Technika

 Wśród zagadnień omówionych i zilustrowanych w książce znajdują się m.in.:

- akustyka - istota fal dźwiękowych, cechy dźwięku,
- elektroakustyka - mikrofony, stoły mi...

Rok wydania: 2025

Format B5, s. 500

Okładka kartonowa, kolorowa

ISBN 978-83-67635-12-7

Książka jest przenaczona dla osób ubiegających się o uzyskanie świadectwa kwalifikacyjnego uprawniającego do zajmowania się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych na stanowisku eksploatacji E i dozoru D, i zawiera wiadomości wymagane na egzaminie kwalifikacyjnym.

Książka do nauki zawodu elektryka

”Egzamin kwalifikacyjny elektryka w pytaniach i odpowiedziach” to zbiór wiedzy, polecany jako doskonała książka dla początkującego elektryka. Każdy, kto chce nauczyć się zawodu, może wykorzystać ją jako materiał do nauki przed przystąpieniem do egzaminu zawodowego. Nie oznacza to jednak, że bardziej doświadczony personel nie będzie miał z niej pożytku. Pozycja ta może być z powodzeniem używana jako podręcznik dla doświadczonego elektryka oraz źródło informacji w razie potrzeby.

Książka o podstawach elektryki

Tom ten jest polecany przez zawodowców jako świetna książka do nauki zawodu elektryka.

Zawarto w nim wszystkie zagadnienia dotyczące elektryki niezbędne dla początkujących. Książka obejmuje takie tematy, jak ogólne przedstawienie obwodów elektrycznych oraz pojęcia prądu i napięcia, jak również bardziej skomplikowane zagadnienia. Ma również obszerną sekcję opisującą wszystkie procedury bezpieczeństwa, jakie należy stosować przed rozpoczęciem pracy, jak i w trakcie jej wykonywania. 

Książka nie tylko dla początkujących elektryków

Tom zawiera wiedzę, która pomaga początkującym na przygotowanie się do egzaminu SEP, umożliwiającego rozpoczęcie pracy na stanowisku technik elektryk. Książka ma również wiele informacji, które będą przydatne także doświadczonym elektrykom z wieloletnim stażem. Poszczególne rozdziały wyczerpują omawiane tematy, a jednocześnie napisane są językiem ułatwiającym przyswojenie wiedzy przez osoby dopiero uczące się podstaw. Takie przedstawienie informacji pozwala na łatwe znalezienie potrzebnego zagadnienia przez pracowników z większym stażem, potrzebujących odświeżenia tematu albo chcących znaleźć metodę rozwiązania specyficznego tematu.

Doświadczeni elektrycy polecają tę książkę jako jedno z najlepszych źródeł wiedzy dla osób uczących się zawodu oraz personelu preferującego posiadanie dostępu do informacji w trakcie pracy. Jest uznawana za jedną z najprzystępniej  i najbardziej wyczerpująco napisanych książek dla elektryków.

