Technika

Nowy, zaktualizowany Poradnik Inżyniera Elektryka przeznaczony dla profesjonalistów, którzy projektują, nadzorują lub zajmują się utrzymaniem instalacji elektrycznych. Ponad 660 stron praktycznej wiedzy o nowoczesnych, bezpiecznych i efektywnych rozwiązaniach elektrycznych, w zgodzie z międzynarodowymi normami.

W nowej odsłonie Poradnika Inżyniera Elektryka można znaleźć rozwiązania techniczne, zgodne z najnowszymi normami międzynarodowymi IEC. Publikacja ta została wzbogacona, między innymi, o:

- szczegółowe opisy i rodzaje prosumenckich instalacji elektrycznych zgodnych z normą IEC 60364-8-82
- zmiany związane z integracją produkcji energii słonecznej na własne potrzeby
- ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym w instalacjach prosumenkich
- dobór wyłączników RCD w obecności prądów upływowych DC
- trendy w sektorze e-mobility
- rodzaje, działanie i infrastruktura pojazdów elektrycznych
- integracja urządzeń zasilających pojazdy elektryczne z istniejącą infrastrukturą

Spis treści

Ogólne zasady projektowania instalacii elektrycznej
Dowiesz się:
- O jakie normy oprzeć się podczas projektowania?
- Jak wykonać badania instalacji?
- Jak określić pobór mocy instalacji?

Podłączenie do sieci dystrybucyjnej średniego napięcia SN
Dowiesz się:
- O jakie normy oprzeć się podczas projektowania?
- Jak wykonać badania instalacji?
- Jak określić pobór mocy instalacji?

Podłączenia do sieci rozdzielczej nn
Dowiesz się:
- Jakie wartości napięcia sieci stosowane są w różnych krajach?
- Jakie stosuje się w nich układy sieci?

Przewodnik wyboru architektury SN i nn
Dowiesz się:
- Jak wygląda proces wyboru architektury rozdziału energii SN i nn?
- W jaki sposób optymalizować instalację na etapie projektowania?
- Jak wyglądają procesy doboru i optymalizacji w przykładowej instalacji?

Dytrybucja nn
Dowiesz się:
- Jakie są kryteria wyboru układów TT, TN i IT?
- Jaki mają wpływ prądy harmoniczne na wybór szynoprzewodów?
- Jakie czynniki zewnętrzne wpływają na wybór elementów instalacji?

Ochrona przeciwporażeniowa i przeciwpożarowa
Dowiesz się:
- Jakie niebezpieczeństwo wiąże się z porażeniem elektrycznym?
- W jaki sposób zapewnić ochronę przed porażeniem?
- W jaki sposób unikać pożarów pochodzenia elektrycznego?

Dobór i zabezpieczenia przewodów
Dowiesz się:
- Jak określić najmniejszy dopuszczalny przekrój przewodów?
- W jaki sposób zweryfikować wytrzymałość kabli w warunkach zwarcia?
- Jak dobrać i zabezpieczyć przewód neutralny?

Aparatura rozdzielcza nn: funkcje i dobór
Dowiesz się:
- Jakie są podstawowe funkcje aparatury rozdzielczej nn?
- W jaki sposób dobrać aparaturę rozdzielczą?
- Dlaczego wykonywać przeglądy aparatury niskiego napięcia?

Ochrona przed przepięciami
Dowiesz się:
- Jaki wpływ mają przepięcia spowodowane wyładowaniami atmosferycznymi na instalacje elektryczne?
- Jak wybrać system ochrony odgromowej budynku?
- Jak zaprojektować system ochrony instalacji elektrycznej?

Efektywność energetyczna i prosument w dystrybucji energii elektrycznej
Dowiesz się:
- W jaki sposób normy międzynarodowe regulują efektywność energetyczną w dystrybucji energii elektrycznej?
- Jak wybrać odpowiednie przyrządy pomiaru elektrycznego?
- W jaki sposób można zarządzać obciążeniem?
- Co oznacza konsumpcja własna?
- Jakie są rodzaje prosumenckich instalacji elektrycznych?

Korekta współczynnika mocy
Dowiesz się:
- Dlaczego warto korygować współczynnik mocy?
- Jak korygować współczynnik mocy?
- Jak ustalić optymalny poziom kompensacji?

Zarządzanie harmonicznymi
Dowiesz się:
- Czym są harmoniczne i jaka jest przyczyna ich występowania?
- Które harmoniczne muszą być monitorowane i tłumione?
- Jakie są najważniejsze skutki występowania harmonicznych w instalacjach elektrycznych?

Charakterystyka poszczególnych źródeł i odbiorników
Dowiesz się:
- W jaki sposób zabezpieczyć zespół generatora nn i obwodów odpływowych?
- Jaka jest dostępność i jakość zasilania bezprzerwowego (UPS)?
- Czym cechują się poszczególne technologie lamp?

Instalacje fotowoltaiczne
Dowiesz się:
- Jakie są największe zalety energii fotowoltaicznej?
- Na czym polega efekt fotowoltaiczny?
- Jak zapewnić bezpieczeństwo systemu PV?

Obiekty mieszkalne oraz inne obiekty specjalne
Dowiesz się:
- Jak wygląda sieć energetyczna w obiekcie mieszkalnym?
- Jakie wymagania stawia się instalacjom w łazienkach?
- Jakie istnieją zalecenia mające zastosowanie do specjalnych obiektów?

Przewodnik EMC
Dowiesz się:
- W jaki sposób konstruować uziemienia?
- Na czym polegają mechanizmy sprzężenia elektromagnetycznego?

Pomiary
Dowiesz się:
- W jaki sposób zastosować pomiary i monitorowanie parametrów sieci?
- Jak alokować koszty i sprawdzać rachunki?

Elektromobilność
Dowiesz się:
- Jakie są główne trendy w segmencie pojazdów elektrycznych?
- Jak wygląda architektura projektu to ładowania pojazdów elektrycznych?
- Jak poprawić efektywność ładowania z wykorzystaniem inteligentnych algorytmów?

Poradnik Inżyniera Elektryka został stworzony dla profesjonalistów, którzy projektują, nadzorują lub utrzymują instalacje elektryczne, ale także dla konsumentów, którzy chcą być na bieżąco z postępem technologicznym. W środku dokumentu znajdziesz wiele praktycznej wiedzy na temat nowoczesnych, bezpiecznych i efektywnych rozwiązań elektrycznych, zgodnych z międzynarodowymi normami, takimi jak IEC60364.

Poradnik projektanta elektryka tom 1 i tom 2, wydanie 2023 
Podstawy zasilania budynków mieszkalnych, użyteczności publicznej i innych obiektów nieprzemysłowych w energię elektryczną

rok wydania: 2023,
ISBN: komplet 978-83-64094-70-5

Recenzenci wydania:
dr hab. inż. Paweł Piotrowski, prof. Politechniki Warszawskiej – Instytut Elektroenergetyki
Politechniki Warszawskiej
st. bryg. w st. spocz. dr inż. Waldemar Jaskółowski – Wojskowa Akademia Techniczna,
Szkoła Główna Służby Pożarniczej
mgr inż. Mirosław Miegoń – Eaton Power Quality Oddział w Polsce
mgr inż. Radosław Jagas – Legrand Polska
mgr inż. Mariusz Mikulski – Legrand Polska

Książka wydana pod patronatem miesięcznika elektro.info

Wstęp

W związku z dużym zainteresowaniem Czytelników poprzednimi wydaniami „Poradnika”, zdecydowaliśmy się na kolejne, które zostało uaktualnione i rozszerzone.

Podobnie jak w poprzednich wydaniach, zamieściliśmy w nim podstawową wiedzę niezbędną do opracowania projektu zasilania osiedla mieszkaniowego, budynków jednorodzinnych, budynków użyteczności publicznej, tymczasowego zasilania imprezy masowej, terenu budowy oraz zasilania gwarantowanego. Naszym celem było stworzenie podręcznego poradnika, w którym zostałyby zamieszczone zasady projektowania zasilania obiektów mieszkalnych i użyteczności publicznej – zarówno z sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia, jak i z zespołu prądotwórczego i innych dostępnych na rynku źródeł zasilania. Mamy nadzieję, że szóste wydanie książki okaże się równie interesujące jak wydania poprzednie. W tym wydaniu oprócz uaktualnienia treści, zamieściliśmy szereg wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej, która stanowi jeden z najważniejszych elementów każdego budynku lub obiektu budowlanego.

