Książki naukowe

Egzamin kwalifikacyjny elektryków (C i D) w pytaniach i 

Rok wydania: 2025

Format B5, s. 500

Okładka kartonowa, kolorowa

ISBN 978-83-67635-12-7

Książka jest przenaczona dla osób ubiegających się o uzyskanie świadectwa kwalifikacyjnego uprawniającego do zajmowania się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych na stanowisku eksploatacji E i dozoru D, i zawiera wiadomości wymagane na egzaminie kwalifikacyjnym.

Książka do nauki zawodu elektryka

”Egzamin kwalifikacyjny elektryka w pytaniach i odpowiedziach” to zbiór wiedzy, polecany jako doskonała książka dla początkującego elektryka. Każdy, kto chce nauczyć się zawodu, może wykorzystać ją jako materiał do nauki przed przystąpieniem do egzaminu zawodowego. Nie oznacza to jednak, że bardziej doświadczony personel nie będzie miał z niej pożytku. Pozycja ta może być z powodzeniem używana jako podręcznik dla doświadczonego elektryka oraz źródło informacji w razie potrzeby.

Książka o podstawach elektryki

Tom ten jest polecany przez zawodowców jako świetna książka do nauki zawodu elektryka.

Zawarto w nim wszystkie zagadnienia dotyczące elektryki niezbędne dla początkujących. Książka obejmuje takie tematy, jak ogólne przedstawienie obwodów elektrycznych oraz pojęcia prądu i napięcia, jak również bardziej skomplikowane zagadnienia. Ma również obszerną sekcję opisującą wszystkie procedury bezpieczeństwa, jakie należy stosować przed rozpoczęciem pracy, jak i w trakcie jej wykonywania. 

Książka nie tylko dla początkujących elektryków

Tom zawiera wiedzę, która pomaga początkującym na przygotowanie się do egzaminu SEP, umożliwiającego rozpoczęcie pracy na stanowisku technik elektryk. Książka ma również wiele informacji, które będą przydatne także doświadczonym elektrykom z wieloletnim stażem. Poszczególne rozdziały wyczerpują omawiane tematy, a jednocześnie napisane są językiem ułatwiającym przyswojenie wiedzy przez osoby dopiero uczące się podstaw. Takie przedstawienie informacji pozwala na łatwe znalezienie potrzebnego zagadnienia przez pracowników z większym stażem, potrzebujących odświeżenia tematu albo chcących znaleźć metodę rozwiązania specyficznego tematu.

Doświadczeni elektrycy polecają tę książkę jako jedno z najlepszych źródeł wiedzy dla osób uczących się zawodu oraz personelu preferującego posiadanie dostępu do informacji w trakcie pracy. Jest uznawana za jedną z najprzystępniej  i najbardziej wyczerpująco napisanych książek dla elektryków.

Spis treści

Wstęp 

1. ZARYS WIADOMOŚCI Z PODSTAW ELEKTROTECHNIKI 

1.1. Obwód elektryczny oraz podstawowe prawa

1.1.1. Obwód elektryczny

1.1.2. Prąd i napięcie 

1.1.3. Prawo Ohma

1.1.4. Rezystancja i rezystywność. Łączenie rezystorów 

1.1.5. Źródła prądu elektrycznego

1.1.6. Prawa Kirchhoffa 

1.1.7. Moc i energia prądu stałego. Prawo Joule'a-Lenza

1.1.8. Budowa i działanie akumulatorów

1.2. Zjawiska magnetyczne i elektromagnetyczne 

1.2.1. Pole magnetyczne 

1.2.2. Zjawisko indukcji elektromagnetycznej 

1.2.3. Zjawisko elektrodynamiczne 

1.2.4. Zasada działania prądnicy i silnika elektrycznego prądu stałego 

1.3. Prąd przemienny jednofazowy 

1.3.1. Wielkości charakterystyczne prądu sinusoidalnego 

1.3.2. Obwód elektryczny z rezystancją, reaktancją i impedancją 

1.3.3. Kondensatory. Łączenie kondensatorów 

1.3.4. Moc prądu przemiennego jednofazowego 

1.4. Prąd przemienny trójfazowy

1.4.1. Układy połączeń 

1.4.2. Moc prądu trójfazowego

1.5. Prądy niesinusoidalne 

1.5.1. Wyższe harmoniczne 

1.5.2. Szkodliwe oddziaływanie wyższych harmonicznych 

2. OCHRONA PRZED PORAŻENIEM PRĄDEM ELEKTRYCZNYM W URZĄDZENIACH

ELEKTROENERGETYCZNYCH O NAPIĘCIU DO 1 kV 

2.1. Wiadomości ogólne 

2.1.1. Oddziaływanie prądu elektrycznego na organizm człowieka 

2.1.2. Warunki środowiskowe 

2.1.3. Stopnie ochrony obudów urządzeń elektrycznych 

2.1.4. Klasy ochronności urządzeń elektrycznych i elektronicznych 

2.1.5. Napięcia i układy sieciowe 

2.1.6. Oznaczenia przewodów i zacisków 

2.1.7. Znakowanie urządzeń elektrycznych danymi znamionowymi

dotyczącymi zasilania elektrycznego

2.2. Środki ochrony przeciwporażeniowej w urządzeniach elektrycznych 

2.2.1. Ochrona podstawowa (przed dotykiem bezpośrednim) 

2.2.2. Ochrona przy uszkodzeniu (ochrona dodatkowa) 

2.2.2.1. Ochrona przez zastosowanie samoczynnego wyłączenia zasilania 

2.2.2.2. Ochrona przez zastosowanie izolacji ochronnej 

2.2.2.3. Ochrona przez zastosowanie separacji elektrycznej

2.2.2.4. Ochrona przez zastosowanie bardzo niskiego napięcia

zapewnionego przez SELV i PELV

2.2.2.5. Ochrona przez zastosowanie nieprzewodzących pomieszczeń 

2.2.3. Ochrona uzupełniająca 

2.2.4. Połączenia wyrównawcze ochronne 

2.2.5. Przewody ochronne, ochronno-neutralne, wyrównawcze i uziemiające 

2.2.6. Uziomy i przewody uziemiające 

2.2.7. Wymagania dodatkowe dotyczące ochrony przeciwporażeniowej

w zależności od warunków środowiskowych 

2.2.7.1. Pomieszczenia wyposażone w wannę lub basen natryskowy (łazienki)

2.2.7.2. Tereny budowy i rozbiórki

2.2.7.3. Gospodarstwa rolnicze i ogrodnicze 

2.2.8. Przyłączanie urządzeń elektrycznych

2.3. Ochrona przed elektrycznością statyczną 

2.3.1. Elektryzowanie obiektów i wyładowania elektrostatyczne 

2.3.2. Rodzaje zagrożeń elektrycznością statyczną 

2.3.3. Środki ochrony przed elektrycznością statyczną

(ochrona antyelektrostatyczna) 

3. OCHRONA PRZECIWPORAŻENIOWA W INSTALACJACH

ELEKTROENERGETYCZNYCH WYSOKIEGO NAPIĘCIA (POWYŻEJ 1 kV) 

