Technika

Książka przeznaczona jest dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych, studentów kierunków związanych z ochroną środowiska oraz osób zainteresowanych tematyką odnawialnych źródeł energii.
Ministerstwo Edukacji Narodowej w podstawach programowych (311930) zaproponowało możliwość kształcenia w zawodzie technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej.  Brak na rynku wydawniczym podręcznika,  który spełnił by wymogi merytoryczne zawarte w podstawach programowych, skłonił mnie do napisania książki,  którą oddaję do rąk Państwa. Przedstawiłem w sposób kompleksowy zagadnienia związane z wykorzystaniem energii słonecznej,  geotermalnej, wodnej, wiatrowej, biomasy i  powietrza. Publikacja ta  może być przydatna również szerokiemu gronu odbiorców,  zainteresowanych praktycznym wykorzystaniem energii odnawialnej. 
Informacje zamieszczone w książce, służą jedynie do celów edukacyjnych i nie mogą być podstawą do wykorzystania w konkretnych instalacjach OŹE.

Kolejne XVIII wydanie książeki, które opublikowałem z dziedziny praktycznego wykorzystania OZE.

Starałem się przedstawić w niej w sposób kompleksowy,
zagadnienia związane z wykorzystaniem energii: słonecznej, geotermalnej, wodnej,
wiatrowej, biomasy, wodoru i sposobie jej magazynowania.
W opracowaniu tym szczególną uwagę zwróciłem na wpływ, jaki mają urządze-
nia zasilane z OZE na rozwój naszej gospodarki, ochronę środowiska oraz tworzenie
nowych miejsc pracy.
Treść książki dostosowałem do wymogów podstaw programowych dla zawodu
technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej.
Dokonałem aktualizacji danych, przedstawiłem najnowsze rozwiązania technicz-
ne urządzeń zasilanych z OZE  dostępne w 2025 roku..
W książce wykorzystałem szereg cząstkowych opracowań znajdujących się w in-
nych publikacjach, na stronach internetowych, w broszurach informacyjnych firm
produkujących i instalujących urządzenia OZE.
Dużą trudność sprawiło mi szacowanie kosztów urządzeń zasilanych z OZE,
omawianych w podręczniku, jak również określenie wartości nośników energii (dy-
namiczne zmiany).
Podręcznik ten powstał zgodnie z wymogami podstaw programu kształcenia
dla zawodu technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej (311930). Jest
on kompatybilny z wymogami stawianymi przez Dyrektywę Parlamentu Europej-
skiego i Radę w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych –
2009/28/ WE, z dnia 23 kwietnia 2009 r. oraz Dyrektywę 2018/2001/WE RED II.
Mam nadzieję, że niniejsza publikacja przyczyni się do wzrostu popularności
OZE w naszym kraju oraz dynamicznego rozwoju firm produkujących i instalują-
cych urządzenia zasilane z OZE.
Oczekuję od Państwa uwag merytorycznych do treści zawartych w książce, które
w miarę możliwości uwzględnię w kolejnych wydaniach.
Testy i zadania egzaminacyjne wraz z odpowiedziami zamieściłem w książce
„Zbiór zadań z odnawialnych źródeł energii”.
dr inż. RyszardTytko

Urządzenia i systemy optoelektroniczne to podręcznik, który w przystępny, a zarazem systematyczny sposób wprowadza Czytelnika w świat nowoczesnych technologii XXI wieku, łączących optykę, fotonikę i elektronikę. Stanowi kompendium wiedzy z jednej z najszybciej rozwijających się dziedzin techniki – od fundamentalnych zjawisk fizycznych, poprzez zasady działania kluczowych komponentów, aż po analizę zaawansowanych systemów optoelektronicznych znajdujących zastosowanie w nauce, przemyśle, medycynie oraz technice wojskowej.

W książce omówiono m.in.:

• fundamentalne zjawiska fizyczne stanowiące podstawę działania elementów, urządzeń i systemów optoelektronicznych,
• półprzewodnikowe źródła i detektory promieniowania optycznego, w tym lasery oraz matryce detektorów,
• podstawy techniki światłowodowej oraz jej zastosowania w systemach transmisyjnych i pomiarowych,
• systemy noktowizyjne i termowizyjne wraz z analizą ich parametrów użytkowych,
• optoelektroniczne metody detekcji i identyfikacji substancji,
• laserowe systemy pomiaru odległości i detekcji (dalmierze, lidary),
• łącza optoelektroniczne w wolnej przestrzeni (FSO) oraz wybrane rozwiązania hybrydowe,
• zastosowania technologii optoelektronicznych w systemach specjalnych i wojskowych.