W książce świadomie pominięto zagadnienia związane z technologią BIM (ang. Building Information Modeling) z uwagi na fakt, iż autorzy skupiają się na zagadnieniach fizycznych, prawnych i uniwersalnych rozwiązaniach stosowanych przy projektowaniu. Z punktu widzenia procesu projektowania technologia BIM (jak i inne) wspomaga ten proces, natomiast go nie zastępuje. Nadal to na projektancie spoczywa wykonanie wszystkich niezbędnych obliczeń oraz zaplanowanie instalacji w oparciu o wymagania opisane w niniejszym poradniku.

Rozwój budownictwa jednorodzinnego spowodował wiele zmian w podejściu do projektowania zasilania budynków mieszkalnych. Na terenach nowo powstających osiedli mieszkaniowych często projektuje się obiekty użyteczności publicznej, takie jak: banki, przychodnie lekarskie i inne. Większość z nich wymaga, poza zasilaniem podstawowym, zasilania rezerwowego, a niektóre – również zasilania awaryjnego (często zasilania gwarantowanego).

Dla wygody naszych Czytelników zamieściliśmy podstawowe informacje dotyczące projektowania i budowy stacji transformatorowych, linii elektroenergetycznych nn oraz sposobów projektowania układów pomiarowych. Omówiliśmy również zasady wyznaczania mocy zapotrzebowanej w budynkach komunalnych i użyteczności publicznej. W poradniku znajdą też Państwo zasady prowadzenia podstawowych obliczeń zwarciowych. Oprócz omówienia zasilania z sieci elektroenergetycznej nn, znaczną uwagę poświęciliśmy systemom zasilania gwarantowanego obiektów użyteczności publicznej. Zostały opisane, pominięte w innych publikacjach, kryteria doboru zespołu prądotwórczego, UPS-ów oraz siłowni telekomunikacyjnych. Opisano także zasady projektowania zasilania oświetlenia ulic światłem elektrycznym.

Zamieściliśmy również podstawową wiedzę z zakresu wyższych harmonicznych i stwarzanego przez nie zwiększonego zagrożenia pożarowego oraz ich wpływu na pracę różnych odbiorników energii elektrycznej.

Opisaliśmy podstawowe wymagania w stosunku do osób zatrudnionych przy eksploatacji sieci, instalacji i urządzeń elektroenergetycznych, jakie wynikają z Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 kwietnia 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadanych kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, sieci i instalacji energetycznych oraz związanych z nim zmian, wynikających ze znowelizowanej Ustawy Prawo energetyczne.

Zaktualizowaliśmy również wymagania dotyczące przyłączania odbiorców do sieci elektroenergetycznej i jakości dostarczanej energii elektrycznej, wynikające z Rozporządzenia Ministra Gospodarki z 4 maja 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego. W związku z dostrzeganiem przez spółki dystrybucyjne znacznego poboru mocy biernej przez budynki użyteczności publicznej oraz budynki wielorodzinne coraz częściej zachodzi konieczność jej kompensowania w tych budynkach. Problem kompensacji mocy biernej wyjaśniliśmy w osobnym rozdziale.

W poradniku znalazły się również wymagania dotyczące zasilania imprezy masowej z wykorzystaniem zespołów prądotwórczych oraz zasad ochrony przeciw-porażeniowej w strefach nieobjętych połączeniami wyrównawczymi.

W końcowej części książki znajdą Państwo dodatki, w których między innymi omówiliśmy podstawowe zagadnienia związane z ochroną przeciwprzepięciową oraz zasadami i sposobami oddymiania dróg ewakuacyjnych w budynkach objętych pożarem. Znajdują się tam również wymagania dotyczące odległości linii elektroenergetycznych od budynków, które nie zostały określone w normach, a wynikają z różnych aktów prawnych, a także podstawowe wymagania dotyczące oświetlenia awaryjnego budynków, pompowni ppoż. oraz szeregu innych wymagań techniczno‐budowlanych.

Korzystając z charakterystyk zamieszczonych w poradniku należy mieć świadomość, że stanowią one tylko przykłady i w przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy korzystać z katalogów producentów.

Mamy świadomość, że niejednokrotnie zastosowane słownictwo jest niezgodne z aktualnie obowiązującym, co wynika z faktu, iż w dalszym ciągu trwają prace Polskiego Komitetu Normalizacyjnego nad nazewnictwem. Ponieważ większość Czytelników w swojej pracy najczęściej posługuje się starym nazewnictwem – postanowiliśmy używać go w książce.

Autorzy składają podziękowania recenzentom tego wydania: dr. hab. inż. Pawłowi Piotrowskiemu, profesorowi Politechniki Warszawskiej, dr. inż. Waldemarowi Jaskółowskiemu z Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie, mgr. inż. Mirosławowi Miegoniowi, wysokiej klasy specjaliście z zakresu zasilania gwarantowanego, mgr. inż. Mariuszowi Mikulskiemu, specjaliście z zakresu przewodów szynowych oraz mgr. inż. Radosławowi Jagasowi, specjaliście z zakresu eksploatacji i serwisu urządzeń za wnikliwą analizę treści książki, dzięki czemu uzyskała ona obecny kształt.

Autorzy dołożyli wszelkich starań, aby zaktualizować poradnik pod kątem dostosowania jego treści do aktualnie obowiązujących przepisów prawnych oraz norm. Należy mieć jednak świadomość, że poradnik jest tworzony od ponad 17 lat i część jego treści może zawierać odwołania do nieobowiązujących już przepisów lub norm. Nie zmienia to jednak faktu, że pod względem merytorycznym treści te nadal zachowują aktualność. Jednocześnie pragniemy podziękować wszystkim Czytelnikom za cenne uwagi oraz sugestie, które wpłynęły na ostateczny kształt szóstego wydania poradnika.
Julian Wiatr

Spis treści - tom 1

Wstęp / 15
1. Projekt budowlany i zasady jego uzgadniania / 17
1.1 Przepisy ogólne i wymagania podstawowe / 17
1.2 Postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót budowlanych. Zakres i forma projektu budowlanego / 20
1.3 Dane wyjściowe do projektowania / 52
1.4 Uzgadnianie i zatwierdzanie dokumentacji projektowej / 54

2. Podstawy zasilania budynków nieprzemysłowych / 69
2.1 Wymagania dotyczące lokalizacji urządzeń zasilających / 69
2.2 Charakterystyka systemu zasilania budynków użyteczności publicznej / 70
2.3 Przyłączenie podmiotów do sieci elektroenergetycznej / 72
2.3.1. Przyłączanie mikroinstalacji fotowoltaicznej do sieci elektroenergetycznej / 77
2.4 Jakość energii elektrycznej / 79
2.4.1 Standardy jakościowe obsługi odbiorców energii elektrycznej / 79
2.4.2 Wymagania w zakresie jakości energii elektrycznej określone w normach / 84
2.4.2.1 Wpływ wahania napięcia na pracę wybranych odbiorników / 88
2.4.2.2 Harmoniczne, interharmoniczne i subharmoniczne oraz ich wpływ na pracę urządzeń oraz instalacji elektrycznych / 91
2.4.2.2.1 Harmoniczne / 91
2.4.2.2.2 Interharmoniczne i subharmoniczne / 106
2.5 Taryfy za energię elektryczną / 109
2.6 Niezawodność zasilania / 112
2.7 Zasilanie z sieci elektroenergetycznej / 120
2.7.1 Układy sieci średniego napięcia / 121
2.7.2 Układy sieci niskiego napięcia / 124
2.7.3 Układy zasilania w sieciach elektroenergetycznych nn / 129
2.8 Odbiorniki energii elektrycznej / 131
2.9 Zasady obliczania mocy zapotrzebowanej / 166
2.9.1 Ogólna charakterystyka wyznaczania mocy szczytowej i zapotrzebowanej / 166
2.9.2 Budynki mieszkalne / 168
2.9.2.1 Statystyczna metoda wyznaczania współczynnika jednoczesności / 170
2.9.2.2 Wyznaczanie współczynnika jednoczesności szczytów dla układów złożonych / 175
2.9.3 Budynki użyteczności publicznej / 179
2.9.3.1 Wyznaczanie mocy szczytowych w elementach sieci osiedlowej / 182
2.10 Układy pomiarowe do rozliczeń zużytej energii elektrycznej / 183
2.10.1 Układy pomiarowe / 183
2.10.2 Dobór przekładników prądowych do układów pomiarowych półpośrednich / 193
2.10.3 Dobór przekładników napięciowych do układów pomiarowych / 202
2.11 Wybrane zagadnienia dotyczące projektowania instalacji elektrycznych / 207
2.12 Uproszczony projekt instalacji elektrycznych piwnic lokatorskich w budynku wielorodzinnym / 222
2.13 Uproszczony projekt zasilania szafek zasilania jachtów w jachtowym porcie śródlądowym / 229
2.14 Uproszczony projekt automatyki priorytetu w instalacji domowej / 234

