Technika

W niniejszej monografii przedstawiono zagadnienia aerodynamiki małych prędkości, istotne dla lotnictwa ogólnego (General Aviation), jak i dla np. energetyki wiatrowej. Omówiono kwestie mechaniki płynów mające podstawowe znaczenie dla aerodynamiki, takie jak: kryterium ciągłości przepływów, równania Naviera i Stokesa, Eulera, Bernoul-liego oraz kryteria podobieństwa dynamicznego. Zaprezentowano zarys teorii przepływów potencjalnych, płaskich i trójwymiarowych. Pokazano także zagadnienia dotyczące modelowania przepływów potencjalnych z wykorzystaniem rozkładu osobliwości hydrodynamicznych. Przedstawiono zastosowanie potencjału zespolonego i odwzorowań kon-foremnych do opisu płaskich przepływów potencjalnych. Tematyka opływu profili lotniczych została pokazana na różnych poziomach złożoności: od teorii profilu cienkiego, przez model Weissingera-Pistolessiego, po metody panelowe wykorzystujące rozkłady osobliwości: dipoli i wirów na powierzchni konturu ciała. Opis przepływu wokół płata o skończonym wydłużeniu obejmuje klasyczną teorię linii nośnej Prandtla-Glauerta. Za pomocą uproszczonych modeli z wirowością skupioną omówiono zagadnienia interferencji: skrzydło-kadłub, skrzydło-usterzenie czy wpływ ziemi. Zaprezentowano bardziej złożone modele opływu płata nośnego: metodę siatki wirowej czy metodę panelową niskiego rzędu, z rozkładem źródeł i dipoli na powierzchni opływanej bryły. Pokazano również wyznaczanie oporu indukowanego na podstawie praw zachowania masy, pędu i energii. W pracy przedstawiono różne metody obliczeniowe dla laminarnej i turbulentnej warstwy przyściennej oraz opisano techniki sterowania tym przepływem w sposób bierny i czynny. Ponadto omówiono wyznaczanie oporu profilowego na podstawie wartości pędu w śladzie aerodynamicznym. Przedstawiono krótko także zagadnienia związane z aerodynamiką niestacjonarną. Poruszono tutaj zagadnienia profilu drgającego, pomocne przy zrozumieniu flatteru, czy aerodynamiki zwierząt latających i ich biomimetycznych analogów: or-nitopterów i entomopterów. W większości przypadków zostały pokazane przykłady obliczeniowe.

Najnowsza monografia IBDiM pt. „Adaptacyjność relacji współpracy w łańcuchu dostaw – ujęcie modelowe z perspektywy przedsiębiorstw transportu drogowego towarów (TDT)”

Polecamy Państwa uwadze najnowszą monografię autorstwa dr. inż. Marcina Świtały. Publikacja ta ukazała się nakładem wydawnictwa IBDiM – seria „S” – Studia i Materiały, zesz. 100.

Praca stanowi wkład w debatę naukową i branżową na temat roli przewoźników drogowych jako integratorów współpracy w łańcuchach dostaw oraz znaczenia adaptacyjności jako kluczowego zasobu konkurencyjnego w sektorze TDT. Wpisuje się w szerszy nurt badań nad ewolucją modeli transportowych, zarządzaniem relacjami międzyorganizacyjnymi oraz budowaniem odporności i elastyczności łańcuchów dostaw w warunkach niepewności i zakłóceń. Głównym przedmiotem badań jest adaptacyjność relacji współpracy w łańcuchu dostaw, analizowana z perspektywy przedsiębiorstw TDT. Uwzględniono także oceny podmiotów produkcyjnych i handlowych, odnoszące się do ich relacji z przedsiębiorstwami TDT. Należy podkreślić, że dotychczasowe studia marginalizowały rolę przewoźników w integracji i koordynacji przepływów, koncentrując się głównie na producentach i dystrybutorach. Praca proponuje modelowe ujęcie adaptacyjności i wprowadza mechanizm dwukierunkowej presji adaptacyjnej, który dotąd rzadko był przedmiotem analiz w literaturze przedmiotu.

Głównym celem teoretycznym pracy jest pogłębienie wiedzy na temat adaptacyjnych relacji współpracy transportowej poprzez opracowanie ram wyjaśniających mechanizmy i zależności związane z adaptacyjnością przedsiębiorstw TDT. W wymiarze metodycznym badanie obejmuje zaprojektowanie i realizację badań ilościowych i jakościowych, natomiast celem empirycznym jest opis i walidacja przyjętego modelu badawczego. Model badawczy zweryfikowano empirycznie na próbie 450 przedsiębiorstw (TDT, handlowych i produkcyjnych), wykorzystując modelowanie równań strukturalnych (PLS-SEM) oraz wywiady pogłębione. Przetestowano dwanaście hipotez dotyczących związków między stymulatorami adaptacyjności, samą adaptacyjnością a wymiarami współpracy (dojrzałością, sprawnością, efektywnością).