Dzięki połączeniu przystępnego opisu naukowego z wieloma przykładami praktycznych zastosowań podręcznik stanowi cenne źródło wiedzy dla osób zajmujących się nowoczesnymi technologiami sensorowymi i robotycznymi, systemami bezpieczeństwa oraz autonomicznymi platformami mobilnymi. Może być również inspiracją do tworzenia własnych rozwiązań w jednej z najbardziej dynamicznie rozwijających się dziedzin techniki.

To pozycja obowiązkowa dla inżynierów i studentów takich kierunków jak elektronika, telekomunikacja, mechatronika, automatyka, inżynieria kosmiczna i satelitarna czy technika wojskowa, a także wszystkich poszukujących rzetelnego i aktualnego źródła wiedzy o współczesnych systemach optoelektronicznych.

Poznaj tajniki nowoczesnej poligrafii!

Sięgnij po książkę, która odsłania kulisy jednej z najważniejszych dziedzin współczesnego druku – lakierowania i uszlachetniania powierzchni drukowanych. Dowiedz się, jak dzięki nowoczesnym technologiom – takim jak lakiery UV, techniki drip-off czy innowacyjna polska metoda pinowa – zwykły druk zamienia się w produkt klasy premium.

Idealna dla studentów, grafików, technologów i pasjonatów druku!
Zrozumiałe opisy, praktyczne przykłady, bogactwo wiedzy technicznej.
Dowiedz się, jak estetyka łączy się z funkcjonalnością.

ISBN 978-83-66602-89-2

Obowiązek instalowania przeciwpożarowego wyłącznika prądu odcinającego dopływ energii elektrycznej do odbiorników powszechnego użytku w strefach pożarowych o kubaturze większej od 1000 m³ oraz strefach zagrożonych wybuchem nie wprowadził żadnych wytycznych w zakresie metodyki projektowania tego urządzenia. Wraz z upływem czasu urządzenie to zostało nazwane urządzeniem przeciwpożarowym, co spowodowało dużo zamieszania i brak zrozumienia w środowi­sku elektryków oraz pożarników. Próba wprowadzania zmiany nazwy tego urządzenia na Wyłącznik Bezpieczeństwa Elektrycznego nie spotkała się z akceptacją twórców kolejnych modyfikacji Roz­porządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Mimo to Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu pozostaje, bez względu na różną interpretację, urządzeniem elektrycznym i tak powinien być traktowany. Jedyna jego funkcja ogranicza się do umożliwienia łatwego, a zarazem bezpiecznego wyłączenia zasilania w energię elek­tryczną budynku objętego pożarem na polecenie dowódcy akcji ratowniczo-gaśniczej po dokonanym rozpoznaniu i podjęciu decyzji o rozmieszczeniu dysponowanych sił w celu rozpoczęcia ewakuacji ludzi oraz gaszenia pożaru. Nazwanie tego urządzenia elektrycznego urządzeniem przeciwpożaro­wym spowodowało zakwalifikowanie zestawu tworzącego Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu przez Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 16 listopada 2016 roku, w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (Dz.U. z 2016 roku poz. 1966) do grupy 10 (stałe urządzenia prze­ciwpożarowe) oraz objęcie krajowym systemem „1” oceny i weryfikacji oceny stałości właściwości użytkowych. Przez następne cztery lata termin obowiązywania tego rozporządzenia był zmieniany i ostatecznie wyznaczony na dzień 1 stycznia 2021 roku. Mimo to pierwsza firma uzyskała certyfikat stałości właściwości użytkowych dopiero 23 marca 2022 roku, wydany przez CNBOP-PIB w Józe­fowie k. Otwocka.

Należy podkreślić, że zgodnie z ustawą o wyrobach budowalnych wyroby budowlane mogą być stosowane w budownictwie, jeżeli spełniają wymogi formalne określone w art. 5 (w tym ujęte są wy­roby w systemie krajowym objęte krajowym certyfikatem stałości właściwości użytkowych). Jednak w przypadku wyrobu budowlanego, jakim jest PWP, nie jest to jedyna i wyłączna forma dopuszcze­nia. Z uwagi na to, że elementy PWP są projektowane każdorazowo pod konkretny obiekt, wówczas doskonałą alternatywą jest tryb dopuszczenia do jednostkowego zastosowania opisany w art. 10 ustawy o wyrobach budowlanych (Dz.U. z 2021 roku, poz. 1213).

