Nowości

Stan prawny: 1 września 2025 r.

Drugie wydanie Standardów Realizacji Inwestycji SIDiR – znacznie obszerniejsze i pełniejsze, zawierające 39 standardów ułożonych w logiczny ciąg zgodny z procesem inwestycyjnym. Standardy w żaden sposób nie próbują być prawem lub częścią umowy, choć dobrze by było, by w umowach znajdowały się odniesienia do nich lub by po prostu były włączane jako integralna część umów. Liczymy na to, że Standardy staną się kompendium dla wszystkich, którzy w jakikolwiek sposób odwołują się do zasad „sztuki budowlanej”.
Praca zbiorowa Komisji Standaryzacji ds. Standardów Realizacji Inwestycji pod kierunkiem mgr inż. Michała Skorupskiego.

• Autor: Świderska Gertruda Krystyna redakcja naukowa
• Wydawca: Difin/MAC Consulting
• ISBN: 978-83-8270-482-2
• Data wydania: 2025
• Liczba stron/format: 684/B5
• Oprawa: miękka

Opracowanie jest nową, znacznie rozszerzoną i wzbogaconą wersją pozycji Controlling kosztów i rachunkowość zarządcza, która znajduje się na rynku od 2010 roku i cieszy się dużym zainteresowaniem. Treść książki pozwala uświadomić zarządzającym, jakie informacje mogą uzyskać z nowoczesnego controllingu kosztów i rachunkowości zarządczej oraz w jaki sposób informacje te mogą wykorzystać przy planowaniu, podejmowaniu decyzji i kontroli osiągniętych rezultatów. Na podkreślenie zasługują rozdziały poświęcone kosztom, począwszy od tradycyjnego rachunku kosztów dostarczającego dane do sporządzenia sprawozdania finansowego, poprzez rachunek kosztów zmiennych, do nowoczesnego controllingu kosztów w organizacjach charakteryzujących się zróżnicowanym portfelem produktów, szeroką i zróżnicowaną bazą klientów, skomplikowanymi procesami oraz wysokim udziałem kosztów pośrednich. 

Do walorów opracowania należy zaliczyć podjęcie takich kwestii jak:
- optymalizacja niewykorzystanego potencjału jako narzędzia podnoszenia rentowności; 
- rola rachunkowości zarządczej w procesie pomiaru i komunikowania wyników działalności, w tym balanced scorecard;
- istota i rola ośrodków kosztów, przychodów, rentowności i inwestycji oraz rola cen wewnętrznych w zarządzaniu kosztami i ocenie efektywności ośrodków odpowiedzialności; 
- koncepcja budżetu wiodącego oraz ograniczenia tradycyjnego budżetowania i budżetowanie z wykorzystaniem rachunku kosztów działań;
- prezentacja założeń sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju i omówienie wybranych mierników z zakresu zrównoważonego rozwoju, których źródłem jest rachunkowość zarządcza;
- próba zbudowania systemu pomiaru zasobów środowiskowych i ich kosztów oraz zwrócenie uwagi na konieczność uwzględnienia tych kosztów w cenach wyrobów i usług. 

Prezentowana problematyka jest ujęta w sposób kompleksowy i uporządkowany – od podstaw do najnowszych rozwiązań, z dużą liczbą praktycznych przykładów. 

Spis treści:

Wstęp

Rozdział 1. Rachunkowość zarządcza i rachunek kosztów w systemie informacyjnym przedsiębiorstwa
Gertruda Krystyna Świderska

Wprowadzenie
1.1. Rozwój rachunku kosztów i rachunkowości zarządczej
1.2. Cel, istota i zakres rachunkowości zarządczej
1.3. Controlling a rachunkowość zarządcza
1.4. Miejsce rachunku kosztów w systemie informacyjnym przedsiębiorstwa
1.5. Nowoczesny system zarządzania kosztami (controlling kosztów)
1.5.1. Koszty jako efekt celowego wykorzystania zasobów
1.5.2. Obiekty kosztów
1.5.3. System zarządzania (controlling kosztów)
Literatura
Podstawowe terminy

Rozdział 2. Pomiar i prezentacja informacji o kosztach w sprawozdaniu finansowym
Małgorzata Krysik, Marcin Pielaszek

Wprowadzenie
2.1. Prezentacja i ewidencja kosztów dla celów sprawozdawczości zewnętrznej
2.1.1. Prezentacja informacji o kosztach w sprawozdaniu finansowym
2.1.2. Cele sprawozdawczego rachunku kosztów
2.1.3. Pomiar i rejestracja kosztów w układzie rodzajowym
2.1.4. Funkcjonalna (podmiotowa) struktura organizacyjna przedsiębiorstwa w rozwiązaniach ewidencyjnych rachunku kosztów
2.1.5. Pomiar i rejestracja kosztów w układzie rodzajowo-kalkulacyjnym  
2.2. Kalkulacja kosztów produktów w tradycyjnym, sprawozdawczym  rachunku kosztów
2.2.1. Cele i obiekty kalkulacji w sprawozdawczym rachunku kosztów
2.2.2. Wpływ organizacji produkcji na wybór metody kalkulacji0
2.2.3. Rodzaje i metody kalkulacji stosowane w sprawozdawczym rachunku kosztów
2.2.4. Kalkulacja podziałowa i jej odmiany
2.2.5. Kalkulacja doliczeniowa i jej odmiany
2.3. Koszty niewykorzystanych zdolności produkcyjnych
2.3.1. Stałe i zmienne koszty pośrednie produkcji
2.3.2. Normalne zdolności produkcyjne
2.3.3. Kalkulacja kosztów wytworzenia produktów przy niepełnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych
2.4. Działalność pomocnicza
2.4.1. Rozliczenie kosztów wydziałów pomocniczych
2.4.2. Kalkulacja kosztów świadczeń działalności pomocniczej
2.4.3. Metody rozliczania świadczeń działalności pomocniczej
Literatura
Podstawowe terminy

Rozdział 3. Koszty w problemowych rachunkach decyzyjnych
Gertruda Krystyna Świderska, Monika Raulinajtys-Grzybek

Wprowadzenie
3.1. Proces podejmowania decyzji
3.2. Podstawowe pojęcia w problemowym rachunku kosztów
3.3. Zastosowanie problemowych rachunków decyzyjnych
3.3.1. Decyzja „wytworzyć czy kupić”
3.3.2. Decyzja „utrzymanie czy zaprzestanie produkcji”
3.3.3. Decyzja „przetwarzanie czy sprzedaż produktów”
3.3.4. Realizacja specjalnego zamówienia
3.3.5. Optymalizacja decyzji w warunkach ograniczonych zasobów
Literatura
Podstawowe terminy

Rozdział 4. Rachunek kosztów zmiennych
Marcin Pielaszek

Wprowadzenie
4.1. Rachunek kosztów zmiennych
4.1.1. Zachowanie się kosztów pod wpływem zmian w poziomie aktywności. Koszty stałe i zmienne
4.1.2. Czynniki mające wpływ na zachowanie się kosztów
4.2. Wykorzystanie koncepcji rachunku kosztów zmiennych do wyceny zapasów i ustalania wyniku na sprzedaży
4.3. Metody wyodrębniania kosztów stałych i zmiennych
Literatura
Podstawowe terminy

Rozdział 5. Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych do pomiaru efektywności oraz podejmowania decyzji w krótkim okresie
Marcin Pielaszek