3. Sieciowe urządzenia zasilające / 237
3.1 Rozdzielnice niskiego napięcia / 237
3.1.1 Przewody szynowe / 256
3.2 Stacje transformatorowe SN/nn / 276
3.3 Dobór stacji transformatorowej / 299
3.4 Zabezpieczenia transformatorów średniego napięcia / 303
3.5 Zabezpieczenie transformatorów po stronie niskiego napięcia / 310
3.6 Wymagania dotyczące lokalizacji kontenerowych stacji transformatorowych pod względem ochrony ppoż. / 311
3.7 Optymalizacja położenia pojedynczej stacji transformatorowej / 322

4. Linie elektroenergetyczne niskich i średnich napięć / 333
4.1 Linie kablowe / 333
4.2 Linie napowietrzne / 366
4.2.1 Wymagania oraz elementy konstrukcji / 366
4.2.2 Wymagania dla linii z przewodami pełnoizolowanymi oraz z przewodami niepełnoizolowanymi / 378
4.3 Ochrona odgromowa linii kablowych i napowietrznych / 388
4.4 Przejście z układu TN-C na układ TN-C-S (rozdział przewodu PEN na przewód PEN oraz przewód N) / 389
4.5 Mechanika przewodów linii napowietrznych / 393
4.6 Siły działające na słupy oraz na posadowiane słupów / 440
4.7 Przykłady uproszczonych projektów linii elektroenergetycznych nn oraz SN / 454
4.7.1 Uproszczony projekt przyłącza kablowego SN do elektroenergetycznej linii napowietrznej SN do zasilania słupowej kablowej stacji transformatorowej SN/nn / 454
4.7.2 Uproszczony projekt rozbudowy elektroenergetycznej linii napowietrzno-kablowej / 467
4.7.3 Uproszczony projekt obiektowej elektroenergetycznej sieci kablowej SN / 479
4.7.4 Uproszczony projekt rozbudowy elementu elektroenergetycznej sieci kablowej SN / 488
4.7.5 Uproszczony projekt przyłącza napowietrznego do linii elektroenergetycznej 3x230/400 V / 495
4.7.6 Uproszczony projekt przyłącza kablowego do elektroenergetycznej linii napowietrznej / 501

5. Zwarcia / 509
5.1 Obliczanie zwarć. Początkowy prąd zwarciowy / 509
5.2 Parametry elementów obwodu zwarciowego / 513
5.2.1 Parametry zwarciowe systemu elektroenergetycznego / 513
5.2.2 Parametry zwarciowe pozostałych elementów obwodu zwarciowego / 514
5.3 Obliczanie prądów zwarciowych / 519
5.3.1 Prąd zwarciowy udarowy / 519
5.3.2 Prąd zwarciowy wyłączeniowy / 520
5.3.3 Prąd zwarciowy zastępczy cieplny / 521
5.4 Udział silników w prądzie zwarciowym / 528
5.5. Praktyczne aspekty obliczania zwarć metodą składowych symetrycznych / 533
5.5.1. Podstawy i matematyczne przekształcenia / 533
5.5.1.1. Wybrane zagadnienia algebry liniowej / 533
5.5.1.2. Podstawy matematyczne teorii składowych symetrycznych / 544
5.5.1.3. Podstawowe twierdzenia dotyczące metody składowych symetrycznych / 548
5.5.2. Praktyczne zastosowanie metody składowych symetrycznych / 549
5.5.2.1. Zwarcie jednofazowe z ziemią / 549
5.5.2.2. Dwufazowe zwarcie z ziemią / 550
5.5.2.3. Zwarcie trójfazowe symetryczne / 552
5.5.2.4. Praktyczne aspekty stosowania metody składowych symetrycznych / 553

6. Dobór przewodów i ich zabezpieczeń / 561
6.1 Dobór przewodów w instalacjach elektrycznych / 561
6.1.1 Nagrzewanie kabli i przewodów / 561
6.1.2 Zasady doboru przewodów i kabli w instalacjach elektrycznych / 567
6.1.3 Dobór przewodów na długotrwałą obciążalność i przeciążalność prądową / 568
6.1.4 Sprawdzenie dobranych przewodów lub kabli na warunki zwarciowe / 580
6.1.5 Sprawdzenie dobranych przewodów lub kabli na warunek spadku napięcia / 589
6.1.6 Sprawdzenie dobranych przewodów na spadek napięcia przy rozruchu silników / 592
6.1.7 Sprawdzenie dobranych przewodów z warunku samoczynnego wyłączenia / 594
6.1.8 Przewody ochronne / 597
6.1.9 Wyznaczanie przekroju przewodu neutralnego w obwodach zasilających odbiorniki nieliniowe / 603
6.1.10 Dobór przewodów do zasilania urządzeń, które muszą funkcjonować w czasie pożaru / 607
6.2 Dobór zabezpieczeń / 621
6.2.1 Zasady zabezpieczania przetężeniowego / 621
6.2.2 Zabezpieczenia przewodów / 622
6.2.3 Wymagania zwarciowe stawiane zabezpieczeniom / 629
6.2.4 Zabezpieczenia instalacji elektrycznych niskiego napięcia od skutków łukowych / 636
6.3 Zabezpieczanie silników / 640
6.3.1 Zabezpieczenie zwarciowe / 640
6.3.2 Zabezpieczenie bezpiecznikiem topikowym / 640
6.3.3 Zabezpieczenie przeciążeniowe / 642
6.3.4 Zabezpieczenie zanikowe / 643
6.4 Selektywność zabezpieczeń / 651
6.4.1 Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu bezpieczników topikowych / 651
6.4.2 Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu bezpiecznika topikowego z wyłącznikiem nadprądowym / 653
6.4.3 Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu dwóch wyłączników nadprądowych / 657
6.4.4 Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu dwóch wyłączników różnicowoprądowych / 660
6.5 Zabezpieczenie przewodów połączonych równolegle / 666