Spis treści

Wstęp 

1. ZARYS WIADOMOŚCI Z PODSTAW ELEKTROTECHNIKI 

1.1. Obwód elektryczny oraz podstawowe prawa

1.1.1. Obwód elektryczny

1.1.2. Prąd i napięcie 

1.1.3. Prawo Ohma

1.1.4. Rezystancja i rezystywność. Łączenie rezystorów 

1.1.5. Źródła prądu elektrycznego

1.1.6. Prawa Kirchhoffa 

1.1.7. Moc i energia prądu stałego. Prawo Joule'a-Lenza

1.1.8. Budowa i działanie akumulatorów

1.2. Zjawiska magnetyczne i elektromagnetyczne 

1.2.1. Pole magnetyczne 

1.2.2. Zjawisko indukcji elektromagnetycznej 

1.2.3. Zjawisko elektrodynamiczne 

1.2.4. Zasada działania prądnicy i silnika elektrycznego prądu stałego 

1.3. Prąd przemienny jednofazowy 

1.3.1. Wielkości charakterystyczne prądu sinusoidalnego 

1.3.2. Obwód elektryczny z rezystancją, reaktancją i impedancją 

1.3.3. Kondensatory. Łączenie kondensatorów 

1.3.4. Moc prądu przemiennego jednofazowego 

1.4. Prąd przemienny trójfazowy

1.4.1. Układy połączeń 

1.4.2. Moc prądu trójfazowego

1.5. Prądy niesinusoidalne 

1.5.1. Wyższe harmoniczne 

1.5.2. Szkodliwe oddziaływanie wyższych harmonicznych 

2. OCHRONA PRZED PORAŻENIEM PRĄDEM ELEKTRYCZNYM W URZĄDZENIACH

ELEKTROENERGETYCZNYCH O NAPIĘCIU DO 1 kV 

2.1. Wiadomości ogólne 

2.1.1. Oddziaływanie prądu elektrycznego na organizm człowieka 

2.1.2. Warunki środowiskowe 

2.1.3. Stopnie ochrony obudów urządzeń elektrycznych 

2.1.4. Klasy ochronności urządzeń elektrycznych i elektronicznych 

2.1.5. Napięcia i układy sieciowe 

2.1.6. Oznaczenia przewodów i zacisków 

2.1.7. Znakowanie urządzeń elektrycznych danymi znamionowymi

dotyczącymi zasilania elektrycznego

2.2. Środki ochrony przeciwporażeniowej w urządzeniach elektrycznych 

2.2.1. Ochrona podstawowa (przed dotykiem bezpośrednim) 

2.2.2. Ochrona przy uszkodzeniu (ochrona dodatkowa) 

2.2.2.1. Ochrona przez zastosowanie samoczynnego wyłączenia zasilania 

2.2.2.2. Ochrona przez zastosowanie izolacji ochronnej 

2.2.2.3. Ochrona przez zastosowanie separacji elektrycznej

2.2.2.4. Ochrona przez zastosowanie bardzo niskiego napięcia

zapewnionego przez SELV i PELV

2.2.2.5. Ochrona przez zastosowanie nieprzewodzących pomieszczeń 

2.2.3. Ochrona uzupełniająca 

2.2.4. Połączenia wyrównawcze ochronne 

2.2.5. Przewody ochronne, ochronno-neutralne, wyrównawcze i uziemiające 

2.2.6. Uziomy i przewody uziemiające 

2.2.7. Wymagania dodatkowe dotyczące ochrony przeciwporażeniowej

w zależności od warunków środowiskowych 

2.2.7.1. Pomieszczenia wyposażone w wannę lub basen natryskowy (łazienki)

2.2.7.2. Tereny budowy i rozbiórki

2.2.7.3. Gospodarstwa rolnicze i ogrodnicze 

2.2.8. Przyłączanie urządzeń elektrycznych

2.3. Ochrona przed elektrycznością statyczną 

2.3.1. Elektryzowanie obiektów i wyładowania elektrostatyczne 

2.3.2. Rodzaje zagrożeń elektrycznością statyczną 

2.3.3. Środki ochrony przed elektrycznością statyczną

(ochrona antyelektrostatyczna) 

3. OCHRONA PRZECIWPORAŻENIOWA W INSTALACJACH

ELEKTROENERGETYCZNYCH WYSOKIEGO NAPIĘCIA (POWYŻEJ 1 kV) 