Wyniki badań dostarczają menedżerom praktycznych wskazówek w zakresie budowania przewagi adaptacyjnej: inwestowania w systemy monitorowania otoczenia, tworzenia redundancji i elastycznych sieci podwykonawców, wdrażania innowacji technologicznych oraz budowania trwałych relacji z partnerami. Skuteczne zarządzanie współpracą transportową wymaga nie tylko reagowania na presję, ale także jej równoważenia i wykorzystywania jako impulsu do rozwoju długoterminowych zdolności adaptacyjnych.

autor: Oliver Bothmann

Rok wydania 2025

Nr wydania 2

Liczba stron 174

ISBN: 978-83-7348-953-0

Rok wydania 2023

Liczba stron 174

ISBN 978-83-7348-897-7

autor WOJTCZAK 

Wytrzymałość materiałów to jedna z kluczowych dziedzin wiedzy inżynierskiej, zajmująca się badaniem w ujęciach teoretycznym i eksperymentalnym zjawisk zachodzących w materiałach i konstrukcjach pod wpływem obciążeń zewnętrznych. Podstawowym zagadnieniem wytrzymałości materiałów jest charakteryzowanie stanu materiału bądź wykonanej z niego konstrukcji, m.in. poprzez wyznaczanie naprężeń, odkształceń i przemieszczeń. Jest to dyscyplina inżynierska wyrastająca z dziedziny teoretycznej – teorii sprężystości i plastyczności. Ograniczona do klasy układów prętowych przynosi uproszczone, korzystne z punktu widzenia inżyniera rozwiązania.  

Niniejszy zbiór zadań jest przeznaczony dla studentów budownictwa na wyższych uczelniach technicznych. Poszczególne rozdziały dotyczą podstawowych problemów obliczeniowych wytrzymałości materiałów. Każdy rozdział składa się z dwóch części – pierwsza z nich zawiera treści zadań, a druga pełne rozwiązania z komentarzami. Przyjęta forma zbioru zadań ma na celu umożliwienie zrozumienia prezentowanych zagadnień poprzez szczegółowe przeprowadzenie czytelnika przez schemat rozwiązania. Trzeba jednak pamiętać, że każde rozwiązanie jest słuszne w odniesieniu do konkretnego problemu rozważanego w zadaniu, wobec czego należy uważnie korzystać z przedstawionych schematów w przypadku rozważania innych (podobnych) problemów z zakresu danej tematyki. Zadania w kolejnych rozdziałach wprowadzają nowe zagadnienia, nierzadko łącząc je z dziedziną poprzednich tematów.

Skrypt obejmuje osiem ćwiczeń o identycznej konstrukcji, na którą składają się dwie części: przygotowanie teoretyczne i przebieg ćwiczenia. Części teoretyczne zawierają kompendium wiedzy niezbędnej do zrozumienia badanych zjawisk oraz ich interpretacji, prezentują też spis literatury poszerzającej daną problematykę. Części przedstawiające przebieg ćwiczenia opisują wykorzystywane w danym ćwiczeniu aparaturę i odczynniki oraz podają instrukcje dotyczące opracowania wyników. Każde ćwiczenie zakończone jest listą pytań i zagadnień mających pomóc studentowi w przygotowaniu się do ćwiczenia.
Problematyka ćwiczeń oprócz zagadnień związanych z charakterystyką nanoproszków i nanozawiesin obejmuje także proces wytwarzania nanomateriałów ceramicznych, prezentuje ich mikrostruktury oraz niektóre z własności fizycznych, np. cieplne. Dodatkowo przybliżono wybrane tematy związane z techniką laserową wytwarzania tworzyw ceramicznych. Wszystkie treści dobrano i zaprezentowano w sposób zrozumiały, a przez wykorzystanie licznych rysunków i zdjęć – także atrakcyjny.
Skrypt przeznaczony jest dla studentów kierunków: inżynieria materiałowa, inżynieria chemiczna i procesowa oraz innych związanych z nanotechnologią i nanomateriałami.

