Technika

Książka „Podstawy konstruowania węzłów i części maszyn. Podręcznik konstruowania” autorstwa L.W. Kurmaza i O.L. Kurmaza jest kontynuacją znanej w Polsce i wielokrotnie wznawianej publikacji „Podstawy konstrukcji maszyn. Projektowanie”. Zawiera ona metodyki obliczeń wytrzymałościowych podstawowych przekładni mechanicznych i powiązane z nimi sposoby opracowania konstrukcji, co tworzy jedyny w swoim rodzaju proces konstruowania „obliczenia + konstruowanie = konstrukcja”. W podręczniku przedstawiono rysunki złożeniowe i wykonawcze reduktorów, kół zębatych, wałów, korpusów, pokryw itd., opracowanych zgodnie z wymaganiami PN, EN jako ilustracje metod konstruowania. Jest to przewodnik w procesie konstruowania. Prezentuje nie tylko udane konstrukcje, ale również drogę prowadzącą do ich opracowania. Podręcznik przeznaczony jest dla studentów wydziałów mechanicznych wyższych uczelni technicznych. Może być także wykorzystywany przy wykonywaniu innych (przejściowych) prac o charakterze konstrukcyjnym, na zajęciach z rysunku technicznego, w przemyśle, biurach konstrukcyjnych, a w części dotyczącej konstrukcji – w szkołach zawodowych.

Niniejsze dzieło stanowi próbę opisu najważniejszych problemów kosmonautyki, jej historii, a także ciekawszych niezrealizowanych projektów.

W rozdziale pierwszym omówiono zagadnienia rozwoju myśli technicznej, od pierwszych prób zastosowania techniki rakietowej przez Chińczyków i Koreańczyków i Mongołów, ekspansję tych wynalazków na Europę i Państwa Arabskie, wraz z falą najazdów Mongolskich. Wspomniano o użyciu rakiet w późnym średniowieczu w Europie. Przedstawiono znaczące prace z techniki rakietowej i kosmicznej, prowadzone na świecie aż do czasów współczesnych. Omówiono także szereg załogowych misji kosmicznych, tych zrealizowanych i zarzuconych. Osobny podrozdział poświęcono polskim pracom z dziedziny techniki rakietowej i kosmicznej. Rozdział zamykają informacje dotyczące prywatnych projektów z zakresu kosmonautyki.

W rozdziale drugim przedstawiono „naturalne środowisko” astronautyki, czyli Układ Słoneczny. Omówiono wszystkie rodzaje obiektów US, ze szczególnym uwzględnieniem astronautycznych technik ich badania.

Rozdział trzeci poświęcono atmosferom planetarnym, ze szczególnym uwzględnieniem atmosfery ziemskiej. Omówiono modele atmosferyczne, opisujące zarówno dolne warstwy atmosfery, jak i jej najwyższe partie.

W rozdziale czwartym przybliżono zagadnienia związane z mechaniką niebieską,
w ujęciu mechaniki newtonowskiej (wystarczającej w zagadnieniach astronautyki).

Rozdział piąty poświęcono zagadnieniom lotów międzyplanetarnych, z wykorzystaniem wiadomości przedstawionych w rozdziale czwartym. Omówiono manewry dwu- i wieloimpusowe oraz wykorzystanie asysty grawitacyjnej.

W rozdziale szóstym opisano napędy rakietowe. Przedstawiono w skrócie jednowymiarowy model gazodynamiczny silnika rakietowego. Omówiono różne układy napędów rakietowych chemicznych, jądrowych i elektrycznych, jak również żagli świetlnych, magnetycznych
i elektrycznych.

W rozdziale siódmym zajęto się dynamiką lotu rakietowego, wychodząc od równania Mieszczerskiego dla układu o zmiennej masie, rozważono start rakiety z powierzchni planety, wpływ szerokości geograficznej na start rakiety z wirującej planety. Podano także wyprowadzenie równania ruchu rakiety relatywistycznej z porównaniem do ruchu rakiety klasycznej: wzory Ackereta i Ciołkowskiego.

W rozdziale ósmym przeanalizowano zagadnienia aerodynamiki zewnętrznej stosowane
w technice rakietowej i kosmicznej. Omówiono wpływy liczb Reynoldsa i Macha na charakterystyki aerodynamiczne rakiety. Uwzględniono także kryterium ciągłości przepływu. Opisano zagadnienia nagrzewania się aerodynamicznego, szczególnie istotnego podczas wejścia statku kosmicznego
w atmosferę. Przedstawiono metody wyznaczania sił aerodynamicznych na ciałach poruszających się z prędkościami hipersonicznymi. Pokazano tzw. analogię Prandtla dla wymiany ciepła przy opływie ciał z dużymi prędkościami. Przedstawiono uproszczoną analizę procesu nagrzewania aerodynamicznego przy spadku swobodnym. Omówiono również możliwości wykorzystania metod bezpośredniej symulacji molekularnej w odniesieniu do ruchu w ośrodku rozrzedzonym.

