budowlanych według Prawa budowlanego i innych ustaw | 215 |
| 3.1. Użytkowanie i utrzymanie obiektu według Prawa budowlanego | 215 |
| 3.2. Obowiązek zapewnienia niezawodności obiektu | 220 |
| 3.3. Obowiązek zachowania bezpieczeństwa pożarowego obiektu | 223 |
| 3.4. Obowiązek zapewnienia ochrony środowiska | 255 |
| 3.5. Obowiązek utrzymania obiektu zabytkowego | 278 |
| 3.6. Obowiązek poprawy efektywności energetycznej | 298 |
| 3.7. Adaptacja garaży przeznaczonych do parkowania aut zasilanych paliwem alternatywnym | 314 |
| 3.8. Bezpieczeństwo pożarowe w budynkach „starych” | 326 |
| 3.9. Normalizacja a defekty budynku i ich przyczyny | 334 |
| 3.10. Podmiot odpowiedzialny za bezpieczeństwo użytkowania obiektu | 340 |
| Rozdział 4 Przeglądy i konserwacje instalacji i urządzeń, w tym urządzeń systemu ochrony przeciwpożarowej | 347 |
| 4.1. Obowiązkowe przeglądy techniczne i konserwacje budynku, w tym instalacji i urządzeń | 347 |
| 4.2. Specyfika konserwacji elementów budynku | 350 |
| 4.3. Zasady ogólne użytkowania urządzeń i instalacji w budynku | 362 |
| 4.4. Obsługa urządzeń systemu ochrony przeciwpożarowej | 367 |
| 4.5. Obsługa urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu | 371 |
| 4.6. Obsługa urządzeń technicznych podlegających ustawie F-gazowej | 374 |
| Rozdział 5 Okresowe kontrole stanu technicznego obiektu budowlanego według Prawa budowlanego | 381 |
| 5.1. Uwagi wprowadzające | 381 |
| 5.2. Obligatoryjne kontrole stanu technicznego obiektu według Prawa budowlanego | 383 |
| 5.3. Wymagania kwalifikacyjne wobec osób przeprowadzających kontrole stanu technicznego budynków | 390 |
| 5.4. Nowe prawa i obowiązki kontrolującego stan techniczny, umowa z osobą kontrolującą stan techniczny | 393 |
| 5.5. Metodyka inspekcji obiektu i jego otoczenia | 400 |
| 5.6. Zakres kontroli stanu technicznego | 406 |
| 5.6.1. Roczna kontrola stanu technicznego | 406 |
| 5.6.2. Kontrola stanu technicznego przeprowadzana co pięć lat | 445 |
| 5.6.3. Kontrola stanu technicznego obiektu, gdy wystąpi zagrożenie | 453 |
| 5.7. Treść i forma protokołu kontroli | 459 |
| 5.8. Zalecenia pokontrolne, narada pokontrolna, wskazówki kontrolującego | 467 |
| 5.9. Kontrola stanu technicznego obiektu i nakaz organu | 473 |
| 5.10. Wpis wyników kontroli stanu technicznego do KOB | 484 |
| 5.11. Sankcje karne za naruszenie prawa i ich adresat | 490 |
| Rozdział 6 Kontrole stanu technicznego systemu ogrzewania i systemu klimatyzacji w budynkach | 493 |
| 6.1. Uwagi wprowadzające | 493 |
| 6.2. Metodyka i zakres okresowej kontroli systemu ogrzewania i systemu klimatyzacji | 495 |
| 6.3. Wpisy do rejestrów urzędowych | 500 |
| Rozdział 7 Warunki techniczne użytkowania budynków i lokali | 503 |
| 7.1. Budynek na pobyt ludzi a normy | 503 |
| 7.2. Obowiązki właściciela lub zarządcy budynku w zakresie użytkowania | 506 |
| 7.3. Dbałość o budynek i jego części | 509 |
| 7.4. Wymóg użytkowania budynku zgodnie z jego przeznaczeniem | 511 |
| 7.5. Wymóg użytkowania obiektu zgodnie z innymi normami | 520 |
| 7.6. Warunki prawidłowego użytkowania lokalu | 530 |
| 7.7. Obowiązkowe działania w sytuacji zagrożenia | 545 |
| 7.8. Warunki użytkowania instalacji i urządzeń w lokalu | 555 |
| 7.9. Odpowiedzialność i sankcje, w tym wobec użytkownika lokalu | 565 |
| Rozdział 8 Naprawy, remonty, modernizacje, planowanie | 579 |
| 8.1. Uwagi wprowadzające | 579 |
| 8.2. Przegląd pojęć i definicji. Konserwacja, naprawa, remont, ulepszenia | 584 |