Niezależnie od tego, którą drogą pójdzie projektant, to w obu przypadkach musi opracować doku­mentację projektową, w której zawrze wszystkie istotne parametry projektowanych urządzeń (tzn.: prądy znamionowe, odporność zwarciową projektowanych urządzeń, nastawy zabezpieczeń, wyma­gania w zakresie ochrony przeciwporażeniowej, sposób sterowania PWP itp.). Informacje zawarte w tej dokumentacji są niezwykle istotne, gdyż nierzadko stanowią one specyfikację techniczną do przetargu. Na podstawie tej dokumentacji będzie można:

1) wystawić dokument w trybie dopuszczenia do jednostkowego, co po spełnieniu wymogów określonych w art. 10, w związku z art. 5 ust. 1 Ustawy o wyrobach budowlanych (Dz.U. z 2021 roku poz. 1213) sprowadza się do wypełnienia podstawowymi danymi dokumentu, którego wzór prezentujemy w pkt 19 niniejszych wytycznych i jego zatwierdzenia przez projektanta instalacji elektrycznych obiektu budowlanego oraz dołączenia opracowanego projektu wraz z oświadczeniem prefabrykatora o zgodności wyrobu z dokumentacją techniczną i przepisami. Taka dokumentacja może posłużyć do wykonania PWP przez dowolną firmę zajmującą się prefabrykacją rozdzielnic elektrycznych;

2) wysłać do firmy (posiadającej certyfikat na zestaw) całą dokumentację na PWP, na podstawie której zostanie wykonany indywidualny zestaw PWP i przesłany Krajowy Certyfikat Stałości Wła­ściwości Użytkowych wraz z Krajową Deklaracją Właściwości Użytkowych – to rozwiązanie może dostarczyć tylko i wyłącznie firma posiadająca Krajowy Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych na zestaw tworzący PWP. Należy przy tym pamiętać, że na tym nie kończy się proces projektowania oraz odpowiedzialności projektanta w przeciwieństwie do odpowiedzialności producenta certyfiko­wanego wyrobu. Należy podkreślić, że w każdym momencie tworzenia dokumentacji projektowej lub etapu inwestycji, na którym dokonywany jest wybór rozwiązania, jest możliwe przejście z jednego rozwiązania na drugie i odwrotnie. Uzyskanie przez producenta Krajowej Oceny Technicznej oraz Krajowej Deklaracji Właściwości Użytkowych nie zwalnia projektanta z odpowiedzialności z uwagi na to, że PWP nie jest urządzeniem powtarzalnym, a zamówienie prefabrykowanego wyrobu nie kończy procesu projektowania.

Biorąc pod uwagę brak wiedzy oraz wytycznych dotyczących metodyki projektowania PWP, przy­gotowaliśmy publikację w formie miniporadnika, przeznaczoną dla projektantów, rzeczoznawców funkcjonariuszy pionu prewencji PSP oraz inspektorów nadzoru, a także inwestorów. Mamy nadzieję, że dzięki materiałowi zawartemu w publikacji projektowanie oraz dopuszczanie PWP do eksploatacji stanie się proste i znikną piętrzące się problemy.

W imieniu zespołu autorskiego

Julian Wiatr
Spis treści

1. Podstawa prawna stosowania PWP w obiektach budowlanych / 9

2. Dopuszczanie wyrobów budowlanych w ochronie przeciwpożarowej / 11

3. Dopuszczanie PWP do instalowania w obiektach budowlanych / 20

4. Opis środowiska pożarowego / 22

4.1. Pomieszczenie oraz strefa zagrożona wybuchem / 24

4.2. Wpływ temperatury pożaru na rezystancję przewodów / 24

5. Schemat zasilania budynku w energię elektryczną / 26

6. Układy sieci zasilających niskiego napięcia / 28

7. Parametry jakościowe energii elektrycznej mające wpływ na funkcjonowanie PWP / 29

8. Elementy teorii niezawodności układów elektrycznych w zakresie PWP / 31

9. Metodyka obliczania prądów zwarciowych z uwzględnieniem różnych źródeł zasilania / 33

10. Wymagania stawiane ochronie przeciwporażeniowej PWP / 37

10.1. Samoczynne wyłączenie w układzie zasilania TN (TN-C; TN-C-S; TN-S) / 38

10.1.1. Projektowanie ochrony przeciwporażeniowej PWP przy zasilaniu budynku w układzie TT w przypadku nieskutecznej ochrony przeciwporażeniowej / 42