O Autorze

Piotr Maria STRZELCZYK urodził się 21 listopada 1967 r. w Jaśle. Jest absolwentem IV LO im. Mikołaja Kopernika w Rzeszowie. W latach 1986-1991 pracował w WSK „PZL-Mielec”, realizując tzw. studia przemienne.

W 1992 roku ukończył studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Rzeszowskiej, kierunek mechanika, specjalność lotnictwo, budowa płatowców. W latach 1992-1997 pracował jako asystent w Zakładzie Samolotów, a w latach 1997-1998 w Zakładzie Mechaniki Płynów i Aero-dynamiki, Wydziału Budowy Maszyn i Lotnictwa Politechniki Rzeszowskiej.

W 1997 roku obronił pracę doktorską na Wydziale Inżynierii mechanicznej i Robotyki Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie. W latach 1998-2009 pracował jako adiunkt w ZMPiA WBMiL PRz. W 1998 roku odbył trzymiesięczny staż w Institute of Theoretical and Applied Physics, w Iowa State University. Habilitację uzyskał w 2009 roku na Wydziale Budowy Maszyn i Lotnictwa. Od 2009 roku jest profesorem uczelnianym Politechniki Rzeszowskiej.

W latach 2011-2012 był profesorem uczelnianym w Państwowej Wyższej Szkole Wschodnioeuropejskiej w Przemyślu. W latach 2012-2016 pełnił funkcję kierownika Katedry Termodynamiki i Mechaniki Płynów WBMiL PRz. Od 2017 roku jest zatrudniony na stanowisku profesora uczelnianego w Katedrze Mechaniki Płynów i Aerodynamiki WBMiL PRz. W latach 2015-2020 był członkiem Senatu Politechniki Rzeszowskiej.

Jest autorem i współautorem kilkudziesięciu prac naukowych, autorem trzech publikacji książkowych i współautorem jednej. 

Promotor czterech prac doktorskich i recenzent pięciu prac realizowanych w Politechnice Rzeszowskiej, Politechnice Łódzkiej i Akademii Górniczo-Hutniczej. Promotor 25 prac inżynierskich i magisterskich.

Był autorem projektu tunelu aerodynamicznego do badania modelowego śmigieł i turbin wiatrowych, sfinansowanego z Fundacji Nauki Polskiej, i projektu wstępnego tunelu dla WAT. Autor zrealizowanych projektów śmigieł do samolotów bezpilotowych i motoszybowców

Wydanie: 1/2024
Tłumacz: Marek Chalecki
Format: B5
Liczba stron: 736
Liczba ilustracji: 866
Liczba tabel: 39
Oprawa: twarda

Isbn: 9788320620733

• Autor: Rosemary Alexander
• Rok wydania: 2012
• Liczba stron: 319
• Oprawa i wymiary: twarda, 200 x 255 mm
• ISBN: 978-83-09-01136-1

Diagnostyka chorób roślin rolniczych wchodzi na wyższy poziom. Teraz dzięki atlasowi chorób roślin rolniczych dla praktyków, przy odrobinie wysiłku, większość chorób roślin rolniczych zostanie rozpoznana bezbłędnie. Pozwoli to nie tylko na trafne zdiagnozowanie choroby, ale także pomoże w udzieleniu właściwej odpowiedzi na pytanie: co robić? jaką zastosować metodę czy środek. 

III wydanie dodatkowo opisuje choroby kolejnych gatunków jak soja oraz proso. Istotnym dodatkiem jest rozdział z diagnostyką mikroskopową.
Być może po raz pierwszy w Polsce na taką skalę w książce popularyzacyjnej choroby roślin rolniczych skierowanej głównie do praktyków. Pokazywane są zarówno zdjęcia objawów makroskopowych oraz sprawców symptomów tych symptomów obserwowanych przez szkiełko mikroskopu.

Rolnicy i ogrodnicy często borykają się z problemem identyfikacji chorób roślin, co może prowadzić do znacznych strat w plonach. Niewłaściwe rozpoznanie schorzeń może skutkować nieefektywnym leczeniem i marnotrawieniem zasobów.

Wyobraź sobie, że Twoje rośliny zaczynają chorować, a Ty nie wiesz, jak im pomóc. Straty finansowe, zniszczone plony i frustracja to tylko niektóre z konsekwencji braku wiedzy na temat chorób roślin. Nie pozwól, aby Twoje uprawy ucierpiały z powodu niewłaściwej diagnozy!

Atlas chorób roślin rolniczych to nieocenione narzędzie dla każdego praktyka. Dzięki szczegółowym opisom chorób, ich objawów oraz skutecznych metod leczenia, ta książka pomoże Ci szybko i skutecznie zidentyfikować problemy oraz wdrożyć odpowiednie działania.

W III wydaniu Atlasu chorób roślin rolniczych znajdziesz nie tylko bogaty zbiór informacji na temat najczęstszych chorób, ale także praktyczne porady dotyczące ich zwalczania. Książka jest wzbogacona o ilustracje, które ułatwiają identyfikację problemów. To idealne źródło wiedzy dla rolników, ogrodników oraz studentów kierunków rolniczych.