| 8.3. Specyfika działań naprawczych | 597 |
| 8.4. Specyfika remontów odtworzeniowych | 613 |
| 8.5. Analiza opłacalności i planowanie działalności remontowej | 629 |
| 8.6. Zamierzenia inwestycyjne w nieruchomości | 644 |
| Rozdział 9 Zlecanie robót budowlanych | 659 |
| 9.1. Zlecanie usług i dostaw według przepisów Kodeksu cywilnego | 659 |
| 9.2. Udzielanie zamówień według Prawa zamówień publicznych | 667 |
| 9.3. Organizacja postępowania u zamawiającego | 686 |
| 9.4. Wybór najkorzystniejszej oferty | 716 |
| 9.5. Cena ofertowa za roboty budowlane według prawa i orzecznictwa | 735 |
| Rozdział 10 Umowy o roboty budowlane | 741 |
| 10.1. Istota, forma i treść umowy o roboty budowlane | 741 |
| 10.2. Umowa o roboty budowlane z generalnym wykonawcą | 761 |
| 10.3. Sposoby zabezpieczenia wykonania umowy o roboty budowlane | 771 |
| 10.4. Klauzule w umowach o roboty budowlane | 792 |
| 10.5. Działanie i współdziałanie stron w toku umowy | 808 |
| 10.6. Odbiory robót i ich rozliczanie, w tym odbiory pogwarancyjne | 825 |
| 10.6.1. Podstawa prawna odbioru robót | 825 |
| 10.6.2. Zgłoszenie do odbioru i odbiór robót | 830 |
| 10.7. Wynagrodzenia w umowach o roboty budowlane i ich rozliczanie | 852 |
| 10.8. Rozliczenie wynagrodzenia wykonawcy | 860 |
| 10.9. Roszczenia stron umowy o roboty budowlane | 877 |
| Bibliografia | 887 |
| Wzory | 891 |
Dostępność: na wyczerpaniu
Wysyłka w: 3 dni
Kodeks pracy. Komentarz. Tom I i II 2025
Siódme wydanie komentarza do Kodeksu pracy uwzględnia wszystkie zmiany, jakie miały miejsce od czasu ostatniej edycji z 2022 r., w tym dotyczące:
• uregulowania pracy zdalnej,
• kontroli pracowników na obecność w ich organizmach alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu,
• ochrony pracowników przed zwolnieniem,
• nowych obowiązków informacyjnych dla pracodawców w zakresie umów o pracę,
• urlopu z powodu siły wyższej i urlopu opiekuńczego.
Ponadto w publikacji zamieszczono komentarze do procedowanego obecnie projektu ustawy, której celem jest zobowiązanie pracodawców do przedstawiania w publikowanych przez nich ofertach zatrudnienia proponowanego wynagrodzenia, jakie planują zaoferować kandydatom aplikującym na dane stanowisko (druk sejmowy nr 934).
Książka zawiera starannie wybrane orzecznictwo sądowe oraz bogatą literaturę z dziedziny prawa pracy. Czytelnik ma również możliwość zapoznania się z oryginalną argumentacją prawniczą, przydatną zwłaszcza w sprawach z zakresu prawa pracy. Korzystanie z komentarza ułatwi szczegółowy indeks rzeczowy.
Autorami opracowania są wybitni przedstawiciele nauki z różnych ośrodków naukowych w całym kraju oraz praktycy prawa pracy.
Publikacja jest przeznaczona dla sędziów, adwokatów, radców prawnych, pracowników działów personalnych firm oraz związkowców. Zainteresuje także przedstawicieli nauki prawa pracy oraz aplikantów.
Spis treści
Dostępność: średnia ilość
Wysyłka w: 3 dni
Gospodarka wodorowa w prawie publicznym i klimatycznym
Dostępność: średnia ilość
Wysyłka w: 3 dni
Drogi publiczne Komentarz
Dostępność: na wyczerpaniu
Wysyłka w: 3 dni
AI dla prawników. Sztuczna inteligencja w praktyce zawodów prawniczych
Sztuczna inteligencja przebojem wdarła się w dominującą większość obszarów naszego życia prywatnego i zawodowego. Coś, o czym niewielu słyszało jeszcze w 2020 roku, w 2025 jest na ustach wszystkich. Głównym powodem jest pojawienie się popularnych modeli generatywnej sztucznej inteligencji, które istotnie zmieniają sposób pracy w obszarze tworzenia treści.
