Dokumentacja pracownicza 2026 – ponad 370 wzorów z komentarzem (z suplementem elektronicznym)

Kwartalnik zawiera ceny jednostkowe rynkowe robót: budowlanych, instalacyjnych, elektrycznych, inżynieryjnych (sieci, tereny zielone itp.) oraz obiektów (z zakresu różnego rodzaju budownictwa).

Spółki komunalne. Praktyczny poradnik

ISBN 978-83-963793-0-6

wydanie II , 2026

oprawa twarda

stron 944

Zagadnienia dotyczące wyważania i dynamiki wirników są objaśnione za pomocą 102 analitycznie rozwiązanych przykładów obliczeniowych
i 335 rysunków. Wybrane przykłady są dodatkowo rozwiązane z użyciem dołączonych programów obliczeniowych.

Wirnik, który, wzdłuż swojej długości, nie jest idealnie kołowosymetryczny wzbudza przy obrotach drgania podpór. W przeważającej liczbie przypadków drgania nie są pożądane i są zakłóceniem. Praktyka wskazuje, że niewyważenie zakłóca poprawne działanie wielu rodzajów wirników i należy to niewyważenie wyeliminować. Dlatego technicy je zdefiniowali i wymyślili proces jego minimalizacji.

Książka jest przeznaczona dla pracowników obsługujących i przygotowujących wyważarki do pracy, techników, studentów studiów technicznych, osób zajmujących się eksploatacją maszyn wirnikowych, projektowaniem maszyn wirnikowych i samych wirników.

Treść książki dotyczy dynamiki wirników, a w szczególności ich zachowania się przy obrotach. Znajdujemy tam opis ruchu wirujących tarcz i wirników trójwymiarowych. Obejmuje on wyznaczenie sił czynnych i biernych występujących przy obrotach, w tym analizę ich równowagi przed i po kolejnych rezonansach.

W książce pokazano zachowanie się wirników pod wpływem działania zewnętrznego obciążenia, które nazywamy niewyważeniem i wybrane sposoby jego wyeliminowania. Przedstawiono zagadnienia występujące w praktyce wyważania i opisano je przykładami liczbowymi. Proces minimalizacji drgań wirników, obciążonych wstępnie niewyważeniem, wykonywano z użyciem metod: współczynników wpływu i modalnej. Pokazano skuteczność obu metod dla różnych rozkładów i ilości płaszczyzn pomiarowych i korekcyjnych. Obliczenia wykonano na drodze analitycznej jak i z użyciem programów obliczeniowych. Programy projektowano w środowisku Octave. Pokazano sposób wyznaczania mas obciążników korekcyjnych oraz zestawów obciążników i skuteczność ich działania. Wyniki opatrzono komentarzami wynikającymi z praktycznych działań. 

Opisano i porównano zasady działania wyważarek nad- i podkrytycznych. Przedstawiono sposób powiązania sygnałów pochodzących z pomiarów drgań lub sił z masami obciążników korekcyjnych i miejsc ich posadowienia, w związku z uprzednio wykonaną kalibracją maszyny. Przedstawiono kalibrowanie i testowanie wyważarek. Przy opisie kilku wybranych czynności technologicznych, przy wyważaniu, pokazano np. sposób na mechaniczną i elektroniczną kompensację składników niewyważenia zakłócających wynik wyważania.

W tekście zawarto 27 krótkich programów, zaprojektowanych w środowisku Octave. Służą one do wykonania obliczeń numerycznych będących rozwinięciem uprzednio wykonanych obliczeń analitycznych. Rozwinięcie polega na dodaniu możliwości dowolnego konfigurowania wstępnego obciążenia wirnika i ilości oraz rozkładu płaszczyzn pomiarowych i korekcyjnych wzdłuż jego długości. Daje to możliwość wstępnej analizy skuteczności wyważania wirników podatnych.

Dla czytelnika, który na co dzień nie ma do czynienia z dynamiką wirników, przygotowano rozdziały dające podstawową wiedzę niezbędną do dalszej pracy z książką. Dołączono w nim wybrane informacje ze statyki, kinematyki, dynamiki i drgań prostych układów, które ułatwiają czytanie dalszego tekstu.