Nie czekaj, aż Twoje rośliny zaczną chorować! Zainwestuj w Atlas chorób roślin rolniczych i zyskaj pewność, że będziesz w stanie skutecznie chronić swoje uprawy. Dzięki tej książce zyskasz nie tylko wiedzę, ale także spokój umysłu, wiedząc, że masz w rękach narzędzie, które pomoże Ci w trudnych chwilach.

Zamów już dziś  Atlas chorób roślin rolniczych i dołącz do grona zadowolonych użytkowników, którzy dzięki tej książce poprawili zdrowie swoich roślin i zwiększyli plony!

Podsumowanie:
Książka dostarcza praktycznych informacji, które można zastosować od razu w codziennej pracy. 
III wydanie zawiera nowe, aktualne informacje oraz ilustracje, które wyróżniają ją na tle innych publikacji.
Choroby roślin mogą pojawić się w każdej chwili, a szybka reakcja jest kluczowa.
Książka skupia się na konkretnych chorobach roślin uprawnych, co czyni ją idealnym przewodnikiem dla każdego, kto chce skutecznie dbać o swoje plony

Autorzy: Marek Korbas, Tomasz Czubiński, Joanna Horoszkiewicz-Janka, Ewa Jajor, Jakub Danielewicz
Liczba stron: 456
Okładka: twarda
Wydawca: Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. 
Rok wydania: 2021

ISBN 978-83-7940-016-4

autor: 

praca zbiorowa, redakcja naukowa prof. Jan Deja
Kraków 2020, str. 940 Format B5,
oprawa twarda

W wydaniu drugim Pojazdów rolniczych zostały naniesione drobne poprawki w tekście i poszerzone o informacje związane z budową i obsługą techniczną maszyn rolniczych.

Bogato ilustrowany podręcznik poświęcony ciągnikom rolniczym, kierowany do uczniów technikum mechanizacji rolnictwa, nauczycieli, studentów kierunków związanych z techniką rolniczą. W przystępny sposób przedstawia podstawowe wiadomości z zakresu teorii silników ZS, budowę i działanie układów ciągnika oraz obsługi technicznej w warunkach eksploatacyjnych. Z uwagi na wielość marek ciągników, nie można było poszerzać opracowania i tak już niemałego. Niemniej obserwuje się bardzo zbliżone rozwiązania konstrukcyjne w obecnie używanych ciągnikach.

Autor: Zdzisław Chomik

Data wydania: Lublin 2021

POLIHYMNIA

Liczba stron: 378

Oprawa: miękka

ISBN 978-83-7847-725-9

Format: B5

• Autor: Radosław Lenartowicz
• Rok wydania: 2025
• ISBN: 978-83-64094-79-8
• Liczba stron: 550
• Oprawa: miękka
• Format: 16x23 cm

Opiniodawca prof. dr hab. inż. Brunon Lejdy

Książka wydana pod patronatem miesięcznika „elektro.info”

W związku z dużym zainteresowaniem tematyką wymagań do egzaminu kwalifikacyjnego E i D wśród Czytelników „elektro.info”, redakcja wraz ze Stowarzyszeniem Polskich Energetyków postanowiła wydać książkę „Egzamin kwalifikacyjny”. Pozycja ta wypełnia lukę na rynku księgarskim, ponieważ jest pierwszym podręcznikiem, który zawiera w przystępnej formie wszystkie niezbędne informacje dotyczące eksploatacji urządzeń elektrycznych o napięciu znamionowym do 1 kV, zasady ochrony przeciwporażeniowej powyżej 1 kV, a także omawia zagadnienia wchodzące w zakres egzaminu kwalifikacyjnego.
Powinny z niej skorzystać osoby ubiegające się o dodatkowe kwalifikacje w zakresie eksploatacji i dozoru wymagane przy obsłudze, montażu, konserwacji oraz pomiarach ochronnych.

Wbrew mylnemu przekonaniu (rozpowszechnianemu przez niektóre organizacje naukowo­ techniczne) przy eksploatacji urządzeń elektrycznych o napięciu do 1 kV mogą być zatrudnione osoby nieposiadające wykształcenia elektrycznego, od których wymaga się złożenia egzaminu przed komisją kwalifikacyjną w takim samym zakresie, jaki obejmuje elektryków. Pozycja ta ma ułatwić przyswojenie określonej wiedzy w zakresie eksploatacji urządzeń elektrycznych o napięciu do 1 kV. Forma, w jakiej została napisana, nie pozwala tylko na wyuczenie się pytań i odpowiedzi, ponieważ komisja może zadać pytanie w zupełnie innej formie i poruszające kilka zagadnień. Książka ma dużą wartość dydaktyczną, ponieważ prezentowane odpowiedzi poruszają szersze problemy niż pytania, a czytelnik zmuszony jest do opanowania znacznej ilości materiału, pozwalającej uporządkować posiadaną wiedzę. Należy jednak pamiętać, że jest to rodzaj podręcznika dla samouków i nie może być traktowany jak zestaw testów dający gwarancję zdania egzaminu.

Znaczna część materiału została zilustrowana rysunkami ułatwiającymi zrozumienie istoty ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym oraz zasad poprawnego wykonania pomiarów ochronnych i oceny stanu bezpieczeństwa urządzenia lub instalacji. Książkę opracowano na podstawie norm i przepisów przeredagowanych przez autora do formy zrozumiałej dla Czytelników, a co najważniejsze – zgromadzonych w jednej publikacji.