7. Układy i urządzenia zasilania rezerwowego, awaryjnego i gwarantowanego / 679
7.1 Samoczynne załączanie rezerwy SZR / 679
7.2 SZR sieć/sieć / 680
7.3 Źródła zasilania gwarantowanego i awaryjnego oraz zasady ich doboru / 695
7.3.1 Zasilacze bezprzerwowe (UPS) / 695
7.3.2 UPS pracujący w trybie VFD (off-line) / 697
7.3.3 UPS pracujący w trybie VI (line interactive – sieciowo interaktywny) / 698
7.3.4 UPS pracujący w trybie VFI (on-line) / 698
7.3.5 Układy redundantne UPS / 700
7.3.6 Karta synchroniczna X-Slot Hot Sync – instalacja i oprzewodowanie / 704
7.3.7 Hot SyncTM – system pracy równoległej UPS Powerware / 704
7.3.8 Technologia Hot SyncTM – zasada działania / 706
7.3.9 ABMTM (Advanced Battery Management) – system nieciągłego ładowania baterii / 709
7.3.10 Dobór mocy zasilacza UPS / 712
7.3.11 Przykłady układów zasilania gwarantowanego o zwiększonej niezawodności / 716
7.4 Problemy z zasilaniem i rozwiązania UPS / 721
7.4.1 Wykaz danych technicznych UPS-a deklarowanych przez producenta / 723
7.5 Podstawy funkcjonalne zasilaczy UPS Eaton serii Powerware 727
7.5.1 Funkcje elektryczne / 727
7.5.2 Działanie w warunkach normalnych / 728
7.5.3 Przerwa w zasilaniu sieciowym/praca autonomiczna z akumulatorów / 728
7.5.4 Przerwa normalna/ładowanie baterii / 728
7.5.5 Przełączenie na wewnętrzny tor obejściowy – włączony przełącznik statyczny / 728
7.5.6 Przełączenie na pracę normalną UPS-a / 729
7.5.7 Podwójne źródła energii w zasilaczach UPS / 729
7.5.8 Falownik / 729
7.5.9 Prostownik / 730
7.6 Opis pracy UPS-a w technologii beztransformatorowej / 734
7.6.1 Budowa wewnętrzna systemu UPS / 734
7.6.2 Tryby pracy / 734
7.6.3 Ręczny przełącznik toru obejściowego EBS / 737
7.6.4 Ręczny przełącznik toru obejściowego MBS / 738
7.7 Algorytm doboru zasilaczy UPS / 746
7.7.1 Algorytm postępowania / 746
7.7.2 Procedura doboru zasilaczy UPS / 748
7.7.3 Wybór UPS-a / 752
7.8 Zasilacze dc – siłownie telekomunikacyjne (STK) / 757
7.9 Baterie akumulatorów / 764
7.9.1 Baterie kwasowo-ołowiowe / 764
7.9.2 Budowa akumulatora bezobsługowego VRLA / 765
7.9.3 Akumulatory litowo-jonowe (Li-ion) / 766
7.10 Porównanie baterii klasycznych VLA i baterii z regulowanym zaworem VRLA / 771
7.10.1 Porównanie baterii VRLA w wykonaniu AGM i żelowych / 771
7.10.2 Zastosowania akumulatorów VRLA / 773
7.10.3 Ładowanie baterii / 773
7.10.4 Rozładowanie baterii / 774
7.10.5 Warunki pracy akumulatorów VRLA / 775
7.10.6 Procesy cieplne w akumulatorach VRLA / 776
7.10.7 Problemy występujące przy eksploatacji akumulatorów VRLA / 776
7.10.8 Składowanie / 777
7.11 Dobór baterii akumulatorów do zasilacza UPS / 778
7.11.1 Elementy wpływające na dobór baterii akumulatorów / 778
7.12 Wymagania techniczne wyboru baterii akumulatorów (diagram) / 781
7.13 Dobór baterii do systemu UPS / 782
7.14 Dobór wentylacji pomieszczenia systemu baterii VRLA / 795
7.14.1 Lista kontrolna systemu wentylacji baterii VRLA / 795
7.14.2 Obliczanie wentylacji przedziału bateryjnego UPS / 797
7.14.3 Obliczenia wentylacji pomieszczenia baterii VRLA / 799
7.14.4 Wyznaczenie bezpiecznej odległości od źródeł inicjacji wybuchu / 802
7.15 Zespoły prądotwórcze (ZP) / 803
7.15.1 Dobór mocy zespołu prądotwórczego / 810
7.15.2 Tandem UPS – zespół prądotwórczy / 814
7.15.3 Rodzaje mocy zespołów prądotwórczych / 816
7.15.4 Układy współpracy ZP z siecią elektroenergetyczną / 819
7.15.4.1 SZR sieć/ZP / 819
7.15.4.2 Ręczny przełącznik sieć/ZP / 819
7.15.4.3 Automatyka SZR sieć/ZP z układem obejściowym / 820
7.15.4.4 Ochrona przeciwprzepięciowa w instalacjach napięcia awaryjnego i gwarantowanego / 820
7.15.5 Wymagania dotyczące instalowania zespołów prądotwórczych / 825
7.15.5.1 Warunki przyłączania / 825
7.15.5.2 Warunki zabudowy / 825
7.15.5.3 Projekt budowlany instalacji / 825
7.15.5.4 Instrukcja ruchu i eksploatacji zespołu prądotwórczego (współpracy z siecią energetyki zawodowej) / 826
7.15.5.5 Odbiór techniczny / 827
7.15.6 Przykładowa instrukcja współpracy ruchowej zespołu prądotwórczego z siecią elektroenergetyczną / 828
7.15.7 Uproszczony projekt tymczasowego zasilania osiedla mieszkaniowego z wykorzystaniem mobilnego zespołu prądotwórczego / 836

8. Kompensacja mocy biernej / 843
8.1 Wstęp / 843
8.2 Kompensacja mocy biernej indukcyjnej / 858
8.2.1 Wiadomości podstawowe / 858
8.2.2 Dobór baterii do kompensacji mocy biernej indukcyjnej / 867
8.2.3 Zasady przyłączania baterii kondensatorów do stacji transformatorowych pracujących z automatyką SZR / 874
8.2.4 Kompensacja mocy biernej podczas zasilania obiektów ze źródła awaryjnego / 886
8.3 Kompensacja mocy biernej pojemnościowej / 887

9. Zasilanie terenu budowy i rozbiórki / 891

10. Zasilanie tymczasowe imprezy masowej / 905

11. Wymagania stawiane obiektom budowlanym łączności – zasilanie / 919

12. Zasilanie oświetlenia ulicznego / 925

13. Ochrona przeciwporażeniowa (zagadnienia wybrane) / 949
13.1 Działanie prądów na organizmy żywe / 949
13.2 Ochrona przeciwporażeniowa przy napięciu U ≤ 1 kV / 956
13.2.1 Ochrona podstawowa / 959
13.2.2 Ochrona przy uszkodzeniu / 959
13.2.2.1 Ocena skuteczności samoczynnego wyłączenia w układach TN / 960
13.2.2.2 Ocena skuteczności samoczynnego wyłączenia w układach TT / 964
13.2.2.3 Ocena skuteczności samoczynnego wyłączenia w układach IT / 965
13.2.3 Wyłącznik różnicowoprądowy 976
13.2.4 Ochrona przeciwporażeniowa w sieciach elektroenergetycznych niskiego napięcia / 980
13.2.5 Przewody PEN i PE w liniach elektroenergetycznych niskiego napięcia / 983
13.2.6 Uziemienia w sieciach TN i TT / 983
13.2.7 Punkty neutralne sieci niskiego napięcia łączone z uziomami stacji zasilających / 1002
13.2.8 Połączenia wyrównawcze ochronne / 1008
13.2.9 Zasilanie urządzeń w strefach nieobjętych połączeniami wyrównawczymi / 1015
13.3 Ochrona przeciwporażeniowa przy zasilaniu z zespołu prądotwórczego (ZP) / 1018
13.4 Ochrona przeciwporażeniowa w układach zasilania gwarantowanego UPS / 1025
13.5 Ochrona przeciwporażeniowa w pomieszczeniach o zwiększonym zagrożeniu porażeniowym (zagadnienia wybrane) / 1032
13.5.1 Instalacje elektryczne w pomieszczeniach kąpielowych oraz baseny pływackie i inne / 1032
13.5.2 Ochrona przeciwporażeniowa w obiektach szpitalnych / 1037
13.5.2.1 Pomieszczenia użytkowane medycznie / 1038
13.5.2.2 Koncepcja ochrony przeciwporażeniowej / 1039
13.5.2.3 Układ IT / 1039
13.5.2.4 Elektryczność statyczna / 1042
13.5.2.5 Ochrona przeciwprzepięciowa / 1042
13.5.2.6 Pola elektromagnetyczne (PEM) / 1043
13.5.3 Ochrona przeciwporażeniowa w obiektach szpitalnych / 1047
13.6 Ochrona przeciwporażeniowa przy napięciu U > 1 kV / 1054