3.1. Wiadomości podstawowe 

3.2. Ochrona podstawowa (przed dotykiem bezpośrednim)

3.3. Środki ochrony ludzi przy uszkodzeniu 

4. BUDOWA I EKSPLOATACJA URZĄDZEŃ ELEKTROENERGETYCZNYCH 

4.1. Ogólne zasady eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych 

4.1.1. Wiadomości ogólne

4.1.2. Wymagania kwalifikacyjne dla osób zajmujących się eksploatacją

urządzeń elektroenergetycznych 

4.1.3. Prace eksploatacyjne

4.1.4. Przyjmowanie urządzeń do eksploatacji 

4.2. Elektryczne urządzenia napędowe 

4.2.1. Rodzaje i budowa silników elektrycznych

4.2.1.1. Silniki indukcyjne 

4.2.1.2. Silniki prądu stałego 

4.2.1.3. Silniki komutatorowe prądu przemiennego jednofazowe

4.2.1.4. Dobór silników w zależności od warunków środowiskowych 

4.2.1.5. Zabezpieczenia silników elektrycznych

4.2.2. Eksploatacja elektrycznych urządzeń napędowych

4.2.2.1. Wiadomości ogólne

4.2.2.2. Oględziny i przeglądy 

4.3. Transformatory energetyczne

4.3.1. Budowa i działanie transformatorów 

4.3.2. Eksploatacja transformatorów 

4.4. Stacje elektroenergetyczne 

4.4.1. Budowa stacji elektroenergetycznych 

4.4.2. Eksploatacja stacji elektroenergetycznych 

4.4.2.1. Wiadomości ogólne i czynności łączeniowe 

4.4.2.2. Oględziny stacji elektroenergetycznych

4.4.2.3. Przeglądy stacji elektroenergetycznych

4.5. Elektroenergetyczne linie napowietrzne 

4.5.1. Elektroenergetyczne linie napowietrzne z przewodami roboczymi gołymi 

4.5.1.1. Budowa linii napowietrznych z przewodami roboczymi gołymi

4.5.1.2. Ochrona od przepięć linii napowietrznych 

4.5.1.3. Eksploatacja elektroenergetycznych linii napowietrznych

4.5.2. Elektroenergetyczne linie napowietrzne niskiego napięcia z przewodami

izolowanymi 

4.5.2.1. Budowa linii napowietrznych nn z przewodami izolowanymi

4.5.2.2. Eksploatacja linii napowietrznych nn z przewodami izolowanymi

4.6. Elektroenergetyczne linie kablowe 

4.6.1. Kable elektroenergetyczne i sygnalizacyjne

4.6.2. Osprzęt kablowy 

4.6.3. Układanie kabli 

4.6.3.1. Zasady układania kabli 

4.6.3.2. Układanie kabli w ziemi 

4.6.3.3. Układanie kabli w kanałach, tunelach i budynkach 

4.6.4. Oznaczenia linii kablowych 

4.6.5. Przekazywanie linii kablowych do eksploatacji

4.6.6. Eksploatacja linii kablowych 

4.6.6.1. Oględziny i przeglądy linii kablowych 

4.6.6.2. Czynności związane z załączaniem i wyłączaniem linii kablowych 

4.6.6.3. Postępowanie w razie awarii, pożaru lub innych

nienormalnych objawów pracy linii kablowych 

4.7. Instalacje elektryczne 

4.7.1. Zasilanie energią elektryczną budynków mieszkalnych

4.7.2. Rozdział energii w budynkach mieszkalnych 

4.7.3. Prowadzenie przewodów i rozmieszczenie urządzeń 

4.7.4. Przewody elektroenergetyczne i sprzęt instalacyjny

4.7.5. Ochrona przewodów przed prądem przetężeniowym 

4.7.6. Ochrona przed przepięciami w instalacjach elektrycznych nn 

4.7.7. Sprawdzenie odbiorcze instalacji elektrycznych 

4.7.8. Eksploatacja instalacji elektrycznych 

4.8. Baterie kondensatorów do kompensacji mocy biernej

4.8.1. Budowa baterii kondensatorów 

4.8.2. Rodzaje kompensacji mocy biernej za pomocą kondensatorów 

4.8.3. Dobór mocy baterii do kompensacji mocy biernej

4.8.4. Eksploatacja baterii kondensatorów do kompensacji mocy biernej 

4.8.4.1. Prowadzenie eksploatacji i programy pracy 

4.8.4.2. Oględziny i przeglądy baterii kondensatorów 

4.8.4.3. Pomiary eksploatacyjne 

4.9. Spawarki i zgrzewarki 

4.9.1. Rodzaje i budowa spawarek 

4.9.2. Rodzaje i budowa zgrzewarek 

4.9.3. Eksploatacja spawarek i zgrzewarek 

4.9.3.1. Zagadnienia ogólne 

4.9.3.2. Oględziny i przeglądy

4.10. Urządzenia oświetlenia elektrycznego 

4.10.1. Zasady eksploatacji urządzeń oświetleniowych 

4.10.2. Oględziny, przeglądy i remonty urządzeń oświetlenia elektrycznego 

4.10.3. Użytkowanie urządzeń oświetlenia elektrycznego 

4.11. Urządzenia prostownikowe i akumulatorowe 

4.11.1. Urządzenia prostownikowe

4.11.2. Urządzenia akumulatorowe 

4.11.2.1. Baterie akumulatorów 

4.11.2.2. Ładowanie akumulatorów

4.11.3. Zasady eksploatacji urządzeń prostownikowych i akumulatorowych 

4.11.4. Wymagania w zakresie wyników pomiarów urządzeń

prostownikowych i akumulatorowych

4.12. Zespoły prądotwórcze spalinowo-elektryczne 

4.12.1. Rodzaje zespołów prądotwórczych spalinowo-elektrycznych