Wprowadzenie
5.1. Analiza: koszty – rozmiary produkcji – zysk
5.1.1. Podstawowe założenia analizy: koszty – rozmiary produkcji – zysk
5.1.2. Analiza wrażliwości przy niezmienionych kosztach stałych. Wskaźnik (współczynnik) marży na pokrycie (WMNP)
5.1.3. Punkt krytyczny
5.1.4. Marża bezpieczeństwa
5.1.5. Uwzględnienie w analizie KRPZ planowanego zysku na sprzedaży oraz planowanego zysku ze sprzedaży po opodatkowaniu
5.1.6. Analiza wrażliwości przy zmianach w poziomie kosztów stałych. Dźwignia operacyjna. Stopień dźwigni operacyjnej
5.1.7. Analiza KRPZ przy produkcji wieloasortymentowej
5.2. Podejmowanie decyzji
5.2.1. Uwzględnienie czynników ograniczających przy produkcji wieloasortymentowej
5.2.2. Specjalne decyzje cenowe
5.3. Segmentowy rachunek marż pokrycia
Literatura
Podstawowe terminy

Rozdział 6. Rachunek kosztów działań
Gertruda Krystyna Świderska, Monika Raulinajtys-Grzybek

Wprowadzenie
6.1. Przyczyny powstania i rozwoju nowoczesnych rozwiązań rachunku kosztów
6.2. Zdefiniowanie rachunku kosztów działań w wybranych podręcznikach amerykańskich i polskich
6.3. Koncepcja rachunku kosztów działań
6.3.1. Prezentacja koncepcji rachunku kosztów działań przez Kaplana i Coopera
6.3.2. Budowa modelu rachunku kosztów działań
6.3.3. Hierarchiczny model kosztów
Literatura
Podstawowe termin
  
Rozdział 7. Alternatywne przyczynowo-skutkowe modele rachunku kosztów
Gertruda Krystyna Świderska, Monika Raulinajtys-Grzybek, Paweł Warowny

Wprowadzenie
7.1. Pożądany model rachunku kosztów działań
7.1.1. Podejście zasobowe
7.1.2. Kalkulacja kosztów w pożądanym modelu rachunku kosztów działań
7.2. Rozwój rachunku kosztów działań
7.2.1. Rachunek kosztów działań sterowany czasem (time-driven activity-based costing)
7.2.2. Obiektowy rachunek kosztów
Literatura
Podstawowe terminy

Rozdział 8. Szczególne rozwiązania w zakresie gromadzenia, przetwarzania i raportowania informacji o kosztach usług
Marcin Pielaszek

Wprowadzenie
8.1. Specyfika wyceny usług – usługi wystandaryzowane i zindywidualizowane
8.1.1. Wprowadzenie
8.1.2. Gromadzenie informacji o kosztach oraz wycena kosztów usług w firmach realizujących usługi powtarzalne
8.1.3. Gromadzenie informacji o kosztach oraz wycena kosztów usług w firmach realizujących usługi zindywidualizowane
8.2. Specyfika rozliczania przychodów i kosztów usług krótkoterminowych i długoterminowych
Literatura
Podstawowe terminy

Rozdział 9. Wykorzystanie informacji o kosztach w zarządzaniu rentownością produktów i klientów
Paweł Warowny

Wprowadzenie
9.1. Model ustalenia kosztów obiektów w procesie zarządzania rentownością
9.2. Rola rachunku kosztów w dostarczeniu prawidłowej informacji do zarządzania rentownością portfela produktów
9.2.1. Wykorzystanie informacji z rachunku kosztów działań do zarządzania rentownością produktów
9.2.2. Znaczenie hierarchii kosztów produktów w prawidłowym podejmowaniu decyzji kształtujących rentowność
9.3. Kształtowanie rentowności portfela klientów, kanałów dystrybucji oraz rynków
9.3.1. Wykorzystanie informacji z rachunku kosztów działań do zarządzania rentownością klientów, kanałów dystrybucji i rynków
9.3.2. Znaczenie hierarchii kosztów klienta w prawidłowym podejmowaniu decyzji kształtujących rentowność
Literatura
Podstawowe terminy

Rozdział 10. Wykorzystanie informacji o kosztach na potrzeby optymalizacji kosztów w łańcuchu wartości
Monika Raulinajtys-Grzybek, Paweł Warowny

Wprowadzenie
10.1. Zarządzanie zasobami oraz działaniami w przedsiębiorstwie
10.1.1. Zarządzanie zasobami
10.1.2. Działania dodające wartość dla klienta i niedodające jej
10.1.3. Analiza czynników kosztotwórczych
10.2. Zarządzanie kosztami jakości
10.3. Zarządzanie kosztami dostawców
10.4. Alternatywne podejścia do zarządzania efektywnością w łańcuchu wartości
10.4.1. Optymalizacja przy wykorzystaniu teorii ograniczeń
10.4.2. Szczupłe zarządzanie i szczupła rachunkowość (lean accounting)
Literatura
Podstawowe terminy

Rozdział 11. Optymalizacja niewykorzystanego potencjału jako podstawowe narzędzie do podnoszenia rentowności w okresach kryzysu
Paweł Warowny

Wprowadzenie
11.1. Przyczyny powstawania niewykorzystanego potencjału w przedsiębiorstwach
11.2. Koszt niewykorzystanego potencjału w kalkulacji kosztów wyrobów i usług
11.3. Identyfikacja niewykorzystanego potencjału
11.4. Zarządzanie niewykorzystanym potencjałem
11.4.1. Wpływ optymalizacji operacyjnej na wysokość kosztów zasobów zaangażowanych
11.4.2. Klasyfikacja niewykorzystanego potencjału  
11.4.3. Przypisanie odpowiedzialności za niewykorzystany potencjał w przedsiębiorstwie
Literatura
Podstawowe terminy

Rozdział 12. Zarządzanie kosztami nowych produktów i technologii
Marcin Pielaszek, Paweł Warowny

Wprowadzenie
12.1. Rachunek kosztów docelowych
12.1.1. Ustalanie kosztu docelowego
12.1.2. Ustalenie kosztu możliwego do osiągnięcia
12.2. Metody wspierające osiąganie kosztu docelowego
12.2.1. Analiza kosztów łańcucha wartości nowego produktu
12.2.2. Analiza wartości produktu
12.2.3. Kaizen costing
12.2.4. Proces projektowania produktów zmierzający do łatwiejszego produkowania i obsługi posprzedażnej
12.2.5. Strategia wspólnych platform produktów
Literatura
Podstawowe terminy

Rozdział 13. Wykorzystanie informacji o przychodach w zarządzaniu rentownością
Paweł Warowny

Wprowadzenie
13.1. Zakres informacji o przychodach w zarządzaniu rentownością
13.2. Znaczenie właściwego raportowania informacji o przychodach
13.2.1. Raportowanie informacji o wartościowej i ilościowej sprzedaży wyrobów i usług jako podstawa do prawidłowej analizy przychodów
13.2.2. Raportowanie informacji o przychodach na potrzeby oceny ośrodków rentowności
13.2.3. Szczegółowość informacji w raportowaniu przychodów
13.3. Informacje o przychodach, jakie jest w stanie dostarczyć raportowanie na potrzeby sprawozdawczości finansowej
13.3.1. Najczęstsze błędy w kalkulacji rentowności wynikające z bezpośredniego wykorzystania informacji o przychodach zarejestrowanych w systemie finansowo-księgowym
13.4. Informacje o przychodach, jakie jest w stanie dostarczyć rachunkowość zarządcza
13.4.1. Cena cennikowa w rachunkowości zarządczej jako podstawa do budowy modelu rentowności przedsiębiorstwa
13.4.2. Cena realizacji jako prawidłowa podstawa do wyliczenia marży
13.5. Znaczenie oraz wykorzystanie informacji o przychodach i kosztach według segmentów działalności
Literatura
Podstawowe terminy

