Instalacje

Kolejne XVIII wydanie książeki, które opublikowałem z dziedziny praktycznego wykorzystania OZE.

Starałem się przedstawić w niej w sposób kompleksowy,
zagadnienia związane z wykorzystaniem energii: słonecznej, geotermalnej, wodnej,
wiatrowej, biomasy, wodoru i sposobie jej magazynowania.
W opracowaniu tym szczególną uwagę zwróciłem na wpływ, jaki mają urządze-
nia zasilane z OZE na rozwój naszej gospodarki, ochronę środowiska oraz tworzenie
nowych miejsc pracy.
Treść książki dostosowałem do wymogów podstaw programowych dla zawodu
technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej.
Dokonałem aktualizacji danych, przedstawiłem najnowsze rozwiązania technicz-
ne urządzeń zasilanych z OZE  dostępne w 2025 roku..
W książce wykorzystałem szereg cząstkowych opracowań znajdujących się w in-
nych publikacjach, na stronach internetowych, w broszurach informacyjnych firm
produkujących i instalujących urządzenia OZE.
Dużą trudność sprawiło mi szacowanie kosztów urządzeń zasilanych z OZE,
omawianych w podręczniku, jak również określenie wartości nośników energii (dy-
namiczne zmiany).
Podręcznik ten powstał zgodnie z wymogami podstaw programu kształcenia
dla zawodu technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej (311930). Jest
on kompatybilny z wymogami stawianymi przez Dyrektywę Parlamentu Europej-
skiego i Radę w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych –
2009/28/ WE, z dnia 23 kwietnia 2009 r. oraz Dyrektywę 2018/2001/WE RED II.
Mam nadzieję, że niniejsza publikacja przyczyni się do wzrostu popularności
OZE w naszym kraju oraz dynamicznego rozwoju firm produkujących i instalują-
cych urządzenia zasilane z OZE.
Oczekuję od Państwa uwag merytorycznych do treści zawartych w książce, które
w miarę możliwości uwzględnię w kolejnych wydaniach.
Testy i zadania egzaminacyjne wraz z odpowiedziami zamieściłem w książce
„Zbiór zadań z odnawialnych źródeł energii”.
dr inż. RyszardTytko