Producent: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej

Autor: Janusz Oleniak

rok wydania: 2020
ISBN: 978-83-7814-999-6
stron: 188
oprawa: miękka

Opis
Obecne, drugie wydanie książki (pod zmienionym tytułem), będące efektem kilkudziesięcioletniego doświadczenia autora w przekazywaniu wiedzy z rysunku technicznego zostało uzupełnione i rozszerzone. Znalazły się w nim odpowiedzi na najczęściej zadawane przez studentów pytania. Omówiono rysowanie schematów kinematycznych i rozszerzono dane elementów mechanicznych (śruby, nakrętki). Na przykładowych rysunkach pokazano także inżynierskie i magisterskie projekty studentów. Niektóre zbyt trudne i rzadko spotykane rysunki zostały uproszczone.

Ponieważ rysunek techniczny jest międzynarodowym sposobem porozumiewania się w przemyśle, musi więc być znacznie sformalizowany. Jego zasady są określone w Polskich Normach, zgodnych z normami europejskimi. Normy rozstrzygają wszelkie wątpliwości, ale nie stanowią dobrego materiału do nauki. Autor ma nadzieję, że prezentowany podręcznik oraz podane w nim przykłady rysunków i ich omówienia, uzupełnią te braki.

Spis treści
1. Wstęp / 7

2. Informacje podstawowe / 9
2.1. Rysunek techniczny maszynowy / 9
2.2. Rodzaje i przeznaczenie rysunku technicznego maszynowego / 9
2.3. Normy do rysunku technicznego / 10
2.4. Formaty i orientacja arkuszy / 10
2.5. Tabliczki rysunkowe / 10
2.6. Pismo techniczne / 11
2.7. Podziałka i skala / 11
2.8. Linie rysunkowe / 11
2.8.1. Grubość linii / 11
2.8.2. Rodzaje linii i ich zastosowanie / 12

3. Przedstawianie przedmiotów / 13
3.1. Sposoby przedstawiania przedmiotów / 13
3.2. Układ rzutów / 15
3.2.1. Rzutowanie według pierwszego i trzeciego kąta / 15
3.2.2. Ustawienie przedmiotu względem rzutni / 15
3.3. Rzuty jako widoki i/lub przekroje / 16
3.3.1. Widok przedmiotu / 16
3.3.2. Budowa wewnętrzna przedmiotu – przekroje jedną płaszczyzną / 16
3.3.3. Kreskowanie przekrojów / 17
3.3.4. Oznaczanie przekrojów / 19
3.3.5. Półprzekroje / 20
3.3.6. Przekroje płaszczyznami zmieniającymi kierunek / 21
3.3.7. Elementy sprowadzone do płaszczyzny przekroju / 22
3.3.8. Rzuty cząstkowe / 23
3.3.9. Przedstawianie połówki przedmiotu / 23
3.3.10. Rzuty przerywane i zakończenia cząstkowe / 24
3.3.11. Szczegóły w zwiększonej podziałce / 25
3. 4. Pomocnicze sposoby przedstawiania przedmiotów / 25
3.4.1. Rzuty cząstkowe / 25
3.4.2. Przekroje cząstkowe / 26
3.4.3. Kłady / 27
3.4.4. Przekroje miejscowe / 28
3.4.5. Umieszczenie płaszczyzny przekroju częściowo na zewnątrz przedmiotu / 30
3.4.6. Ciekawe przypadki przekrojów dwiema płaszczyznami równoległymi / 31
3.4.7. Szczególne przypadki rysowania przedmiotów / 31
3.5. Uwagi o rysowaniu linii z długą kreską i z kropką / 32
3.6. Uwagi o przekrojach i przenikaniu brył / 32
3.7. Odbicie zwierciadlane przedmiotów / 33

4. Wymiarowanie / 35
4.1. Wprowadzenie / 35
4.2. Elementy wymiarów / 35
4.3. Podstawowe zasady wymiarowania / 36
4.3.1. Oznaczenia specjalne / 36
4.3.2. Zasady wymiarowania / 36
4.3.3. Wymiarowanie od jednej bazy (równoległe i nakładające się), szeregowe i mieszane / 38
4.3.4. Wymiarowanie przedmiotów symetrycznych / 39
4.3.5. Rozmieszczenie wymiarów na rysunkach / 39
4.4. Wymiarowanie różnych elementów / 40
4.4.1. Wymiarowanie walców, otworów, kul i promieni zaokrągleń / 40
4.4.2. Wymiarowanie kątów / 41
4.4.3. Wymiarowanie łuków / 41
4.4.4. Wymiarowanie stożków i klinów / 41
4.4.5. Wymiarowanie płaszczyzn pochyłych i zbieżnych / 41
4.4.6. Wymiarowanie ścięć i nawierceń / 42
4.4.7. Wymiarowanie graniastosłupów i ostrosłupów / 42
4.4.8. Uproszczone wymiarowanie otworów okrągłych / 44
4.4.9. Wymiarowanie jednakowych, równo oddalonych elementów / 44
4.4.10. Wymiarowanie rowków na wpusty / 44
4.4.11. Wymiarowanie linii krzywych / 44
4.4.12. Wymiarowanie za pomocą współrzędnych / 45
4.5. Inne oznaczenia na rysunkach / 45
4.5.1. Oznaczanie tolerancji i pasowań (tolerancji wymiarowych) / 45
4.5.2. Oznaczanie chropowatości powierzchni / 47
4.5.3. Oznaczanie tolerancji kształtu i położenia (tolerancji geometrycznych) / 47
4.5.4. Oznaczanie obróbki cieplnej i powłok / 48