Mam nadzieję, że spełni ona oczekiwania Czytelników, pozwalając na szybkie i przyjemne opanowanie trudnej sztuki bezpiecznej eksploatacji urządzeń elektrycznych.

mgr inż. Julian Wiatr
redaktor naczelny „elektro.info”

Przedmowa
Książka zawiera podstawową wiedzę techniczną dla pracowników zatrudnionych przy eksploatacji instalacji i urządzeń elektroenergetycznych w zakresie obsługi, konserwacji, napraw, montażu i kontrolno-pomiarowym.

Zawarte w opracowaniu wiadomości są zgodne ze szczegółowym zakresem egzaminów kwalifikacyjnych E i D oraz z obowiązującymi przepisami.

Opracowanie obejmuje zakres znajomości przepisów, zasad budowy, eksploatacji, bezpieczeństwa pracy oraz postępowania w razie wystąpienia zagrożenia, np. pożaru, porażenia prądem, a także umiejętności udzielania pierwszej pomocy.

Na końcu każdego rozdziału zostały zamieszczone zestawy pytań kontrolnych, które ułatwią opanowanie wiedzy niezbędnej do zdania egzaminu. Pytania zawierają odsyłacze do poszczególnych punktów z właściwą odpowiedzią.

O Autorze
Absolwent Wydziału Elektrycznego Politechniki Warszawskiej, specjalizacja elektroenergetyka. W latach 1973–1983 pracownik Zakładów Wytwórczych Przyrządów Pomiarowych i Systemów Minikomputerowych w Warszawie – specjalista ds. wykonawstwa inwestycyjnego w zakresie instalacji i urządzeń elektrycznych w budownictwie mieszkaniowym.
W latach 1990–2001 kierownik Zakładu Instalacji Elektrycznych w Centralnym Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Instalacji i Urządzeń Elektrycznych w Budownictwie w Warszawie. W okresie pracy w COBR „Elektromontaż” do 2001 r. zajmował się:

• systemami instalacji i urządzeń elektrycznych oraz instalacji piorunochronnych w obiektach budowlanych,
• systemami zabezpieczeń i ochrony przeciwporażeniowej,
• nowymi rozwiązaniami w zakresie sprzętu i osprzętu elektroinstalacyjnego,
• warunkami technicznymi wykonania i odbioru robót budowlano-montażowych w zakresie instalacji elektrycznych,
• adaptacją systemów budownictwa mieszkaniowego do potrzeb nowoczesnych rozwiązań instalacji i urządzeń elektrycznych oraz wymagań przepisów Unii Europejskiej,
• upowszechnianiem w kraju nowych przepisów z zakresu instalacji elektrycznych oraz bhp.

Jako dyrektor powstałej przy COBR „Elektromontaż” Placówki Oświatowej „COBRA” prowadził szkolenia dla projektantów, wykonawców i użytkowników instalacji i urządzeń elektrycznych w zakresie projektowania, wykonawstwa, eksploatacji i dozoru, a także bezpieczeństwa i higieny pracy. Jest certyfikowanym wykładowcą oraz specjalistą bhp. Współtwórca patentu nr 174039 pt. „Tester do badania zabezpieczenia różnicowoprądowego w instalacjach elektrycznych”. Członek:

• Normalizacyjnej Komisji Problemowej nr 55 ds. instalacji elektrycznych i ochrony odgromowej obiektów budowlanych Polskiego Komitetu Normalizacyjnego,
• Stowarzyszenia Elektryków Polskich,
• Stowarzyszenia Polskich Energetyków,
• Państwowych Komisji Kwalifikacyjnych nr 121, 184, a obecnie 516, nadających uprawnienia kwalifikacyjne z dziedziny elektroenergetyki.

Członek Centralnego Kolegium Sekcji Instalacji i Urządzeń Elektrycznych Stowarzyszenia Elektryków Polskich oraz rzeczoznawca – audytor Stowarzyszenia Polskich Energetyków. W latach 2002–2009 był kierownikiem Samodzielnej Pracowni Instalacji Elektrycznej oraz kierownikiem akredytowanego Laboratorium Elektrycznego w Instytucie Techniki Budowlanej w Warszawie. Od 2009 r. główny specjalista ds. instalacji i urządzeń elektrycznych w Zakładzie Badań Ogniowych Instytutu Techniki Budowlanej, Pracowni Automatyki Sygnalizacji Pożarowej i Instalacji Elektrycznych. W ITB zajmował się badaniami urządzeń, instalacji oraz sprzętu i osprzętu elektrycznego do 1 kV dla budownictwa, a także dopuszczaniem wyrobów do stosowania w budownictwie.