4.12.2. Ochrona przeciwporażeniowa w instalacjach zasilanych z zespołów

prądotwórczych

4.12.3. Eksploatacja zespołów prądotwórczych 

4.12.3.1. Uruchomienie zespołu prądotwórczego i programy pracy 

4.12.3.2. Obsługa zespołów prądotwórczych 

4.13. Urządzenia elektrotermiczne 

4.13.1. Rodzaje i budowa urządzeń elektrotermicznych 

4.13.2. Eksploatacja urządzeń elektrotermicznych 

4.13.2.1. Warunki przyjęcia do eksploatacji i program pracy urządzeń

elektrotermicznych

4.13.2.2. Oględziny, przeglądy i remonty urządzeń elektrotermicznych 

4.14. Urządzenia do elektrolizy

4.14.1. Zasada działania i budowa urządzeń do elektrolizy 

4.14.2. Eksploatacja urządzeń do elektrolizy 

4.14.2.1. Podstawowe czynności eksploatacyjno-ruchowe 

4.14.2.2. Oględziny, przeglądy i remonty urządzeń do elektrolizy 

4.14.3. Zakres badań technicznych urządzeń do elektrolizy [L18] 

4.15. Sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego 

4.15.1. Montaż 

4.15.2. Eksploatacja sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego 

4.15.3. Organizacja bezpiecznej pracy przy sieciach elektrycznego

oświetlenia ulicznego 

4.16. Elektryczne urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym 

4.16.1. Zagrożenia wybuchem 

4.16.2. Urządzenia elektryczne w wykonaniu przeciwwybuchowym 

4.16.3. Instalacje elektryczne w strefach zagrożonych wybuchem 

4.16.4. Eksploatacja urządzeń elektrycznych w strefach zagrożenia wybuchem 

4.17. Urządzenia piorunochronne

4.17.1. Budowa urządzeń piorunochronnych (LPS) 

4.17.2. Wewnętrzna ochrona odgromowa

4.17.3. Badania urządzeń piorunochronnych

4.18. Urządzenia energoelektroniczne

4.18.1. Budowa urządzeń energoelektronicznych

4.18.2. Eksploatacja urządzeń energoelektronicznych 

4.19. Prądnice synchroniczne

4.19.1. Budowa i zasada działania prądnic synchronicznych 

4.19.2. Eksploatacja prądnic synchronicznych

4.20. Systemy (instalacje) fotowoltaiczne (PV)

4.20.1. Budowa systemów fotowoltaicznych (PV) 

4.20.2. Prace eksploatacyjne przy urządzeniach fotowoltaicznych (PV) 

4.21. Elektrownie wiatrowe 

4.21.1. Budowa elektrowni wiatrowej 

4.21.2. Eksploatacja elektrowni wiatrowych 

4.22. Urządzenia umożliwiające magazynowanie energii elektrycznej

i jej wprowadzanie do sieci elektroenergetycznej 

5. OGÓLNE ZASADY RACJONALNEJ GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ

5.1. Straty energii 

5.2. Zasady oszczędzania energii w zakładach przemysłowych

5.3. Kompensowanie mocy biernej 

6. BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY

6.1. Wiadomości ogólne

6.2. Podstawowe warunki bezpiecznej pracy przy urządzeniach elektroenergetycznych 

7. ZASADY ORGANIZACJI I WYKONYWANIA PRAC PRZY URZĄDZENIACH

ELEKTROENERGETYCZNYCH

7.1. Określenia

7.2. Warunki wykonywania prac

7.3. Rodzaje poleceń na pracę 

7.4. Kwalifikacje i obowiązki osób w zakresie organizacji bezpiecznej pracy 

7.5. Wydawanie poleceń i przebieg pracy 

7.6. Zasady wykonywania prac pod napięciem (ppn) na liniach napowietrznych

o napięciu znamionowym do 1 kV

7.7. Sprzęt ochronny i narzędzia pracy 

8. OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA

8.1. Niebezpieczeństwo pożaru od urządzeń elektrycznych

8.2. Środki i sprzęt gaśniczy

8.3. Postępowanie w razie pożaru

8.4. Gaszenie urządzeń elektroenergetycznych 

8.5. Wymagania w zakresie ochrony przeciwpożarowej dotyczące instalacji

elektrycznych w obiektach budowlanych w zależności od wpływów zewnętrznych 

9. ZASADY POSTĘPOWANIA PRZY RATOWANIU OSÓB PORAŻONYCH

PRĄDEM ELEKTRYCZNYM I POPARZONYCH 

9.1. Skutki przepływu prądu przez ciało człowieka 

9.2. Uwalnianie porażonego spod działania prądu elektrycznego o napięciu do 1 kV 

9.3. Uwalnianie porażonego spod działania prądu elektrycznego

o napięciu powyżej 1 kV

9.4. Udzielanie pomocy przedlekarskiej osobom porażonym prądem elektrycznym

(podstawowe zabiegi resuscytacyjne) 

9.5. Udzielanie pomocy przedlekarskiej przy oparzeniach termicznych i chemicznych 

Akty prawne 

Normy 

Literatura 

Internet

Egzamin kwalifikacyjny elektryków (C i D) w pytaniach i 

Skrypt stanowi nie tylko uzupełnienie laboratorium, ale przede wszystkim wykładów z Techniki Wytwarzania. Są w nim kompleksowo przedstawione najbardziej nowoczesne i unikatowe technologie odlewni...