14. Badania instalacji elektrycznych niskiego napięcia (zagadnienia wybrane) / 1061
14.1 Rodzaj i terminy badań / 1061
14.1.1 Wymagania określone w normie PN-HD 60364-6 / 1062
14.1.2 Wymagania odnośnie dokładności pomiarów / 1064
14.1.3 Prawna kontrola metrologiczna / 1067
14.1.4 Kontrola stanu instalacji elektrycznych niskiego napięcia / 1069
14.1.5 Częstość wykonywania okresowych badań na terenach budowy / 1070
14.2 Próba ciągłości połączeń / 1070
14.3 Pomiary rezystancji izolacji / 1072
14.4 Badanie samoczynnego wyłączenia w instalacjach / 1075
14.4.1 Badanie samoczynnego wyłączenia zwarcia w instalacjach z zabezpieczeniami zwarciowymi bez wyłączników różnicowoprądowych / 1078
14.5 Ogólne warunki wykonywania badań instalacji z wyłącznikami różnicowoprądowymi / 1080
14.6 Pomiar prądów upływowych w instalacji elektrycznej / 1084
14.7 Pomiar rezystancji podłogi i ścian / 1084
14.8 Spadek napięcia / 1086
14.9 Pomiar rezystancji uziemienia i rezystywności gruntu / 1086
14.10 Badania zespołów prądotwórczych (ZP) / 1090
14.11 Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla transformatorów elektroenergetycznych / 1097
14.12 Pomiary eksploatacyjne baterii kondensatorów statycznych w układach kompensacji mocy biernej o napięciu znamionowym do 1kV / 1100
14.13 Pomiary eksploatacyjne urządzeń napędowych o napięciu znamionowym do 1 kV / 1102
14.14 Badanie ochrony przeciwporażeniowej przez samoczynne wyłączenie zasilania w obwodach zasilanych przez UPS / 1102
14.15 Badanie i pomiary baterii akumulatorów / 1106
14.16 Wybrane pomiary kabli elektroenergetycznych / 1110
14.17 Zmiany wymagań wprowadzone przez normę PN-HD 60364-6:2019-12P / 1112
14.18 Konserwacja i sprawdzanie LPS / 1114
14.19 Sprawdzanie natężenia i rodzaju oświetlenia w pomieszczeniach / 1118
LITERATURA / 1120

Spis treści - tom 2

ZAŁĄCZNIKI / 5
Załącznik 1 Tabele doboru kabli i przewodów / 7
Załącznik 2 Symbole graficzne stosowane w schematach elektrycznych i mapach geodezyjnych (wybrane) / 39
Załącznik 3 Tabele rezystancji i reaktancji transformatorów, linii napowietrznych i kabli (wybranych) / 54
Załącznik 4 Przegląd i kontrola instalacji elektrycznych i instalacji (urządzeń) piorunochronnych w budynku / 58
Załącznik 5 Ochrona sprzętu i urządzeń elektrycznych przez obudowy. Kodowanie barwami elementów manipulacyjnych / 73
Załącznik 6 Wybrane definicje z zakresu elektryki / 78
Załącznik 7 Zasady udzielania świadectw kwalifikacyjnych D i E oraz wymagania prawne w zakresie bhp przy urządzeniach energetycznych / 87
Załącznik 8 Charakterystyki wybranych aparatów elektrycznych / 103
Załącznik 9 Prawne aspekty wykonywania pomiarów ochronnych / 122
Załącznik 10 Tabele pomocnicze do oceny skuteczności samoczynnego wyłączenia zasilania / 133
DODATKI / 143
Dodatek 1 Ochrona odgromowa obiektów budowlanych oraz ochrona przepięciowa w instalacjach elektrycznych obiektów budowlanych (zagadnienia wybrane) / 145
Dodatek 2 Wzajemne sytuowanie obiektów budowlanych i sieci elektroenergetycznych / 209
Dodatek 3 Podstawy projektowania ogrzewania elektrycznego / 251
Dodatek 4 Instalacje elektryczne w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem oraz wentylacja w pomieszczeniach ładowania akumulatorów / 284
Dodatek 5 Podstawy teorii pożaru / 318
Dodatek 6 Definicje i wymagania dla stref pożarowych w budynku / 335
Dodatek 7 Zasilanie budynków w energię elektryczną w czasie pożaru / 350
Dodatek 8 Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu. Metodyka konstruowania. Zagrożenia przez wyłącznik EPO zasilacza UPS oraz ich neutralizacja / 378
Dodatek 9 Oświetlenie awaryjne w budynkach oraz wymagania dotyczące zasilania awaryjnego w tunelach komunikacyjnych / 408
Dodatek 10 Zasady oprzewodowywania i doboru zabezpieczeń ograniczników przepięć (SPD) / 447
Dodatek 11 Zasady projektowania sterowań instalacjami do odprowadzania dymu i ciepła / 458
Dodatek 12 Ochrona pożarowa kanałów i tuneli kablowych / 482
Dodatek 13 Zasilanie pompowni przeciwpożarowych / 508
Dodatek 14 Wyłącznik selektywny / 526
Dodatek 15 Wymagania dla kabli i przewodów wynikające z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011(CPR) / 542
Dodatek 16 Zasady wprowadzania do obrotu i stosowania obiektach budowlanych urządzeń przeciwpożarowych / 556
Dodatek 17 Elektryczne instalacje tymczasowe rozwijane przez jednostki ochrony przeciwpożarowej w czasie akcji ratowniczo-gaśniczej / 564
Dodatek 18 Elementy fotowoltaiki / 581

Porty lotnicze wybrane zagadnienia inżynierii ekologicznej

autor: M. Leśko, M. Pasek

wyd.: Politechniki Śląskiej , 1997 r.

format: B5

oprawa: miękka

stron: 299

W niniejszej monografii, będącej kolejnym tomem z cyklu, Postępy badań w inżynierii dźwięku i obrazu, przedstawiamy Czytelnikom „wycinek” akustyki związany z progresją w zakresie nowych trendów i zastosowań technologii dźwięku wielokanałowego oraz badań jakości dźwięku. W książce zawarto 14 obszernych rozdziałów opracowanych przez polskich akustyków z różnych ośrodków naukowo-badawczych: Katedry Akustyki, Multimediów i Przetwarzania Sygnałów Politechniki Wrocławskiej, Katedry Systemów Multimedialnych oraz Laboratorium Akustyki Fonicznej Politechniki Gdańskiej, Katedry Mechaniki i Wibroakustyki Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie, Instytut Informatyki Politechniki Poznańskiej, Poznańskiego Centrum Superkomputerowo-Sieciowego.

Liczba stron: 270 

• Format: 170 x 240 mm 

• Rok wydania: 2021

ISBN 978-83-7493-183-0

W kolejnej monografii z cyklu „Postępy badań w inżynierii dźwięku i obrazu” przedstawiamy czytelnikom zagadnienia z obszaru akustyki dotyczące pomiarów, przetwarzania, klasyfikacji i oceny jakości sygnałów audio-wideo w kontekście aktualnych osiągnięć naukowo-badawczych w tym zakresie. Książka zawiera 13 obszernych rozdziałów, opracowanych przez polskich akustyków z różnych ośrodków naukowo-badawczych we współpracy z kilkoma firmami.

Monografia została wydana dzięki staraniom Katedry Akustyki, Multimediów i Przetwarzania Sygnałów Wydziału Elektroniki, Fotoniki i Mikrosystemów Politechniki Wrocławskiej, przy wsparciu Polskiej Sekcji Audio Engineering Society oraz Oddziału Wrocławskiego Polskiego Towarzystwa Akustycznego.

ISBN 978-83-973476-4-9

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 161

format B5

oprawa miękka

Bezzałogowe statki powietrzne (BSP), powszechnie znane jako drony, zyskują coraz większe znaczenie w różnorodnych dziedzinach życia, w tym w działaniach ratowniczych. Wykorzystanie BSP w działaniach gaśniczych i operacjach SAR przynosi szereg korzyści, takich jak zwiększenie świadomości sytuacyjnej dowódców, podejmowanie lepszych decyzji, szybsze niesienie pomocy, szybsze lokalizowanie poszkodowanych, zwiększenie bezpieczeństwa strażaków, ograniczenie szkód. Są wykorzystywane do szybkiego przeszukiwania dużych obszarów, monitorowania sytuacji kryzysowych oraz dostarczania sprzętu medycznego do trudno dostępnych miejsc. Dzięki zdolności do operowania w trudnych warunkach terenowych BSP znacząco zwiększają szanse na skuteczne przeprowadzenie działań ratowniczych.

Publikacja stanowi wszechstronne opracowanie dotyczące potencjału BSP w działaniach ratowniczych, łącząc najnowsze badania naukowe, doświadczenia praktyczne oraz perspektywy rozwoju tej technologii. Książka ta może stanowić cenne źródło wiedzy dla specjalistów z dziedziny ochrony przeciwpożarowej, inżynierii bezpieczeństwa, bezpieczeństwa wewnętrznego, inżynierów, naukowców oraz studentów kierunków związanych z poruszaną problematyką.