3.1. Wiadomości podstawowe 

3.2. Ochrona podstawowa (przed dotykiem bezpośrednim)

3.3. Środki ochrony ludzi przy uszkodzeniu 

4. BUDOWA I EKSPLOATACJA URZĄDZEŃ ELEKTROENERGETYCZNYCH 

4.1. Ogólne zasady eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych 

4.1.1. Wiadomości ogólne

4.1.2. Wymagania kwalifikacyjne dla osób zajmujących się eksploatacją

urządzeń elektroenergetycznych 

4.1.3. Prace eksploatacyjne

4.1.4. Przyjmowanie urządzeń do eksploatacji 

4.2. Elektryczne urządzenia napędowe 

4.2.1. Rodzaje i budowa silników elektrycznych

4.2.1.1. Silniki indukcyjne 

4.2.1.2. Silniki prądu stałego 

4.2.1.3. Silniki komutatorowe prądu przemiennego jednofazowe

4.2.1.4. Dobór silników w zależności od warunków środowiskowych 

4.2.1.5. Zabezpieczenia silników elektrycznych

4.2.2. Eksploatacja elektrycznych urządzeń napędowych

4.2.2.1. Wiadomości ogólne

4.2.2.2. Oględziny i przeglądy 

4.3. Transformatory energetyczne

4.3.1. Budowa i działanie transformatorów 

4.3.2. Eksploatacja transformatorów 

4.4. Stacje elektroenergetyczne 

4.4.1. Budowa stacji elektroenergetycznych 

4.4.2. Eksploatacja stacji elektroenergetycznych 

4.4.2.1. Wiadomości ogólne i czynności łączeniowe 

4.4.2.2. Oględziny stacji elektroenergetycznych

4.4.2.3. Przeglądy stacji elektroenergetycznych

4.5. Elektroenergetyczne linie napowietrzne 

4.5.1. Elektroenergetyczne linie napowietrzne z przewodami roboczymi gołymi 

4.5.1.1. Budowa linii napowietrznych z przewodami roboczymi gołymi

4.5.1.2. Ochrona od przepięć linii napowietrznych 

4.5.1.3. Eksploatacja elektroenergetycznych linii napowietrznych

4.5.2. Elektroenergetyczne linie napowietrzne niskiego napięcia z przewodami

izolowanymi 

4.5.2.1. Budowa linii napowietrznych nn z przewodami izolowanymi

4.5.2.2. Eksploatacja linii napowietrznych nn z przewodami izolowanymi

4.6. Elektroenergetyczne linie kablowe 

4.6.1. Kable elektroenergetyczne i sygnalizacyjne

4.6.2. Osprzęt kablowy 

4.6.3. Układanie kabli 

4.6.3.1. Zasady układania kabli 

4.6.3.2. Układanie kabli w ziemi 

4.6.3.3. Układanie kabli w kanałach, tunelach i budynkach 

4.6.4. Oznaczenia linii kablowych 

4.6.5. Przekazywanie linii kablowych do eksploatacji

4.6.6. Eksploatacja linii kablowych 

4.6.6.1. Oględziny i przeglądy linii kablowych 

4.6.6.2. Czynności związane z załączaniem i wyłączaniem linii kablowych 

4.6.6.3. Postępowanie w razie awarii, pożaru lub innych

nienormalnych objawów pracy linii kablowych 

4.7. Instalacje elektryczne 

4.7.1. Zasilanie energią elektryczną budynków mieszkalnych

4.7.2. Rozdział energii w budynkach mieszkalnych 

4.7.3. Prowadzenie przewodów i rozmieszczenie urządzeń 

4.7.4. Przewody elektroenergetyczne i sprzęt instalacyjny

4.7.5. Ochrona przewodów przed prądem przetężeniowym 

4.7.6. Ochrona przed przepięciami w instalacjach elektrycznych nn 

4.7.7. Sprawdzenie odbiorcze instalacji elektrycznych 

4.7.8. Eksploatacja instalacji elektrycznych 

4.8. Baterie kondensatorów do kompensacji mocy biernej

4.8.1. Budowa baterii kondensatorów 

4.8.2. Rodzaje kompensacji mocy biernej za pomocą kondensatorów 

4.8.3. Dobór mocy baterii do kompensacji mocy biernej

4.8.4. Eksploatacja baterii kondensatorów do kompensacji mocy biernej 

4.8.4.1. Prowadzenie eksploatacji i programy pracy 

4.8.4.2. Oględziny i przeglądy baterii kondensatorów 

4.8.4.3. Pomiary eksploatacyjne 

4.9. Spawarki i zgrzewarki 

4.9.1. Rodzaje i budowa spawarek 

4.9.2. Rodzaje i budowa zgrzewarek 

4.9.3. Eksploatacja spawarek i zgrzewarek 

4.9.3.1. Zagadnienia ogólne 

4.9.3.2. Oględziny i przeglądy

4.10. Urządzenia oświetlenia elektrycznego 

4.10.1. Zasady eksploatacji urządzeń oświetleniowych 

4.10.2. Oględziny, przeglądy i remonty urządzeń oświetlenia elektrycznego 

4.10.3. Użytkowanie urządzeń oświetlenia elektrycznego 

4.11. Urządzenia prostownikowe i akumulatorowe 

4.11.1. Urządzenia prostownikowe

4.11.2. Urządzenia akumulatorowe 

4.11.2.1. Baterie akumulatorów 

4.11.2.2. Ładowanie akumulatorów

4.11.3. Zasady eksploatacji urządzeń prostownikowych i akumulatorowych 

4.11.4. Wymagania w zakresie wyników pomiarów urządzeń

prostownikowych i akumulatorowych

4.12. Zespoły prądotwórcze spalinowo-elektryczne 

4.12.1. Rodzaje zespołów prądotwórczych spalinowo-elektrycznych

4.12.2. Ochrona przeciwporażeniowa w instalacjach zasilanych z zespołów

prądotwórczych

4.12.3. Eksploatacja zespołów prądotwórczych 

4.12.3.1. Uruchomienie zespołu prądotwórczego i programy pracy 

4.12.3.2. Obsługa zespołów prądotwórczych 

4.13. Urządzenia elektrotermiczne 

4.13.1. Rodzaje i budowa urządzeń elektrotermicznych 

4.13.2. Eksploatacja urządzeń elektrotermicznych 

4.13.2.1. Warunki przyjęcia do eksploatacji i program pracy urządzeń

elektrotermicznych

4.13.2.2. Oględziny, przeglądy i remonty urządzeń elektrotermicznych 

4.14. Urządzenia do elektrolizy

4.14.1. Zasada działania i budowa urządzeń do elektrolizy 

4.14.2. Eksploatacja urządzeń do elektrolizy 

4.14.2.1. Podstawowe czynności eksploatacyjno-ruchowe 

4.14.2.2. Oględziny, przeglądy i remonty urządzeń do elektrolizy 

4.14.3. Zakres badań technicznych urządzeń do elektrolizy [L18] 

4.15. Sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego 

4.15.1. Montaż 

4.15.2. Eksploatacja sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego 

4.15.3. Organizacja bezpiecznej pracy przy sieciach elektrycznego

oświetlenia ulicznego 

4.16. Elektryczne urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym 

4.16.1. Zagrożenia wybuchem 

4.16.2. Urządzenia elektryczne w wykonaniu przeciwwybuchowym 

4.16.3. Instalacje elektryczne w strefach zagrożonych wybuchem 

4.16.4. Eksploatacja urządzeń elektrycznych w strefach zagrożenia wybuchem 

4.17. Urządzenia piorunochronne

4.17.1. Budowa urządzeń piorunochronnych (LPS) 

4.17.2. Wewnętrzna ochrona odgromowa

4.17.3. Badania urządzeń piorunochronnych

4.18. Urządzenia energoelektroniczne

4.18.1. Budowa urządzeń energoelektronicznych

4.18.2. Eksploatacja urządzeń energoelektronicznych 

4.19. Prądnice synchroniczne

4.19.1. Budowa i zasada działania prądnic synchronicznych 

4.19.2. Eksploatacja prądnic synchronicznych

4.20. Systemy (instalacje) fotowoltaiczne (PV)

4.20.1. Budowa systemów fotowoltaicznych (PV) 

4.20.2. Prace eksploatacyjne przy urządzeniach fotowoltaicznych (PV) 

4.21. Elektrownie wiatrowe 

4.21.1. Budowa elektrowni wiatrowej 

4.21.2. Eksploatacja elektrowni wiatrowych 

4.22. Urządzenia umożliwiające magazynowanie energii elektrycznej

i jej wprowadzanie do sieci elektroenergetycznej 

5. OGÓLNE ZASADY RACJONALNEJ GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ

5.1. Straty energii 

5.2. Zasady oszczędzania energii w zakładach przemysłowych