SPIS TREŚCI

1. Wstęp
1.1. Informacje ogólne
1.2. Pojęcia autorytetu zaworu w instalacji centralnego ogrzewania z termostatycznymi zaworami grzejnikowymi
1.3. Armatura regulacyjna przewodowa regulatory różnicy ciśnienia
1.4. Montaż przyrządu pomiarowego do rozliczania ciepła dostarczanego do budynku (obiektu)
2. Zapotrzebowanie na ciepło i szczytowa moc cieplna ogrzewania
3. Zasady wyboru rodzaju instalacji centralnego ogrzewania
3.1. Wymagania wspólne
3.2. Wymagania ogólne dotyczące instalacji centralnego ogrzewania z grzejnikowymi zaworami termostatycznymi
3.3. Wymagania ogólne dotyczące instalacji centralnego ogrzewania z zaworami grzejnikowymi bez głowic termostatycznych
3.4. Podział na strefy
3.5. Obieg czynnika grzejnego
4. Ciśnienie robocze, próbne i temperatura czynnika grzejnego
4.1. Ciśnienie robocze i próbne
4.2. Temperatura czynnika grzejnego
5. Wytyczne techniczne projektowania elementów instalacji centralnego ogrzewania
5.1. Rozdzielacze
5.2. Przewody
5.2.1. Wspólne wymagania
5.2.2. Poziome przewody rozdzielcze
5.2.3. Piony
5.2.4. Rozprowadzenie do grzejników
5.2.5. Gałązki grzejnikowe
5.3. Odpowietrzenie i odwodnienie
5.4. Grzejniki
5.4.1. Wymagania ogólne
5.4.2. Przyłączanie grzejników
5.4.3. Kryteria i wymagania dotyczące stosowania grzejników z różnych materiałów
5.4.4. Wsporniki i uchwyty grzejnikowe
5.5. Armatura
5.5.1. Podział ogólny
5.5.2. Armatura regulacyjna przewodowa
5.5.3. Armatura regulacyjna grzejnikowa
5.5.4. Armatura regulacyjna jako elementy wykonawcze regulatorów temperatury i przepływu
5.5.5. Armatura odcinająca
5.5.6. Armatura odpowietrzająca
5.5.7. Armatura spustowa
5.6. Pompy obiegowe
5.6.1. Rozmieszczenie pomp obiegowych
5.6.2. Dobór pomp obiegowych
5.6.3. Automatyzacja pracy pomp obiegowych
5.6.4. Wyposażenie instalacyjne pomp obiegowych
5.6.5. Podstawowe układy ogrzewania z pompami obiegowymi
6. Rozszerzalność cieplna przewodów i jej kompensacja
7. Mocowanie przewodów
8. Zabezpieczenie przed przekroczeniem dopuszczalnego ciśnienia roboczego
9. Zabezpieczenie przed przekroczeniem dopuszczalnej temperatury
10. Woda w instalacji centralnego ogrzewania
11. Zabezpieczenie instalacji przed korozją i innymi uszkodzeniami
11.1. Zabezpieczenie instalacji przed korozją od strony wewnętrznej
11.2. Zabezpieczenie instalacji przed zewnętrzną korozją, uszkodzeniem lub degradacją
12. Zabezpieczenie przed przenoszeniem hałasu
13. Izolacja cieplna
14. Usuwanie zanieczyszczeń mechanicznych z wody obiegowej (odmulacze, filtry)
15. Zasady cieplnego wymiarowania instalacji centralnego ogrzewania
15.1. Obliczeniowe zapotrzebowanie pomieszczenia na ciepło
15.2. Zasady określania wielkości elementów grzejnych
15.3. Wymiarowanie pionów grzejnych (tzw. świecowych)
15.4. Wymiarowanie grzejników
16. Zasady określania ciśnienia czynnego
17. Zasady hydraulicznego wymiarowania instalacji centralnego ogrzewania
17.1. Obliczanie liniowych i miejscowych oporów hydraulicznych
17.2. Wyrównanie oporów hydraulicznych poszczególnych obiegów – regulacja wstępna
17.3. Dobór elementów dławiących nadmiar różnicy ciśnienia
18. Charakterystyki grzejników
18.1. Charakterystyki cieplne grzejników
18.2. Charakterystyka hydrauliczna grzejników
18.3. Pozostałe cechy charakteryzujące grzejniki
19. Wykaz aktów normatywnych, zarządzeń i wydawnictw przytoczonych w wytycznych lub związanych z nimi
20. Wykaz podstawowych symboli i oznaczeń użytych w wytycznych
20.1. Wykaz podstawowych symboli użytych w tekście i tablicach
20.2. Wykaz podstawowych oznaczeń na rysunkach od 1 do 14

FOTOWOLTAIKA. Podręcznik dla studentów, uczniów, instalatorów, inwestorów.

Informacje zawarte w podręczniku oparte są na bogatym doświadczeniu naukowym, technicznym autora tej pracy.

W podręczniku omówione zostały zagadnienia związane z przemianą energii słonecznej w elektryczną.

Treść książki pozwoli odpowiedzieć na wiele pytań dotyczących budowy, montażu, eksploatacji urządzeń i instalacji fotowoltaicznych i  elektrycznych. Szeroki przekrój zagadnień podany przejrzyście i w nowoczesnym układzie, powinien ułatwić korzystanie z podręcznika.

W poszczególnych rozdziałach książki usystematyzowano aktualną wiedzę dotyczącą fotowoltaiki i instalacji elektrycznych, popartą własnymi badaniami.

Upublicznione informacje o zanieczyszczeniach i skażeniach wód podziemnych są bardzo skromne i najczęściej stanowią doniesienia ogólne, nieopisujące wydarzeń, ich tła i okoliczności w jakich powstały. Dokładniejsze poznanie pozwala zrozumieć przebieg i rozmiary skażenia wód, jakie się wydarzyły. Jak wiadomo, ochrona ujęć jest umiejętnością wymagającą przezorności i szerokiej wiedzy, a tę trzeba gromadzić poznając różne przykłady. Dlatego dla Czytelników tej publikacji, spośród około 2000 enuncjacji dotyczących wód podziemnych, zostały wybrane najciekawsze lub charakterystyczne przykłady zanieczyszczeń, cechujące się różnym rozprzestrzenieniem, odmiennymi przyczynami i wystąpieniem w różnych środowiskach. W większości są to informacje o zanieczyszczeniach jakie miały miejsce w drugiej połowie XX wieku, będących wynikiem niedbałości o środowisko z powodu intensywnego rozwoju produkcji przemysłowej. W tym czasie zaniechano dbałości o środowisko i poczyniono wiele szkód, które powinny być zapisane ku przestrodze dla przyszłych pokoleń.