Autor kilkunastu książek, kilkudziesięciu ekspertyz i opinii w zakresie instalacji i urządzeń elektroenergetycznych oraz wielu artykułów z dziedziny elektroenergetyki i ochrony przeciwporażeniowej opublikowanych na łamach „elektro.info”, „Elektroinstalatora”, „Wiadomości Elektrotechnicznych” oraz „Elektrosystemów”. Był Redaktorem Naczelnym popularnej serii wydawniczej dla wykonawców, użytkowników oraz inspektorów nadzoru, dotyczącej praktycznego wykonania instalacji elektrycznych i teletechnicznych w budynkach, wydawanej przez Verlag Dashöfer.

Obecnie na emeryturze. Nadal czynny zawodowo. Pracuje jako ekspert ds. instalacji oraz urządzeń elektrycznych w budownictwie. Wykonuje ekspertyzy i opinie dotyczące urządzeń, instalacji oraz sprzętu i osprzętu elektrycznego, a także pomiarów ochronnych w budynkach do 1 kV dla budownictwa.
Prowadzi szkolenia i kursy z dziedziny budowy i eksploatacji instalacji i urządzeń elektroenergetycznych.

Ważniejsze publikacje:
• „Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych. Część D – Roboty instalacyjne, zeszyt 2, Instalacje elektryczne i piorunochronne w budynkach użyteczności publicznej”, wyd. 4, ITB, Warszawa 2022.
• „Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych. Część D – Roboty instalacyjne, elektryczne, zeszyt 1, Instalacje elektryczne, piorunochronne i telekomunikacyjne w budynkach mieszkalnych”, wyd. 3, ITB, Warszawa 2020.
• „Instalacje elektryczne na terenie budowy”, wyd. 1, ITB, Warszawa 2018.
• „Instalacje elektryczne w budynkach. Instalacje montowane w podłożu i na podłożu palnym”, wyd. 2, ITB, Warszawa 2014.
• „Ochrona odgromowa budynków i obiektów budowlanych”, wyd. 1, ITB, Warszawa 2023.
• „Badania odbiorcze i eksploatacyjne urządzeń i instalacji elektrycznych do 1 kV w budynkach”, wyd. 1, ITB, Warszawa 2025.
• „Egzamin kwalifikacyjny. Grupa I. Urządzenia, instalacje i sieci elektroenergetyczne”, wyd. 9, Grupa MEDIUM, Warszawa 2020.
• Instalacje zasilające urządzenia bezpieczeństwa pożarowego, Monografia, t. 1 i 2, wyd. 1, ITB, Warszawa 2016.
• „Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych. Część D – Roboty instalacyjne elektryczne, zeszyt 3, Instalacje elektryczne, piorunochronne i telekomunikacyjne w obiektach przemysłowych”, wyd. 2, ITB, Warszawa 2021.
• „Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych. Część D – Roboty instalacyjne elektryczne, zeszyt 4, Linie kablowe niskiego i średniego napięcia”, wyd. 3, ITB, Warszawa 2018.
• „Prace kontrolno-pomiarowe wykonywane w budynkach i obiektach budowlanych”, ZG Stowarzyszenie Polskich Energetyków w Radomiu, Grupa MEDIUM, Warszawa 2025.

Spis treści

I OGÓLNE ZASADY EKSPLOATACJI URZĄDZEŃ INSTALACJI I SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH / 13
1 . Określenia / 13
2. Prace eksploatacyjne i pomocnicze / 13
3. Zasady uzyskiwania uprawnień kwalifikacyjnych / 15
4. Dokumentacja techniczna urządzeń elektroenergetycznych / 16
5. Przyjęcie urządzeń elektroenergetycznych do eksploatacji / 18
6. Ocena stanu technicznego urządzeń / 18