Podręcznik stanowi kompendium wiedzy z zakresu logistyki odpadów, aktualnego stanu prawnego w Polsce i w Unii Europejskiej, który dotyczy zagospodarowania odpadów, oraz zaleceń Krajowego planu gospodarki odpadami na lata 2016-2022. Podręcznik będzie pomocny studentom Wydziału Inżynierii Materiałowej i Metalurgii, szczególnie studiującym na kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji, oraz wszystkim osobom chętnym poszerzyć swoją wiedzę na temat logistyki odpadów.

Spis treści
Słowo wstępne ... 5

1. Wprowadzenie do tematyki transportu ... 7
1.1. Pojęcie rynku ... 7
1.2. Rodzaje rynków transportowych ... 13
1.3. Cechy jakościowe i funkcje rynku przewozów towarowych ... 17
1.4. Narzędzia oddziaływania na rynek ... 22
1.5. Sposoby mierzenia transportu ... 31
1.6. Popyt i podaż na rynku usług transportowych ... 35
1.7. Kongestia transportowa ... 41
1.8. Uregulowania prawne dotyczące działalności transportowej ... 44

2. Rynek usług transportu samochodowego ... 55
2.1. Infrastruktura transportu drogowego ... 55
2.2. Popyt i podaż na rynku usług transportu samochodowego ... 57
2.3. Wielkość produkcji usług transportowych na rynku ... 62

3. Rynek usług transportu kolejowego ... 67
3.1. Infrastruktura transportu kolejowego ... 67
3.2. Popyt i podaż na rynku usług transportu kolejowego ... 67
3.3. Przewozy na rynku usług kolejowych ... 72

4. Rynek usług transportu morskiego ... 75
4.1. Infrastruktura transportu morskiego ... 75
4.2. Popyt i podaż na rynku usług transportu morskiego ... 76
4.3. Wielkość produkcji na rynku usług transportu morskiego ... 80

5. Rynek usług transportu wodnego śródlądowego ... 83
5.1. Infrastruktura transportu wodnego śródlądowego ... 83
5.2. Popyt i podaż na rynku usług transportu śródlądowego ... 83
5.3. Sytuacja na rynku usług przewozów śródlądowych ... 86

6. Rynek usług transportu lotniczego ... 89
6.1. Lotnicza infrastruktura transportowa ... 89
6.2. Popyt i podaż na rynku usług transportu lotniczego ... 91
6.3. Wielkość produkcji na rynku przewozów lotniczych ... 93

7. Rynek usług transportu rurociągowego ... 96
7.1. Infrastruktura transportu rurociągowego ... 96
7.2. Popyt i podaż na rynku usług przesyłowych za pomocą rurociągów ... 98
7.3. Sytuacja na rynku przesyłów rurociągowych ... 101

8. Kierunki rozwoju towarowych rynków usług transportowych ... 103

Przedmowa ... 11

Rozdział 1. Termodynamika chemiczna ... 13
1.1. Wstęp ... 13
1.2. Podstawowe pojęcia termodynamiki chemicznej ... 14
1.3. Sposoby gromadzenia energii w układzie – energia wewnętrzna układu (U) ... 15
1.4. Kwantowanie energii ... 16
1.5. Rozkład energii w stanie równowagi termicznej. Entropia (S) ... 21
1.6. Termochemia. I zasada termodynamiki ... 24
1.7. Wymiana energii na sposób pracy ... 25
1.8. Wymiana energii na sposób ciepła ... 27
1.9. Ciepło przemiany chemicznej w stałej objętości (qv) ... 27
1.10. Ciepło przemiany chemicznej pod stałym ciśnieniem (qp). Entalpia układu (H) ... 28
1.11. Konwencja standardowych wartości funkcji termodynamicznych. Standardowe ciepło tworzenia związku chemicznego (o tw o ΔUtw i ΔH) ... 29
1.12. Prawo Hessa ... 29
1.13. Ciepło przemiany chemicznej w różnych temperaturach. Prawo Kirchhoffa ... 30
1.14. Ciepło właściwe (c) i ciepło molowe (C) substancji ... 31
1.15. Stan równowagi chemicznej. II zasada termodynamiki. Kryterium samorzutności przemian chemicznych ... 34
1.16. Wyznaczanie entropii układu. III zasada termodynamiki ... 36
1.16.1. Wiadomości ogólne ... 36
1.16.2. Zmiana entropii układu podczas zmiany stanu skupienia układu ... 38
1.16.3. Zmiana entropii układu spowodowana zmianą temperatury układu ... 39
1.16.4. Zmiana entropii układu spowodowana zmianą objętości układu ... 39
1.16.5. Zmiana entropii układu spowodowana zmianą ciśnienia w układzie ... 40
1.17. Potencjał chemiczny (μ) ... 40
1.18. Entalpia swobodna reakcji chemicznej (ΔG) ... 41
1.19. Izoterma van’t Hoffa ... 42
1.20. Izobara van’t Hoffa ... 45
Pytania i zadania ... 46
Ćwiczenie 1–1. Wyznaczanie ciepła rozpuszczania ... 56
Pytania i zadania ... 61