9788388695231

Wraz z rozpowszechnieniem się instalacji centralnego ogrzewania wodnego, w budynkach wielolokalowych, pojawiła się potrzeba rozliczania kosztów ciepła do ogrzewania, zgodnie z jego zużyciem w poszczególnych lokalach. Wynaleziono do tego celu urządzenia nazywane obecnie podzielnikami kosztów ogrzewania. Podzielniki kosztów ogrzewania po raz pierwszy zastosowano w Danii w 1917 roku. Były to termo-elektryczne rejestratory ciepła do grzejników. Urządzenie
pozwalało na określenie proporcji zużycia ciepła danego mieszkania w zużyciu
ciepła dla całego budynku. Od tego czasu idea pozostała bez zmian, ciągle doskonalone
są natomiast same urządzenia, dzisiaj już nowoczesne, elektroniczne z możliwością zdalnego odczytu i zapamiętywania danych. W Polsce na niewielką skalę, stosowano rozliczanie kosztów ciepła przy
pomocy nagrzejnikowych podzielników kosztów ogrzewania już w 1936 roku.
W krajach Europy Zachodniej dostrzeżono w systemach indywidualnego rozliczania ciepła kosztów ogrzewania szansę, na znaczące zmniejszenie jego zużycia poprzez motywację lokatorów do racjonalnych zachowań przy korzystaniu z ciepła. 