Spis treści

WYKAZ WYBRANYCH OZNACZEŃ I SKRÓTÓW

WSTĘP

1. CHARAKTERYSTYKA DZIAŁAŃ RATOWNICZYCH W UJĘCIU SYSTEMOWYM
2. GENEZA I ROZWÓJ BEZZAŁOGOWYCH SYSTEMÓW
3. MIĘDZYNARODOWE I KRAJOWE PODSTAWY PRAWNE DOTYCZĄCE FUNKCJONOWANIA BSP

3.1.        Regulacje prawne na poziomie Unii Europejskiej

3.2.        Regulacje krajowe

3.3.        Regulacje Państwowej Straży Pożarnej

4. BADANIA NAUKOWE W ZAKRESIE OPERACYJNEGO ZASTOSOWANIA BSP

4.1.        Zagrożenia CBRNE

4.2.        Działania podczas powodzi

4.3.        Pożary wielkoobszarowe

4.4.        Pożary wewnętrzne

4.5.        Pomiar makrostruktury rozpylonego strumienia wody

4.6.        Działania poszukiwawczo-ratownicze

5. PRZYGOTOWANIE PILOTA I BSP DO PLANOWANIA I WYKONANIA MISJI, OPERACJI
6. ALGORYTM IMPLEMENTACJI SBSP DO DZIAŁAŃ RATOWNICZYCH
7. WYBRANE ZAGADNIENIA EKSPLOATACJI SBSP

7.1.        Własności i właściwości eksploatacyjne

7.2.        Znaczenie systemów satelitarnych

8. WYBRANE METODY ANALIZY RYZYKA DEDYKOWANE SYSTEMOM BEZZAŁOGOWYM W DZIAŁANIACH RATOWNICZYCH

BIBLIOGRAFIA

 / Zygmunt Zinowicz, Konrad Gauda. (Mechanika) Autorzy: Gauda, Konrad. Zinowicz, Zygmunt. Wydawnictwo: Lublin : Wydaw. Politechniki Lubelskiej, 2003. Opis fizyczny: 251 s. / il. / 24 cm.

wyd. 1, 2000,

69 str.

format B5,

oprawa miękka

ISBN 83-86524-54-5

Przedmiotem rozważań w tej publikacji są pozaprodukcyjne funkcje lasu. Chociaż nie mają one bezpośredniego związku z celami gospodarczymi leśnictwa, oddziałują pośrednio na wyniki działalności innych dziedzin gospodarowania, przyczyniają się także do przysparzania korzyści społeczeństwu. W książce omówiono poszczególne pozaprodukcyjne funkcje terenów leśnych, typy obszarów leśnych pełniących takie funkcje, wybrane metody oceny i wyceny pozaprodukcyjnej roli lasów, sposoby szacowania strat wynikłych z ograniczenia pozaprodukcyjnej funkcji lasu, przedstawiono także propozycję wstępnej oceny wpływu terenów leśnych na wartość nieruchomości rekreacyjnych, mieszkalnych i rolnych. Książka jest przeznaczona dla specjalistów w zakresie gospodarki przestrzennej, a także dla studentów kierunków: geodezja i kartografia, inżynieria środowiska i leśnictwo.

Praca obejmuje zagadnienia pozłotnictwa w szerokim zakresie - od informacji historycznych poprzez stare techniki i receptury, stosowane materiały, wskazówki praktyczne, sposoby złoceń przez platerowanie, pozłacanie introligatorskie - do renowacji i konserwacji złoceń.
Wzbogaca ją słowniczek zawierający encyklopedyczne objaśnienia terminów ujętych w publikacji, oraz słowniczek wyrażeń obcojęzycznych, przetłumaczonych na język polski, dotyczących terminologii związanej z pozłotnictwem.
Intencją autora było stworzenie opracowania skierowanego do znawców tematu, oraz do osób zaczynających zgłębiać dziedzinę pozłotnictwa, nawet gdy z tą dziedziną stykają się okazjonalnie.
Tytuł jest dorobkiem wielu lat pracy autora, jest poświadczeniem rozeznania źródeł archiwalnych i prac naukowych po metody warsztatowe wynikające z wiedzy praktycznej.

SPIS TREŚCI

RYS HISTORYCZNY

RODZAJE TECHNIK POZŁOTNICZYCH

TWORZYWA POZŁOTNICZE

NARZĘDZIA

PODŁOŻE (PODOBRAZIE)

ZAPRAWY

Zaprawy na podłoże drewniane

Zaprawy na podłoże płócienne

Zaprawy na podłoże kamienne

Zaprawy na podłoże metalowe

Zaprawy na podłoże pergaminowe

Grawerowanie zaprawy

Puncowanie w zaprawach

Reliefowa dekoracja pod pozłotę

ZŁOCENIE PULMENTOWE

Historia techniki

Nanoszenie powłok pulmentowych

Technika pozłacania

Polerowanie i matowanie pozłoty

Technika posrebrzania na pulmencie

Patynowanie srebra

Imitowanie pozłoty

Barwienie srebra

ZŁOCENIE NA MIKSTIONIE

Historia techniki

Wykonanie zaprawy

Mikstionowanie

Technika pozłacania

Utrwalanie i matowienie pozłoty

Pozłacanie zewnętrznych obiektów metalowych

POZŁACANIE ŻELATYNOWE

Przygotowanie podłoża

Sporządzenie spoiwa żelatynowego

Złocenie

Złocenie napisów i ornamentów

Wady wykonania

POZŁACANIE NA MORDANT

POZŁACANIE NA LAKIER

POZŁACANIE NA „ASIST (ASYST)”

POZŁACANIE KOMBINOWANE

POZŁACANIE na „GULFARBA”

BIEL POLEROWANA

POZŁACANIE SZTUKATERII

POZŁACANIE ZŁOTEM W PROSZKU

POZŁACANIE SZKŁA

Pozłacanie płatkowe

Pozłacanie matowe

Pozłacanie błyszczące

Malowanie szkła złotem

POZŁACANIE INTROLIGATORSKIE

Rys historyczny

Złocenie ręczne

Przyrządy i narzędzia

Złocenie dekoracyjne grzbietów i okładek.

Złocenie na skórze

Złocenie na tkaninie

Złocenie brzegów książek

BRĄZOWANIE

WSPÓŁCZESNE TECHNIKI  WYKONYWANIA ZŁOCEŃ

System „Kölner”

Przygotowanie podłoża

Złocenie sposobem „Instacoll”

Złocenie sposobem „Fond”

Złocenie sposobem „Instacley”

Złocenie „na mat”

Złocenie papieru i materiałów elastycznych

Złocenie proszkowe

Złocenie porcelany i ceramiki

Uzupełnianie ubytków i odlewy

System „Astra”

PLATEROWANIE METALI

PLATEROWANIE BEZ PRĄDU

METODA ZANURZENIOWA

METODA KONTAKTOWA

METODA PLATEROWANIA „NA SUCHO”

PLATEROWANIE GALWANICZNE

DAWNE TECHNIKI

Rękopis Lejdejski (III wiek)

Rękopis Lukkański (VIII–IX wiek)

Herakliusz (X wiek)

Mnich Teofil (Teophilus) – zakonnik z Helmershausen (XII w.)

Mappae clavicula (XII w.)

Rękopis Neapolitański (XIV w.)

Rękopis Boloński (XV w.)

Cennini Cennino (XIV–XV w.)

Rękopis Strasburski (XV w.)

Vasari Giorgio (XVI w.)

Pacheco Francisco (XVI–XVII w.)

Praca obejmuje zagadnienia pozłotnictwa w szerokim zakresie - od informacji historycznych poprzez stare techniki i receptury, stosowane materiały, wskazówki praktyczne, sposoby złoceń przez platerowanie, pozłacanie introligatorskie - do renowacji i konserwacji złoceń.
Wzbogaca ją słowniczek zawierający encyklopedyczne objaśnienia terminów ujętych w publikacji, oraz słowniczek wyrażeń obcojęzycznych, przetłumaczonych na język polski, dotyczących terminologii związanej z pozłotnictwem.
Intencją autora było stworzenie opracowania skierowanego do znawców tematu, oraz do osób zaczynających zgłębiać dziedzinę pozłotnictwa, nawet gdy z tą dziedziną stykają się okazjonalnie.
Tytuł jest dorobkiem wielu lat pracy autora, jest poświadczeniem rozeznania źródeł archiwalnych i prac naukowych po metody warsztatowe wynikające z wiedzy praktycznej.