10.2. Zasilanie z generatora zespołu prądotwórczego / 47

10.3. Połączenia wyrównawcze jako środek ochrony uzupełniającej / 48

11. Metodyka doboru przewodów stanowiących wyposażenie PWP / 49

12. Zabezpieczenia stosowane w układach PWP / 52

12. 1. Wymagania stawiane wkładkom bezpieczników topikowych / 52

12.2. Wymagania stawiane wyłącznikom nadprądowym / 52

12.3. Wymagania stawiane rozłącznikom / 53

13. Lokalizacja PWP / 54

13.1. Możliwe – zalecane miejsca instalacji aparatu wykonawczego PWP / 55

14. Metodyka konstruowania PWP / 57

14.1. Wymagania przepisów oraz teorii i techniki niezawodności zasilania i bezpieczeństwa elektrycznego / 57

14.2. Przykładowe rozwiązania układów PWP / 60

15. Zakres dokumentacji projektowej PWP / 66

16. Uzgadnianie dokumentacji projektowej PWP z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń ppoż. / 69

17. Badania odbiorcze i próby funkcjonalne działania PWP / 71

17.1. Przegląd techniczny przeciwpożarowego wyłącznika prądu / 71

17.2. Badanie ochrony przeciwporażeniowej / 75

17.3. Badanie akumulatorów zasilaczy UZS / 79

18. Dokumentacja powykonawcza / 82

19. Odbiory PWP realizowane przez PSP / 84

19.1. Na co zwracać szczególną uwagę podczas czynności odbiorczych PWP w obiektach budowlanych / 84

19.2. Czynności odbiorowe PWP / 85

19.3. Dokumenty dopuszczające na poszczególne elementy PWP. Informacje dla funkcjonariuszy PSP i osób prowadzących czynności kontrolno-rozpoznawcze / 86

20. Przykładowe projekty PWP / 87

20.1. Projekt przeciwpożarowego wyłącznika prądu hali produkcyjnej zgodny z wymaganiami normy PN-HD 60364-5-56:2019-01 / 87

20.2. Projekt zasilania przemysłowej stacji transformatorowej z funkcją PWP na SN / 96

Załączniki / 108
Załącznik 1. Ochrona sprzętu i urządzeń elektrycznych przez obudowy. Kodowanie barwami elementów manipulacyjnych / 108

Załącznik 2. Tabele pomocnicze do oceny skuteczności samoczynnego wyłączenia / 114

Załącznik 3. Tabele rezystancji i reaktancji transformatorów linii napowietrznych i kabli (wybranych) / 126

Literatura / 132

Dodatek 1.  Wymagania dla kabli i przewodów wynikające z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 (CPR) / 135

• Producent: Grupa Medium
• Autor: Julian Wiatr, Marcin Orzechowski, Piotr Musielak
• Rok wydania: 2023, wydanie II
• ISBN: 978-83-64094-81-1

• Autor: Julian Wiatrm, Marcin Orzechowski, Piotr Musielak
• Rok wydania: 2026, wydanie II uzupełnione i poprawione
• ISBN: 978-83-64094-81-1
• Liczba stron: 204
• Oprawa: miękka
• Format: 16x23 cm

Spis treści

1. Podstawa prawna stosowania PWP w obiektach budowlanych / 9
2. Dopuszczanie wyrobów budowlanych w ochronie przeciwpożarowej / 11
3. Dopuszczanie PWP do instalowania w obiektach budowlanych / 20
4. Opis środowiska pożarowego / 27
4.1. Pomieszczenie oraz strefa zagrożona wybuchem / 29
4.2. Wpływ temperatury pożaru na rezystancję przewodów / 29

5. Schemat zasilania budynku w energię elektryczną / 31
6. Układy sieci zasilających niskiego napięcia / 33
7. Parametry jakościowe energii elektrycznej mające wpływ na funkcjonowanie PWP / 34
8. Elementy teorii niezawodności układów elektrycznych w zakresie PWP / 36
9. Metodyka obliczania prądów zwarciowych z uwzględnieniem różnych źródeł zasilania / 38