5. Rysunki złożeniowe i rysunki zestawu elementów / 49
5.1. Informacje wstępne / 49
5.2. Linie wskazujące i linie odniesienia / 49
5.3. Oznaczanie części / 49
5.4. Opisy w tabliczce rysunkowej / 50

6. Uproszczenia rysunkowe / 51
6.1. Stopnie uproszczeń / 51
6.2. Rysowanie połączeń spawanych i lutowanych / 51
6.3. Rysowanie połączeń zgrzewanych / 54
6.4. Rysowanie połączeń klejonych / 55
6.5. Rysowanie połączeń nitowanych / 55
6.6. Rysowanie połączeń gwintowych / 57
6.6.1. Co to jest połączenie gwintowe / 57
6.6.2. Zarysy gwintów / 57
6.6.3. Wykonywanie elementów połączeń gwintowych / 60
6.6.4. Rysowanie gwintów / 61
6.6.5. Rysowanie elementów połączeń gwintowych / 63
6.6.6. Przykłady połączeń gwintowych w różnych rodzajach uproszczeń / 64
6.6.7. Jak wkręcić śrubę „do końca” / 65
6.7. Rysowanie połączeń sworzniowych i kołkowych / 65
6.8. Rysowanie kół i przekładni zębatych / 68
6.9. Rysowanie połączeń wpustowych i wielowypustowych / 70
6.9.1. Rysowanie połączeń wpustowych / 70
6.9.2. Rysowanie połączeń wpustowych czółenkowych / 71
6.9.3. Rysowanie połączeń wielowypustowych (wielokarbowych) / 71
6.10. Rysowanie łożysk / 72
6.11. Rysowanie sprężyn / 75
6.12. Rysowanie uszczelnień / 75

7. Elementy rysunku technicznego chemicznego / 79
7.1. Uwagi ogólne / 79
7.2. Elementy instalacji hydraulicznych / 79
7.3. Uproszczone przedstawianie rurociągów / 84
7.3.1. Rzutowanie prostokątne / 84
7.3.2. Rzutowanie izometryczne / 85
7.4. Symbole grafi czne aparatury chemicznej / 87
7.5. Symbole grafi czne automatyki / 99
7.6. Symbole grafi czne kinematyki / 102

8. Najczęstsze błędy w rysunku technicznym / 107

9. Przykładowe rysunki / 111
9.1. Rysunki wykonawcze / 111
9.2. Rysunki zestawu elementów / 116
9.3. Schematy technologiczne i automatyzacji / 117
Z-01 – Sprężynowy zawór bezpieczeństwa / 118
Z-02 – Dźwigniowy zawór bezpieczeństwa / 119
Z-03 – Kurek odpowietrzający / 120
Z-04 – Zawór grzybkowy prosty / 121
Z-05 – Zawór grzybkowy kątowy / 122
Z-06 – Zawór zwrotny klapowy / 123
Z-07 – Odwadniacz termostatyczny / 124
Z-08 – Zawór zasuwowy / 125
Z-09 – Wodowskaz / 126
Z-10 – Zawór kulowy trójdzielny / 127
Z-11 – Zawór pneumatyczny / 128
Z-12 – Przełącznik ciśnieniowy / 129
Z-13 – Sprzęgło sztywne / 130
Z-14 – Sprzęgło podatne / 131
Z-15 – Sprzęgło elastyczne / 132
Z-16 – Sprzęgło elastyczne Ω / 133
Z-17 – Sprzęgło stożkowe rozłączne / 134
Z-18 – Sprzęgło kłowe przeciążeniowe / 135
Z-19 – Łożyskowanie wału pionowego / 136
Z-20 – Połączenie śrubowe 1 / 137
Z-21 – Połączenie śrubowe 2 / 138
Z-22 – Połączenie śrubowe 3 / 139
Z-23 – Połączenia rozłączne / 140
Z-24 – Połączenie spawane / 141
Z-25 – Połączenie nitowe / 142
Z-26 – Dławnice / 143
Z-27 – Mieszadła / 144
Z-28 – Momentomierz obrotowy / 145
P-01 – Kolumna absorpcyjna z wypełnieniem / 146
S-01 – Schemat produkcji gameksanu wg BN / 147
S-02 – Schemat produkcji spirytusu surowego wg BN / 148
S-03 – Schemat produkcji gameksanu wg PN zgodnej z ISO / 149
A-01 – Schemat automatyzacji kolumny rektyfi kacyjnej / 150