Wyjątkiem są rozdziały, w których wyznaczono analitycznie ułożenie w przestrzeni głównej i centralnej osi bezwładności względem osi geometrycznej wirnika, w zależności od wartości i składu niewyważenia. Pokazanie wzajemnego ułożenia  osi bezwładności i osi geometrycznej wirnika jest skutecznym kryterium oceny stopnia niewyważenia.

   Na stronie internetowej Przedsiębiorstwa CIMAT sp. z o. o. przygotowano do pobrania programy obliczeniowe, które są zamieszczone w tekście książki oraz tabele wyników i wykresy służące do testowania wyważarek zgodnie z normą DIN ISO 21940-21.

Mirosław F. Malec

Spis treści

Od autora..................................................................................................................................................................................................................... 7

1. Wstęp. 11
2. Definicje związane z wyważaniem.. 14

2.1. Mechanika. 14

2.2. Wirniki 16

2.3. Niewyważenie. 19

2.4. Proces wyważania. 22

2.5. Wyważarki 25

2.6. Opis podstawowych pojęć i procesów związanych z wyważaniem.. 31

3. Użyteczne informacje ogólne. 38

3.1. Statyka. Zasady redukcji układów sił 39

3.2. Kinematyka. Ruch obrotowy. 45

3.3. Dynamika. Siła bezwładności 46

3.4. Dynamika. Siły bezwładności w ruchu obrotowym.. 53

3.5. Dynamika. Rozkład masy wirników i jej wyróżniki 56

3.5.1. Momenty statyczne pola przekroju poprzecznego i masy. 57

3.5.2. Masowe momenty bezwładności punktu, układu punktów i ciała materialnego. 61

3.6. Wpływ niewyważenia na położenie i kierunek działania głównych i centralnych
osi bezwładności wirnika sztywnego. 66

3.6.1. Elipsoida bezwładności 68

3.6.2. Położenie głównych i centralnych osi bezwładności w układzie płaskim.. 77

3.6.3. Położenie głównych i centralnych osi bezwładności w układzie
quasi-przestrzennym.. 82

3.6.4. Położenie głównych i centralnych osi bezwładności w układzie przestrzennym.. 88

3.7. Przykłady wyznaczania linii i kierunku działania jednej z głównych i centralnych
osi bezwładności z użyciem programu obliczeniowego Octave 4.0.1 (GUI) 109

3.7.1. Układ płaski 109

3.7.2. Układ quasi-przestrzenny. 112

3.7.3. Układy przestrzenne. 115

4. Użyteczne informacje o drganiach mechanicznych. 126

4.1. Wstęp. 126

4.2. Wektorowa interpretacja drgań i zastosowanie liczb zespolonych. 127

4.3. Masowy układ drgający o jednym stopniu swobody. 133

4.3.1. Drgania swobodne nietłumione. 135

4.3.2. Drgania swobodne tłumione. 141

4.3.3. Drgania wymuszone nietłumione. 146

4.3.4. Drgania wymuszone tłumione. 150

4.4. Energia drgań i rozkład sił na płaszczyźnie fazowej 159

4.5. Układy drgające o dwóch stopniach swobody. 166

5. Teoria wyważania. 169

5.1. Więzy w ruchu obrotowym.. 169

5.2. Zasada minimum energii a niewyważenie. 171

5.3. Podstawy wyważania wirników sztywnych na wyważarkach. 172

5.3.1. Co to jest wyważanie?. 176

5.3.2. Elementarne zależności 177

5.3.3. Dokładność wyważania (klasy dokładności wyważania) 182

5.4. Analiza stanu niewyważenia wirników dwuwymiarowych. 199

5.5. Analiza stanu niewyważenia wirników trójwymiarowych. 220

5.6. Podstawy wyważania wirników podatnych. 233

5.7. Ruch wirowy tarczy osadzonej na wale podatnym giętnie. 247

5.8. Równowaga sił na wirującej tarczy i mechanizm jej samocentrowania. 255

5.8.1. Siły tarcia generowane na wirującej tarczy osadzonej na wale podatnym giętnie
w lepkim ośrodku. 262

5.8.2. Siły bezwładności generowane na wirującej tarczy osadzonej na wale podatnym giętnie  293

5.9. Wyważanie jednopłaszczyznowe wirników dwuwymiarowych za pomocą
metody współczynników.. 311

5.10. Wyważanie dwupłaszczyznowe wirników trójwymiarowych z wykorzystaniem metody współczynników   326

6. Wykorzystanie metod obliczeniowych: współczynników wpływu i modalnej do dynamicznego wyważania wirników i minimalizacji ugięć belek. 338