SPIS TREŚCI

RYS HISTORYCZNY

RODZAJE TECHNIK POZŁOTNICZYCH

TWORZYWA POZŁOTNICZE

NARZĘDZIA

PODŁOŻE (PODOBRAZIE)

ZAPRAWY

Zaprawy na podłoże drewniane

Zaprawy na podłoże płócienne

Zaprawy na podłoże kamienne

Zaprawy na podłoże metalowe

Zaprawy na podłoże pergaminowe

Grawerowanie zaprawy

Puncowanie w zaprawach

Reliefowa dekoracja pod pozłotę

ZŁOCENIE PULMENTOWE

Historia techniki

Nanoszenie powłok pulmentowych

Technika pozłacania

Polerowanie i matowanie pozłoty

Technika posrebrzania na pulmencie

Patynowanie srebra

Imitowanie pozłoty

Barwienie srebra

ZŁOCENIE NA MIKSTIONIE

Historia techniki

Wykonanie zaprawy

Mikstionowanie

Technika pozłacania

Utrwalanie i matowienie pozłoty

Pozłacanie zewnętrznych obiektów metalowych

POZŁACANIE ŻELATYNOWE

Przygotowanie podłoża

Sporządzenie spoiwa żelatynowego

Złocenie

Złocenie napisów i ornamentów

Wady wykonania

POZŁACANIE NA MORDANT

POZŁACANIE NA LAKIER

POZŁACANIE NA „ASIST (ASYST)”

POZŁACANIE KOMBINOWANE

POZŁACANIE na „GULFARBA”

BIEL POLEROWANA

POZŁACANIE SZTUKATERII

POZŁACANIE ZŁOTEM W PROSZKU

POZŁACANIE SZKŁA

Pozłacanie płatkowe

Pozłacanie matowe

Pozłacanie błyszczące

Malowanie szkła złotem

POZŁACANIE INTROLIGATORSKIE

Rys historyczny

Złocenie ręczne

Przyrządy i narzędzia

Złocenie dekoracyjne grzbietów i okładek.

Złocenie na skórze

Złocenie na tkaninie

Złocenie brzegów książek

BRĄZOWANIE

WSPÓŁCZESNE TECHNIKI  WYKONYWANIA ZŁOCEŃ

System „Kölner”

Przygotowanie podłoża

Złocenie sposobem „Instacoll”

Złocenie sposobem „Fond”

Złocenie sposobem „Instacley”

Złocenie „na mat”

Złocenie papieru i materiałów elastycznych

Złocenie proszkowe

Złocenie porcelany i ceramiki

Uzupełnianie ubytków i odlewy

System „Astra”

PLATEROWANIE METALI

PLATEROWANIE BEZ PRĄDU

METODA ZANURZENIOWA

METODA KONTAKTOWA

METODA PLATEROWANIA „NA SUCHO”

PLATEROWANIE GALWANICZNE

DAWNE TECHNIKI

Rękopis Lejdejski (III wiek)

Rękopis Lukkański (VIII–IX wiek)

Herakliusz (X wiek)

Mnich Teofil (Teophilus) – zakonnik z Helmershausen (XII w.)

Mappae clavicula (XII w.)

Rękopis Neapolitański (XIV w.)

Rękopis Boloński (XV w.)

Cennini Cennino (XIV–XV w.)

Rękopis Strasburski (XV w.)

Vasari Giorgio (XVI w.)

Pacheco Francisco (XVI–XVII w.)

Palomino Antonio (XVII–XVIII w.)

Dionizos z Furny (XVIII w.)

Inne źródła

RENOWACJA I KONSERWACJA  ZŁOCEŃ

Oczyszczanie pozłoty

Usuwanie starych powłok

Usuwanie przemalowań i powłok werniksowych

Usuwanie zabezpieczeń białkowych

Usuwanie wtórnych pozłoceń

Usuwanie zanieczyszczeń z metalu

Rekonstrukcja i uzupełnianie pozłoty

Renowacja elementów drewnianych

Uzupełnianie elementów dekoracyjnych

Zabezpieczanie złoceń

Patynowanie

Patynowanie złota

Patynowanie srebra.

Patynowanie miedzi:

Patynowanie mosiądzu

Patynowanie cynku

SŁOWNICZEK

BIBLIOGRAFIA

Literatura uzupełniająca

Literatura pomocnicza

Czasopisma

SKOROWIDZ WYRAŻEŃ   OBCOJĘZYCZNYCH

INDEKS

Palomino Antonio (XVII–XVIII w.)

Dionizos z Furny (XVIII w.)

Inne źródła

RENOWACJA I KONSERWACJA  ZŁOCEŃ

Oczyszczanie pozłoty

Usuwanie starych powłok

Usuwanie przemalowań i powłok werniksowych

Usuwanie zabezpieczeń białkowych

Usuwanie wtórnych pozłoceń

Usuwanie zanieczyszczeń z metalu

Rekonstrukcja i uzupełnianie pozłoty

Renowacja elementów drewnianych

Uzupełnianie elementów dekoracyjnych

Zabezpieczanie złoceń

Patynowanie

Patynowanie złota

Patynowanie srebra.

Patynowanie miedzi:

Patynowanie mosiądzu

Patynowanie cynku

SŁOWNICZEK

BIBLIOGRAFIA

Literatura uzupełniająca

Literatura pomocnicza

Czasopisma

SKOROWIDZ WYRAŻEŃ   OBCOJĘZYCZNYCH

INDEKS

Autor: Radosław Lenartowicz, Rok wydania: 2025, ISBN: 978-83-64094-61-3, Liczba stron: 250, Oprawa: miękka

SPIS TREŚCI

1. Wstęp / 9

2. Wymagania ogólne / 12
2.1. Informacje podstawowe / 12
2.2. Dobór urządzeń do badań / 13
2.3. Oznaczenia, zakres i wymagania zawarte w poszczególnych arkuszach normy PN-EN 61557 / 14
2.4. Błędy w pomiarach wynikające z budowy przyrządów pomiarowych, znamionowych warunków pracy i innych dodatkowych czynników / 19
2.5. Bezpieczeństwo wykonywania pomiarów. Kategorie pomiarowe / 22
2.6. Uwarunkowania / 23
2.7. Wymagania techniczne / 33
2.8. Ogólne zasady wykonywania pomiarów / 33

3. Wymagania formalne / 34
3.1. Wymagania stawiane elektrycznym przyrządom pomiarowym / 34
3.2. Aparatura pomiarowa / 37
3.3. Zalecane terminy kontroli przyrządów pomiarowych / 37
3.4. Okresowe sprawdzenia przyrządów pomiarowych (wzorcowanie) / 39
3.5. Odpowiedzialność za użytkowanie przyrządów pomiarowych / 39
3.6. Odpowiedzialność za przestrzeganie ustawy Prawo o miarach / 39
3.7. Wymagania dla osób wykonujących pomiary / 40

4. Badania urządzeń i instalacji elektrycznych / 41
4.1. Badania odbiorcze / 41
4.2. Oględziny instalacji elektrycznych / 42
4.3. Zakres pomiarów i prób instalacji elektrycznych / 45
4.4. Protokół z badań odbiorczych urządzeń i instalacji elektrycznych / 45
4.5. Badania odbiorcze instalacji piorunochronnych w budynku / 49
4.6. Badania odbiorcze urządzeń zasilających w energię elektryczną budynek lub obiekt budowlany / 54
4.7. Procedura pomiarów odbiorczych / 60
4.8. Badania eksploatacyjne okresowe instalacji i urządzeń elektrycznych / 63
4.9. Procedura pomiarów eksploatacyjnych / 68
4.10.  Zasada ochrony zastanej – pożarowej, przeciwporażeniowej np. zerowanie-uziemienie / 70

5. Opis stosowanych metod pomiarowych / 72
5.1. Pomiary ciągłości przewodów ochronnych (w tym głównych i dodatkowych połączeń wyrównawczych) / 72
5.2. Pomiar rezystancji izolacji urządzeń i instalacji elektrycznych / 77
5.3. Pomiar rezystancji/impedancji izolacji ścian i podłóg w pomieszczeniach budynków / 87
5.4. Pomiar impedancji pętli zwarciowej w układzie sieci TN / 94
5.5. Pomiar impedancji pętli zwarciowej w układzie sieci TT / 103
5.6. Pomiar impedancji pętli zwarciowej w układzie sieci IT / 107
5.7. Pomiar rezystancji uziemienia / 109
5.8. Pomiar prądu zadziałania i czasu wyłączenia urządzeń różnicowoprądowych RCD / 120
5.9. Pomiar napięć dotyku i napięć rażenia / 129
5.10. Pomiar wytrzymałości elektrycznej izolacji / 134
5.11. Próba napięciowa izolacji żył kabli w linii kablowej / 138
5.12. Pomiary oświetlenia / 141
5.13. Pomiary termowizyjne urządzeń i instalacji elektrycznych / 148
5.14. Pomiary uziemień odgromowych / 157
5.15. Pomiar rezystywności gruntu / 160
5.16. Sprawdzenie kolejności faz w obwodzie 3-fazowym / 161
5.17. Pomiar rezystancji izolacji uzwojeń transformatora / 162
5.18. Pomiary rezystancji izolacji w obwodach z zastosowaną ochroną za pomocą SELV, PELV lub separacji elektrycznej / 167
5.19. Pomiar spadku napięcia / 170