10. Wymagania stawiane ochronie przeciwporażeniowej PWP / 42
10.1. Samoczynne wyłączenie w układzie zasilania TN (TN-C; TN-C-S; TN-S) / 43
10.1.1. Projektowanie ochrony przeciwporażeniowej PWP przy zasilaniu budynku w układzie TT w przypadku nieskutecznej ochrony przeciwporażeniowej / 47
10.2. Zasilanie z generatora zespołu prądotwórczego / 52
10.3. Połączenia wyrównawcze jako środek ochrony uzupełniającej / 53

11. Metodyka doboru przewodów stanowiących wyposażenie PWP / 54

12. Zabezpieczenia stosowane w układach PWP / 78
12.1. Wymagania stawiane wkładkom bezpieczników topikowych / 78
12.2. Wymagania stawiane wyłącznikom nadprądowym / 78
12.3. Wymagania stawiane rozłącznikom / 79

13. Lokalizacja PWP / 80
13.1. Możliwe – zalecane miejsca instalacji aparatu wykonawczego PWP / 81

14. Metodyka konstruowania PWP / 83
14.1. Wymagania przepisów oraz teorii i techniki niezawodności zasilania i bezpieczeństwa elektrycznego / 83
14.2. Przykładowe rozwiązania układów PWP / 86

15. Zakres dokumentacji projektowej PWP / 96
16. Uzgadnianie dokumentacji projektowej PWP z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń ppoż. / 99

17. Badania odbiorcze i próby funkcjonalne działania PWP / 101
17.1. Przegląd techniczny przeciwpożarowego wyłącznika prądu / 101
17.2. Badanie ochrony przeciwporażeniowej / 105
17.3. Badanie akumulatorów zasilaczy UZS / 109

18. Dokumentacja powykonawcza / 114

19. Odbiory PWP realizowane przez PSP / 116
19.1. Na co zwracać szczególną uwagę podczas czynności odbiorczych PWP w obiektach budowlanych / 116
19.2. Czynności odbiorowe PWP / 117
19.3. Dokumenty dopuszczające na poszczególne elementy PWP. Informacje dla funkcjonariuszy PSP i osób prowadzących czynności kontrolno-rozpoznawcze / 118

20. Przykładowe projekty PWP / 119
20.1. Projekt przeciwpożarowego wyłącznika prądu hali produkcyjnej zgodny z wymaganiami normy PN-HD 60364-5-56:2019-01 / 119
20.2. Projekt zasilania przemysłowej stacji transformatorowej z funkcją PWP na SN / 128

Załączniki / 140
Załącznik 1. Ochrona sprzętu i urządzeń elektrycznych przez obudowy. Kodowanie barwami elementów manipulacyjnych / 140
Załącznik 2. Tabele pomocnicze do oceny skuteczności samoczynnego wyłączenia / 146
Załącznik 3. Tabele rezystancji i reaktancji transformatorów linii napowietrznych i kabli (wybranych) / 158
Załącznik 4. Zakres projektu technicznego instalacji PWP w obiekcie budowlanym / 164

Literatura / 168

Dodatek 1. Wymagania dla kabli i przewodów wynikające z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE Nr 305/2011 (CPR) z dnia 9 marca 2011 / 171
Dodatek 2. Wymagania dotyczące lokalizacji kontenerowych stacji transformatorowych oraz zespołów prądotwórczych pod względem ochrony przeciwpożarowej / 189

WYTYCZNE PROJEKTOWANIA ORAZ ODBIORÓW PRZECIWPOŻAROWEGO WYŁĄCZNIKA PRĄDU

Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu (PWP) jest urządzeniem elektrycznym, które umożliwia wyłączenie dopływu energii elektrycznej do płonącego budynku podczas akcji ratowniczo-gaśniczej. Wyłączane są wszystkie odbiorniki energii elektrycznej za wyjątkiem urządzeń wspomagających ewakuację oraz gaszenie pożaru. Dzięki temu minimalizuje się możliwość porażenia prądem elektrycznym ratowników oraz osób ewakuowanych. Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu instalowany jest w każdym budynku posiadającym strefy pożarowe o kubaturze przekraczającej 1000 m³ lub zawierającym strefy zagrożone wybuchem. Jego sposób działania oraz lokalizacja budzi wiele wątpliwości, nieporozumień i stanowi często nie lada wyzwanie dla projektanta i osób opiniujących projekt. Na dzień dzisiejszy, stan przepisów prawnych dotyczących tego zagadnienia, nie pozwala na jednoznaczną interpretację wymagań istotnych dla sposobu realizacji systemu wyłączenia zasilania obiektu budowlanego energią elektryczną w przypadku pożaru czy innych zdarzeń lub awarii. Niekiedy, interpretacja wymagań formalnoprawnych stoi w wyraźnej sprzeczności z zasadami stosowania a technicznej czy praw fizyki.