5.3. Kompensowanie mocy biernej 

6. BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY

6.1. Wiadomości ogólne

6.2. Podstawowe warunki bezpiecznej pracy przy urządzeniach elektroenergetycznych 

7. ZASADY ORGANIZACJI I WYKONYWANIA PRAC PRZY URZĄDZENIACH

ELEKTROENERGETYCZNYCH

7.1. Określenia

7.2. Warunki wykonywania prac

7.3. Rodzaje poleceń na pracę 

7.4. Kwalifikacje i obowiązki osób w zakresie organizacji bezpiecznej pracy 

7.5. Wydawanie poleceń i przebieg pracy 

7.6. Zasady wykonywania prac pod napięciem (ppn) na liniach napowietrznych

o napięciu znamionowym do 1 kV

7.7. Sprzęt ochronny i narzędzia pracy 

8. OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA

8.1. Niebezpieczeństwo pożaru od urządzeń elektrycznych

8.2. Środki i sprzęt gaśniczy

8.3. Postępowanie w razie pożaru

8.4. Gaszenie urządzeń elektroenergetycznych 

8.5. Wymagania w zakresie ochrony przeciwpożarowej dotyczące instalacji

elektrycznych w obiektach budowlanych w zależności od wpływów zewnętrznych 

9. ZASADY POSTĘPOWANIA PRZY RATOWANIU OSÓB PORAŻONYCH

PRĄDEM ELEKTRYCZNYM I POPARZONYCH 

9.1. Skutki przepływu prądu przez ciało człowieka 

9.2. Uwalnianie porażonego spod działania prądu elektrycznego o napięciu do 1 kV 

9.3. Uwalnianie porażonego spod działania prądu elektrycznego

o napięciu powyżej 1 kV

9.4. Udzielanie pomocy przedlekarskiej osobom porażonym prądem elektrycznym

(podstawowe zabiegi resuscytacyjne) 

9.5. Udzielanie pomocy przedlekarskiej przy oparzeniach termicznych i chemicznych 

Akty prawne 

Normy 

Literatura 

Internet

• Producent: Grupa Medium
• Autor: Radosław Lenartowicz
• Rok wydania: 2026
• ISBN: 978-83-64094-79-8
• Liczba stron: 556
• Oprawa: miękka
• Format: 16x23 cm

Spis treści

I. OGÓLNE ZASADY EKSPLOATACJI URZĄDZEŃ INSTALACJI I SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH / 13

1. Określenia / 13

2. Prace eksploatacyjne i pomocnicze / 13

3. Zasady uzyskiwania uprawnień kwalifikacyjnych / 15

4. Dokumentacja techniczna urządzeń elektroenergetycznych / 16

5. Przyjęcie urządzeń elektroenergetycznych do eksploatacji / 18

6. Ocena stanu technicznego urządzeń / 18

II. BUDOWA I EKSPLOATACJA URZĄDZEŃ, INSTALACJI I SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH / 22

1. Urządzenia prądotwórcze, przyłączone do krajowej sieci elektroenergetycznej, bez względu na wysokość napięcia znamionowego / 22
   1.1. Sposoby zabezpieczenia generatorów / 24
   1.2. Dokumentacja techniczna / 26
   1.3. Uruchomienie generatora synchronicznego / 26
   1.4. Eksploatacja generatorów / 27
   1.5. Odłączenie od sieci i zatrzymanie generatora / 33

2. Instalacje i urządzenia o napięciu do 1 kV / 37
   2.1. Wiadomości podstawowe / 37
   2.2. Podział instalacji elektrycznych / 37
   2.3. Systemy instalacji elektrycznych / 38
   2.4. Wymienialność instalacji elektrycznych / 47
   2.5. Wymagania dla instalacji elektrycznych w budynkach / 47
   2.6. Instalacje elektryczne w budynkach mieszkalnych / 48
   2.7. Budowa instalacji elektrycznych w budynkach mieszkalnych / 49
   2.8. Instalacje przemysłowe niskiego napięcia / 58
   2.9. Eksploatacja instalacji elektrycznych / 59
   2.10. Organizacja bezpiecznej pracy przy eksploatacji instalacji elektrycznych / 63

3. Instalacje piorunochronne / 68
   3.1. Wymagania ogólne / 68
   3.2. Ochrona zewnętrzna / 69
   3.3. Ochrona wewnętrzna / 76
   3.4. Informacje techniczne / 80

4. Sieci, urządzenia, instalacje o napięciu nominalnym do 1 kV oraz wyższym od 1 kV / 86
   4.1. Elektroenergetyczne linie napowietrzne / 86
   4.2. Elektroenergetyczne linie kablowe / 110
   4.3. Stacje elektroenergetyczne / 122
   4.4. Transformatory / 131
   4.5. Elektroenergetyczne urządzenia napędowe i przetwornice / 138
   4.6. Baterie akumulatorów i urządzenia prostownikowe / 150

5. Zespoły prądotwórcze o mocy powyżej 50 kW / 157
   5.1. Rodzaje i wykonanie zespołów prądotwórczych / 157
   5.2. Eksploatacja zespołów prądotwórczych / 158
   5.3. Zespoły prądotwórcze przewoźne / 162
   5.4. Zasady obsługi (konserwacji) zespołów prądotwórczych / 163

6. Urządzenia elektrotermiczne / 168
   6.1. Rodzaje i budowa urządzeń elektrotermicznych / 168
   6.2. Eksploatacja urządzeń elektrotermicznych / 170

7. Urządzenia do elektrolizy / 174
   7.1. Zasada działania i budowa urządzeń do elektrolizy / 174
   7.2. Warunki bezpiecznej pracy i eksploatacja urządzeń do elektrolizy / 174

8. Sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego / 179
   8.1. Wykonanie sieci oświetlenia ulicznego / 179
   8.2. Eksploatacja sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego / 181

9. Elektryczna sieć trakcyjna / 184
   9.1. Budowa i wykonanie sieci trakcyjnej / 184
   9.2. Eksploatacja sieci trakcyjnej / 185
   9.3. Prądy błądzące i ochrona urządzeń podziemnych / 189

10. Aparatura kontrolno-pomiarowa, urządzenia i instalacje automatycznej regulacji, sterowania i zabezpieczeń urządzeń i instalacji wymienionych w punktach od II-1 do II-9 (AKPiA) / 192
    10.1. Urządzenia elektryczne do pomiaru i regulacji automatycznej / 192
    10.2. Montaż zestawów automatyki przemysłowej / 193
    10.3. Przyłączanie aparatów i sprzętu / 193
    10.4. Podłączanie aparatury i sprzętu zabudowanych na oddzielnych konstrukcjach wsporczych / 194
    10.5. Instalacje tras obwodów elektrycznych / 194
    10.6. Eksploatacja instalacji i urządzeń AKPiA / 196
    10.7. Warunki montażu czujników dla układów pomiarowych i regulacyjnych / 200

III. PRACE KONTROLNO-POMIAROWE / 208

1. Prace pomiarowe przy instalacjach i urządzeniach elektrycznych / 208
   1.1. Wymagania ogólne / 208
   1.2. Sprawdzenie odbiorcze. Oględziny / 210
   1.3. Badania / 211
   1.4. Sprawdzenie ciągłości przewodów ochronnych / 212
   1.5. Pomiar rezystancji izolacji instalacji elektrycznej / 213
   1.6. Sprawdzenie ochrony przez oddzielenie od siebie obwodów (separacja elektryczna) / 213
   1.7. Pomiar rezystancji izolacji ścian i podłóg / 213
   1.8. Pomiar rezystancji izolacji kabla / 214
   1.9. Kable na napięcia znamionowe do 1 kV / 214
   1.10. Kable na napięcia znamionowe ponad 1 kV / 215
   1.11. Pomiar rezystancji uziemienia / 215
   1.12. Pomiar rezystancji uziemienia metodą techniczną / 215
   1.13. Pomiar rezystancji uziemienia metodą kompensacyjną / 216
   1.14. Pomiar rezystywności gruntu / 216
   1.15. Pomiar prądów upływowych / 217
   1.16. Sprawdzenie polaryzacji / 217
   1.17. Sprawdzenie samoczynnego wyłączenia zasilania / 217
   1.18. Sprawdzenie działania urządzeń ochronnych różnicowoprądowych / 219
   1.19. Sprawdzenie połączeń wyrównawczych / 222
   1.20. Badanie spadków napięcia / 222
   1.21. Badanie funkcjonalności / 222
   1.22. Sprawdzenie wytrzymałości elektrycznej / 222

2. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych przy urządzeniach elektroenergetycznych o napięciu znamionowym do 1 kV i powyżej 1 kV / 235
   2.1. Przepisy / 235
   2.2. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla elektrycznych urządzeń napędowych / 235
   2.3. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla baterii kondensatorów energetycznych / 239
   2.4. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla transformatorów energetycznych / 241
   2.5. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla elektroenergetycznych linii kablowych / 244

3. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla prądnic synchronicznych o napięciu powyżej 1 kV / 248
   3.1. Pomiar rezystancji izolacji uzwojeń stojana prądnicy zespołu prądotwórczego / 248
   3.2. Pomiar rezystancji izolacji uzwojeń wzbudzenia prądnicy wzbudzonej / 249
   3.3. Pomiar rezystancji izolacji uzwojeń wzbudzenia prądnicy niewzbudzonej / 249

4. Zakresy, metody i terminy wykonywania badań / 252
   4.1. Budynki mieszkalne oraz użyteczności publicznej / 252
   4.2. Zakłady przemysłowe / 254
   4.3. Pomieszczenia zagrożone wybuchem / 257
   4.4. Urządzenia rozdzielcze / 259
   4.5. Stacje elektroenergetyczne / 260
   4.6. Baterie kondensatorów o napięciu do 1 kV / 261
   4.7. Transformatory / 263
   4.8. Narzędzia ręczne o napędzie elektrycznym i elektryczne urządzenia ruchome / 264

5. Zasady wykonywania i eksploatacji rozliczeniowych układów pomiarowych / 271
   5.1. Wymagania ogólne / 271
   5.2. Tablice licznikowe / 272
   5.3. Liczniki / 273
   5.4. Przekładniki prądowe i napięciowe / 273
   5.5. Układy pomiarowe pośrednie i półpośrednie / 274
   5.6. Układy pomiarowe bezpośrednie / 275
   5.7. Układ kontrolny obecności napięcia / 275
   5.8. Układ Samoczynnego Załączania Rezerwy / 275
   5.9. Zespoły prądotwórcze / 276
   5.10. Uzgadnianie i zatwierdzanie dokumentacji projektowej / 276

IV. OCHRONA PRZECIWPORAŻENIOWA W URZĄDZENIACH, INSTALACJACH I SIECIACH ELEKTRYCZNYCH / 280

1. Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym w urządzeniach elektroenergetycznych do 1 kV / 280
   1.1. Ochrona przed dotykiem bezpośrednim / 297
   1.2. Ochrona przy uszkodzeniu (przed dotykiem pośrednim) / 299
   1.3. Ochrona przez zastosowanie samoczynnego wyłączenia zasilania / 299
   1.4. Ochrona przez zastosowanie urządzeń II klasy ochronności / 311
   1.5. Ochrona przez zastosowanie izolowania stanowiska / 312
   1.6. Ochrona przez zastosowanie separacji elektrycznej / 313
   1.7. Ochrona przez zastosowanie nieuziemionych połączeń wyrównawczych miejscowych / 314
   1.8. Ochrona strefowa w pomieszczeniach wyposażonych w wannę lub prysznic / 315

2. Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym w urządzeniach elektroenergetycznych o napięciu powyżej 1 kV / 322
   2.1. Sieć elektroenergetyczna wysokiego napięcia jako źródło zagrożenia porażeniowego / 322
   2.2. Ochrona przed dotykiem bezpośrednim / 323
   2.3. Środki ochrony przed dotykiem pośrednim (przy uszkodzeniu) / 329
   2.4. Łączenie uziemień urządzeń wysokiego i niskiego napięcia / 334
   2.5. Wymagania dla uziemień obiektów elektroenergetycznych wysokiego napięcia / 336
   2.6. Wymagania szczegółowe dotyczące uziemienia wybranych elementów stacji / 338
   2.7. Parametry elektryczne typowych rozwiązań technicznych stanowisk izolacyjnych i powłok elektroizolacyjnych / 339

3. Ochrona przeciwporażeniowa w obwodach prądu stałego / 343
   3.1. Wymagania ogólne / 343
   3.2. Układy sieci prądu stałego / 345
   3.3. Zagrożenia korozyjne w obwodach prądu stałego / 346
   3.4. Zalecane środki ochrony przeciwporażeniowej / 347

V. OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA W URZĄDZENIACH, INSTALACJACH I SIECIACH ELEKTROENERGETYCZNYCH / 350

VI. SPOSOBY UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY OSOBOM PORAŻONYM PRĄDEM ELEKTRYCZNYM I POPARZONYM / 359

1. Działanie prądu elektrycznego na organizm człowieka / 359

2. Uwalnianie porażonego spod działania prądu elektrycznego o napięciu do 1 kV / 360

3. Uwalnianie porażonego spod działania prądu elektrycznego o napięciu powyżej 1 kV / 363

4. Czynności po uwolnieniu porażonego spod działania prądu elektrycznego / 363
   4.1. Sztuczne oddychanie / 366
   4.2. Pośredni masaż serca / 369
   4.3. Pierwsza pomoc przedlekarska przy innych obrażeniach ciała / 371

VII. ORGANIZACJA BEZPIECZNEJ PRACY PRZY EKSPLOATACJI URZĄDZEŃ, INSTALACJI I SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH / 374

1. Zasady organizacji pracy / 374

2. Bezpieczeństwo wykonywania prac przy urządzeniach elektrycznych / 380

3. Organizacja prac pod napięciem – PPN / 384

4. Etapy prac pod napięciem – PPN / 385

5. Sprzęt ochronny i narzędzia pracy / 387

6. Bezpieczeństwo i higiena pracy / 397

VIII. INSTALACJE ELEKTRYCZNE W OBIEKTACH ZAGROŻONYCH WYBUCHEM I POŻAREM / 406

1. Wymagania ogólne / 406

2. Podział urządzeń przeciwwybuchowych / 407

3. Strefy zagrożenia wybuchem / 408

4. Dobór urządzeń elektrycznych w strefach zagrożonych wybuchem / 410

5. Instalowanie urządzeń w strefach zagrożonych wybuchem / 412

6. Eksploatacja urządzeń w strefach zagrożonych wybuchem / 415
   6.1. Oględziny / 415
   6.2. Przeglądy / 416
   6.3. Konserwacja i naprawy / 418

IX. INSTALACJE ELEKTRYCZNE NA TERENIE BUDOWY / 423

1. Zasilanie w energię elektryczną terenu budowy / 423

2. Zalecany system ochrony przeciwporażeniowej do stosowania na terenie budowy / 424

3. Eksploatacja instalacji i urządzeń elektrycznych na terenie budowy / 427

X. WARUNKI TECHNICZNE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAĆ BUDYNKI I ICH USYTUOWANIE / 432

XI. RACJONALNA GOSPODARKA ELEKTROENERGETYCZNA / 439

XII. URZĄDZENIA ENERGOELEKTRONICZNE / 442

XIII. INSTALACJE ELEKTRYCZNE FUNKCJONUJĄCE W WARUNKACH POŻARU / 446

1. Wymagania podstawowe / 446

2. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu / 447

3. Odbiory, próby i badania w instalacjach elektrycznych funkcjonujących w warunkach pożaru / 448

4. Eksploatacja / 449

XIV. INSTALACJE I URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE W BUDYNKACH ZAKŁADÓW OPIEKI ZDROWOTNEJ / 452

1. Wymagania podstawowe / 452

2. Klasyfikacja pomieszczeń użytkowanych medycznie / 453

3. Wymagania dla instalacji elektrycznych w budynkach zakładów opieki zdrowotnej / 453

4. Ochrona przeciwporażeniowa w pomieszczeniach medycznych grup 0, 1 i 2 / 455

5. Elektryczność statyczna / 457

6. Eksploatacja – kontrola i konserwacja / 458

7. Klasyfikacja urządzeń elektromedycznych pod względem klas ochronności oraz typy ochrony części aplikacyjnych / 459

XV. INSTALACJE FOTOWOLTAICZNE W BUDOWNICTWIE MIESZKANIOWYM / 462

1. Budowa / 462

2. Eksploatacja instalacji fotowoltaicznej PV / 464

XVI. OŚWIETLENIE ELEKTRYCZNE / 467

1. Informacje podstawowe / 467

2. Eksploatacja urządzeń oświetlenia elektrycznego / 471

XVII. ZADANIA SŁUŻB EKSPLOATACYJNYCH – PODSTAWY BHP W ELEKTROENERGETYCE / 474

1. Zadania osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, sieci, instalacji elektrycznych na stanowisku eksploatacji „E” oraz stanowisku dozoru „D” / 474