6.1. Wyważanie wirników podatnych i znajdowanie sił przeciwdziałających pierwotnym obciążeniom zewnętrznym belek z wykorzystaniem metody współczynników wpływu. 345

6.1.1. Metoda współczynników wpływu dla równej ilości  i .. 347

6.1.2. Wyznaczanie zewnętrznego obciążenia belek z wykorzystaniem metody współczynników. Dostosowanie metody do różnej liczby  i .. 361

6.1.3. Wyważenie wirnika w trzech płaszczyznach z wykorzystaniem związków analitycznych metody  370

6.1.4. Wyważenie w trzech płaszczyznach korekcyjnych z użyciem programu obliczeniowego. 387

6.1.5. Wyważanie wirnika w pięciu płaszczyznach korekcyjnych z użyciem programu obliczeniowego  391

6.1.6. Metoda współczynników wykorzystywana do znajdowania sił przeciwdziałających statycznym ugięciom belek i wirników   404

6.1.6.1. Minimalizacja ugięć belek przy obciążeniu zewnętrznym równomiernie rozłożonym wzdłuż długości belki 409

6.1.6.2. Minimalizacja ugięć belek przy obciążeniu zewnętrznym skupionym w wybranym punkcie belki 424

6.1.7. Wprowadzenie do przypadków dynamicznych. 450

6.1.8. Obliczanie ugięć wirników podatnych wywołanych obrotami z użyciem równań równowagi sił i momentów zginających  457

6.1.9. Programowe obliczenie korekcji niewyważenia wstępnego o przebiegu sinusoidalnym.. 463

6.1.10. Skuteczność metody współczynników dla wirnika będącego na obrotach przy różnych konfiguracjach punktów pomiarowych i korekcji 471

6.2. Wyważanie wirników z wykorzystaniem metody modalnej 478

6.2.1. Obliczenie częstości własnych wirnika będącego na obrotach. 490

6.2.2. Obliczanie ugięć wirników podatnych wywołanych obrotami 497

6.2.3. Wykorzystanie metody modalnej w procesie wyważania. 514

6.2.4. Praktyczne aspekty wyważania postaciowego. 525

6.2.5. Analityczny sposób obliczeń, w których jest wyznaczany jeden obciążnik
korekcyjny główny w zestawie. 529

6.2.5.1. Przykłady, w których niewyważenie początkowe jest skupione w punkcie. 530

6.2.5.2. Przykład, w którym niewyważenie jest rozciągnięte na całej długości
wirnika. 553

6.2.6. Analityczny sposób obliczeń, w których jest wyznaczanych kilka obciążników głównych w zestawie  557

6.2.7. Praktyczny aspekt wyważania w kilku cyklach pomiarowych. 575

6.2.8. Obliczenia masy pojedynczego obciążnika korekcyjnego, dla każdej z postaci
ugięcia, z użyciem oprogramowania narzędziowego Octave 4.0.1 (GUI) 587

6.2.9. Kompletowanie zestawów zawierających jeden obciążnik korekcyjny główny. 595

6.2.10. Kompletowanie zestawów zawierających więcej niż jeden obciążnik korekcyjny główny  604

6.2.11. Wyznaczanie mas obciążników korekcyjnych dla wyważania realizowanego w jednym cyklu pomiarowym z użyciem oprogramowania narzędziowego.
Masy obciążników korekcyjnych są równe dla wszystkich obciążników w danej postaci 606

6.2.12. Wyznaczenie mas obciążników korekcyjnych dla wyważania realizowanego w jednym cyklu pomiarowym z użyciem oprogramowania narzędziowego.
Masy obciążników korekcyjnych są zależne od miejsc ich posadowienia. 612

6.2.13. Wyznaczanie mas obciążników korekcyjnych dla wyważania realizowanego
w kilku cyklach pomiarowych z użyciem oprogramowania narzędziowego. 617