II BUDOWA I EKSPLOATACJA URZĄDZEŃ, INSTALACJI I SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH / 22
1. Urządzenia prądotwórcze, przyłączone do krajowej sieci elektroenergetycznej, bez względu na wysokość napięcia znamionowego / 22
1.1. Sposoby zabezpieczenia generatorów / 4
1.2. Dokumentacja techniczna / 26
1.3. Uruchomienie generatora synchronicznego / 26
1.4. Eksploatacja generatorów / 27
1.5. Odłączenie od sieci i zatrzymanie generatora / 33
2. Instalacje i urządzenia o napięciu do 1 kV / 37
2.1. Wiadomości podstawowe / 37
2.2. Podział instalacji elektrycznych / 37
2.3. Systemy instalacji elektrycznych / 38
2.4. Wymienialność instalacji elektrycznych / 47
2.5. Wymagania dla instalacji elektrycznych w budynkach / 47
2.6. Instalacje elektryczne w budynkach mieszkalnych / 48
2.7. Budowa instalacji elektrycznych w budynkach mieszkalnych / 49
2.8. Instalacje przemysłowe niskiego napięcia / 58
2.9. Eksploatacja instalacji elektrycznych / 59
2.10. Organizacja bezpiecznej pracy przy eksploatacji instalacji elektrycznych / 63
3. In­s­ta­la­cje pio­ru­noch­ron­ne / 68
3.1. Wymagania ogólne / 68
3.2. Ochrona zewnętrzna / 69
3.3. Ochrona wewnętrzna / 76
3.4. Informacje techniczne / 80
4. Sieci, urządzenia, instalacje o napięciu nominalnym do 1 kV oraz wyższym od 1 kV / 86
4.1. Elektroenergetyczne linie napowietrzne / 86
4.2. Elektroenergetyczne linie kablowe / 110
4.3. Stacje elektroenergetyczne / 122
4.4. Transformatory / 131
4.5. Elektroenergetyczne urządzenia napędowe i przetwornice / 138
4.6. Baterie akumulatorów i urządzenia prostownikowe / 150
5. Zespoły prądotwórcze o mocy powyżej 50 kW / 157
5.1. Rodzaje i wykonanie zespołów prądotwórczych / 157
5.2. Eksploatacja zespołów prądotwórczych / 158
5.3. Zespoły prądotwórcze przewoźne / 162
5.4. Zasady obsługi (konserwacji) zespołów prądotwórczych / 163
6. Urządzenia elektrotermiczne / 168
6.1. Rodzaje i budowa urządzeń elektrotermicznych / 168
6.2. Eksploatacja urządzeń elektrotermicznych / 170
7. Urządzenia do elektrolizy / 174
7.1. Zasada działania i budowa urządzeń do elektrolizy / 174
7.2. Warunki bezpiecznej pracy i eksploatacja urządzeń do elektrolizy / 174
8. Sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego / 179
8.1. Wykonanie sieci oświetlenia ulicznego / 179
8.2. Eksploatacja sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego / 181
9. Elektryczna sieć trakcyjna / 184
9.1. Budowa i wykonanie sieci trakcyjnej / 184
9.2. Eksploatacja sieci trakcyjnej / 85
9.3. Prądy błądzące i ochrona urządzeń podziemnych / 189
10. Aparatura kontrolno-pomiarowa, urządzenia i instalacje automatycznej regulacji, sterowania i zabezpieczeń urządzeń i instalacji wymienionych w punktach od II-1 do II-9 (AKPiA) 192
10.1. Urządzenia elektryczne do pomiaru i regulacji automatycznej / 192
10.2. Montaż zestawów automatyki przemysłowej / 193
10.3. Przyłączanie aparatów i sprzętu / 193
10.4. Podłączanie aparatury i sprzętu zabudowanych na oddzielnych konstrukcjach wsporczych / 194
10.5. Instalacje tras obwodów elektrycznych / 194
10.6. Eksploatacja instalacji i urządzeń AKPiA / 196
10.7. Warunki montażu czujników dla układów pomiarowych i regulacyjnych / 200

III PRACE KONTROLNO-POMIAROWE / 208
1. Prace pomiarowe przy instalacjach i urządzeniach elektrycznych / 208
1.1. Wymagania ogólne / 208
1.2. Sprawdzenie odbiorcze. Oględziny / 210
1.3. Badania / 211
1.4. Sprawdzenie ciągłości przewodów ochronnych / 212
1.5. Pomiar rezystancji izolacji instalacji elektrycznej / 213
1.6. Sprawdzenie ochrony przez oddzielenie od siebie obwodów (separacja elektryczna) / 213
1.7. Pomiar rezystancji izolacji ścian i podłóg / 213
1.8. Pomiar rezystancji izolacji kabla / 214
1.9. Kable na napięcia znamionowe do 1 kV / 214
1.10. Kable na napięcia znamionowe ponad 1 kV / 215
1.11. Pomiar rezystancji uziemienia / 215
1.12. Pomiar rezystancji uziemienia metodą techniczną / 215
1.13. Pomiar rezystancji uziemienia metodą kompensacyjną / 216
1.14. Pomiar rezystywności gruntu / 216
1.15. Pomiar prądów upływowych / 217
1.16. Sprawdzenie polaryzacji / 217
1.17. Sprawdzenie samoczynnego wyłączenia zasilania / 217
1.18. Sprawdzenie działania urządzeń ochronnych różnicowoprądowych / 219
1.19. Sprawdzenie połączeń wyrównawczych / 222
1.20. Badanie spadków napięcia / 222
1.21. Badanie funkcjonalności / 222
1.22. Sprawdzenie wytrzymałości elektrycznej / 222
2. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych przy urządzeniach elektroenergetycznych o napięciu znamionowym do 1 kV i powyżej 1 kV / 235
2.1. Przepisy / 235
2.2. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla elektrycznych urządzeń napędowych / 235
2.3. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla baterii kondensatorów energetycznych / 239
2.4. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla transformatorów energetycznych / 241
2.5. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla elektroenergetycznych linii kablowych / 244
3. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla prądnic synchronicznych o napięciu powyżej 1 kV / 248
3.1. Pomiar rezystancji izolacji uzwojeń stojana prądnicy zespołu prądotwórczego / 248
3.2. Pomiar rezystancji izolacji uzwojeń wzbudzenia prądnicy wzbudzonej / 249
3.3. Pomiar rezystancji izolacji uzwojeń wzbudzenia prądnicy niewzbudzonej / 249
4. Zakresy, metody i terminy wykonywania badań / 252
4.1. Budynki mieszkalne oraz użyteczności publicznej / 252
4.2. Zakłady przemysłowe / 254
4.3. Pomieszczenia zagrożone wybuchem / 257
4.4. Urządzenia rozdzielcze / 259
4.5. Stacje elektroenergetyczne / 260
4.6. Baterie kondensatorów o napięciu do 1 kV / 261
4.7. Transformatory / 263
4.8. Narzędzia ręczne o napędzie elektrycznym i elektryczne urządzenia ruchome / 264
5. Zasady wykonywania i eksploatacji rozliczeniowych układów pomiarowych / 271
5.1. Wymagania ogólne / 271
5.2. Tablice licznikowe / 272
5.3. Liczniki / 273
5.4. Przekładniki prądowe i napięciowe / 273
5.5. Układy pomiarowe pośrednie i półpośrednie / 274
5.6. Układy pomiarowe bezpośrednie / 275
5.7. Układ kontrolny obecności napięcia / 275
5.8. Układ Samoczynnego Załączania Rezerwy / 275
5.9. Zespoły prądotwórcze / 276
5.10. Uzgadnianie i zatwierdzanie dokumentacji projektowej / 276