2. Prace pomocnicze przy urządzeniach elektroenergetycznych / 478

3. Ogólna instrukcja bezpieczeństwa i higieny pracy dla osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, sieci i instalacji elektrycznych w miejscu pracy / 479

XVIII. PRZEMYSŁOWE MAGAZYNY ENERGII / 485

XIX. BUDOWA I INSTALACJA STACJI ŁADOWANIA (ŁADOWAREK) DO SAMOCHODÓW ELEKTRYCZNYCH / 495

XX. WYKAZ PODSTAWOWYCH PRZEPISÓW OBOWIĄZUJĄCYCH PRZY EKSPLOATACJI I DOZORZE SIECI, INSTALACJI I URZĄDZEŃ ELEKTRYCZNYCH / 507

1. Ustawy / 507

2. Rozporządzenia / 508

3. Normy / 511

4. Literatura / 536

WYBRANE TERMINY I DEFINICJE / 538
WZORY ŚWIADECTWA KWALIFIKACYJNEGO – GRUPA E I D, ZAŁĄCZNIKI / 550
OZNACZENIA POLSKIE I ANGIELSKIE, SKRÓTY / 556

• Autor: Radosław Lenartowicz
• Rok wydania: 2025
• ISBN: 978-83-64094-79-8
• Liczba stron: 550
• Oprawa: miękka
• Format: 16x23 cm

Opiniodawca prof. dr hab. inż. Brunon Lejdy

Książka wydana pod patronatem miesięcznika „elektro.info”

W związku z dużym zainteresowaniem tematyką wymagań do egzaminu kwalifikacyjnego E i D wśród Czytelników „elektro.info”, redakcja wraz ze Stowarzyszeniem Polskich Energetyków postanowiła wydać książkę „Egzamin kwalifikacyjny”. Pozycja ta wypełnia lukę na rynku księgarskim, ponieważ jest pierwszym podręcznikiem, który zawiera w przystępnej formie wszystkie niezbędne informacje dotyczące eksploatacji urządzeń elektrycznych o napięciu znamionowym do 1 kV, zasady ochrony przeciwporażeniowej powyżej 1 kV, a także omawia zagadnienia wchodzące w zakres egzaminu kwalifikacyjnego.
Powinny z niej skorzystać osoby ubiegające się o dodatkowe kwalifikacje w zakresie eksploatacji i dozoru wymagane przy obsłudze, montażu, konserwacji oraz pomiarach ochronnych.

Wbrew mylnemu przekonaniu (rozpowszechnianemu przez niektóre organizacje naukowo­ techniczne) przy eksploatacji urządzeń elektrycznych o napięciu do 1 kV mogą być zatrudnione osoby nieposiadające wykształcenia elektrycznego, od których wymaga się złożenia egzaminu przed komisją kwalifikacyjną w takim samym zakresie, jaki obejmuje elektryków. Pozycja ta ma ułatwić przyswojenie określonej wiedzy w zakresie eksploatacji urządzeń elektrycznych o napięciu do 1 kV. Forma, w jakiej została napisana, nie pozwala tylko na wyuczenie się pytań i odpowiedzi, ponieważ komisja może zadać pytanie w zupełnie innej formie i poruszające kilka zagadnień. Książka ma dużą wartość dydaktyczną, ponieważ prezentowane odpowiedzi poruszają szersze problemy niż pytania, a czytelnik zmuszony jest do opanowania znacznej ilości materiału, pozwalającej uporządkować posiadaną wiedzę. Należy jednak pamiętać, że jest to rodzaj podręcznika dla samouków i nie może być traktowany jak zestaw testów dający gwarancję zdania egzaminu.

Znaczna część materiału została zilustrowana rysunkami ułatwiającymi zrozumienie istoty ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym oraz zasad poprawnego wykonania pomiarów ochronnych i oceny stanu bezpieczeństwa urządzenia lub instalacji. Książkę opracowano na podstawie norm i przepisów przeredagowanych przez autora do formy zrozumiałej dla Czytelników, a co najważniejsze – zgromadzonych w jednej publikacji.

Mam nadzieję, że spełni ona oczekiwania Czytelników, pozwalając na szybkie i przyjemne opanowanie trudnej sztuki bezpiecznej eksploatacji urządzeń elektrycznych.

mgr inż. Julian Wiatr
redaktor naczelny „elektro.info”

Przedmowa
Książka zawiera podstawową wiedzę techniczną dla pracowników zatrudnionych przy eksploatacji instalacji i urządzeń elektroenergetycznych w zakresie obsługi, konserwacji, napraw, montażu i kontrolno-pomiarowym.

Zawarte w opracowaniu wiadomości są zgodne ze szczegółowym zakresem egzaminów kwalifikacyjnych E i D oraz z obowiązującymi przepisami.

Opracowanie obejmuje zakres znajomości przepisów, zasad budowy, eksploatacji, bezpieczeństwa pracy oraz postępowania w razie wystąpienia zagrożenia, np. pożaru, porażenia prądem, a także umiejętności udzielania pierwszej pomocy.

Na końcu każdego rozdziału zostały zamieszczone zestawy pytań kontrolnych, które ułatwią opanowanie wiedzy niezbędnej do zdania egzaminu. Pytania zawierają odsyłacze do poszczególnych punktów z właściwą odpowiedzią.

O Autorze
Absolwent Wydziału Elektrycznego Politechniki Warszawskiej, specjalizacja elektroenergetyka. W latach 1973–1983 pracownik Zakładów Wytwórczych Przyrządów Pomiarowych i Systemów Minikomputerowych w Warszawie – specjalista ds. wykonawstwa inwestycyjnego w zakresie instalacji i urządzeń elektrycznych w budownictwie mieszkaniowym.
W latach 1990–2001 kierownik Zakładu Instalacji Elektrycznych w Centralnym Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Instalacji i Urządzeń Elektrycznych w Budownictwie w Warszawie. W okresie pracy w COBR „Elektromontaż” do 2001 r. zajmował się:

• systemami instalacji i urządzeń elektrycznych oraz instalacji piorunochronnych w obiektach budowlanych,
• systemami zabezpieczeń i ochrony przeciwporażeniowej,
• nowymi rozwiązaniami w zakresie sprzętu i osprzętu elektroinstalacyjnego,
• warunkami technicznymi wykonania i odbioru robót budowlano-montażowych w zakresie instalacji elektrycznych,
• adaptacją systemów budownictwa mieszkaniowego do potrzeb nowoczesnych rozwiązań instalacji i urządzeń elektrycznych oraz wymagań przepisów Unii Europejskiej,
• upowszechnianiem w kraju nowych przepisów z zakresu instalacji elektrycznych oraz bhp.