6. Odbiór urządzeń i instalacji elektrycznych w budynkach / 171
6.1. Warunki odbioru robót budowlanych niezbędnych do wykonania instalacji elektrycznych w budynku / 171
6.2. Warunki odbioru wykonanych instalacji elektrycznych / 171

7.  Bibliografia / 177
7.1. Ustawy / 177
7.2. Rozporządzenia / 177
7.3. Normy / 178
7.4. Literatura / 180

8. Pytania 181

ZAŁĄCZNIKI
Załącznik 1 / Zbiorczy protokół sprawdzenia instalacji elektrycznych / 184
Załącznik 2 Oględziny instalacji elektrycznych / 186
Załącznik 3 Zakres oględzin instalacji elektrycznych / 188
Załącznik 4 Odczytywanie charakterystyk czasowo-prądowych bezpieczników / 193
Załącznik 5 Charakterystyki czasowo-prądowe wyłączników nadprądowych / 195
Załącznik 6 Charakterystyki działania wyłączników różnicowoprądowych / 199
Załącznik 7 Wymagania odbiorcze dotyczące kabli i linii kablowych / 204
Załącznik 8 / Zalecane zakresy i okresy wykonywanych badań eksploatacyjnych instalacji i urządzeń elektrycznych o napięciu znamionowym do 1 kV w budynkach mieszkalnych użyteczności publicznej / 208
Załącznik 9 / Wymagane wartości rezystancji uziomów dla obiektów budowlanych z zainstalowaną ochroną odgromową
(podstawową, obostrzoną, specjalną) / 213
Załącznik 10 / Wymagane wartości rezystancji uziemień ochronnych dla obiektów budowlanych mających ochronę przeciwporażeniową / 215
Załącznik 11 / Wymagane wartości rezystancji uziemień roboczych dla umożliwienia prawidłowej pracy sieci i prawidłowego działania jej wyposażenia / 216
Załącznik 12 / Wymagane wartości rezystancji dotyczące uziemień urządzeń  telekomunikacji / 217
Załącznik 13 / Oświetlenie miejsc pracy – miejsca pracy we wnętrzach / 219
Załącznik 14 / Wybrane schematy, oznaczenia i skróty / 229

Autorem jest Radosław Lenartowicz, członek Centralnego Kolegium Sekcji Instalacji i Urządzeń Elektrycznych Stowarzyszenia Elektryków Polskich. Członek Normalizacyjnej Komisji Problemowej nr 55 ds. instalacji elektrycznych i ochrony odgromowej obiektów budowlanych Polskiego Komitetu Normalizacyjnego. Członek Stowarzyszenia Elektryków Polskich i Stowarzyszenia Polskich Energetyków. Wieloletni uczestnik różnych komisji kwalifikacyjnych z zakresu elektroenergetyki, obecnie członek Komisji Kwalifikacyjnej nr 516 SEP nadającej uprawnienia kwalifikacyjne z dziedziny elektroenergetyki – Grupa I. Wieloletni pracownik Instytutu Techniki Budowlanej w Warszawie, gdzie zajmował się badaniami urządzeń, instalacji oraz sprzętu i osprzętu elektrycznego do 1 kV, dla budownictwa, a także dopuszczaniem wyrobów do stosowania w budownictwie. Autor kilkunastu książek, kilkudziesięciu ekspertyz i opinii w zakresie instalacji i urządzeń elektroenergetycznych oraz wielu artykułów z dziedziny elektroenergetyki i ochrony przeciwporażeniowej. Ekspert ds. instalacji oraz urządzeń elektrycznych w budownictwie. Prowadzi szkolenia i kursy z dziedziny budowy i eksploatacji instalacji i urządzeń elektroenergetycznych.

Opracowanie ma ułatwić przyswojenie określonej wiedzy w zakresie odbioru prac montażowych i eksploatacji urządzeń i instalacji elektrycznych do 1 kV w budynkach. Książka przedstawia zasady prac kontrolno-pomiarowych pomontażowych i eksploatacyjnych wykonywanych w budynkach.

Powinny z niej skorzystać osoby ubiegające się o dodatkowe kwalifikacje w zakresie eksploatacji i dozoru wymagane przy wykonywaniu pomiarów ochronnych w budynkach.

ISBN 978-83-973476-1-8

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 221

format B5

oprawa miękka

Skrypt stanowi zbiór wiedzy niezbędnej do realizacji ćwiczeń przewidzianych programem studiów dla studentów studiów stacjonarnych i niestacjonarnych kierunku Inżynieria Bezpieczeństwa Pożarowego. Ćwiczenia realizowane są w Pracowni Elektroenergetyki, wchodzącej w skład Zakładu Elektroenergetyki. Wiedza, którą student zobowiązany jest przyswoić przed przystąpieniem do ćwiczenia ma umożliwić pełne zrozumienie zasady działania urządzeń i instalacji elektrycznych, a także praw fizycznych, które stanowią podstawę obserwowanych zjawisk. Zajęcia laboratoryjne mają nadrzędny cel pokazania praktycznej strony wykorzystania praw z zakresu elektrotechniki w codziennym życiu, także w kontekście bezpieczeństwa użytkowania instalacji i urządzeń elektrycznych. Realizacja przedmiotu ma na celu wyrobienie intuicji absolwentów kierunku na temat bezpieczeństwa pożarowego, porażeniowego oraz funkcjonalnego związanego z powszechnością wykorzystania energii elektrycznej. Jednocześnie dla przyszłych kadr dowódczych PSP realizacja przedmiotu ma na celu zdobycie stosownej wiedzy i umiejętności oceny bezpieczeństwa podczas prowadzenia działań ratowniczych.

Pracownia układów energo-elektronicznych

autorzy: Paweł Fabijański, Andrzej Pytlak, Henryk Świątek

ISBN: 83-02-07868-9

oprawa: broszurowa

stron: 290

format: B5

wyd.: WSiP  2000 r.

Jest to podręcznik przeznaczony do nauki przedmiotu pracownia energoelektroniczna w technikum elektrycznym o specjalności energoelektronika w kl. IV i V. Ćwiczenia przedstawiono w jednolitym układzie zawierającym - wprowadzenie teoretyczne z zakresu podstaw fizycznych zjawisk i działania układów energoelektronicznych i elektronicznych, wykaz wymaganego sprzętu, w tym także aparatury kontrolno-pomiarowej, następnie konkretne zadania pomiarowe i na zakończenie podsumowanie i pytania kontrolne. Na wstępie podano zasady bezpieczeństwa w pracowni, niezbędne jej wyposażenie, a dalej zaproponowano badania, np.: półprzewodnikowych przyrządów mocy, w tym diod mocy, tyrystorów, tranzystorów, prostowników niesterowanych i sterowanych fazowo, przekształtników, falowników, sterowników układów napędowych oraz regulatorów oświetlenia. 
Podręcznik łącznie z książkami Urządzenia energoelektroniczne oraz Układy sterowania i regulacji urządzeń energoelektronicznych jest częścią cyklu edukacyjnego - Energoelektronika. 
wyd. I 


Spis treści:
- Bezpieczeństwo w pracowni energoelektrycznej
- Aparatura kontrolno-pomiarowa w pracowni energoelektonicznej
- Półprzewodnikowe przyrządy mocy
- Prostowniki niesterowne i sterowne fazowo
- Bezpośrednie przekształtniki prądu stałego
- Falowniki
- Sterowniki napięcia przemiennego
- Zasilacze prądu stałego
- Układy napędowe prądu stałego
- Układy napędowe prądu przemiennego
- Regulator oświetlenia
- Ochrona przeciwporażeniowa w urządzeniach energoelektronicznych