W celu poprawy sytuacji oraz właściwej interpretacji problemu zarówno w środowisku elektryków oraz pożarników, redakcja miesięcznika „elektro.info”, wchodząca w skład Wydawnictwa Grupa Medium Sp. z o.o. Sp. K. wydała „Wytyczne projektowania oraz odbiorów przeciwpożarowego wyłącznika prądu”, które powinny znaleźć się w zasobach wszystkich KW PSP, KP PSP oraz Okręgowych Izb Inżynierów Budownictwa. Niewątpliwie z prezentowanej książki powinni korzystać rzeczoznawcy d/s zabezpieczeń ppoż., projektanci, inwestorzy, inspektorzy nadzoru inwestorskiego oraz funkcjonariusze pionu prewencji PSP. Recenzowana książka autorstwa zespołu pod kierownictwem mgr. inż. Juliana Wiatr jest próbą przybliżenia i wielowątkowej analizy problematyki projektowania i wykonania PWP oraz przypomnienia występujących zjawisk fizycznych, które należy uwzględnić przy wyborze zastosowanych rozwiązań.

Autorzy, poza przybliżeniem wymagań formalnoprawnych i normatywnych dla legalnego stosowania wyrobów budowlanych realizujących funkcję PWP, wskazują na odpowiedzialność Projektanta za skuteczność i niezawodność działania systemu, uwzględniając konieczność uzyskania pozytywnej opinii rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń ppoż. Projektant – elektryk, odpowiada za dobór aparatów stanowiących zestaw tworzący PWP, ich parametrów, zastosowanie środków ochrony przeciwporażeniowej z uwzględnieniem warunków środowiskowych. Szczególną ostrożność należy zachować dobierając aparat wykonawczy odpowiedni dla spodziewanych prądów zwarciowych w miejscu jego zainstalowania. Spotykane wyroby posiadające wymagane dopuszczenia czy certyfikaty, nie zawsze spełniają wymagania zwarciowe (prądy zwarciowe załączalne, wyłączalne itp.). Uszkodzenie aparatu, jego styków, przez przepływ prądów zwarciowych może zagrażać bezpieczeństwu działania ekip ratowniczych oraz pozbawiać funkcji PWP wskutek zniszczenia prądami zwarciowymi. Tylko niezawodne rozłączenie izolacyjne może zapewnić bezpieczeństwo, a jednoznaczna sygnalizacja wyłączenia wszystkich źródeł zasilania, pozwala na podjęcie decyzji przez dowódcę akcji ratowniczo-gaśniczej o wysłaniu ludzi do prowadzenia akcji ratowniczej. Urządzenie uruchamiające PWP powinno niezawodnie uruchomić aparat wykonawczy. Urządzenie sygnalizujące lub ich zespół, odpowiednio oznakowany i opisany, musi jednoznacznie sygnalizować wyłączenie wszystkich źródeł zasilających płonący budynek.

Wieloletnie doświadczenie kierującego zespołem autorskim recenzowanej książki, wiedza zdobyta na kilku uczelniach oraz wiedza i doświadczenie współautorów zaowocowały wielowątkową analizą problemów, które należy uwzględnić podczas projektowania, budowy oraz podczas eksploatacji układów PWP. Cennym elementem publikacji oprócz wymagań formalnoprawnych i niezbędnej wiedzy z zakresu  doboru aparatów elektrycznych są przykładowe projekty PWP realizujące wyłączenie zasilania budynku na nn oraz SN.