Nie inaczej jest w obszarze prawa – również tutaj generatywna sztuczna inteligencja ma potencjał, aby zrewolucjonizować funkcjonowanie podmiotów tworzących, interpretujących oraz egzekwujących prawo.
Niniejsza publikacja powstała po to, aby wskazać kierunki rozwoju GenAI w obszarze prawa, zainspirować liderów oraz położyć podstawy merytoryczne pod szeroką dyskusję o przyszłości prawa i zawodów prawniczych w świecie AI.
W tym celu opracowaliśmy dziesięć studiów przypadku, które prezentują różnorodne zastosowania AI, a następnie tłumaczą technologie i mechanizmy wykorzystane w tych sytuacjach. Z pewnością nie jest to jeszcze kompletny obraz technologii, która rozwija się w zasadzie każdego dnia, ale mamy nadzieję, że pozwoli na zrozumienie podstaw, wyzwań i szans związanych z AI w obszarze prawa.
Każdy rozdział składa się ze studium przypadku prezentującego możliwe zastosowania AI w różnych obszarach prawa. Czasem są to przykłady już obserwowane w rzeczywistości biznesowej, czasem rozwiązania, które dopiero są opracowywane. Każde z nich jest jednak z pewnością technicznie możliwe do wdrożenia i to w niedalekiej przyszłości. Następnie prezentowane są założenia techniczne leżące u podstaw nie tylko samej sztucznej inteligencji (jak np. mechanizmy natural language processing czy embeddingi), ale również ogólniej rozwiązań technologicznych (jak interfejsy API czy rodzaje baz danych). Podrozdziały te łączą się w spójną całość, prowadząc czytelnika przez zagadnienia niezbędne do zrozumienia zasad funkcjonowania narzędzi AI.
| Zawartość | Nr strony |
|---|---|
| Wstęp | 11 |
| Rozdział I. Analiza umów | 13 |
| 1. Aspekty technologiczne – Natural Language Processing (NLP) | 14 |
| 1.1. Tokenizacja i embeddingi – jak komputery zamieniają słowa w liczby | 15 |
| 1.2. Kluczowe techniki: rozpoznawanie nazwanych jednostek, klasyfikacja tekstu | 17 |
| 1.3. Ewolucja: modele statystyczne vs. sieci neuronowe | 18 |
| 1.4. Duże modele językowe: GPT, BERT i LLaMA | 19 |
| 2. Retrieval-augmented generation (RAG) | 20 |
| 2.1. Łączenie wyszukiwania dokumentów z generacją tekstu | 21 |
| 2.2. Architektura RAG: baza wiedzy z modelem językowym | 22 |
| 3. Wyzwania – halucynacje i błędne interpretacje | 24 |
| 3.1. Dlaczego modele „zmyślają” fakty | 24 |
| 3.2. Przykłady halucynacji | 25 |
| 3.3. Strategie ograniczania halucynacji | 27 |
| 3.4. Konieczność weryfikowania faktów przez użytkownika | 28 |
| Rozdział II. Research podatkowy | 33 |
| 1. Technologie – uczenie modelu, zestawy danych treningowych | 34 |
| 1.1. Dane czyste vs. dane zaszumione | 34 |
| 1.2. Proces uczenia modelu | 37 |
| 1.3. Wpływ różnorodności i wielkości danych na model | 39 |
| 2. Rodzaje baz danych | 40 |
| 2.1. Relacyjne i nierelacyjne bazy danych | 40 |
| 3. Wyzwania – jakość danych | 45 |
| 3.1. Typowe wady danych prawnych | 45 |
| 3.2. Techniczne strategie poprawy jakości danych | 47 |
| Rozdział III. Analiza due diligence | 51 |
| 1. Technologie – Optical Character Recognition (OCR) | 52 |
| 1.1. Rozpoznawanie znaków w obrazach i skanach | 53 |
| 1.2. Rola sieci konwolucyjnych (CNN) | 54 |
| 1.3. Wyzwania: czcionki, jakość skanów, układ dokumentu | 55 |