IV OCHRONA PRZECIWPORAŻENIOWA W URZĄDZENIACH, INSTALACJACH I SIECIACH ELEKTRYCZNYCH / 280
1. Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym w urządzeniach elektroenergetycznych do 1 kV / 280
1.1. Ochrona przed dotykiem bezpośrednim / 297
1.2. Ochrona przy uszkodzeniu (przed dotykiem pośrednim) / 299
1.3. Ochrona przez zastosowanie samoczynnego wyłączenia zasilania / 299
1.4. Ochrona przez zastosowanie urządzeń II klasy ochronności / 311
1.5. Ochrona przez zastosowanie izolowania stanowiska / 312
1.6. Ochrona przez zastosowanie separacji elektrycznej / 313
1.7. Ochrona przez zastosowanie nieuziemionych połączeń wyrównawczych miejscowych / 314
1.8. Ochrona strefowa w pomieszczeniach wyposażonych w wannę lub prysznic / 315
2. Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym w urządzeniach elektroenergetycznych o napięciu powyżej 1 kV / 322
2.1. Sieć elektroenergetyczna wysokiego napięcia jako źródło zagrożenia porażeniowego / 322
2.2. Ochrona przed dotykiem bezpośrednim / 323
2.3. Środki ochrony przed dotykiem pośrednim (przy uszkodzeniu) / 329
2.4. Łączenie uziemień urządzeń wysokiego i niskiego napięcia / 334
2.5. Wymagania dla uziemień obiektów elektroenergetycznych wysokiego napięcia / 336
2.6. Wymagania szczegółowe dotyczące uziemienia wybranych elementów stacji / 338
2.7. Parametry elektryczne typowych rozwiązań technicznych stanowisk izolacyjnych i powłok elektroizolacyjnych / 339
3. Ochrona przeciwporażeniowa w obwodach prądu stałego / 343
3.1. Wymagania ogólne / 343
3.2. Układy sieci prądu stałego / 345
3.3. Zagrożenia korozyjne w obwodach prądu stałego / 346
3.4. Zalecane środki ochrony przeciwporażeniowej / 347

V OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA W URZĄDZENIACH, INSTALACJACH I SIECIACH ELEKTROENERGETYCZNYCH / 350

VI SPOSOBY UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY OSOBOM PORAŻONYM PRĄDEM ELEKTRYCZNYM I POPARZONYM / 359
1. Działanie prądu elektrycznego na organizm człowieka / 359
2. Uwalnianie porażonego spod działania prądu elektrycznego o napięciu do 1 kV / 360
3. Uwalnianie porażonego spod działania prądu elektrycznego o napięciu powyżej 1 kV / 363
4. Czynności po uwolnieniu porażonego spod działania prądu elektrycznego / 363
4.1. Sztuczne oddychanie / 366
4.2. Pośredni masaż serca / 369
4.3. Pierwsza pomoc przedlekarska przy innych obrażeniach ciała / 371

VII ORGANIZACJA BEZPIECZNEJ PRACY PRZY EKSPLOATACJI URZĄDZEŃ, INSTALACJI I SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH / 374
1. Zasady organizacji pracy / 374
2. Bezpieczeństwo wykonywania prac przy urządzeniach elektrycznych / 380
3. Organizacja prac pod napięciem – PPN / 384
4. Etapy prac pod napięciem – PPN / 385
5. Sprzęt ochronny i narzędzia pracy / 387
6. Bezpieczeństwo i higiena pracy / 397

VIII INSTALACJE ELEKTRYCZNE W OBIEKTACH ZAGROŻONYCH WYBUCHEM I POŻAREM / 406
1. Wymagania ogólne / 406
2. Podział urządzeń przeciwwybuchowych / 407
3. Strefy zagrożenia wybuchem / 408
4. Dobór urządzeń elektrycznych w strefach zagrożonych wybuchem / 410
5. Instalowanie urządzeń w strefach zagrożonych wybuchem / 412
6. Eksploatacja urządzeń w strefach zagrożonych wybuchem / 415
6.1. Oględziny / 415
6.2. Przeglądy / 416
6.3. Konserwacja i naprawy / 418