Rozdział 14. Balanced scorecard
Marcin Pielaszek, Paweł Warowny

Wprowadzenie
14.1. Balanced scorecard – sformalizowany sposób wdrożenia strategii przedsiębiorstwa
14.1.1. Balanced scorecard – brakujące narzędzie procesu zarządzania strategicznego
14.1.2. Proces przełożenia strategii na działanie przy wykorzystaniu balanced scorecard
14.2. Budowa balanced scorecard
14.2.1. Perspektywa finansowa
14.2.2. Perspektywa klienta
14.2.3. Perspektywa procesów wewnętrznych
14.2.4. Perspektywa uczenia się i wzrostu
14.2.5. Podstawowe zasady budowy balanced scorecard
14.3. BSC jako system zarządzania strategią
14.3.1. Cykl zarządzania strategią przy wykorzystaniu balanced scorecard
14.4. Wdrażanie balanced scorecard
14.4.1. Klarowanie strategii
14.4.2. Wypracowanie celów strategicznych
14.4.3. Budowanie związków przyczynowo-skutkowych
14.4.4. Wybór miar oraz określenie ich wartości obecnych i docelowych
14.4.5. Opracowanie inicjatyw strategicznych
14.4.6. Uruchomienie balanced scorecard
14.4.7. Sformalizowany proces realizacji strategii a wyniki przedsiębiorstw
14.5. Balanced scorecard jako narzędzie realizacji strategii społecznej odpowiedzialności biznesu
14.6. Balanced scorecard w organizacjach sektora publicznego oraz non profit
Literatura
Podstawowe terminy

Rozdział 15. Budżety jako instrument zarządzania
Mariusz Karwowski, Małgorzata Krysik, Paweł Warowny

Wprowadzenie
15.1. Istota ośrodków odpowiedzialności i pomiar efektów ich działalności
15.1.1. Kontrola zarządzania w organizacjach zdecentralizowanych
15.1.1.1. Rachunkowość według ośrodków odpowiedzialności
15.1.1.2. Ośrodki odpowiedzialności
15.1.2. Ośrodki kosztów
15.1.2.1. Koszty kontrolowane i koszty niekontrolowane
15.1.2.2. Ośrodki kosztów standardowych
15.1.2.3. Ośrodki kosztów dyskrecjonalnych
15.1.3. Ośrodki przychodów
15.1.4. Ośrodki rentowności
15.1.5. Ceny wewnętrzne
15.1.5.1. Poziom cen wewnętrznych dla transferu z ośrodka kosztów i rentowności
15.1.5.2. Negocjowana cena wewnętrzna a korzyści przedsiębiorstwa
15.1.6. Ośrodki inwestycji
15.1.6.1. Stopa zwrotu z aktywów (ROI)
15.1.6.2. Nadwyżka wyniku na działalności operacyjnej (RI)
15.1.6.3. Ekonomiczna wartość dodana (EVA)
15.2. Budżety – istota i zasady tworzenia
Wprowadzenie
15.2.1. Pojęcie koncepcji zarządzania z wykorzystaniem budżetów
15.2.1.1. Co to jest budżet?
15.2.1.2. Istota kontroli budżetowej
15.2.2. Planowanie strategiczne, taktyczne, operacyjne (budżet)
15.2.3. Proces budżetowania, jego zadania i zasady funkcjonowania
15.2.3.1. Zadania budżetów
15.2.3.2. Etapy procesu budżetowania
15.2.3.3. Rodzaje i źródła standardów w procesie tworzenia budżetu
15.2.4. Budżet wiodący i jego elementy
15.2.5. Metody tworzenia budżetu wiodącego
15.2.5.1. Budżety kroczące
15.2.5.2. Budżety przyrostowe i „od zera”
15.2.5.3. Budżetowanie odgórne i partycypacyjne
15.2.6. Ilustracja budżetu wiodącego (ogólnego)
15.2.6.1. Dane dotyczące sprzedaży
15.2.6.2. Produkcja
15.2.6.3. Informacje dotyczące kosztów produkcji
15.2.6.4. Koszty sprzedaży
15.2.6.5. Koszty ogólnego zarządu
15.2.6.6. Środki pieniężne
15.2.6.7. Działalność inwestycyjna
15.2.6.8. Informacje dotyczące zobowiązań podatkowych
15.2.6.9. Opracowanie budżetu
15.3. Kontrola wykonania budżetu – wykorzystanie rachunku kosztów standardowych
15.3.1. Budżet statyczny – wyjściowy (static budget) i odchylenia od budżetu statycznego (static budget variances)
15.3.2. Budżet elastyczny (flexible budget), odchylenia od budżetu elastycznego (flexible budget variances)
15.3.3. Analiza odchyleń kosztów
15.3.3.1. Odchylenia kosztów materiałów bezpośrednich
15.3.3.2. Odchylenia kosztów robocizny bezpośredniej
15.3.3.3. Odchylenia zmiennych kosztów pośrednich produkcji
15.3.3.4. Odchylenia stałych kosztów pośrednich produkcji
15.3.4. Ujawnianie i rozliczanie odchyleń – odchylenia istotne i nieistotne
15.4. Krytyka tradycyjnego budżetowania jako narzędzia zarządzania w XXI w. i kierunki zmian
15.5. Budżetowanie z wykorzystaniem rachunku kosztów działań
15.5.1. Konstrukcja modelu rachunku kosztów działań na potrzeby budżetowania
15.5.2. Szacowanie standardu zużycia zasobów i działań w modelu rachunku kosztów działań na potrzeby budżetowania
15.5.3. Proces sporządzania budżetu według koncepcji activity based budgeting (ABB) – faza I – tworzenie planu
15.5.4. Atualizacja budżetu według koncepcji activity based budgeting (ABB) na podstawie rzeczywistej wielkości produkcji
15.5.5. Kontrola wykonania budżetu sporządzonego przy wykorzystaniu activity based budgeting (ABB) – faza III
Literatura
Podstawowe terminy
  
Rozdział 16. Rachunkowość zarządcza jako instrument wspierający zrównoważony rozwój
Gertruda Krystyna Świderska, Mariusz Karwowski

Wprowadzenie
16.1. Rachunkowość zarządcza jako baza dla sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju
16.1.1. Sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju
16.1.2. Kalkulacja śladu węglowego
16.1.3. KPI zrównoważonego rozwoju
16.2. Koszty z perspektywy zrównoważonego rozwoju
16.2.1. Zasoby środowiskowe
16.2.2. Ustalanie kosztów wykorzystywanych zasobów środowiskowych
16.2.3. Koszt wytworzenia jako podstawa do wyceny wyrobów
16.2.4. Konsumpcja a kalkulacja kosztów
16.2.5. Koszty zasobów środowiskowych a koszty środowiskowe
Literatura
Podstawowe terminy

Rok wydania: 2026
ISBN: 978-83-67236-79-9
Liczba stron: 388
Okładka: twarda

Sztuczna inteligencja stała się nieodłącznym elementem naszej rzeczywistości. Zmienia sposób pracy, komunikacji i funkcjonowania instytucji. Wraz z jej rozwojem pojawiają się jednak pytania o ochronę danych osobowych, ich bezpieczeństwo i granice dopuszczalnego wykorzystania.

Publikacja składa się z piętnastu rozdziałów, w których krok po kroku analizowane są wyzwania na styku AI Act i rodo. Autorzy, doświadczeni prawnicy i specjaliści w zakresie ochrony danych wskazują, jak przepisy regulujące sztuczną inteligencję współgrają z europejskimi standardami ochrony danych osobowych.

W książce czytelnik znajdzie praktyczne informacje dotyczące podstaw i granic przetwarzania danych osobowych w systemach AI, odpowiedzialności podmiotów w ekosystemach sztucznej inteligencji oraz zagadnienia związane z wykorzystaniem AI w ochronie zdrowia. Omówione zostały prawa osób, których dane dotyczą, obowiązki informacyjne, które należy spełnić przy trenowaniu modeli, a także wybrane zakazane praktyki i zagrożenia związane z systemami rozpoznawania emocji, deepfake czy deepnude.