6.2.14. Wpływ mocowania obciążnika korekcyjnego po przeciwnej stronie osi
symetrii linii ugięcia. 636

7. Wyważarki 641

7.1. Rodzaje maszyn do wyważania. 641

7.2. Zasada działania i budowa mechaniczna wyważarki uniwersalnej poziomej 650

7.3. Podstawy budowy oprogramowania w wyważarkach. 678

7.4. Kalibracja wyważarek. 679

7.5. Podstawowe wyposażenie technologiczne wyważarek. 690

7.5.1. Wałek technologiczny. 691

7.5.2. Adaptery. 695

7.6. Testowanie wyważarek. 698

7.6.1. Wirniki testowe. 708

7.6.2. Test uzyskiwanego najmniejszego niewyważenia resztkowego . 713

7.6.3. Test współczynnika redukcji niewyważenia .. 721

7.6.4. Test obciążenia momentowego. 732

7.6.5. Test względnego obrotu. 735

8. Podstawy wyważania wirników w łożyskach własnych. 736
9. Wybrane aspekty technologii wyważania. 752

9.1. Niewyważenie spowodowane niecentrycznością lub błędem kątowym zamocowania wyważanego wirnika  752

9.2. Kompensacja mechaniczna i elektroniczna błędu zamocowania wirnika podczas wirowania  758

9.3. Przesuwanie środka drgań za pomocą korekcji rozkładu masy z wykorzystaniem aparatury przenośnej do wyważania  761

9.4. Zmiana sztywności posadowienia. 763

9.5. Wpływ ustawienia podpór na wartość amplitudy sił w podparciu wirnika przewieszonego  765

Indeks programów warsztatowych wspomagających obliczenia.......................................... 767

10. Literatura. 768

Książka jest przeznaczona, wg. zamierzeń autora, dla pracowników obsługujących i przygotowujących wyważarki do pracy, techników, studentów studiów technicznych, osób zajmujących się eksploatacją maszyn wirnikowych, projektowaniem maszyn wirnikowych i samych wirników.

Treść książki dotyczy dynamiki wirników, a w szczególności ich zachowania się na obrotach. Znajdujemy tam opis ruchu wirujących tarczy i wirników trójwymiarowych. Obejmuje on wyznaczenie sił czynnych i biernych występujących na obrotach, w tym analizę ich równowagi przed i po kolejnych rezonansach.

Wyjątkiem jest rozdział, w którym powiązano niewyważenie z położeniem głównej, centralnej osi bezwładności w stosunku do rzeczywistej osi wirowania, gdzie zagadnienie przedstawiono w przestrzeni.

W książce pokazano zachowanie się wirników pod wpływem działania zewnętrznego obciążenia, które nazywamy niewyważeniem i wybrane sposoby jego wyeliminowania. Przedstawiono zagadnienia występujące w praktyce wyważania i opisano je przykładami liczbowymi. Proces minimalizacji drgań wirników, obciążonych wstępnie niewyważeniem, wykonywano z użyciem metod: współczynników i modalnej. Pokazano skuteczność obu metod dla różnych rozkładów i ilości płaszczyzn pomiarowych i korekcyjnych. Obliczenia wykonano na drodze analitycznej jak i z użyciem programów obliczeniowych. Programy projektowano w środowisku Octave. Pokazano sposób wyznaczania mas obciążników korekcyjnych oraz zestawów obciążników i skuteczność ich działania. Wyniki opatrzono komentarzami wynikającymi z praktycznych działań. 

Opisano i porównano zasady działania wyważarek nad- i podkrytycznych. Przedstawiono sposób powiązania sygnałów pochodzących z pomiarów drgań lub sił z masami obciążników korekcyjnych i miejsc ich posadowienia, w związku z uprzednio wykonaną kalibracją maszyny. Przedstawiono testowanie wyważarek. Przy opisie kilku wybranych czynności technologicznych, przy wyważaniu, pokazano np. sposób na mechaniczną i elektroniczną kompensację składników niewyważenia zakłócających wynik wyważania.