10. Materiały pomocnicze do rysunku technicznego / 151
F-01 – Śruby, wkręty / 152
F-02 – Nakrętki, podkładki, zawleczki / 153
F-03 – Otwory gwintowane, nity, złączki / 154
F-04 – Dobór wpustów, wpusty, pierścienie osadcze, wkręty dociskowe / 155
F-05 – Łożyska toczne / 156
F-06 – Pierścienie osadcze sprężynujące / 157
F-07 – Pierścienie Simmera / 158
6F-08 – Pierścienie uszczelniające typu O / 159
F-09 – Pierścienie uszczelniające typu U i V / 160
F-10 – Pierścienie zgarniające typu Z i uszczelniające typu OX / 161
F-11 – Pierścienie uszczelniające podkładowe typu P i kompaktowe typu K / 162
F-12 – Pasy klinowe / 163
F-13 – Chropowatość powierzchni / 164
F-14 – Pasowania i tolerancje / 165
M-01 – Przykłady zastosowania stali / 167
M-02 – Profile hutnicze (kątowniki równoramienne, kątowniki nierównoramienne, ceowniki, zetowniki, teowniki wysokie, teownik niski) / 168
M-03 – Profile hutnicze (dwuteowniki, pręty sześciokątne, pręty kwadratowe, pręty okrągłe) / 169
M-04 – Profi le hutnicze (blachy płaskie, bednarki walcowane na gorąco) / 170
M-05 – Profi le hutnicze (blachy cienkie, blachy grube) / 171
M-06 – Profi le hutnicze (rury stalowe instalacyjne) / 172
M-07 – Połączenia nitowe / 173
H-01 – Elementy rurociągów (rury, kolanka, mufki, trójniki, czwórniki, śrubunki, złączki grodziowe, redukcje, nyple) / 174
H-02 – Elementy rurociągów (zawory zwrotne, fi ltry, mocowania, połączenia kołnierzowe, kolanka) / 175
H-03 – Elementy rurociągów (zawory kulowe) / 176
H-04 – Elementy rurociągów (zawory membranowe, choinki) / 177
H-05 – Elementy rurociągów (kompensatory) / 178
H-06 – Kołnierze stalowe / 179
H-07 – Przylgi kołnierzy / 183

11. Zalecana literatura / 185

Skrypt stanowi kontynuację podstawowego kursu mechaniki budowli, którego pierwsza część została przedstawiona przez autorów w podręczniku

„Mechanika budowli. Układy statycznie wyznaczalne. Układy statycznie niewyznaczalne. Metoda sił”.

W książce omówiono zastosowanie metody przemieszczeń do rozwiązywania niewyznaczalnych płaskich układów prętowych, przy czym podstawy teoretyczne rozpatrywanych przykładów zostały ograniczone do niezbędnego minimum. Podobnie jak w pierwszym tomie, autorzy zdecydowali się przedstawić metodę przemieszczeń w mechanice budowli w ujęciu klasycznym, jedynie z pewnym drobnym zasygnalizowaniem możliwości stosunkowo łatwego zaadoptowania tej metody w wersji tzw. komputerowej. Warto wspomnieć, że wszystkie rysunki zamieszczone w podręczniku zostały samodzielnie opracowane przez autorów

Spis treści
Wstęp 5
Rozdział 1. Wprowadzenie do metody 7
Rozdział 2. Wzory transformacyjne metody przemieszczeń. Wielkości wyjściowe 15
Rozdział 3. Płaskie nieprzesuwne układy ramowe 23
Rozdział 4. Płaskie przesuwne układy ramowe 41
Rozdział 5. Podpory sprężyste. Obciążenia pozastatyczne 93
Rozdział 6. Wpływ sił osiowych i poprzecznych 125
Rozdział 7. Stateczność belek i ram 143
Rozdział 8. Linie wpływu w układach statycznie niewyznaczalnych 197
Literatura uzupełniająca 217