83-909273-3-0

SPIS TREŚCI
1. Wstęp
2. Ekonomiczne i ekologiczne aspekty odzyskiwania ciepła
2.1. Uwagi ogólne
2.2. Obliczanie prostego czasu zwrotu zakładów na instalację odzyskiwania ciepła
2.3. Obliczanie zdyskontowanej wartości netto NPV
2.4. Obliczanie wewnętrznej stopy zwrotu kapitału IRR
2.5. Ekologiczne aspekty odzyskiwania ciepła
3. Urządzenia do odzyskiwania i wykorzystania ciepła
3.1. Wymiennik obrotowy
3.1.1. Opis wymiennika i zasada jego działania
3.1.2. Zapobieganie powstawaniu lodu na powierzchni wymiennika
3.1.3. Przykład doboru wymiennika obrotowego
3.2. Wymiennik krzyżowy
3.2.1. Zasada działania
3.2.2. Przykład doboru wymiennika krzyżowego
3.3. Zestaw wymienników z czynnikiem pośredniczącym
3.3.1. Zasada działania
3.3.2. Dobór zestawu wymienników z czynnikiem pośredniczącym
3.4. Ocena skutków zastosowania wymienników ciepła w instalacjach wentylacyjno – klimatyzacyjnych
3.5. Wymiennik płaszczowo-rurowy
3.6. Wymiennik płytowy
3.7. Wymiennik do odzyskiwania ciepła ze spalin
4. Termomodernizacja instalacji centralnego ogrzewania i wentylacji w zakładzie montażu maszyn budowlanych
4.1. Opis istniejących instalacji
4.2. Termomodernizacja instalacji c.o. w hali nr 1
4.3. Termomodernizacja instalacji wentylacji w hali nr 1
4.3.1. Dobór wymiennika obrotowego
4.3.2. Przystosowanie charakterystyki nagrzewnicy
4.3.3. Przystosowanie charakterystyki wentylatorów
4.3.4. Opis przebudowanej instalacji
4.4. Korzyści uzyskane w wyniku termomodernizacji instalacji c.o. i wentylacji
4.5. Termomodernizacja instalacji wentylacji malarni w hali nr 2
4.5.1. Cel i zakres termomodernizacji
4.5.2. Dobór wymiennika
4.5.3. Zmiana charakterystyki nagrzewnicy
4.5.4. Przystosowanie charakterystyk wentylatorów
4.5.5. Filtracja powietrza przed wymiennikiem
4.5.6. Korzyści uzyskane w wyniku termomodernizacji instalacji wentylacji malarni
4.6. Termomodernizacja instalacji c.o. malarni w hali nr 2
4.6.1. Korzyści uzyskane w wyniku termomodernizacji instalacji c.o.
5. Termomodernizacja instalacji c.o. i wentylacji w wytwórni konstrukcji stalowych
5.1. Stan istniejący
5.2. Termomodernizacja instalacji c.o. hali WKS
5.3. Termomodernizacja instalacji wentylacji hali WKS
5.3.1. Opis przyjętych rozwiązań
5.3.2. Termomodernizacja instalacji wentylacji – etap I
5.3.2.1. Przystosowanie charakterystyki wentylatorów
5.3.2.2. Przystosowanie charakterystyk nagrzewnic
5.3.2.3. Korzyści uzyskane w wyniku I-ego etapu termomodernizacji instalacji
5.3.2.4. Podsumowanie i wnioski
5.3.3. Termomodernizacja instalacji wentylacji – etap II
5.3.3.1. Dobór wymienników
5.3.3.2. Ustalenie oporów przepływu i średnic rurociągów instalacji obiegowej glikolu
5.3.3.3. Przystosowanie charakterystyk wentylatorów
5.3.3.4. Przystosowanie charakterystyk nagrzewnic
5.3.3.5. Korzyści uzyskane w wyniku II-ego etapu termomodernizacji instalacji
5.3.3.6. Podsumowanie i wnioski
6. Termomodernizacja instalacji klimatyzacji i wentylacji w hotelu
6.1. Termomodernizacja instalacji klimatyzacji o dużej mocy
6.1.1. Zabezpieczenie wymiennika przed oblodzeniem
6.1.2. Dobór urządzeń do odzyskiwania ciepła i zimna
6.1.3. Moc cieplna zamówiona i zainstalowana moc chłodnicza
6.1.4. Zużycie ciepła do ogrzewania powietrza
6.1.5. Zużycie zimna do chłodzenia i osuszania powietrza
6.1.6. Przystosowanie charakterystyki wentylatora instalacji nawiewnej
6.1.7. Przystosowanie charakterystyki wentylatora instalacji wywiewnej
6.1.8. Przystosowanie charakterystyk nagrzewnic
6.1.9. Ocena efektywności termomodernizacji
6.1.10. Podsumowanie
6.2. Termomodernizacja instalacji klimatyzacji o małej mocy
6.2.1. Opis proponowanej termomodernizacji
6.2.2. Korzyści możliwe do uzyskania w wyniku termomodernizacji
6.3. Termomodernizacja instalacji wentylacji kuchni
6.3.1. Stan istniejący
6.3.2. Opis zmodernizowanej instalacji
6.3.3. Dobór urządzeń do odzyskiwania ciepła i zimna
6.3.4. Stosowanie obejścia (bypassu)
6.3.5. Dobór nagrzewnicy
6.3.6. Przystosowanie charakterystyki wentylatora instalacji nawiewnej
6.3.7. Przystosowanie charakterystyki wentylatora instalacji wywiewnej
6.3.8. Zużycie ciepła do podgrzewania powietrza
6.3.9. Zużycie zimna do ochłodzenia i osuszania powietrza
6.3.10. Ocena efektywności modernizacji instalacji
6.3.11. Podsumowanie
6.4. Termomodernizacja instalacji wentylacji pralni
6.4.1. Stan istniejący
6.4.2. Opis modernizacji instalacji
6.4.3. Korzyści możliwe do uzyskania w wyniku termomodernizacji
6.5. Termomodernizacja instalacji wentylacji suszarni bielizny
6.5.1. Stan istniejący
6.5.2. Opis modernizacji instalacji
6.5.3. Korzyści możliwe do uzyskania w wyniku termomodernizacji
6.6. Zbiorcze wnioski dotyczące termomodernizacji instalacji klimatyzacji i wentylacji w hotelu
7. Termomodernizacja instalacji zasilania w ciepło central klimatyzacyjnych
7.1. Stan istniejący
7.2. Opis zmian w instalacji zasilania w ciepło
7.3. Wielkość strumienia objętości powietrza recyrkulacyjnego
7.4. Oszczędność ciepła w wyniku termomodernizacji
7.5. Korzyści uzyskane w wyniku termomodernizacji
8. Modernizacja instalacji do chłodzenia urządzeń w celu wykorzystania odzyskanego ciepła do ogrzewania wody technologicznej
8.1. Wprowadzenie
8.2. Opis modernizacji instalacji
8.3. Dobór urządzeń
8.4. Korzyści uzyskane w wyniku modernizacji
9. Instalacja do odzyskiwania ciepła z gorącego powietrza i podgrzewania wody technologicznej
9.1. Wprowadzenie
9.2. Opis modernizacji instalacji
9.3. Dobór wymiennika ciepła
9.4. Przystosowanie charakterystyki wentylatora
9.5. Dobór naczynia wzbiorczego
9.6. Korzyści uzyskane w wyniku modernizacji
10. Instalacja do odzyskiwania ciepła spalin i podgrzewania wody w zakładowej sieci ciepłowniczej
10.1. Wprowadzenie
10.2. Opis modernizacji instalacji
10.3. Minimalna dopuszczalna temperatura spalin
10.4. Dobór urządzeń
10.4.1. Dobór wymienników ciepła
10.4.2. Dobór średnic przewodów sieci ciepłowniczej
10.4.3. Dobór pomp
10.4.4. Dobór naczyń wzbiorczych
10.5. Korzyści uzyskane w wyniku modernizacji
11. Termomodernizacja instalacji wentylacji kina
11.1. Stan istniejący
11.2. Etapy modernizowania instalacji
11.2.1. Pierwszy etap modernizacji instalacji
11.2.1.1. Stosowanie recyrkulacji powietrza
11.2.1.2. Dobór urządzeń
11.2.1.3. Przystosowanie charakterystyki wentylatora instalacji nawiewnej
11.2.1.4. Przystosowanie charakterystyki wentylatora instalacji wywiewnej
11.2.1.5. Przystosowanie instalacji zasilania w ciepło
11.2.1.6. Opis działania automatyki
11.2.1.7. Korzyści uzyskane w wyniku termomodernizacji instalacji wentylacji etap I
Wykaz piśmiennictwa