Rozdział 2. Płyny ... 65
2.1. Wstęp ... 65
2.2. Stan gazowy ... 65
2.2.1. Właściwości stanu gazowego ... 65
2.2.2. Gaz doskonały ... 66
2.2.3. Kinetyczno-cząsteczkowa teoria gazów ... 68
2.2.4. Energia i ciepło molowe gazów ... 70
2.2.5. Równanie van der Waalsa ... 74
2.2.6. Skraplanie gazów ... 77
2.2.7. Równanie van der Waalsa i parametry krytyczne gazu ... 78
2.2.8. Prawo Daltona ... 80
Ćwiczenie 2–1. Wyznaczanie gęstości pary i masy molowej
metodą Meyera ... 81
Pytania i zadania ... 83
2.3. Ciecze ... 85
2.3.1. Wiadomości ogólne ... 85
2.3.2. Lepkość cieczy ... 85
2.3.2.1. Wprowadzenie ... 85
2.3.2.2. Metody pomiaru lepkości bezwzględnej cieczy ... 88
2.3.2.3. Ciecze niutonowskie i nieniutonowskie ... 94
Ćwiczenie 2–2a. Wyznaczanie współczynnika lepkości cieczy za pomocą wiskozymetru Ostwalda ... 96
Ćwiczenie 2–2b. Wyznaczanie współczynnika lepkości cieczy za pomocą wiskozymetru Höpplera ... 98
Pytania i zadania ... 99
2.3.3. Napięcie powierzchniowe ... 101
2.3.3.1. Wprowadzenie ... 101
2.3.3.2. Molowe napięcie powierzchniowe ... 103
2.3.3.3. Metody pomiaru napięcia powierzchniowego ... 105
Pytania i zadania ... 110
2.3.4. Współczynnik załamania światła i refrakcja molowa ... 111
2.3.4.1. Współczynnik załamania światła ... 111
2.3.4.2. Polaryzacja i refrakcja ... 116
2.3.4.3. Zależność między strukturą chemiczną związku a refrakcją molową ... 120
Ćwiczenie 2–3. Wyznaczanie zawartości alkoholu etylowego w badanym roztworze ... 121
Pytania i zadania ... 121

Rozdział 3. Przemiany fazowe i równowagi fazowe ... 125
3.1. Pojęcie fazy, składnika, stopnia swobody. Reguła faz Gibbsa ... 125
3.2. Układy jednoskładnikowe, wielofazowe ... 127
3.2.1. Równowaga między fazę ciekłą i gazową ... 127
3.2.2. Równowaga między fazą stałą a fazą ciekłą i gazową ... 127
3.3. Układy wieloskładnikowe, jednofazowe – roztwory ... 130
3.3.1. Definicja roztworów ... 130
3.3.2. Rozpuszczalność substancji. Prawo Henry’ego ... 131
3.3.3. Dyfuzja ... 133
3.3.4. Osmoza ... 135
3.4. Układy dwuskładnikowe, jednofazowe – prężność pary nad roztworem ... 139
3.4.1. Prężność pary nad roztworem substancji nielotnej. Prawo Raoulta ... 139
3.4.2. Podwyższenie temperatury wrzenia i obniżenie temperatury krzepnięcia cieczy ... 140
3.4.3. Mieszaniny cieczy o całkowitej wzajemnej rozpuszczalności ... 143
3.4.3.1. Prężność pary nad mieszaniną cieczy o całkowitej wzajemnej rozpuszczalności ... 143
3.4.3.2. Skład pary a skład cieczy ... 143
3.4.4. Odchylenia od prawa Raoulta ... 145
3.5. Układy wieloskładnikowe, dwufazowe ... 146
3.5.1. Mieszaniny cieczy o ograniczonej wzajemnej rozpuszczalności ... 146
3.5.2. Prawo podziału Nernsta. Ekstrakcja ... 147
3.5.2.1. Definicja prawa podziału ... 147
3.5.2.2. Modyfikacja prawa podziału w przypadku asocjacji lub dysocjacji substancji w jednej z faz ... 149
3.5.2.3. Ekstrakcja i czynniki wpływające na jej efektywność ... 152
Ćwiczenie 3–1. Wyznaczanie współczynnika podziału kwasu octowego w układzie dwóch niemieszających się cieczy ... 155
Pytania i zadania ... 157