| 2. Application Programming Interface (API) i Graphical User Interface (GUI) | 58 |
| 2.1. GUI | 59 |
| 2.2. API | 60 |
| 2.3. Znaczenie User Experience (UX) w obszarze sztucznej inteligencji | 62 |
| 3. Wyzwania – zarządzanie zmianą technologiczną | 63 |
| 3.1. Opór wobec nowych narzędzi | 63 |
| 3.2. Kultura organizacyjna a adopcja AI | 65 |
| 3.3. Rola liderów wdrożenia | 67 |
| Rozdział IV. Tłumaczenie na rozprawie | 69 |
| 1. Technologie – Automatic Speech Recognition (ASR) i Text-to-Speech (TTS) | 70 |
| 1.1. Jak działa ASR – analiza sygnału akustycznego i dopasowanie do słów | 71 |
| 1.2. Nowoczesne architektury ASR | 72 |
| 1.3. Jak działa TTS – od tekstu do naturalnie brzmiącego głosu | 73 |
| 1.4. Wyzwania w ASR i TTS | 75 |
| 2. Modele multimodalne | 77 |
| 2.1. Łączenie różnych typów danych (tekst, dźwięk, obraz) | 77 |
| 2.2. Przykłady architektur multimodalnych (CLIP, Flamingo) | 79 |
| 2.3. Praktyczne wyzwania w multimodalnych systemach | 80 |
| 3. Wyzwania – obsługa wielu języków | 82 |
| 3.1. Modele jednolingwistyczne vs. modele wielojęzyczne | 83 |
| 3.2. Języki zapisywane w innym alfabecie niż łaciński | 84 |
| 3.3. Granice automatycznych tłumaczeń w prawie | 86 |
| Rozdział V. Tłumaczenie i tworzenie tekstu | 89 |
| 1. Technologie – Large Language Models (LLM) – ciąg dalszy | 90 |
| 1.1. Architektura Transformer i mechanizm self-attention | 90 |
| 1.2. Embeddingi i reprezentacja znaczeń | 91 |
| 1.3. Skalowanie modelu a jakość wyników | 92 |
| 2. Sztuka zadawania pytań, czyli inżynieria promptów | 93 |
| 2.1. Typy promptów: zero-shot, few-shot, chain-of-thought | 94 |
| 2.2. Rola długości i kontekstu promptu | 99 |
| 3. Wyzwania – role w projektach IT i AI | 101 |
| 3.1. Role w metodyce Agile – Scrum | 102 |
| 3.2. Role analityczne i architektoniczne | 103 |
| 3.3. Role inżynieryjne i testerskie | 103 |
| 3.4. Dodatkowe role w projektach AI | 104 |
| 3.5. Wyzwania związane z rolami projektowymi | 105 |
| 3.6. AI Act a definicje: model AI ogólnego przeznaczenia (art. 63) oraz operator zmiennoprzecinkowy (art. 67) | 107 |
| Rozdział VI. Korekta wiadomości e-mail | 111 |
| 1. Technologie – analiza semantyczna i analiza sentymentu | 112 |
| 1.1. Embeddingi w praktyce analizy wiadomości e-mail | 112 |
| 1.2. Analiza kontekstu zdania | 113 |
| 1.3. Klasyfikacja emocji | 115 |
| 2. Wyzwania – prywatność treści użytkownika | 118 |
| 2.1. Uczenie modeli a prywatność danych użytkowników | 118 |
| 2.2. RAG i dane w infrastrukturze użytkownika lub dostawcy | 120 |
| 2.3. Secondary use | 122 |
| 3. Uprzedzenia (biases) w modelach AI | 124 |
| 3.1. Skąd się biorą uprzedzenia w danych? | 124 |
| 3.2. Metody ograniczania uprzedzeń | 126 |
| Rozdział VII. Predykcyjna analiza w ściganiu przestępstw | 129 |
| 1. Technologia – infrastruktura chmurowa (IaaS, PaaS, SaaS) | 131 |
| 1.1. Podstawowe rodzaje środowisk chmurowych | 131 |
| 1.2. Zalety i wady środowisk chmurowych | 133 |
| 1.3. Zrozumienie kosztów środowisk chmurowych | 135 |
| 2. Big data analytics | 138 |
| 2.1. Właściwości big data (objętość, prędkość, różnorodność) | 138 |
| 2.2. Algorytmy do wykrywania anomalii i wzorców | 139 |
| 2.3. Przetwarzanie rozproszone | 142 |
| 2.4. Big data analytics a AI | 144 |