FOTOWOLTAIKA. Podręcznik dla studentów, uczniów, instalatorów, inwestorów.

Informacje zawarte w podręczniku oparte są na bogatym doświadczeniu naukowym, technicznym autora tej pracy.

W podręczniku omówione zostały zagadnienia związane z przemianą energii słonecznej w elektryczną.

Treść książki pozwoli odpowiedzieć na wiele pytań dotyczących budowy, montażu, eksploatacji urządzeń i instalacji fotowoltaicznych i  elektrycznych. Szeroki przekrój zagadnień podany przejrzyście i w nowoczesnym układzie, powinien ułatwić korzystanie z podręcznika.

W poszczególnych rozdziałach książki usystematyzowano aktualną wiedzę dotyczącą fotowoltaiki i instalacji elektrycznych, popartą własnymi badaniami.

978-83-88695-25-8

Wprowadzenie przepisów związanych z ograniczeniem potencjalnych zagrożeń epidemiologicznych wywoływanych przez bakterie Legionella stało się dla projektantów, służb epidemiologicznych i eksploatacyjnych impulsem do poszerzenia zakresu swojej wiedzy. Działania takie podjęli również autorzy publikacji, opierając się początkowo na procedurach stworzonych przez uznane, międzynarodowe stowarzyszenia, organizacje rządowe i ponadnarodowe. Niestety sama znajomość procedur i zaleceń dotyczących projektowania i eksploatacji instalacji nie poparta interdyscyplinarną i praktyczną wiedzą o zachodzących w nich zjawiskach jest często niewystarczająca do uzyskania zakładanych efektów. Zmusiło to autorów do przeprowadzenia szczegółowej analizy problemu obecności bakterii Legionella w instalacjach budynków, zarówno w aspekcie epidemiologicznym, jak i technicznym.
Przeprowadzone przez autorów badanie literatury krajowej i światowej wykazało, że pomimo dużej liczby publikacji, brakuje na rynku wydawniczym monografii praktycznie łączących te dwa wyżej wymienione aspekty, ułatwiających czytelnikowi zrozumienie występujących w instalacjach zjawisk fizycznych i mikrobiologicznych, mających decydujący wpływ na stan higieniczny instalacji.
Mając na uwadze potrzebę szybkiego dostosowania instalacji w przeważającej części budynków w Polsce oraz sposobu ich eksploatacji do wymagań przepisów, autorzy postanowili wesprzeć ten proces i podzielić się swoją wiedzą i doświadczeniem. W powstałym kompendium wiedzy teoretyczno – praktycznej czytelnik może zapoznać się zarówno z przepisami związanymi z obecnością bakterii Legionella w instalacjach budynków, procedurami jej likwidacji, jak i pouczającymi, nie zawsze uwieńczonymi sukcesem przykładami realizacji zaleceń i procedur.
Będziemy usatysfakcjonowani, jeżeli książka okaże się użyteczna dla projektantów i użytkowników instalacji, służb epidemiologicznych, służb medycznych, a przede wszystkim jeżeli pomoże uratować czyjeś zdrowie lub życie.