Tekst: mgr inż. Edward Kaspura, dr inż. Kazimierz Herlender, prof. uczelni, Politechnika Wrocławska

Vademecum Nawożenia Dolistnego

• Biostymulatory
• Dokarmianie Azotem
• Technologia

• W publikacji poruszamy ważny temat, czyli dolistne dokarmianie roślin uprawnych azotem. Każdy rolnik przy opracowywaniu planu nawożenia musi mieć na uwadze, że uzyskanie dobrego plonu wymaga optymalnego zaopatrzenia rośliny w azot. W publikacji  Zaplanuj nawożenie dolistne, plantatorzy znajdą wiele ważnych wskazówek!
  Dolistne nawożenie roślin uprawnych w cyklu technologicznym uprawy danej rośliny należy traktować jako działanie operacyjne, co oznacza, że decyzję o wykonaniu zabiegu i doborze środków podejmuje rolnik w trakcie wegetacji. O ile, jak podkreśla prof. Grzebisz, w odniesieniu do makroskładników, pojawienie się sygnałów niewielkiego niedoboru można skorygować na drodze nawożenia dolistnego, o tyle dla mikroskładników oraz wapnia wizualnie rozpoznawalny stan niedoboru wskazuje na głębokie zakłócenia funkcjonowania roślin prowadzące do zahamowania wzrostu i spadku plonu.

  Spis treści:

  1. ABC dolistnego nawożenia

  2. Dokarmianie roślin uprawnych azotem

  • Azot - struktura plonu
  • Dolistne dokarmianie - mocznik
  • Nawozy saletrzane alternatywą dla mocznika?
  • Nawozy saletrzane dolistne - możliwe rozwiązania technologiczne

  3. Technologia dolistnego nawożenia roślin

  • Pszenica ozima
  • Zboża paszowe ozime
  • Pszenica jara
  • Jęczmień browarny
  • Zboża paszowe jare
  • Kukurydza
  • Rzepak ozimy
  • Buraki cukrowe
  • Ziemniaki
  • Rośliny bobowate

  Autor: praca zbiorowa pod redakcją Tygodnik Poradnik Rolniczy

  Okładka: miękka

  Format:  210 x 297

  Liczba stron: 43

   

  Rok wydania 2023 r.

  Wydawca: Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o.

Stron 416

Wydanie 4

Oprawa twarda, foliowana

Data wydania 2009

ISBN 978-83-7020-328-3

Format 168 x 240 mm

Jedyny w Polsce podręcznik zawierający wszystkie wiadomości niezbędne do żeglowania po morzu. Zalecany przez Główną Komisję Szkolenia Polskiego Związku Żeglarskiego podczas szkolenia na wszystkie patenty morskie. Może również stanowić doskonałą lekturę dla tych wszystkich, którzy chcą porównać własne doświadczenia żeglarskie z praktycznymi radami autorów. Książka ta powinna znaleźć się w posiadaniu każdego żeglującego lub mającego zamiar żeglować po morzu.

Przedsprzedaż ! 

Planowana data premiery:

31.07.2026

Wydawnictwo Naukowe PWN przedstawia najnowszą unikalną i śmiałą publikację brytyjskiego naukowca Tima Gregorego, który krok po kroku argumentuje za potrzebą szybkiego rozwoju energetyki jądrowej na świecie.

Wizjonerski, odważny oraz oparty na wiedzy głos, który podkreśla, jak ważna jest nauka o „atomie”, i jak istotna jest ona dla osiągnięcia zerowej emisji netto.

W książce "W stronę atomu. Jak energia jądrowa ocali świat" autor postuluje, aby dekarbonizacja stała się programem Apollo XXI w. i ukazuje dalekosiężny potencjał „atomu” wykraczający poza czystą energię, w tym zaawansowaną medycynę, kryminalistykę, ogrodnictwo atomowe i eksplorację międzyplanetarną – finalnie Tim Gregory proponuje alternatywną przyszłość nuklearną, która może umożliwić ludziom osiągnąć wspólny cel, jakim jest ochrona środowiska i wyraźny postęp ludzkości.

W tej wizjonerskiej książce dr Tim Gregory podważa dominujące narracje dotyczące zmian klimatu, argumentując, że celem zerowej emisji netto nie jest po prostu zastąpienie paliw kopalnych odnawialnymi źródłami energii, lecz zasilenie cywilizacji za pomocą źródeł energii, które nie emitują dwutlenku węgla. Autor jednoznacznie dowodzi, że tylko jedno bezemisyjne źródło energii może sprostać temu wyzwaniu: energia jądrowa.

Dr Tim Gregory w swojej książce W STRONĘ ATOMU (…) łączy naukowy optymizm, obala mityi tłumaczy niuanse polityki. Finalnie proponuje alternatywną przyszłość nuklearną, która może wspomóc osiągnąć wspólny cel ludzkości, jakim jest ochrona środowiska i stały postęp ludzkości.