Opracowanie łączy rzetelną analizę prawną z konkretnymi przykładami, stanowiąc wsparcie dla prawników, inspektorów ochrony danych, twórców systemów AI oraz wszystkich, którzy chcą korzystać z narzędzi cyfrowych w sposób świadomy i zgodny z prawem.

Wstęp

Rozdział 1. RODO i AI Act – przegląd zagadnień na styku współstosowanych regulacji
Marlena Sakowska-Baryła

Rozdział 2. Podstawy prawne przetwarzania danych osobowych w systemach sztucznej inteligencji
Patrycja Kozik

Rozdział 3. Role podmiotowe i podział odpowiedzialności za dane osobowe w ekosystemach AI – między RODO a AI Act
Paweł Tobiczyk

Rozdział 4. Prawnie uzasadniony interes przy przetwarzaniu danych osobowych w związku z rozwojem i wdrażaniem modeli lub systemów AI – perspektywa EROD i organów unijnych Wojciech Lamik

Rozdział 5. Konsekwencje niezgodnego z prawem przetwarzania danych osobowych w fazie rozwoju modelu AI – wnioski z opinii EROD 28/2024
Iga Małobęcka-Szwast

Rozdział 6. Anonimizacja danych osobowych w kontekście sztucznej inteligencji
Mateusz Borkiewicz

Rozdział 7. Nieakceptowalne ryzyko w AI Act. Przegląd wybranych zakazanych praktyk w zakresie AI
Sandra Słowik

Rozdział 8. Zakaz wykorzystywania systemów rozpoznawania emocji w miejscu pracy w świetle AI Act
Sandra Słowik

Rozdział 9. Prawa podmiotu danych w dobie AI
Tomasz Cygan

Rozdział 10. Spełnianie obowiązku informacyjnego w związku z trenowaniem modeli AI w oparciu o dane osobowe
Wojciech Lamik

Rozdział 11. Ryzyka dla ochrony danych osobowych wynikające ze stosowania systemów opartych na sztucznej inteligencji
Michał Krzysztofek

Rozdział 12. Wpływ modeli dystrybucyjnych systemów sztucznej inteligencji na poziom ryzyka Szczepan Watras

Rozdział 13. Deepnude i deeporn jako nowe zagrożenie dla prywatności jednostki: granice ochrony prawnej w dobie syntetycznej tożsamości
Dominika Kuźnicka-Błaszkowska

Rozdział 14. Regulacje prawne dotyczące sztucznej inteligencji w Chinach: stan aktualny i kierunki rozwoju
Mariusz Krzysztofek

Rozdział 15. AI a prawa pacjenta – wybrane zagadnienia praktyczne
Sebastian Bohuszewicz

Bibliografia

Stan prawny: 1 stycznia 2025 r. 

Publikacja stanowi kompendium wiedzy niezbędnej do projektowania i nadzorowania budowy wodnych sieci ciepłowniczych.

Z uwagi zarówno na skromny stan prawny dotyczący tych zagadnień, jak i ze względu na zanik tradycji projektowania i wykonawstwa (dobra praktyka), wydaje się, że jest to pozycja bardzo potrzebna.

Adresatem książki są projektanci i inspektorzy nadzoru zajmujący się projektowaniem i nadzorowaniem budowy sieci ciepłowniczej. Książka ta może też być przydatna studentom inżynierii środowiska i infrastruktury obiektów budowlanych.

Praca składa się z:

• 15 rozdziałów
• 150 rysunków
• 69 tabel
• elektronicznego załącznika (arkusze kalkulacyjne i autorskie programy wspomagające projektowanie wodnych sieci ciepłowniczych)

rok wydania: 2024
ISBN: 978-83-64094-84-2
ilość stron: ok 560
oprawa: twarda

Opis

W książce podjęto tematykę chemii budowlanej: produktów oferowanych przez producentów, ich parametrów i właściwości, a także - co bardzo istotne - prawidłowego wykonawstwa. Przedmiotem książki są głównie wyroby produkowane fabrycznie w postaci suchych mieszanek (zaprawy, tynki, podkłady podłogowe, betony, kleje, wyroby gipsowe), gotowych do stosowania po zarobieniu wodą, także opisano wybrane produkty "mokre", takie jak środki gruntujące, gładzie, tynki elewacyjne i farby.

Liczymy, że publikacja przyczyni się do podniesienia poziomu wiedzy technicznej dotyczącej szeroko pojętej chemii budowlanej i będzie stanowić ciekawą pomoc dydaktyczną, uwzględniającą obecny stan wiedzy, badania laboratoryjne i doświadczenia praktyczne z wykonywania pracy z zastosowaniem wyrobów chemii budowlanej.

Książka adresowana jest do szerokiego grona odbiorców, zarówno do uczniów szkół średnich, studentów szkół wyższych i pracowników naukowych, jak i do specjalistów, inwestorów, projektantów, architektów i wykonawców stosujących na co dzień różnego rodzaju wyroby chemii budowlanej.

Spis treści

Wstęp
1. Definicja chemii budowlanej

2. Surowce stosowane przy produkcji suchych mieszanek
2.1 Spoiwa
2.1.1 Cement
2.1.1.1 Cementy na bazie klinkieru portlandzkiego
2.1.1.2 Cementy glinowe
2.1.1.3 Cement w suchych zaprawach
2.1.2 Wapno hydratyzowane
2.1.3 Gips i anhydryt
2.2 Kruszywa i wypełniacze
2.2.1 Kruszywo
2.2.2 Wypełniacze węglanowe
2.2.3 Inne wypełniacze lekkie
2.3 Domieszki
2.3.1 Proszki redyspergowalne
2.3.2 Domieszki zwiększające więźliwość wody.
2.3.3 Włókna zbrojące
2.3.4 Inne domieszki

3. Zaprawy murarskie
3.1 Rodzaje i właściwości
3.2 Normalizacja
3.3 Wymagania dotyczące bezpieczeństwa pożarowego
3.4 Elementy murowe
3.5 Konstrukcje ścian
3.6 Wykonywanie prac murarskich
3.7 Murowanie elementów murowych z klinkieru
3.8 Dobór zaprawy murarskiej
3.9 Rysy w konstrukcjach murowych
3.10 Murowanie w skrócie

4. Zaprawy tynkarskie
4.1 Rodzaje i właściwości
4.2 Tynki na bazie cementu i/lub wapna
4.2.1 Wymagania normowe
4.3 Tynki gipsowe
4.3.1 Wymagnia normowe
4.4 Wykonawstwo
4.4.1 Wykonywanie tynków cementowo-wapiennych
4.4.2 Wykonywanie tynków gipsowych
4.5 Tynki cementowo-wapienne a tynki gipsowe
4.6 Tynkowanie w skrócie

5. Kleje gipsowe
5.1 Rodzaje i właściwości
5.2 Dokumenty odniesienia
5.3 Wykonawstwo
5.3.1 Przyklejanie płyt gipsowych
5.3.2 Przyklejanie płyt gipsowo-kartonowych
5.4 Przyklejanie płyt w skrócie

6. Masy szpachlowe, gipsy szpachlowe oraz gładzie
6.1 Rodzaje i właściwości
6.1.1 Masy szpachlowe i gipsy szpachlowe
6.1.2 Gładzie
6.2 Dokumenty odniesienia
6.3 Wykonawstwo
6.3.1 Spoinowanie płyt gipsowo-kartonowych
6.3.2 Szpachlowanie i wyrównywanie powierzchni
6.3.3 Wykonywanie gładzi
6.4 Szpachlowanie i gładzenie w skrócie