Umieszczone w tekście 23 krótkie programy, zaprojektowane w środowisku Octave, służą w większości do wykonania obliczeń numerycznych będących rozwinięciem uprzednio wykonanych obliczeń analitycznych. Rozwinięcie polega na dodaniu możliwości dowolnego konfigurowania wstępnego obciążenia wirnika i ilości oraz rozkładu płaszczyzn pomiarowych i korekcyjnych wzdłuż długości wirnika. Daje to możliwości wstępnej analizy skuteczności wyważania wirników podatnych.

Dla czytelnika, który na co dzień nie ma do czynienia z dynamiką wirników, przygotowano wstępne rozdziały. Dołączono w nich wybrane informacje ze statyki, kinematyki, dynamiki i drgań prostych układów, które ułatwiają czytanie dalszego tekstu.

Mirosław Malec

Informacyjny Zestaw Cen Czynników Produkcji Budowlanej zapewnić ma orientację o wysokości aktualnych, rynkowych stawek i cen czynników produkcji występujących w kosztorysowaniu robót budowlanych, instalacyjnych i elektrycznych,

Szczegółowy opis produktu

Zestaw zawiera:
- Biuletyn cen robót ziemnych i inżynieryjnych BRZ
- Biuletyn cen robót budowlanych inwestycyjnych BRB
- Biuletyn cen robót instalacyjnych BRI
- Biuletyn cen robót elektrycznych BRE
- Biuletyn cen robót remontowo-budowlanych oraz zabytkowych BRR.

Materiały inżynierskie z podstawami technologii procesów materiałowych to cenne kompendium wiedzy w zakresie materiałów inżynierskich i ich zastosowań, autorstwa prof. Leszka A. Dobrzańskiego. Obejmuje kompleksowo całokształt zagadnień dotyczących wszystkich grup współczesnych materiałów inżynierskich konstrukcyjnych, narzędziowych i funkcjonalnych, zarówno metalowych, jak i ceramicznych, polimerowych i kompozytowych, oraz zawiera treści dotyczące technologii procesów materiałowych i projektowania materiałowego.

Książka została pomyślana jako całość, obejmująca kompleksowo wszystkie zagadnienia związane z projektowaniem, pozyskiwaniem, wytwarzaniem, obróbką i eksploatacją materiałów jako tworzyw koniecznych do wytwarzania produktów odpowiadających na ludzkie potrzeby. Podzielono ją na cztery tomy i na sześć ksiąg obejmujących następujące zagadnienia: tom 1. (I. Podstawy nauki o materiałach, II. Podstawy metodologii projektowania materiałowego), tom 2. (III. Podstawy technologii procesów materiałowych), tom 3. (IV. Metaloznawstwo opisowe stali i stopów żelaza, V. Metaloznawstwo opisowe stopów metali nieżelaznych) i tom 4. (VI. Materiałoznawstwo opisowe niemetali i materiałów specjalnych).

Tom 3. dotyczy szerokiej gamy materiałów inżynierskich, poczynając od najliczniej wykorzystywanej stali i innych stopów żelaza, poprzez metale nieżelazne i ich stopy, z uwzględnieniem materiałów nanostrukturalnych. Porównano podstawowe własności różnych materiałów inżynierskich, jak również przeanalizowano koszty materiałów i wytwarzanych z nich produktów. Szczególną uwagę zwrócono na dostępność poszczególnych materiałów oraz koszty ich pozyskania, a także aspekty ekologiczne z tym związane, dotyczące przede wszystkim materiałów polimerowych i kompozytów powstałych na ich bazie.

Informacyjny Zestaw Cen Czynników Produkcji Budowlanej zapewnić ma orientację o wysokości aktualnych, rynkowych stawek i cen czynników produkcji występujących w kosztorysowaniu robót budowlanych, instalacyjnych i elektrycznych,

Informacyjny Zestaw Cen Czynników Produkcji Budowlanej zapewnić ma orientację o wysokości aktualnych, rynkowych stawek i cen czynników produkcji występujących w kosztorysowaniu robót budowlanych, instalacyjnych i elektrycznych,

• Rok wydania: 2026
 
• Oprawa: Miękka ze skrzydełkami
 
• Liczba stron: 668
 
• Wymiary: 145x205 mm
 
• Waga: 720 g
 
• ISBN: 978-83-8411-751-4

Praktyczny komentarz do ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, uwzględniający zmiany wynikające z implementacji dyrektywy NIS 2.