Jako dyrektor powstałej przy COBR „Elektromontaż” Placówki Oświatowej „COBRA” prowadził szkolenia dla projektantów, wykonawców i użytkowników instalacji i urządzeń elektrycznych w zakresie projektowania, wykonawstwa, eksploatacji i dozoru, a także bezpieczeństwa i higieny pracy. Jest certyfikowanym wykładowcą oraz specjalistą bhp. Współtwórca patentu nr 174039 pt. „Tester do badania zabezpieczenia różnicowoprądowego w instalacjach elektrycznych”. Członek:

• Normalizacyjnej Komisji Problemowej nr 55 ds. instalacji elektrycznych i ochrony odgromowej obiektów budowlanych Polskiego Komitetu Normalizacyjnego,
• Stowarzyszenia Elektryków Polskich,
• Stowarzyszenia Polskich Energetyków,
• Państwowych Komisji Kwalifikacyjnych nr 121, 184, a obecnie 516, nadających uprawnienia kwalifikacyjne z dziedziny elektroenergetyki.

Członek Centralnego Kolegium Sekcji Instalacji i Urządzeń Elektrycznych Stowarzyszenia Elektryków Polskich oraz rzeczoznawca – audytor Stowarzyszenia Polskich Energetyków. W latach 2002–2009 był kierownikiem Samodzielnej Pracowni Instalacji Elektrycznej oraz kierownikiem akredytowanego Laboratorium Elektrycznego w Instytucie Techniki Budowlanej w Warszawie. Od 2009 r. główny specjalista ds. instalacji i urządzeń elektrycznych w Zakładzie Badań Ogniowych Instytutu Techniki Budowlanej, Pracowni Automatyki Sygnalizacji Pożarowej i Instalacji Elektrycznych. W ITB zajmował się badaniami urządzeń, instalacji oraz sprzętu i osprzętu elektrycznego do 1 kV dla budownictwa, a także dopuszczaniem wyrobów do stosowania w budownictwie.

Autor kilkunastu książek, kilkudziesięciu ekspertyz i opinii w zakresie instalacji i urządzeń elektroenergetycznych oraz wielu artykułów z dziedziny elektroenergetyki i ochrony przeciwporażeniowej opublikowanych na łamach „elektro.info”, „Elektroinstalatora”, „Wiadomości Elektrotechnicznych” oraz „Elektrosystemów”. Był Redaktorem Naczelnym popularnej serii wydawniczej dla wykonawców, użytkowników oraz inspektorów nadzoru, dotyczącej praktycznego wykonania instalacji elektrycznych i teletechnicznych w budynkach, wydawanej przez Verlag Dashöfer.

Obecnie na emeryturze. Nadal czynny zawodowo. Pracuje jako ekspert ds. instalacji oraz urządzeń elektrycznych w budownictwie. Wykonuje ekspertyzy i opinie dotyczące urządzeń, instalacji oraz sprzętu i osprzętu elektrycznego, a także pomiarów ochronnych w budynkach do 1 kV dla budownictwa.
Prowadzi szkolenia i kursy z dziedziny budowy i eksploatacji instalacji i urządzeń elektroenergetycznych.

Ważniejsze publikacje:
• „Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych. Część D – Roboty instalacyjne, zeszyt 2, Instalacje elektryczne i piorunochronne w budynkach użyteczności publicznej”, wyd. 4, ITB, Warszawa 2022.
• „Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych. Część D – Roboty instalacyjne, elektryczne, zeszyt 1, Instalacje elektryczne, piorunochronne i telekomunikacyjne w budynkach mieszkalnych”, wyd. 3, ITB, Warszawa 2020.
• „Instalacje elektryczne na terenie budowy”, wyd. 1, ITB, Warszawa 2018.
• „Instalacje elektryczne w budynkach. Instalacje montowane w podłożu i na podłożu palnym”, wyd. 2, ITB, Warszawa 2014.
• „Ochrona odgromowa budynków i obiektów budowlanych”, wyd. 1, ITB, Warszawa 2023.
• „Badania odbiorcze i eksploatacyjne urządzeń i instalacji elektrycznych do 1 kV w budynkach”, wyd. 1, ITB, Warszawa 2025.
• „Egzamin kwalifikacyjny. Grupa I. Urządzenia, instalacje i sieci elektroenergetyczne”, wyd. 9, Grupa MEDIUM, Warszawa 2020.
• Instalacje zasilające urządzenia bezpieczeństwa pożarowego, Monografia, t. 1 i 2, wyd. 1, ITB, Warszawa 2016.
• „Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych. Część D – Roboty instalacyjne elektryczne, zeszyt 3, Instalacje elektryczne, piorunochronne i telekomunikacyjne w obiektach przemysłowych”, wyd. 2, ITB, Warszawa 2021.
• „Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych. Część D – Roboty instalacyjne elektryczne, zeszyt 4, Linie kablowe niskiego i średniego napięcia”, wyd. 3, ITB, Warszawa 2018.
• „Prace kontrolno-pomiarowe wykonywane w budynkach i obiektach budowlanych”, ZG Stowarzyszenie Polskich Energetyków w Radomiu, Grupa MEDIUM, Warszawa 2025.

Spis treści

I OGÓLNE ZASADY EKSPLOATACJI URZĄDZEŃ INSTALACJI I SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH / 13
1 . Określenia / 13
2. Prace eksploatacyjne i pomocnicze / 13
3. Zasady uzyskiwania uprawnień kwalifikacyjnych / 15
4. Dokumentacja techniczna urządzeń elektroenergetycznych / 16
5. Przyjęcie urządzeń elektroenergetycznych do eksploatacji / 18
6. Ocena stanu technicznego urządzeń / 18

II BUDOWA I EKSPLOATACJA URZĄDZEŃ, INSTALACJI I SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH / 22
1. Urządzenia prądotwórcze, przyłączone do krajowej sieci elektroenergetycznej, bez względu na wysokość napięcia znamionowego / 22
1.1. Sposoby zabezpieczenia generatorów / 4
1.2. Dokumentacja techniczna / 26
1.3. Uruchomienie generatora synchronicznego / 26
1.4. Eksploatacja generatorów / 27
1.5. Odłączenie od sieci i zatrzymanie generatora / 33
2. Instalacje i urządzenia o napięciu do 1 kV / 37
2.1. Wiadomości podstawowe / 37
2.2. Podział instalacji elektrycznych / 37
2.3. Systemy instalacji elektrycznych / 38
2.4. Wymienialność instalacji elektrycznych / 47
2.5. Wymagania dla instalacji elektrycznych w budynkach / 47
2.6. Instalacje elektryczne w budynkach mieszkalnych / 48
2.7. Budowa instalacji elektrycznych w budynkach mieszkalnych / 49
2.8. Instalacje przemysłowe niskiego napięcia / 58
2.9. Eksploatacja instalacji elektrycznych / 59
2.10. Organizacja bezpiecznej pracy przy eksploatacji instalacji elektrycznych / 63
3. In­s­ta­la­cje pio­ru­noch­ron­ne / 68
3.1. Wymagania ogólne / 68
3.2. Ochrona zewnętrzna / 69
3.3. Ochrona wewnętrzna / 76
3.4. Informacje techniczne / 80
4. Sieci, urządzenia, instalacje o napięciu nominalnym do 1 kV oraz wyższym od 1 kV / 86
4.1. Elektroenergetyczne linie napowietrzne / 86
4.2. Elektroenergetyczne linie kablowe / 110
4.3. Stacje elektroenergetyczne / 122
4.4. Transformatory / 131
4.5. Elektroenergetyczne urządzenia napędowe i przetwornice / 138
4.6. Baterie akumulatorów i urządzenia prostownikowe / 150
5. Zespoły prądotwórcze o mocy powyżej 50 kW / 157
5.1. Rodzaje i wykonanie zespołów prądotwórczych / 157
5.2. Eksploatacja zespołów prądotwórczych / 158
5.3. Zespoły prądotwórcze przewoźne / 162
5.4. Zasady obsługi (konserwacji) zespołów prądotwórczych / 163
6. Urządzenia elektrotermiczne / 168
6.1. Rodzaje i budowa urządzeń elektrotermicznych / 168
6.2. Eksploatacja urządzeń elektrotermicznych / 170
7. Urządzenia do elektrolizy / 174
7.1. Zasada działania i budowa urządzeń do elektrolizy / 174
7.2. Warunki bezpiecznej pracy i eksploatacja urządzeń do elektrolizy / 174
8. Sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego / 179
8.1. Wykonanie sieci oświetlenia ulicznego / 179
8.2. Eksploatacja sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego / 181
9. Elektryczna sieć trakcyjna / 184
9.1. Budowa i wykonanie sieci trakcyjnej / 184
9.2. Eksploatacja sieci trakcyjnej / 85
9.3. Prądy błądzące i ochrona urządzeń podziemnych / 189
10. Aparatura kontrolno-pomiarowa, urządzenia i instalacje automatycznej regulacji, sterowania i zabezpieczeń urządzeń i instalacji wymienionych w punktach od II-1 do II-9 (AKPiA) 192
10.1. Urządzenia elektryczne do pomiaru i regulacji automatycznej / 192
10.2. Montaż zestawów automatyki przemysłowej / 193
10.3. Przyłączanie aparatów i sprzętu / 193
10.4. Podłączanie aparatury i sprzętu zabudowanych na oddzielnych konstrukcjach wsporczych / 194
10.5. Instalacje tras obwodów elektrycznych / 194
10.6. Eksploatacja instalacji i urządzeń AKPiA / 196
10.7. Warunki montażu czujników dla układów pomiarowych i regulacyjnych / 200