7. Materiały na podkłady podłogowe i masy wyrównujące
7.1 Rodzaje i właściwości
7.2 Dokumenty odniesienia
7.3 Wykonawstwo
7.3.1 Konstrukcje podkładów i wymagania
7.3.2 Wykonywanie podkładów i wylewek na spoiwach mineralnych
7.3.2.1. Przygotowanie podłoża
7.3.2.2. Wykonanie izolacji
7.3.2.3. Wykonywanie podkładów i wylewek
7.3.2.4. Wykonywanie dylatacji
7.3.2.5. Testy i przygotowanie podłoża pod układanie wykładzin/okładzin
7.3.3 Wykonywanie posadzek żywicznych
7.4 Układanie podkładów i wylewanie wylewek w skrócie

8. Betony
8.1 Rodzaje i właściwości
8.2 Dokumenty odniesienia
8.3 Wykonawstwo
8.4 Betonowanie w skrócie

9. Środki gruntujące do podłoży
9.1 Rodzaje i właściwości
9.2 Normalizacja
9.3 Wykonawstwo

10. Hydroizolacje

11. Kleje do płytek
11.1 Rodzaje i właściwości
11.1.1 Rodzaje okładzin
11.1.2 Rodzaje i właściwości klejów do okładzin
11.1.3 Kleje do parkietu i wykładzin
11.2 Dokumenty odniesienia
11.3 Kwestia nazewnictwa – kleje uelastycznione i (wysoko) elastyczne
11.4 Wykonawstwo
11.4.1 Przygotowanie podłoża
11.4.2 Dobór okładziny
11.4.3 Sposoby ułożenia płytek
11.4.4 Dobór kleju do płytek
11.4.5 Warunki prowadzenia prac
11.4.6 Przyklejanie okładzin
11.4.6.1 Przyklejanie płytek klejami cementowymi
11.4.6.2 Przyklejanie płytek klejami dyspersyjnymi
11.4.6.3 Przyklejanie płytek klejami żywicznymi
11.4.6.4 Przyklejanie okładzin wielkoformatowych
11.4.6.5 Przyklejanie mozaiki
11.4.6.6 Przyklejanie okładzin kamiennych
11.4.6.7 Płytka na płytkę
11.4.6.8 Przyklejanie płytek rektyfikowanych
11.4.6.9 Obróbka miejsc szczególnych
11.4.6.10 Dalsze prace
11.4.6.11 Problem trwałości
11.5 Przyklejanie okładzin w skrócie

12. Spoiny (fugi)
12.1 Rodzaje i właściwości
12.1.1 Spoiny do płytek
12.1.2 Spoiny do bruku
12.2 Dokumenty odniesienia
12.3 Wykonawstwo
12.3.1 Spoinowanie płytek
12.3.2 Spoinowanie bruku
12.4 Spoinowanie okładzin i bruku w skrócie
12.4.1 Spoinowanie okładzin
12.4.2 Spoinowanie bruku

13. Systemy ociepleń
13.1. Wprowadzenie – działania UE na rzecz poprawy energetycznej budynków
13.2. Rodzaje systemów ociepleń
13.3. Składniki systemów ociepleń
13.3.1 Kleje do ociepleń
13.3.2 Środki gruntujące
13.3.3 Tynki elewacyjne
13.3.4. Farby elewacyjne
13.3 Dokumenty odniesienia
13.4 Wykonawstwo
13.4.1 „Klasyczne” systemy ociepleń – wykończone tynkami i farbami elewacyjnymi
13.4.2 Systemy ociepleń wykonywane w niskich temperaturach („zimowe” systemy ociepleń)
13.4.3 Systemy ociepleń z okładzinami elewacyjnymi
13.4.4 Systemy ociepleń stropów
13.4.5 Ocieplenia montowane na istniejących systemach ociepleń
13.4.6 Wykonywanie dociepleń wewnątrz pomieszczeń
13.5 Wykonywanie ociepleń w skrócie

Normy, dyrektywy, rozporządzenia, wytyczne i inne dokumenty formalno-prawne

Literatura

autor: Wiesław Kurdowski

Stowarzyszenie Producentów Cementu,
Kraków 2023,

format B5,
oprawa kartonowa foliowana,

str. 652.

Książka przeznaczona jest przede wszystkim dla studentów Wydziału Inżynierii Materiałowej i Ceramiki, jako pomoc dydaktyczna. Jednak może czasem być także przydatna studentom Wydziałów Budownictwa w Politechnikach. Jako redaktor czasopisma Cement Wapno Beton wiem, że bardzo często prace doktorskie na tych wydziałach związane są z technologią, a to wymaga znajomości wybranych zagadnień z chemii spoiw wiążących i betonu.

„Poradnik Technologa Przemysłu Cementowego” stanowi źródło informacji dla technologów, pracujących w przemyśle cementowym. Książka ta została wydana przy istotnym zaangażowaniu polskiego Stowarzyszenia Producentów Cementu.

Stan prawny: 1 września 2025 r. 

Zawiera 44 rysunki oraz 43 tabele + programy kalkulacyjne do pobrania.

Pozycja wydawnicza „Kolektory słoneczne i pompy ciepła. Projektowanie obiegów” dotyczy dość wąskiego spectrum zagadnień technicznych. Jest to celowe zamierzenie autora, aby skupić się na zasadach obliczeń i wymiarowania obiegów nośnika ciepła w centralach cieplnych z kolektorami słonecznymi i pompami ciepła.
W książce omówiono zasady sporządzania bilansu ciepła, zasady doboru mocy cieplnej układów i urządzeń, zasady wymiarowania zbiorników buforowych, wymienników ciepła, układu rurociągów i ich elementów oraz systemów zabezpieczenia przed wzrostem i spadkiem ciśnienia.
Adresatami tej książki są w głównej mierze projektanci HVACR, ale mogą być nimi również studenci wydziałów inżynierii środowiska i infrastruktury technicznej budownictwa wyższych uczelni
Praca składa się z:
- 8 rozdziałów
- 44 rysunków
- 43 tabel
Do książki dołączono załączniki do pobrania w postaci arkuszy kalkulacyjnych i autorskich programów komputerowych.
 

AUTORSKIE PROGRAMY KOMPUTEROWE

CP1 – Zasobnik_cw – Obliczenia układu zasobnikowego przygotowania ciepłej wody
CP2 – Bilans_budynku – Obliczenie zapotrzebowania na moc cieplną do ogrzewania budynku
CP3 – Kolektor_slon – Obliczenie centrali cieplnej z kolektorami słonecznymi do przygotowania ciepłej wody
CP4 – PC_G – Wyznaczenie punktu pracy gruntowej pompy ciepła w układzie biwalentnym
CP5 – PC_P – Wyznaczenie punktu pracy powietrznej pompy ciepła w układzie biwalentnym
CP6 – Kolektor_sym – Obliczenie stopnia pokrycia zapotrzebowania na ciepłą wodę przez kolektory słoneczne
CP7 – Woda_hydr – Obliczenia hydrauliczne przewodów rozprowadzających wodę
CP 8 – GP25_hydr, GP30_hydr, GP35_hydr – Obliczenia hydrauliczne przewodów rozprowadzających wodny roztwór glikolu (stężenie 25%, 30%, 35%)
CP 9 – MEDIUM – program symulacyjny stanów eksploatacyjnych instalacji ogrzewania (działa w DOSBOX)
CP10 – Wykres_reg – Wykres regulacyjny instalacji ogrzewania
CP11 – GPC_2015 – Kompleksowe obliczenia centrali z gruntową pompą ciepła
CP12 – AIR – Właściwości fizyczne powietrza wilgotnego (działa w DOSBOX)

Autorzy:

dr inż. Andrzej Pogorzelski

mgr inż. Jan Sieczkowski

Wydanie 4., 2026 r.