Komentarz do ustawy z 5.7.2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 20 ze zm.) stanowi praktyczny przewodnik po krajowych regulacjach dotyczących cyberbezpieczeństwa. Publikacja uwzględnia najnowsze kluczowe zmiany wprowadzone do polskiego porządku prawnego w związku z implementacją dyrektywy NIS 2.

Autorzy – prawnicy praktycy o bogatym dorobku naukowym, a zarazem eksperci z doświadczeniem zdobytym w strukturach krajowego systemu cyberbezpieczeństwa – koncentrują się na realnych wyzwaniach, jakie wiążą się z przeprowadzeniem podmiotów prywatnych i publicznych przez proces samookreślenia, wdrożenia nowego standardu bezpieczeństwa oraz przygotowania organizacji do reagowania na nowe wyzwania w obszarze obsługi incydentów cyberbezpieczeństwa.

Po blisko dwóch latach intensywnych konsultacji i prac legislacyjnych ustawa została dostosowana do wymagań dyrektywy NIS 2, porządkując i ujednolicając normy dotyczące bezpieczeństwa cyfrowego, w szczególności w zakresie:

• samookreślenia i kwalifikacji podmiotów ważnych oraz kluczowych dla krajowego systemu cyberbezpieczeństwa;
• zarządzania ryzykiem w organizacjach;
• kontroli łańcucha dostaw oraz zarządzania ryzykiem związanym z zewnętrznymi dostawcami, czyli tzw. dostawcami wysokiego ryzyka;
• cyberhigieny;
• audytów bezpieczeństwa i zaostrzonego nadzoru nad cyberbezpieczeństwem.

Szacuje się, że około 40 tysięcy podmiotów w Unii Europejskiej będzie podlegać nowym regulacjom jako podmioty ważne lub kluczowe dla cyberbezpieczeństwa. Ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa ma zatem służyć podniesieniu standardów bezpieczeństwa w cyberprzestrzeni polskich podmiotów poprzez:

• zapewnienie niezakłóconego świadczenia usług kluczowych i ważnych;
• prowadzenie stałej analizy ryzyka jako nowego standardu zarządzania organizacją;
• zarządzanie incydentami;
• stałą współpracę z organami nadzoru nad cyberbezpieczeństwem.

Prezentowana publikacja stanowi przewodnik nie tylko po przepisach krajowego systemu cyberbezpieczeństwa, lecz także po najnowszych aktach wykonawczych i wytycznych dotyczących bezpieczeństwa w cyberprzestrzeni. Zaproponowane w komentarzu ujęcie tej złożonej tematyki wyróżnia zintegrowane podejście teoretyczno-praktyczne. Zamiarem autorów było bowiem odniesienie się do praktycznych aspektów wdrożenia nowej regulacji przy jednoczesnym uwzględnieniu niezbędnych elementów teoretycznoprawnych.

Komentarz adresowanany jest do prawników, radców prawnych, adwokatów, specjalistów ds. compliance, audytorów, ekspertów ds. cyberbezpieczeństwa, kadry zarządzającej oraz osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo informacji i zarządzanie ryzykiem w podmiotach publicznych i prywatnych. Będzie szczególnie przydatny dla przedstawicieli podmiotów kluczowych i ważnych, operatorów usług, dostawców technologii oraz wszystkich uczestników krajowego systemu cyberbezpieczeństwa stosujących w praktyce przepisy ustawy i wymagania wynikające z dyrektywy NIS 2.

Spis treści

W sprzedaży już w październiku 2026!

2. wydanie polskie 2024 (tł. 2. wyd. 2017 wznowionego w 2022 r. z errata)

Publikacja zawierające informacje cenowe dla obiektów kubaturowych.
Propozycja dla zamawiających z sektora zamówień publicznych, jak też zamawiających komercyjnych, firm projektowych i wykonawczych, innych uczestników procesu budowlanego oraz rzeczoznawców majątkowych.
Wydawnictwa mogą być wykorzystywane m.in. do wstępnego określenia kosztów inwestycji, weryfikacji cen ofertowych wykonawców, kontroli kosztów prowadzonych robót, szacowania wartości odtworzeniowej obiektów.