III PRACE KONTROLNO-POMIAROWE / 208
1. Prace pomiarowe przy instalacjach i urządzeniach elektrycznych / 208
1.1. Wymagania ogólne / 208
1.2. Sprawdzenie odbiorcze. Oględziny / 210
1.3. Badania / 211
1.4. Sprawdzenie ciągłości przewodów ochronnych / 212
1.5. Pomiar rezystancji izolacji instalacji elektrycznej / 213
1.6. Sprawdzenie ochrony przez oddzielenie od siebie obwodów (separacja elektryczna) / 213
1.7. Pomiar rezystancji izolacji ścian i podłóg / 213
1.8. Pomiar rezystancji izolacji kabla / 214
1.9. Kable na napięcia znamionowe do 1 kV / 214
1.10. Kable na napięcia znamionowe ponad 1 kV / 215
1.11. Pomiar rezystancji uziemienia / 215
1.12. Pomiar rezystancji uziemienia metodą techniczną / 215
1.13. Pomiar rezystancji uziemienia metodą kompensacyjną / 216
1.14. Pomiar rezystywności gruntu / 216
1.15. Pomiar prądów upływowych / 217
1.16. Sprawdzenie polaryzacji / 217
1.17. Sprawdzenie samoczynnego wyłączenia zasilania / 217
1.18. Sprawdzenie działania urządzeń ochronnych różnicowoprądowych / 219
1.19. Sprawdzenie połączeń wyrównawczych / 222
1.20. Badanie spadków napięcia / 222
1.21. Badanie funkcjonalności / 222
1.22. Sprawdzenie wytrzymałości elektrycznej / 222
2. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych przy urządzeniach elektroenergetycznych o napięciu znamionowym do 1 kV i powyżej 1 kV / 235
2.1. Przepisy / 235
2.2. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla elektrycznych urządzeń napędowych / 235
2.3. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla baterii kondensatorów energetycznych / 239
2.4. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla transformatorów energetycznych / 241
2.5. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla elektroenergetycznych linii kablowych / 244
3. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla prądnic synchronicznych o napięciu powyżej 1 kV / 248
3.1. Pomiar rezystancji izolacji uzwojeń stojana prądnicy zespołu prądotwórczego / 248
3.2. Pomiar rezystancji izolacji uzwojeń wzbudzenia prądnicy wzbudzonej / 249
3.3. Pomiar rezystancji izolacji uzwojeń wzbudzenia prądnicy niewzbudzonej / 249
4. Zakresy, metody i terminy wykonywania badań / 252
4.1. Budynki mieszkalne oraz użyteczności publicznej / 252
4.2. Zakłady przemysłowe / 254
4.3. Pomieszczenia zagrożone wybuchem / 257
4.4. Urządzenia rozdzielcze / 259
4.5. Stacje elektroenergetyczne / 260
4.6. Baterie kondensatorów o napięciu do 1 kV / 261
4.7. Transformatory / 263
4.8. Narzędzia ręczne o napędzie elektrycznym i elektryczne urządzenia ruchome / 264
5. Zasady wykonywania i eksploatacji rozliczeniowych układów pomiarowych / 271
5.1. Wymagania ogólne / 271
5.2. Tablice licznikowe / 272
5.3. Liczniki / 273
5.4. Przekładniki prądowe i napięciowe / 273
5.5. Układy pomiarowe pośrednie i półpośrednie / 274
5.6. Układy pomiarowe bezpośrednie / 275
5.7. Układ kontrolny obecności napięcia / 275
5.8. Układ Samoczynnego Załączania Rezerwy / 275
5.9. Zespoły prądotwórcze / 276
5.10. Uzgadnianie i zatwierdzanie dokumentacji projektowej / 276

IV OCHRONA PRZECIWPORAŻENIOWA W URZĄDZENIACH, INSTALACJACH I SIECIACH ELEKTRYCZNYCH / 280
1. Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym w urządzeniach elektroenergetycznych do 1 kV / 280
1.1. Ochrona przed dotykiem bezpośrednim / 297
1.2. Ochrona przy uszkodzeniu (przed dotykiem pośrednim) / 299
1.3. Ochrona przez zastosowanie samoczynnego wyłączenia zasilania / 299
1.4. Ochrona przez zastosowanie urządzeń II klasy ochronności / 311
1.5. Ochrona przez zastosowanie izolowania stanowiska / 312
1.6. Ochrona przez zastosowanie separacji elektrycznej / 313
1.7. Ochrona przez zastosowanie nieuziemionych połączeń wyrównawczych miejscowych / 314
1.8. Ochrona strefowa w pomieszczeniach wyposażonych w wannę lub prysznic / 315
2. Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym w urządzeniach elektroenergetycznych o napięciu powyżej 1 kV / 322
2.1. Sieć elektroenergetyczna wysokiego napięcia jako źródło zagrożenia porażeniowego / 322
2.2. Ochrona przed dotykiem bezpośrednim / 323
2.3. Środki ochrony przed dotykiem pośrednim (przy uszkodzeniu) / 329
2.4. Łączenie uziemień urządzeń wysokiego i niskiego napięcia / 334
2.5. Wymagania dla uziemień obiektów elektroenergetycznych wysokiego napięcia / 336
2.6. Wymagania szczegółowe dotyczące uziemienia wybranych elementów stacji / 338
2.7. Parametry elektryczne typowych rozwiązań technicznych stanowisk izolacyjnych i powłok elektroizolacyjnych / 339
3. Ochrona przeciwporażeniowa w obwodach prądu stałego / 343
3.1. Wymagania ogólne / 343
3.2. Układy sieci prądu stałego / 345
3.3. Zagrożenia korozyjne w obwodach prądu stałego / 346
3.4. Zalecane środki ochrony przeciwporażeniowej / 347

V OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA W URZĄDZENIACH, INSTALACJACH I SIECIACH ELEKTROENERGETYCZNYCH / 350

VI SPOSOBY UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY OSOBOM PORAŻONYM PRĄDEM ELEKTRYCZNYM I POPARZONYM / 359
1. Działanie prądu elektrycznego na organizm człowieka / 359
2. Uwalnianie porażonego spod działania prądu elektrycznego o napięciu do 1 kV / 360
3. Uwalnianie porażonego spod działania prądu elektrycznego o napięciu powyżej 1 kV / 363
4. Czynności po uwolnieniu porażonego spod działania prądu elektrycznego / 363
4.1. Sztuczne oddychanie / 366
4.2. Pośredni masaż serca / 369
4.3. Pierwsza pomoc przedlekarska przy innych obrażeniach ciała / 371

VII ORGANIZACJA BEZPIECZNEJ PRACY PRZY EKSPLOATACJI URZĄDZEŃ, INSTALACJI I SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH / 374
1. Zasady organizacji pracy / 374
2. Bezpieczeństwo wykonywania prac przy urządzeniach elektrycznych / 380
3. Organizacja prac pod napięciem – PPN / 384
4. Etapy prac pod napięciem – PPN / 385
5. Sprzęt ochronny i narzędzia pracy / 387
6. Bezpieczeństwo i higiena pracy / 397