Rozdział 4. Adsorpcja ... 159
4.1. Adsorbent, adsorbat ... 159
4.2. Podział procesów adsorpcji ... 159
4.3. Adsorpcja z roztworów ... 161
4.3.1. Adsorpcja nadmiarowa i rzeczywista ... 161
4.3.2. Izoterma Freundlicha ... 162
4.4. Adsorpcja gazów ... 164
4.4.1. Teoria Langmuira ... 164
4.4.2. Izoterma BET ... 167
4.5. Adsorpcja a napięcie powierzchniowe cieczy. Środki powierzchniowo czynne ... 169
4.6. Adsorpcja wymienna na jonitach ... 171
4.7. Zastosowanie procesów adsorpcji ... 172
4.8. Metody chromatograficzne adsorpcyjne ... 174
4.8.1. Wiadomości ogólne ... 174
4.8.2. Chromatografia cienkowarstwowa i bibułowa ... 174
4.8.3. Chromatografia gazowa ... 175
4.8.4. Chromatografia cieczowa ... 177
Ćwiczenie 4–1. Adsorpcja kwasu octowego na węglu aktywowanym ... 178
Pytania i zadania ... 180

Rozdział 5. Układy koloidowe ... 183
5.1. Definicja koloidu i typy układów koloidowych ... 183
5.2. Metody wytwarzania cząstek koloidowych ... 184
5.3. Oczyszczanie układów koloidowych ... 185
5.4. Właściwości kinetyczne układów koloidowych ... 187
5.4.1. Ruchy Browna ... 187
5.4.2. Sedymentacja ... 188
5.5. Zjawisko równowagi membranowej Donnana ... 189
5.6. Właściwości optyczne układów koloidowych ... 191
5.7. Właściwości elektrokinetyczne układów koloidowych ... 194
5.8. Trwałość układów koloidowych. Koagulacja i peptyzacja ... 198
5.9. Lepkość i masa molowa koloidów ... 201
5.10. Ogólna charakterystyka żeli ... 203
5.11. Piany i emulsje ... 204
5.12. Koloidy asocjacyjne ... 204
Ćwiczenie 5–1. Nefelometryczne oznaczanie stężenia zolu kalafonii ... 205
Pytania i zadania ... 209

Rozdział 6. Kinetyka chemiczna ... 211
6.1. Szybkość reakcji chemicznej ... 211
6.2. Rzędowość i cząsteczkowość reakcji ... 212
6.3. Wpływ temperatury na szybkość reakcji. Energia aktywacji ... 221
6.4. Wpływ katalizatorów na szybkość reakcji ... 224
6.5. Reakcje złożone ... 226
Ćwiczenie 6–1. Wyznaczanie stałej szybkości reakcji pierwszego rzędu. Wyznaczanie stałej szybkości reakcji inwersji sacharozy metodą polarymetryczną ... 229
Pytania i zadania ... 231
Ćwiczenie 6–2.Wyznaczanie stałej szybkości zasadowej hydrolizy octanu etylu przy różnych stężeniach substratów reakcji ... 233
Pytania i zadania ... 236

Rozdział 7. Przewodnictwo roztworów elektrolitów ... 238
7.1. Przewodniki elektryczności ... 238
7.2. Przewodnictwo właściwe ... 239
7.3. Efekt relaksacyjny i elektroforetyczny ... 245
7.4. Pomiar przewodnictwa właściwego ... 246
7.5. Przewodnictwo molowe i równoważnikowe ... 248
7.6. Dysocjacja elektrolityczna ... 254
7.7. Wpływ innych substancji na dysocjację elektrolityczną związku chemicznego ... 259
7.8. Miareczkowanie konduktometryczne ... 261
Ćwiczenie 7–1. Miareczkowanie konduktometryczne ... 266
Pytania i zadania ... 268
Ćwiczenie 7–2. Wyznaczanie klasycznej stałej dysocjacji z pomiarów przewodnictwa ... 270
Pytania i zadania ... 272