Stan prawny na dzień 1 lutego 2026 r.

W wydaniu 4. z 2026 r. książki opracowanej przez dr. inż. Andrzeja Pogorzelskiego i mgr. inż. Jana Sieczkowskiego ujęto kompleksowo problemy związane z zasadami pomiaru i obliczania powierzchni użytkowych lokali oraz kubatury budynków lub ich części, które stanowią m.in. podstawę do sporządzania projektów budowlanych, kosztorysów, a także do przygotowywania dokumentacji techniczno-budowlanej budynków remontowanych lub przebudowywanych.

Podstawowym celem nowelizacji poradnika w 2026 r. było uaktualnienie występujących w nim powołań aktów prawnych (ustaw i rozporządzeń); liczba odesłań wynosi około 80 pozycji. W ramach tych prac uaktualnione zostały adresy publikacyjne oraz treści wykorzystywanych cytatów. Uściślono zasady obliczania powierzchni balkonów (pokazano kolejny przypadek mocowania balustrad) oraz poddaszy i schodów. Rozszerzono i uściślono komentarz związany z omawianiem wymagań warunków technicznych dla budynków [9] w zakresie wysokości pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi.

Książka zawiera:

• 56 rysunków
• 4 fotografie
• 19 tablic
• 27 przykładów obliczeń
• 22 pytania wraz z odpowiedziami (najczęściej zadawane autorom)
• komentarze

Treść publikacji może służyć rzeczoznawcom majątkowym i notariuszom przy opracowywaniu operatów szacunkowych budynków, zawieraniu umów kupna-sprzedaży oraz zakładaniu ksiąg wieczystych. Może być również wykorzystywana przez uczestników procesów sądowych w podejmowaniu właściwych rozstrzygnięć w spornych sprawach finansowo-prawno-budowlanych.

• Producent: Grupa Medium
• Autor: Radosław Lenartowicz
• Rok wydania: 2026
• ISBN: 978-83-64094-79-8
• Liczba stron: 556
• Oprawa: miękka
• Format: 16x23 cm

Spis treści

I. OGÓLNE ZASADY EKSPLOATACJI URZĄDZEŃ INSTALACJI I SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH / 13

1. Określenia / 13

2. Prace eksploatacyjne i pomocnicze / 13

3. Zasady uzyskiwania uprawnień kwalifikacyjnych / 15

4. Dokumentacja techniczna urządzeń elektroenergetycznych / 16

5. Przyjęcie urządzeń elektroenergetycznych do eksploatacji / 18

6. Ocena stanu technicznego urządzeń / 18

II. BUDOWA I EKSPLOATACJA URZĄDZEŃ, INSTALACJI I SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH / 22

1. Urządzenia prądotwórcze, przyłączone do krajowej sieci elektroenergetycznej, bez względu na wysokość napięcia znamionowego / 22
   1.1. Sposoby zabezpieczenia generatorów / 24
   1.2. Dokumentacja techniczna / 26
   1.3. Uruchomienie generatora synchronicznego / 26
   1.4. Eksploatacja generatorów / 27
   1.5. Odłączenie od sieci i zatrzymanie generatora / 33

2. Instalacje i urządzenia o napięciu do 1 kV / 37
   2.1. Wiadomości podstawowe / 37
   2.2. Podział instalacji elektrycznych / 37
   2.3. Systemy instalacji elektrycznych / 38
   2.4. Wymienialność instalacji elektrycznych / 47
   2.5. Wymagania dla instalacji elektrycznych w budynkach / 47
   2.6. Instalacje elektryczne w budynkach mieszkalnych / 48
   2.7. Budowa instalacji elektrycznych w budynkach mieszkalnych / 49
   2.8. Instalacje przemysłowe niskiego napięcia / 58
   2.9. Eksploatacja instalacji elektrycznych / 59
   2.10. Organizacja bezpiecznej pracy przy eksploatacji instalacji elektrycznych / 63

3. Instalacje piorunochronne / 68
   3.1. Wymagania ogólne / 68
   3.2. Ochrona zewnętrzna / 69
   3.3. Ochrona wewnętrzna / 76
   3.4. Informacje techniczne / 80

4. Sieci, urządzenia, instalacje o napięciu nominalnym do 1 kV oraz wyższym od 1 kV / 86
   4.1. Elektroenergetyczne linie napowietrzne / 86
   4.2. Elektroenergetyczne linie kablowe / 110
   4.3. Stacje elektroenergetyczne / 122
   4.4. Transformatory / 131
   4.5. Elektroenergetyczne urządzenia napędowe i przetwornice / 138
   4.6. Baterie akumulatorów i urządzenia prostownikowe / 150

5. Zespoły prądotwórcze o mocy powyżej 50 kW / 157
   5.1. Rodzaje i wykonanie zespołów prądotwórczych / 157
   5.2. Eksploatacja zespołów prądotwórczych / 158
   5.3. Zespoły prądotwórcze przewoźne / 162
   5.4. Zasady obsługi (konserwacji) zespołów prądotwórczych / 163

6. Urządzenia elektrotermiczne / 168
   6.1. Rodzaje i budowa urządzeń elektrotermicznych / 168
   6.2. Eksploatacja urządzeń elektrotermicznych / 170

7. Urządzenia do elektrolizy / 174
   7.1. Zasada działania i budowa urządzeń do elektrolizy / 174
   7.2. Warunki bezpiecznej pracy i eksploatacja urządzeń do elektrolizy / 174

8. Sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego / 179
   8.1. Wykonanie sieci oświetlenia ulicznego / 179
   8.2. Eksploatacja sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego / 181

9. Elektryczna sieć trakcyjna / 184
   9.1. Budowa i wykonanie sieci trakcyjnej / 184
   9.2. Eksploatacja sieci trakcyjnej / 185
   9.3. Prądy błądzące i ochrona urządzeń podziemnych / 189

10. Aparatura kontrolno-pomiarowa, urządzenia i instalacje automatycznej regulacji, sterowania i zabezpieczeń urządzeń i instalacji wymienionych w punktach od II-1 do II-9 (AKPiA) / 192
    10.1. Urządzenia elektryczne do pomiaru i regulacji automatycznej / 192
    10.2. Montaż zestawów automatyki przemysłowej / 193
    10.3. Przyłączanie aparatów i sprzętu / 193
    10.4. Podłączanie aparatury i sprzętu zabudowanych na oddzielnych konstrukcjach wsporczych / 194
    10.5. Instalacje tras obwodów elektrycznych / 194
    10.6. Eksploatacja instalacji i urządzeń AKPiA / 196
    10.7. Warunki montażu czujników dla układów pomiarowych i regulacyjnych / 200

III. PRACE KONTROLNO-POMIAROWE / 208

1. Prace pomiarowe przy instalacjach i urządzeniach elektrycznych / 208
   1.1. Wymagania ogólne / 208
   1.2. Sprawdzenie odbiorcze. Oględziny / 210
   1.3. Badania / 211
   1.4. Sprawdzenie ciągłości przewodów ochronnych / 212
   1.5. Pomiar rezystancji izolacji instalacji elektrycznej / 213
   1.6. Sprawdzenie ochrony przez oddzielenie od siebie obwodów (separacja elektryczna) / 213
   1.7. Pomiar rezystancji izolacji ścian i podłóg / 213
   1.8. Pomiar rezystancji izolacji kabla / 214
   1.9. Kable na napięcia znamionowe do 1 kV / 214
   1.10. Kable na napięcia znamionowe ponad 1 kV / 215
   1.11. Pomiar rezystancji uziemienia / 215
   1.12. Pomiar rezystancji uziemienia metodą techniczną / 215
   1.13. Pomiar rezystancji uziemienia metodą kompensacyjną / 216
   1.14. Pomiar rezystywności gruntu / 216
   1.15. Pomiar prądów upływowych / 217
   1.16. Sprawdzenie polaryzacji / 217
   1.17. Sprawdzenie samoczynnego wyłączenia zasilania / 217
   1.18. Sprawdzenie działania urządzeń ochronnych różnicowoprądowych / 219
   1.19. Sprawdzenie połączeń wyrównawczych / 222
   1.20. Badanie spadków napięcia / 222
   1.21. Badanie funkcjonalności / 222
   1.22. Sprawdzenie wytrzymałości elektrycznej / 222

2. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych przy urządzeniach elektroenergetycznych o napięciu znamionowym do 1 kV i powyżej 1 kV / 235
   2.1. Przepisy / 235
   2.2. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla elektrycznych urządzeń napędowych / 235
   2.3. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla baterii kondensatorów energetycznych / 239
   2.4. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla transformatorów energetycznych / 241
   2.5. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla elektroenergetycznych linii kablowych / 244

3. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla prądnic synchronicznych o napięciu powyżej 1 kV / 248
   3.1. Pomiar rezystancji izolacji uzwojeń stojana prądnicy zespołu prądotwórczego / 248
   3.2. Pomiar rezystancji izolacji uzwojeń wzbudzenia prądnicy wzbudzonej / 249
   3.3. Pomiar rezystancji izolacji uzwojeń wzbudzenia prądnicy niewzbudzonej / 249

4. Zakresy, metody i terminy wykonywania badań / 252
   4.1. Budynki mieszkalne oraz użyteczności publicznej / 252
   4.2. Zakłady przemysłowe / 254
   4.3. Pomieszczenia zagrożone wybuchem / 257
   4.4. Urządzenia rozdzielcze / 259
   4.5. Stacje elektroenergetyczne / 260
   4.6. Baterie kondensatorów o napięciu do 1 kV / 261
   4.7. Transformatory / 263
   4.8. Narzędzia ręczne o napędzie elektrycznym i elektryczne urządzenia ruchome / 264

5. Zasady wykonywania i eksploatacji rozliczeniowych układów pomiarowych / 271
   5.1. Wymagania ogólne / 271
   5.2. Tablice licznikowe / 272
   5.3. Liczniki / 273
   5.4. Przekładniki prądowe i napięciowe / 273
   5.5. Układy pomiarowe pośrednie i półpośrednie / 274
   5.6. Układy pomiarowe bezpośrednie / 275
   5.7. Układ kontrolny obecności napięcia / 275
   5.8. Układ Samoczynnego Załączania Rezerwy / 275
   5.9. Zespoły prądotwórcze / 276
   5.10. Uzgadnianie i zatwierdzanie dokumentacji projektowej / 276

IV. OCHRONA PRZECIWPORAŻENIOWA W URZĄDZENIACH, INSTALACJACH I SIECIACH ELEKTRYCZNYCH / 280

1. Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym w urządzeniach elektroenergetycznych do 1 kV / 280
   1.1. Ochrona przed dotykiem bezpośrednim / 297
   1.2. Ochrona przy uszkodzeniu (przed dotykiem pośrednim) / 299
   1.3. Ochrona przez zastosowanie samoczynnego wyłączenia zasilania / 299
   1.4. Ochrona przez zastosowanie urządzeń II klasy ochronności / 311
   1.5. Ochrona przez zastosowanie izolowania stanowiska / 312
   1.6. Ochrona przez zastosowanie separacji elektrycznej / 313
   1.7. Ochrona przez zastosowanie nieuziemionych połączeń wyrównawczych miejscowych / 314
   1.8. Ochrona strefowa w pomieszczeniach wyposażonych w wannę lub prysznic / 315

2. Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym w urządzeniach elektroenergetycznych o napięciu powyżej 1 kV / 322
   2.1. Sieć elektroenergetyczna wysokiego napięcia jako źródło zagrożenia porażeniowego / 322
   2.2. Ochrona przed dotykiem bezpośrednim / 323
   2.3. Środki ochrony przed dotykiem pośrednim (przy uszkodzeniu) / 329
   2.4. Łączenie uziemień urządzeń wysokiego i niskiego napięcia / 334
   2.5. Wymagania dla uziemień obiektów elektroenergetycznych wysokiego napięcia / 336
   2.6. Wymagania szczegółowe dotyczące uziemienia wybranych elementów stacji / 338
   2.7. Parametry elektryczne typowych rozwiązań technicznych stanowisk izolacyjnych i powłok elektroizolacyjnych / 339

3. Ochrona przeciwporażeniowa w obwodach prądu stałego / 343
   3.1. Wymagania ogólne / 343
   3.2. Układy sieci prądu stałego / 345
   3.3. Zagrożenia korozyjne w obwodach prądu stałego / 346
   3.4. Zalecane środki ochrony przeciwporażeniowej / 347

V. OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA W URZĄDZENIACH, INSTALACJACH I SIECIACH ELEKTROENERGETYCZNYCH / 350

VI. SPOSOBY UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY OSOBOM PORAŻONYM PRĄDEM ELEKTRYCZNYM I POPARZONYM / 359

1. Działanie prądu elektrycznego na organizm człowieka / 359

2. Uwalnianie porażonego spod działania prądu elektrycznego o napięciu do 1 kV / 360

3. Uwalnianie porażonego spod działania prądu elektrycznego o napięciu powyżej 1 kV / 363

4. Czynności po uwolnieniu porażonego spod działania prądu elektrycznego / 363
   4.1. Sztuczne oddychanie / 366
   4.2. Pośredni masaż serca / 369
   4.3. Pierwsza pomoc przedlekarska przy innych obrażeniach ciała / 371

VII. ORGANIZACJA BEZPIECZNEJ PRACY PRZY EKSPLOATACJI URZĄDZEŃ, INSTALACJI I SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH / 374

1. Zasady organizacji pracy / 374

2. Bezpieczeństwo wykonywania prac przy urządzeniach elektrycznych / 380

3. Organizacja prac pod napięciem – PPN / 384

4. Etapy prac pod napięciem – PPN / 385

5. Sprzęt ochronny i narzędzia pracy / 387

6. Bezpieczeństwo i higiena pracy / 397

VIII. INSTALACJE ELEKTRYCZNE W OBIEKTACH ZAGROŻONYCH WYBUCHEM I POŻAREM / 406

1. Wymagania ogólne / 406

2. Podział urządzeń przeciwwybuchowych / 407

3. Strefy zagrożenia wybuchem / 408

4. Dobór urządzeń elektrycznych w strefach zagrożonych wybuchem / 410

5. Instalowanie urządzeń w strefach zagrożonych wybuchem / 412

6. Eksploatacja urządzeń w strefach zagrożonych wybuchem / 415
   6.1. Oględziny / 415
   6.2. Przeglądy / 416
   6.3. Konserwacja i naprawy / 418