| 3. Wyzwania – czas procesowania zapytań | 145 |
| 3.1. Psychologia opóźnień | 146 |
| Rozdział VIII. Pasywne rozpoznawanie naruszeń prawa własności | 149 |
| 1. Technologia – analiza obrazu | 150 |
| 1.1. Algorytmy rozpoznawania kształtów i obiektów | 150 |
| 1.2. Wyzwania dla analizy obrazów | 152 |
| 2. Pozyskiwanie i integracja danych | 153 |
| 2.1. Mechanizmy pozyskiwania i łączenia różnych źródeł | 154 |
| 2.2. Standardy wymiany danych | 157 |
| 2.3. Wyzwania interoperacyjności | 158 |
| 3. Wyzwania – fałszywe alarmy | 159 |
| 3.1. Skąd biorą się fałszywe alarmy? | 160 |
| 3.2. Jak radzić sobie z fałszywymi alarmami? | 161 |
| Rozdział IX. Zgłaszanie naruszeń (sygnaliści) | 163 |
| 1. Technologie – chatboty i systemy konwersacyjne | 164 |
| 1.1. Technologia wspierająca konwersację | 165 |
| 1.2. Współczesne chatboty | 167 |
| 2. Autoryzacja i autentykacja | 168 |
| 2.1. Różnica między autentykacją a autoryzacją | 169 |
| 2.2. Czynniki autentykacji, standardy bezpieczeństwa i SSO | 169 |
| 2.3. Wyzwania dla autoryzacji i autentykacji | 172 |
| 3. Wyzwania – zagadnienia cyberbezpieczeństwa | 173 |
| 3.1. Ogólne zagadnienia cyberbezpieczeństwa | 173 |
| 3.2. Zero trust security | 177 |
| 3.3. Cyberbezpieczeństwo w AI | 178 |
| Rozdział X. Wykrywanie zagrożeń (miasto/policja) | 183 |
| 1. Technologia – systemy predykcyjne w czasie rzeczywistym | 184 |
| 1.1. Algorytmy analizy strumieni danych | 185 |
| 1.2. Edge computing | 188 |
| 2. Wyzwania – koszty korzystania z rozwiązań AI | 190 |
| 2.1. Źródła kosztów rozwiązań AI | 190 |
| 2.2. Aspekty hardware’owe i energetyczne – koszty środowiskowe i zrównoważony rozwój | 192 |
| 3. Explainability i audytowalność AI | 194 |
| 3.1. Podstawowe techniki explainability (XAI) | 194 |
| 3.2. Audyt algorytmiczny | 195 |
Dostępność: na wyczerpaniu
Wysyłka w: 3 dni
AI Act. Europejska regulacja sztucznej inteligencji
Niniejsza publikacja stanowi próbę kompleksowej analizy AI Act w całej złożoności tego Rozporządzenia. W kolejnych rozdziałach szczegółowo analizowane są poszczególne elementy regulacji: od definicji i zakresu stosowania, przez kategorie ryzyka i związane z nimi obowiązki, mechanizmy oceny zgodności i nadzoru rynkowego, po kwestie odpowiedzialności i sankcji. Poddano również analizie, jak AI Act wpisuje się w szerszy krajobraz regulacyjny UE i jak jego przepisy będą współgrać z istniejącymi ramami prawnymi.
Celem książki jest nie tylko deskryptywna analiza przepisów, ale również krytyczna refleksja nad założeniami, wyborami i kompromisami, które ukształtowały ostateczny kształt regulacji – pomimo wczesnego etapu rozwoju tej dziedziny prawa. Postawione zostały pytania nie tylko o to, co AI Act reguluje, ale także o to, czego nie reguluje i dlaczego. Została przedstawiona analiza nie tylko litery prawa, ale także prawdopodobnych scenariuszy jej praktycznego stosowania.
W publikacji omówiono m.in.:
- zakres zastosowania regulacji,
- wymagania ogólne dla wszystkich systemów AI,
- zakazane praktyki AI,
- systemy AI wysokiego ryzyka,
- odpowiedzialność w łańcuchu dostawców,
- AI a ochrona danych osobowych.
Spis treści
Dostępność: na wyczerpaniu
Wysyłka w: 3 dni

Zapisz się do Newslettera