Rozdział 8. Ogniwa galwaniczne ... 275
8.1. Wstęp ... 275
8.2. Różnice potencjałów w ogniwie galwanicznym ... 275
8.2.1. Opis ogniwa ... 275
8.2.2. Potencjał dyfuzyjny ... 277
8.2.3. Potencjał elektrody. Wzór Nernsta ... 278
8.2.4. Siła elektromotoryczna ogniwa ... 282
8.3. Elektroda wodorowa i skala potencjałów elektrod ... 285
8.4. Elektrody porównawcze (odniesienia) ... 290
8.5. Pomiar pH ... 292
8.6. Elektrody redoks ... 296
8.7. Miareczkowanie potencjometryczne ... 297
8.7.1. Wiadomości ogólne ... 297
8.7.2. Miareczkowanie potencjometryczne z wykorzystaniem reakcji kwas-zasada ... 298
8.7.3. Miareczkowanie potencjometryczne z wykorzystaniem reakcji utleniania i redukcji ... 300
Ćwiczenie 8–1. Miareczkowanie potencjometryczne kwasu zasadą ... 303
Pytania i zadania ... 306
Ćwiczenie 8–2. Miareczkowanie potencjometryczne z wykorzystaniem reakcji utleniania i redukcji ... 307
Pytania i zadania ... 309

Rozdział 9. Elektroliza ... 311
9.1. Zjawisko elektrolizy ... 311
9.2. Napięcie rozkładowe ... 313
9.3. Polaryzacja elektrod i nadnapięcie ... 316
9.4. Elektroliza roztworów wieloskładnikowych. Przewidywanie produktów elektrolizy ... 319
9.5. Prawa elektrolizy Faradaya ... 326
9.6. Zastosowanie procesów elektrolizy ... 329
Ćwiczenie 9–1. Oznaczenie grubości osadzonej powłoki miedzianej i wydajności prądowej elektrolizy ... 331
Pytania i zadania ... 333

Rozdział 10. Metody spektroskopowe ... 335
10.1. Klasyfikacja metod spektroskopowych ... 335
10.2. Spektroskopia w nadfiolecie i w zakresie widzialnym. Analiza kolorymetryczna ... 340
10.3. Prawo Lamberta-Beera ... 347
10.4. Oznaczanie stężenia jonów żelaza (III) metodą kolorymetryczną ... 351
Ćwiczenie 10–1. Kolorymetryczne oznaczanie stężenia jonów żelaza (III) ... 352
Pytania i zadania ... 355

W podręczniku przedstawiono niektóre metody rozdziału i oczyszczania substancji (strącania osadów, krystalizacja, sączenie, ekstrakcja, destylacja, sublimacja). Kolejne rozdziały poświęcono reakcjom chemicznym związków nieorganicznyc...

Monografia jest przeznaczona dla studentów wydziałów elektrycznych studiujących na specjalnościach związanych z elektroenergetyką oraz inżynierów i techników zajmujących się sieciami dystrybucyjnymi. W opracowaniu omówiono wymagania stawiane sieciom terenowym, układy elektroenergetyczne tych sieci oraz zagadnienia związane z ich modernizacją i optymalizacją. Przedstawiono także nowoczesne metody analizy ekonomicznej sieci rozdzielczych i omówiono problemy współpracy sieci terenowych z rozproszonymi źródłami energii oraz tematykę prognozowania obciążeń stacji SN i nn.

...

W poradniku opisano budowę i działanie oraz podano praktyczne wskazówki dotyczące zasad utrzymania i obsługi najważniejszych zespołów i układów elektrycznych zespołów trakcyjnych użytkowanych w Polsce. W zwięzły i przystępny sposób przedstawiono w nim część mechaniczną taboru (zestawy kołowe, wózki, ostoje i sprzęgi), wytwarzanie sprężonego powietrza i hamulce (w tym m.in. sprężarki, hamulce mechaniczne, pneumatyczne, elektropneumatyczne, szynowe, postojowe i sterowniki), obwód główny (z uwzględnieniem m.in. pantografów i zabezpieczeń), obwody pomocnicze (w tym m.in. przetwornice i baterie akumulatorów), wyposażenie dodatkowe (w tym np. klimatyzację i ogrzewania, urządzenia zabezpieczenia ruchu kolejowego i radiotelefony, drzwi, systemy informacji pasażerskiej, monitoring oraz sieci transmisji danych), jak również podstawowe wiadomości z zakresu utrzymania pojazdów trakcyjnych (w tym m.in. dokumentację techniczną,