IX. INSTALACJE ELEKTRYCZNE NA TERENIE BUDOWY / 423

1. Zasilanie w energię elektryczną terenu budowy / 423

2. Zalecany system ochrony przeciwporażeniowej do stosowania na terenie budowy / 424

3. Eksploatacja instalacji i urządzeń elektrycznych na terenie budowy / 427

X. WARUNKI TECHNICZNE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAĆ BUDYNKI I ICH USYTUOWANIE / 432

XI. RACJONALNA GOSPODARKA ELEKTROENERGETYCZNA / 439

XII. URZĄDZENIA ENERGOELEKTRONICZNE / 442

XIII. INSTALACJE ELEKTRYCZNE FUNKCJONUJĄCE W WARUNKACH POŻARU / 446

1. Wymagania podstawowe / 446

2. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu / 447

3. Odbiory, próby i badania w instalacjach elektrycznych funkcjonujących w warunkach pożaru / 448

4. Eksploatacja / 449

XIV. INSTALACJE I URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE W BUDYNKACH ZAKŁADÓW OPIEKI ZDROWOTNEJ / 452

1. Wymagania podstawowe / 452

2. Klasyfikacja pomieszczeń użytkowanych medycznie / 453

3. Wymagania dla instalacji elektrycznych w budynkach zakładów opieki zdrowotnej / 453

4. Ochrona przeciwporażeniowa w pomieszczeniach medycznych grup 0, 1 i 2 / 455

5. Elektryczność statyczna / 457

6. Eksploatacja – kontrola i konserwacja / 458

7. Klasyfikacja urządzeń elektromedycznych pod względem klas ochronności oraz typy ochrony części aplikacyjnych / 459

XV. INSTALACJE FOTOWOLTAICZNE W BUDOWNICTWIE MIESZKANIOWYM / 462

1. Budowa / 462

2. Eksploatacja instalacji fotowoltaicznej PV / 464

XVI. OŚWIETLENIE ELEKTRYCZNE / 467

1. Informacje podstawowe / 467

2. Eksploatacja urządzeń oświetlenia elektrycznego / 471

XVII. ZADANIA SŁUŻB EKSPLOATACYJNYCH – PODSTAWY BHP W ELEKTROENERGETYCE / 474

1. Zadania osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, sieci, instalacji elektrycznych na stanowisku eksploatacji „E” oraz stanowisku dozoru „D” / 474

2. Prace pomocnicze przy urządzeniach elektroenergetycznych / 478

3. Ogólna instrukcja bezpieczeństwa i higieny pracy dla osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, sieci i instalacji elektrycznych w miejscu pracy / 479

XVIII. PRZEMYSŁOWE MAGAZYNY ENERGII / 485

XIX. BUDOWA I INSTALACJA STACJI ŁADOWANIA (ŁADOWAREK) DO SAMOCHODÓW ELEKTRYCZNYCH / 495

XX. WYKAZ PODSTAWOWYCH PRZEPISÓW OBOWIĄZUJĄCYCH PRZY EKSPLOATACJI I DOZORZE SIECI, INSTALACJI I URZĄDZEŃ ELEKTRYCZNYCH / 507

1. Ustawy / 507

2. Rozporządzenia / 508

3. Normy / 511

4. Literatura / 536

WYBRANE TERMINY I DEFINICJE / 538
WZORY ŚWIADECTWA KWALIFIKACYJNEGO – GRUPA E I D, ZAŁĄCZNIKI / 550
OZNACZENIA POLSKIE I ANGIELSKIE, SKRÓTY / 556

Książka jest wyjątkową pozycją, która zawiera omówienie wszystkich aspektów współczesnej fizyki cząstek elementarnych – od elektrosłabego modelu standardowego po właściwości neutrin i bozonu Higgsa. Zaprezentowano tu kompleksowy i samodzielny opis modelu standardowego fizyki cząstek elementarnych, przeznaczony dla studentów kierunków ścisłych studiów licencjackich i magisterskich.

Teoria fizyczna została przedstawiona w prosty sposób, łącznie z matematycznym wyprowadzeniem krok po kroku. W pełni opracowane przykłady umożliwiają studentom powiązanie teorii matematycznej z wynikami współczesnych eksperymentów fizyki cząstek elementarnych. Zadania zamieszczone na końcach rozdziałów posortowane są według stopnia trudności i umożliwiają głębsze zrozumienie tematu. Wydanie 2 poprawione zawiera także uwagi zawarte w erracie Cambridge. Pełne wsparcie dydaktyczne, w tym rozwiązania do zadań zamieszczonych w książce, dostępne jest na stronie internetowej: cambridge.org/MPP.

Książka prof. Marka Thomsona z Uniwersytetu Cambridge to pozycja obowiązkowa dla każdego, kto chce zrozumieć strukturę materii na poziomie fundamentalnym, w szczególności dla studentów fizyki oraz nauk ścisłych i technicznych.

Wytrzymałość materiałów z przykładami obliczeń to niezbędne kompendium praktycznej wiedzy dla każdego przyszłego inżyniera. Głównym celem książki jest przeprowadzenie studenta przez proces rozwiązywania konkretnych problemów inżynierskich dotyczących materiałów izotropowych.

Książka wyróżnia się przystępnym językiem oraz unikalną strukturą dydaktyczną. Każdy z piętnastu rozdziałów zawiera teoretyczne minimum, po którym następują szczegółowo rozwiązane przykłady liczbowe. Takie podejście pozwala nie tylko zrozumieć „jak” rozwiązać zadanie, ale przede wszystkim „dlaczego” stosuje się konkretne metody analityczne.

W książce, która stanowi praktyczne rozwinięcie podręcznika Wytrzymałość materiałów, można znaleźć szerokie spektrum zagadnień: od prostych stanów naprężeń, przez skręcanie i zginanie prętów, aż po zaawansowane tematy, takie jak konstrukcje statycznie niewyznaczalne, stateczność, zagadnienia dynamiczne czy zmęczenie materiałów.

Publikacja ta jest przeznaczona przede wszystkim dla studentów studiów stacjonarnych i niestacjonarnych kierunków: mechanika i budowa maszyn, robotyka i automatyka, inżynieria materiałowa oraz może być przydatny dla studentów takich kierunków jak: architektura, budownictwo, inżynieria produkcji, inżynieria środowiska i transport.

Liczba stron: 322 

Format: 170 × 240 mm 

Rok wydania: 2025

ISBN: 978-83-8134-003-8

Autor: Kamiński T.

Przedmiotem niniejszej monografii jest metodyka doświadczalnej i analitycznej oceny kondycji technicznej konstrukcji murowanych mostów sklepionych (MMS). Zaprezentowane jest całościowe podejście do badania stanu i zachowania mechanicznego istniejących obiektów tego rodzaju w typowych okolicznościach znikomej wcześniejszej znajomości ich cech konstrukcyjnych, jak i niedostępności dokumentacji technicznej.

W pracy omówiony jest aktualny stan wiedzy z zakresu stosowanych, jak i potencjalnie użytecznych sposobów określania parametrów technicznych mostów murowanych oraz technologii monitorowania ich odpowiedzi na oddziaływania doraźne, a także wpływy reologiczne. Przedstawione są ponadto metody teoretycznego opisu i analizy zachowania rozpatrywanych konstrukcji, głównie z wykorzystaniem modeli metody elementów skończonych. Zwieńczeniem pracy jest kompleksowa adaptacyjna procedura oceny kondycji technicznej MMS, zawierająca gotowe strategie postępowania, dostosowane do spodziewanego efektu badań i dostępnych środków.

Publikacja adresowana jest przede wszystkim do osób bezpośrednio zajmujących się prowadzeniem prac inżyniersko-badawczych w zakresie oceny stanu technicznego, nośności czy trwałości MMS, nadzorujące utrzymanie i naprawy konstrukcji mostowych, jak również osoby kompleksowo zarządzające infrastrukturą mostową. W grupie odbiorców w przekonaniu autora mogą znaleźć się zarówno reprezentanci środowisk akademickich, prowadzący działalność badawczą czy dydaktyczną w dziedzinie inżynierii lądowej, budownictwa, architektury, jak i wszyscy praktycy, inżynierowie, urzędnicy i pasjonaci mający kontakt z rozpatrywanym rodzajem obiektów w pracy i życiu codziennym.