Treści przedstawione w skrypcie dostosowano do aktualnych potrzeb społeczno-gospodarczych. Zaprezentowano nowoczesne podejście do problemów planowania przestrzennego oraz możliwości zastosowania nowoczesnych narzędzi informatycznych i istniejących baz danych o glebach w celu optymalnego planowania, rozwiązywania problemów i konfliktów związanych z rozwojem obszarów wiejskich, w tym zagospodarowaniem rolniczej przestrzeni produkcyjnej.

Skrypt także jest przygotowany z myślą o specjalistach z zakresu gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Przedstawione etapy i procedury konieczne do ustalenia klasy bonitacyjnej oraz omówione przykłady szczególne na podstawie studium przypadku wzbogacą wiedzę specjalistów odpowiedzialnych za przeprowadzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Należy pamiętać, że omówione akty prawne mogą być aktualizowane, i w związku z tym wszelkie podejmowane działania muszą być oparte na obowiązujących przepisach.

Wydanie: 1, 2025
Format: B5
Stron: 110
ISBN 978-83-8156-732-9 (druk)

Na łamach naszej najnowszej publikacji poświęcamy dużo uwagi zagadnieniom związanym z doborem odpowiednich odmian, prawidłową agrotechniką, ochroną roślin i terminem zbioru.
Właśnie te elementy w największym stopniu decydują o jakości surowca trafiającego do przetwórni, a tym samym o jego wartości handlowej.
Naszym celem jest przedstawienie praktycznych rozwiązań i zaleceń, które wspierają efektywność produkcji w zmiennych warunkach polowych.
Zeszyt został przygotowany przez specjalistów branżowych oraz zespół redakcyjny miesięcznika “Warzywa”, w ścisłej współpracy z doradcami, naukowcami i praktykami.
Wierzymy, że dostarczone treści będą przydatne zarówno dla doświadczonych producentów, jak i tych, którzy dopiero rozpoczynają swoją przygodę z produkcją warzyw dla przetwórstwa.

Spis treści

Warzywa kapustne

Odmiany na zielone różyczki   

Najlepsze kalafiory do różyczkowania 

Produkcja rozsady to wyzwanie             

Wymagania pokarmowe kapustnych  

Żywienie „przez korzeń” nie zawsze wystarcza              

Choroby kalafiora i brokułu       

Szkodniki brokułu i kalafiora w uprawie jesiennej     

Transportery usprawniające ręczny zbiór róż  

Warzywa korzeniowe

Przetwórcze propozycje selera korzeniowego 

Rozsada selera, fundament dobrego plonu   

Seler korzeniowy dla przetwórstwa      

Cenne przetwórczo odmiany buraka   

Nawożenie buraka ćwikłowego dla przetwórstwa           

Choroby buraka ćwikłowego   

Które pietruszki dla przetwórstwa?      

Zbilansowana dieta dla pietruszki        

Korzenie marchwi na soki, susz, kostkę i plastry 

Warunki uzyskania wysokich plonów marchwi            

Prawidłowe nawożenie marchwi           

Mączniak na marchwi i pietruszce znów może być groźny 

Techniki zbioru warzyw korzeniowych do przetwórstwa    

Fasola szparagowa

Fasola dla zakładów przetwórczych    

Ochrona fasoli przed chwastami          

Choroby fasoli szparagowej     

Szkodniki fasoli szparagowej dla przetwórstwa i ich zwalczanie        

 Kukurydza cukrowa

Odmiany kukurydzy cukrowej do przetwórstwa – jak wybrać najlepsze?              

Kukurydza cukrowa okiem przetwórców           

Zwalczanie chwastów w uprawie kukurydzy cukrowej               

Uprawa kukurydzy cukrowej do przetwórstwa            

Jak chronić uprawę kukurydzy przed chorobami?         

Szkodniki kukurydzy cukrowej 

Pokaz zbioru kukurydzy cukrowej

Książka dopuszczona do użytku szkolnego przez Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Podręcznik zawiera następujące zagadnienia: ogólne zasady uprawy roślin warzywnych i szczegółowa ich uprawa w polu oraz pod osłonami, pędzenie warzyw, zmianowanie warzyw, uprawa grzybów jadalnych oraz hodowla i nasiennictwo roślin warzywnych. Zawarte w nim treści obejmują hasła programowe, a w niektórych działach wykraczają poza program. Korzystając z podręcznika trzeba dokonywać selekcji materiału stosownie do potrzeb i poziomu uczniów.