IX INSTALACJE ELEKTRYCZNE NA TERENIE BUDOWY / 423
1. Zasilanie w energię elektryczną terenu budowy / 423
2.  Zalecany system ochrony przeciwporażeniowej do stosowania na terenie budowy / 424
3. Eksploatacja instalacji i urządzeń elektrycznych na terenie budowy / 427

X WARUNKI TECHNICZNE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAĆ BUDYNKI I ICH USYTUOWANIE / 432

XI RACJONALNA GOSPODARKA ELEKTROENERGETYCZNA / 439

XII URZĄDZENIA ENERGOELEKTRONICZNE / 442

XIII INSTALACJE ELEKTRYCZNE FUNKCJONUJĄCE W WARUNKACH POŻARU / 446
1. Wymagania podstawowe / 446
2. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu / 447
3.  Odbiory, próby i badania w instalacjach elektrycznych funkcjonujących w warunkach pożaru / 448
4. Eksploatacja / 449

XIV INSTALACJE I URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE W BUDYNKACH ZAKŁADÓW OPIEKI ZDROWOTNEJ / 452
1. Wymagania podstawowe / 452
2. Klasyfikacja pomieszczeń użytkowanych medycznie / 453
3.  Wymagania dla instalacji elektrycznych w budynkach zakładów opieki zdrowotnej / 453
4. Ochrona przeciwporażeniowa w pomieszczeniach medycznych grup 0, 1 i 2 / 455
5. Elektryczność statyczna / 457
6. Eksploatacja – kontrola i konserwacja / 458
7. Klasyfikacja urządzeń elektromedycznych pod względem klas ochronności oraz typy ochrony części aplikacyjnych / 459

XV INSTALACJE FOTOWOLTAICZNE W BUDOWNICTWIE MIESZKANIOWYM / 462
1. Budowa / 462

XVI OŚWIETLENIE ELEKTRYCZNE / 467
1. Informacje podstawowe / 467
2. Eksploatacja urządzeń oświetlenia elektrycznego / 471

XVII ZADANIA SŁUŻB EKSPLOATACYJNYCH – PODSTAWY BHP W ELEKTROENERGETYCE / 474
1. Zadania osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, sieci, instalacji elektrycznych na stanowisku eksploatacji „E” oraz stanowisku dozoru „D” / 474
2. Prace pomocnicze przy urządzeniach elektroenergetycznych / 478
3. Ogólna instrukcja bezpieczeństwa i higieny pracy dla osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, sieci i instalacji elektrycznych w miejscu pracy / 479

XVIII PRZEMYSŁOWE MAGAZYNY ENERGII / 485

XIX BUDOWA I INSTALACJA STACJI ŁADOWANIA (ŁADOWAREK) DO SAMOCHODÓW ELEKTRYCZNYCH / 495

XX WYKAZ PODSTAWOWYCH PRZEPISÓW OBOWIĄZUJĄCYCH PRZY EKSPLOATACJI I DOZORZE SIECI, INSTALACJI I URZĄDZEŃ ELEKTRYCZNYCH / 507
1. Ustawy / 507
2. Rozporządzenia / 508
3. Normy / 510
4. Literatura / 528

WYBRANE TERMINY I DEFINICJE / 531

WZORY ŚWIADECTWA KWALIFIKACYJNEGO – GRUPA E I D, ZAŁĄCZNIKI / 543

OZNACZENIA POLSKIE I ANGIELSKIE, SKRÓTY / 549

Unikatowy album o historii pierwszych polskich transatlantyków - "Polonii", "Pułaskiego" i "Kościuszki". Jest ilustrowany licznymi zdjęciami, z których wiele nie było dotychczas publikowanych oraz koryguje niektóre dotychczasowe informacje o tych statkach i ludziach z nimi związanych.
Przeprowadzono bardzo szeroką kwerendę w gdańskim Archiwum Państwowym oddział w Gdyni, Narodowym Muzeum Morskim, warszawskiej Bibliotece Narodowej, Sali Tradycji Uniwersytetu Morskiego w Gdyni, Muzeum Miasta Gdyni i przedwojennej prasie. Przeanalizowano dokumenty GAL-u dotyczące sprzedaży statku „Polonia” oraz teczki akt osobowych kapitanów Mamerta Stankiewicza, Eustazego Borkowskiego i dyrektora Mariusa Pliniusa.
Opracowano bardzo dokładne KALENDARIA poszczególnych transatlantyków z uwzględnieniem okresu 1908–1930, dotychczas mało znanego w polskiej literaturze. Bardzo pomocna w tym zakresie okazała się książka w języku rosyjskim – Русское Восточно-Азиатское Пароходство 1899–1918, opisująca wszystkie transatlantyki Russian American Line i Baltic American Line. W bogato ilustrowanym rozdziale „Memorabilia” zaprezentowano liczne pamiątki związane z polskimi transatlantykami. Z kolei w rozdziale „Plany pokładów” zamieszczono, dotychczas niepublikowane, dwa unikalne rysunki s/s „Kościuszko” wykonane własnoręcznie przez Karola Borchardta, wówczas
II oficera na tym statku. Przedstawiono również losy „Fuso Maru” eks-„Rossija” – czwartego klejnotu księżniczki Dagmary.