VIII INSTALACJE ELEKTRYCZNE W OBIEKTACH ZAGROŻONYCH WYBUCHEM I POŻAREM / 406
1. Wymagania ogólne / 406
2. Podział urządzeń przeciwwybuchowych / 407
3. Strefy zagrożenia wybuchem / 408
4. Dobór urządzeń elektrycznych w strefach zagrożonych wybuchem / 410
5. Instalowanie urządzeń w strefach zagrożonych wybuchem / 412
6. Eksploatacja urządzeń w strefach zagrożonych wybuchem / 415
6.1. Oględziny / 415
6.2. Przeglądy / 416
6.3. Konserwacja i naprawy / 418

IX INSTALACJE ELEKTRYCZNE NA TERENIE BUDOWY / 423
1. Zasilanie w energię elektryczną terenu budowy / 423
2.  Zalecany system ochrony przeciwporażeniowej do stosowania na terenie budowy / 424
3. Eksploatacja instalacji i urządzeń elektrycznych na terenie budowy / 427

X WARUNKI TECHNICZNE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAĆ BUDYNKI I ICH USYTUOWANIE / 432

XI RACJONALNA GOSPODARKA ELEKTROENERGETYCZNA / 439

XII URZĄDZENIA ENERGOELEKTRONICZNE / 442

XIII INSTALACJE ELEKTRYCZNE FUNKCJONUJĄCE W WARUNKACH POŻARU / 446
1. Wymagania podstawowe / 446
2. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu / 447
3.  Odbiory, próby i badania w instalacjach elektrycznych funkcjonujących w warunkach pożaru / 448
4. Eksploatacja / 449

XIV INSTALACJE I URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE W BUDYNKACH ZAKŁADÓW OPIEKI ZDROWOTNEJ / 452
1. Wymagania podstawowe / 452
2. Klasyfikacja pomieszczeń użytkowanych medycznie / 453
3.  Wymagania dla instalacji elektrycznych w budynkach zakładów opieki zdrowotnej / 453
4. Ochrona przeciwporażeniowa w pomieszczeniach medycznych grup 0, 1 i 2 / 455
5. Elektryczność statyczna / 457
6. Eksploatacja – kontrola i konserwacja / 458
7. Klasyfikacja urządzeń elektromedycznych pod względem klas ochronności oraz typy ochrony części aplikacyjnych / 459

XV INSTALACJE FOTOWOLTAICZNE W BUDOWNICTWIE MIESZKANIOWYM / 462
1. Budowa / 462

XVI OŚWIETLENIE ELEKTRYCZNE / 467
1. Informacje podstawowe / 467
2. Eksploatacja urządzeń oświetlenia elektrycznego / 471

XVII ZADANIA SŁUŻB EKSPLOATACYJNYCH – PODSTAWY BHP W ELEKTROENERGETYCE / 474
1. Zadania osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, sieci, instalacji elektrycznych na stanowisku eksploatacji „E” oraz stanowisku dozoru „D” / 474
2. Prace pomocnicze przy urządzeniach elektroenergetycznych / 478
3. Ogólna instrukcja bezpieczeństwa i higieny pracy dla osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, sieci i instalacji elektrycznych w miejscu pracy / 479

XVIII PRZEMYSŁOWE MAGAZYNY ENERGII / 485

XIX BUDOWA I INSTALACJA STACJI ŁADOWANIA (ŁADOWAREK) DO SAMOCHODÓW ELEKTRYCZNYCH / 495

XX WYKAZ PODSTAWOWYCH PRZEPISÓW OBOWIĄZUJĄCYCH PRZY EKSPLOATACJI I DOZORZE SIECI, INSTALACJI I URZĄDZEŃ ELEKTRYCZNYCH / 507
1. Ustawy / 507
2. Rozporządzenia / 508
3. Normy / 510
4. Literatura / 528

WYBRANE TERMINY I DEFINICJE / 531

WZORY ŚWIADECTWA KWALIFIKACYJNEGO – GRUPA E I D, ZAŁĄCZNIKI / 543

OZNACZENIA POLSKIE I ANGIELSKIE, SKRÓTY / 549

W opracowaniu przedstawiono wybrane aspekty zarządzania działalnością projektową w budownictwie, kluczowe z punktu widzenia zastosowania podejścia efektywnościowego. Omawiany problem badawczy dotyczy doskonalenia wybranych elementów systemów zarządzania wspomagających optymalizację efektywności przedsięwzięć budowlanych z perspektywy ich wykonawcy (przedsiębiorstwa budowlanego). Tego typu obiekty należą do tzw. projektów zewnętrznych, czyli realizowanych przez wykonawcę na specjalne zamówienie podmiotu zewnętrznego – klienta. Autor 

Monografia Efektywność symulacji numerycznych w analizie wrażliwości i niezawodności konstrukcji inżynierskich o parametrach materiałowych i obciążeniach zmiennych w czasie. Seria monografie nr 189 jest w pełni poświęcona technikom symulacyjnym szacowania niezawodności konstrukcji inżynierskich. Jej nadrzędne cele obejmują „wyciągnięcie pomocnej dłoni” do adeptów inżynierii lądowej oraz stworzenie pola do polemiki dla naukowców, projektantów i praktyków konstrukcji zaznajomionych z tematem. Rozprawa stanowi przede wszystkim naturalne rozwinięcie pracy doktorskiej autora. Czerpie ona z podstaw wypracowanych w trakcie powstawania dysertacji, z przywołanych tam opisów technik, rozwiniętych algorytmów i opracowanego programu autorskiego. Jest kontynuacją, a w pewnym sensie także weryfikacją i walidacją osiągnięć pracy doktorskiej, jak również krokiem naprzód w kierunku wytyczonym w jej wnioskach końcowych, w szczególności w stronę rozwoju nowatorskich procedur.

Ponadto książka prezentuje możliwość udanej implementacji prostych uniwersalnych technik symulacyjnych w analizie niezawodności konstrukcji inżynieryjnych lekkich, wykazuje zasadność ich stosowania, przedstawia możliwości łączenia różnych technik w serie i algorytmy obliczeniowe oraz wskazuje te z nich, które w łatwy sposób prowadzą do prawidłowych wyników. Nie ma natomiast na celu zaprezentowania gotowych, zamkniętych, uniwersalnych rozwiązań, gdyż uważa się, że w metodach symulacyjnych takich rozwiązań po prostu nie ma – różne techniki mogą działać z różną skutecznością dla różnych przypadków analizy, a dopasowanie ich do rozważanego problemu jest samo w sobie odrębną cenną umiejętnością.

W niniejszej monografii postuluje się syntezę trzech standardowych technik symulacyjnych w jeden proces numeryczny oferujący korzystającemu z niego inżynierowi wyniki o zadowalającym poziomie ufności, uzyskane przy względnie niewielkim nakładzie obliczeniowym. Na tej podstawie proponuje się algorytm postępowania w przypadku konieczności oszacowania niezawodności jako niebezpiecznie zależnej od czasu (tj. zmieniającej się w czasie w sposób niekorzystny, spadającej w czasie eksploatacji poniżej wartości dopuszczalnych). Algorytm ten ma być pomocny dla użytkowników i operatorów konstrukcji w planowaniu czasu wykonywania możliwych napraw lub odnawiania zabezpieczeń przed spadkiem nośności lub ograniczeniem użytkowalności konstrukcji inżynierskich.

Rok wydania 2024

Nr wydania 1

Liczba stron 330

ISBN 978-83-7348-918-9

Autor: praca zbiorowa pod kierunkiem prof. Janusza Rymszy

seria: studia i materiały - zeszyt 84

wyd.: IBDIM, 2019 r

ISBN: 978-83-7880-768-1
liczba stron: 148
format: B5
oprawa: miękka
rok wydania: 2021
wydanie: I

autor: SKOREK-OSIKOWSKA A.

2015